1
00:00:00,007 --> 00:00:00,445


2
00:00:00,445 --> 00:00:04,669
Хөрмәтле тамашачылар, һава торышын
манипуляцияләү турында сез нәрсә беләсез?

3
00:00:04,669 --> 00:00:12,017
Сезнең мохиттә бу тема да бәхәсле рәвештә күтәреләме
һәм еш кына конспирологик теория дип кире кагыламы?

4
00:00:12,017 --> 00:00:17,894
Бу яктан караганда, Давостоң 2022 елгы җәйге
WEFF-ында табигать фәннәре докторы

5
00:00:17,894 --> 00:00:23,034
тарафыннан ясалган түбәндәге лекция бик мәгълүматлы.

6
00:00:23,034 --> 00:00:28,982
Филипп Зеллер Цюрихтагы ETHта физиканы
өйрәнде һәм табигый фәннәр докторы дәрәҗәсенә ия.

7
00:00:28,982 --> 00:00:35,545
Ял итүче пилот буларак, Зеллер утыз елдан
артык һава торышы белән тыгыз шөгыльләнә.

8
00:00:35,545 --> 00:00:39,898
Вакыт узган саен ул күктәге гадәттән
тыш күренешләрне күбрәк сизә башлады.

9
00:00:39,898 --> 00:00:44,981
Ул үз тикшеренүләрен һәм эзләнүләрен үткәрә башлады.

10
00:00:44,981 --> 00:00:53,976
Аерым алганда, SRM (кояш радиациясен идарә итү), SAI
(стратосферага аэрозоль сиптерү) һәм HAARP (Югары

11
00:00:53,976 --> 00:01:00,549
ешлыктагы актив аврора тикшеренү проекты) темалары буенча.

12
00:01:00,549 --> 00:01:06,129
Элекке университет укытучысы Зеллер
күп еллар патентлау өлкәсендә эшләгән.

13
00:01:06,129 --> 00:01:09,893
Шуңа күрә ул бу өлкәдә бик белемле.

14
00:01:09,893 --> 00:01:16,729
Үзенең тикшеренүләре нәтиҗәсендә ул һава торышын
үзгәртү технологияләре буенча якынча 1000

15
00:01:16,729 --> 00:01:21,861
патент тапкан – аларның иң борынгысы 1892 елга карый.

16
00:01:21,861 --> 00:01:25,906
Түбәндәге презентация борчу тудыру өчен түгел.

17
00:01:25,906 --> 00:01:32,698
Һава торышын манипуляцияләү без
белсәк тә, белмәсәк тә һәрхәлдә бара.

18
00:01:32,698 --> 00:01:39,631
Әйе, фактларга нигезләнгән мәгълүматны ачып бирү
бу вакыйгаларны кире кагуга каршы торырга һәм

19
00:01:39,631 --> 00:01:44,165
объектив яктан ныклы дәлилләр тәкъдим итәргә тиеш.

20
00:01:44,165 --> 00:01:51,164
Шуңа күрә, зинһар, бу видеоны хакыйкатьне
белмәгән, ләкин аны эзләүче кешеләр белән уртаклашыгыз.

21
00:01:51,164 --> 00:01:55,625
Аннан соң Давостоң 2022 елгы җәйге
WEFFында доктор Филипп Зеллерның лекциясе узачак.

22
00:01:55,625 --> 00:02:01,524
Шулай итеп, геоинженерлык һәм сәламәтлек мәсьәләсе нидә?

23
00:02:01,524 --> 00:02:07,502
Мин әйткәнемчә, мин патентларга кагылышлы
кайбер дәүләт документлары һәм законнарның

24
00:02:07,502 --> 00:02:10,907
тулы булмаган күзәтүен тәкъдим итәргә телим.

25
00:02:10,907 --> 00:02:14,807
Патентларны күңел ачу өчен генә теркиләр
дип уйламагыз; алар бик күп акча тота.

26
00:02:14,807 --> 00:02:21,837
Һәм сез аларның эшләвен дә дәлилләргә тиешсез, югыйсә алар
бирелмәячәк, һәм фәнни мәкаләләр дә бастырылган

27
00:02:21,837 --> 00:02:31,011
булырга тиеш, ләкин аларны мин үзем язмадым, чөнки,
әйткәнемчә, анда сәламәтлеккә басым да күренергә тиеш.

28
00:02:31,011 --> 00:02:36,365
Мин әйткәнчә, бу бары тик гомуми күзәтү генә;
мин тикшеренүләремне диярлек өзлексез дәвам итәм.

29
00:02:36,365 --> 00:02:44,211
Мин монда фәнни конференция мәгънәсендә,
структурасы һәм башка яклары буенча фәнни лекция бирү ниятем

30
00:02:44,211 --> 00:02:48,337
юк, ә, әйткәнемчә, гомуми күзәтү генә ясарга телим.

31
00:02:48,337 --> 00:02:52,872
Һәм әлбәттә, мин ялгышырга мөмкинмен, хаталар
ясыйм, яисә бәлки нигезе нык булмаган

32
00:02:52,872 --> 00:02:57,539
нәрсәне дә китерәм; моны алдан гына әйтергә телим.

33
00:02:57,539 --> 00:03:00,158
Димәк, геоинженерлык нәрсә ул?

34
00:03:00,158 --> 00:03:09,855
Вейхельт ханым элек «хемтрейлс» турында әйтте. Мин бу терминны
кулланмаска тырышам, чөнки ул сезне шунда ук конспиролог

35
00:03:09,855 --> 00:03:20,165
дип билгели, хәтта термин үзе 1970 елларда АКШ Һава
Көчләре тарафыннан уйлап табылган булса да. Менә шунда көлке.

36
00:03:20,165 --> 00:03:30,894
Геоинженерлык, әлбәттә, күпкә нейтральрәк термин, һәм ул нигездә
һава торышын манипуляцияләүне үз эченә ала, бу чынлыкта иң

37
00:03:30,894 --> 00:03:41,661
мөһим аспект: атмосферага кисәкчәләр чыгару һәм шулай ук
югары көчле электромагнит дулкыннарны атмосферага тарату.

38
00:03:41,661 --> 00:03:49,741
Аннары, әлбәттә, Җирне өйрәнү, чөнки барысы
да Җирне үзгәртү, инженерлау, гео—Җир турында.

39
00:03:49,741 --> 00:03:54,382
Бу сезгә куышларны, май калдыкларын,
газны һ.б. тикшерергә мөмкинлек бирә.

40
00:03:54,382 --> 00:04:03,006
Һәм сез чынлап та, мин башта ышанмадым, бу эшчәнлекләр ярдәмендә
ясалма рәвештә җир тетрәүләрен китереп чыгара аласыз.

41
00:04:03,006 --> 00:04:12,535
Һәм ниһаять, сез Җирнең магнит кырын да, бигрәк тә алда
телгә алынган электромагнит нурлары белән, үзгәртә аласыз.

42
00:04:12,535 --> 00:04:16,303
Геоинженерлык ни өчен беренче чиратта башкарыла?

43
00:04:16,303 --> 00:04:23,665
Бу чынлыкта бөтен Салкын сугышка барып тоташа, ул
Икенче бөтендөнья сугышы тәмамланганнан соң ук башланган.

44
00:04:23,665 --> 00:04:30,487
Чынлыкта, бу иртәрәк башланды, ким дигәндә һава торышына
йогынты ясау омтылышлары белән. Ләкин зур күләмле геоинженерлык

45
00:04:30,487 --> 00:04:33,771
чынлап та Икенче бөтендөнья сугышыннан соң башланды.

46
00:04:33,771 --> 00:04:40,805
Монда мин элекке Америка президенты Линдон Б. Джонсон сүзләрен
китерәсем килә. 1962 елда узган конференциядә ул

47
00:04:40,805 --> 00:04:47,563
болай диде, һәм мин цитата китерәм: «Кем һава
торышын контрольдә тотса, шул дөньяны контрольдә тота».

48
00:04:47,563 --> 00:04:53,657
Һәм болар — Америка Кушма Штатлары
җитәкчелегендәге бу суперкөчләрнең омтылышлары.

49
00:04:53,657 --> 00:05:00,642
Әйткәндәй, бу чыгыш YouTube-та бар, анда
аны табып, оригиналь текстын тыңлый аласыз.

50
00:05:00,642 --> 00:05:10,392
Элек – кызык бит, кешеләр геоинженерлык эшләнүен һәрвакыт
инкарь итәләр – ләкин элек мондый күп проектлар булган.

51
00:05:10,392 --> 00:05:15,546
Мин хәзер инде җәмәгатьчелек тарафыннан да танылган
берничә бик күренекле шәхесне телгә алырга телим.

52
00:05:15,546 --> 00:05:24,169
Кумулус проекты, 1952 елда Бөекбританиядә болытларны
ясалма рәвештә үрчетү һәм яңгыр яудыру максатыннан

53
00:05:24,169 --> 00:05:29,309
орлыклар сиптерү нәтиҗәсендә зур су басу фаҗигасенә китерде.

54
00:05:29,309 --> 00:05:36,302
Бик драматик су басу бәласе булды: 34 кеше
һәлак булды, күп йортлар агып китте һ.б.

55
00:05:36,302 --> 00:05:42,990
Әлбәттә, тагын да куркынычрак бәла-казалар
бар, ләкин бу очракта бәйләнеш бик ачык күренде.

56
00:05:42,990 --> 00:05:47,879
Аннан соң, әлбәттә, күп еллар буе бу
хакта тындырылды, һәм ниһаять ул ачыкланды.

57
00:05:47,879 --> 00:05:55,517
Аннан соң 1962 елдан 1971 елга кадәр дәвам иткән «Проект
Стормфьюри» бар иде. Аның максаты — шулай аталган «сеяү», ягъни

58
00:05:55,517 --> 00:05:59,606
кисәкчәләрне чыгару ысулы белән давылларга йогынты ясау иде.

59
00:05:59,606 --> 00:06:02,535
Бу хәзер күпкә профессиональрәк башкарыла, элеккегегә караганда.

60
00:06:02,535 --> 00:06:06,725
Ул вакытта ул әле фәнни-тикшеренү
этабында гына булган гади бер проект иде.

61
00:06:06,725 --> 00:06:14,924
Аннары, күпчелек кеше белә торганча, «Попай» проекты булган, анда
Вьетнам сугышы вакытында Вьетконгның тәэмин

62
00:06:14,924 --> 00:06:22,297
итү юлларын батыру һәм аларны куллануны
булдырмау өчен махсус рәвештә көчле яңгыр яудырылган.

63
00:06:22,297 --> 00:06:28,588
Һәм ахырда мин сезгә 2000 дән артык атом бомбасы сынаулары
үткәрелгәнен искә төшерергә телим. Шундый зур

64
00:06:28,588 --> 00:06:34,696
җимергеч һәм әйләнә-тирә мохиткә зыянлы бомбаны
ни өчен шулкадәр күп тапкыр сынап карарга кирәк?

65
00:06:34,696 --> 00:06:39,212
Мин әйтәм, әгәр дә син аларны төзергә телисең
икән, һәм миндә моңа инде шикләр бар, димәк,

66
00:06:39,212 --> 00:06:44,508
аларның ничек эшләвен ачыклау өчен ике-өч сынау җитә.

67
00:06:44,508 --> 00:06:51,941
Һәм сез бүген дә аны суда, туфракта һәм
атмосферада — бу бөтен радиоактивлыкны — сизә аласыз.

68
00:06:51,941 --> 00:06:59,419
Рәсми документлар дистәләгән, хәтта йөзләгән; кайберләре һәрвакыт
җәмәгатьчелеккә ачык булган, ә башкалары соңрак

69
00:06:59,419 --> 00:07:07,028
деклассификацияләнгән, бигрәк тә АКШта, анда аларны
өйрәнеп, йөкләп алу өчен сәгатьләр буе вакыт кирәк була.

70
00:07:07,028 --> 00:07:16,900
Мин монда аларның берсен кыскача күрсәтергә телим, ягъни
АКШ Конгрессына кертелгән һава торышын үзгәртү тәкъдимен.

71
00:07:16,900 --> 00:07:21,326
Бу бик тулы документ, озынлыгы якынча 200 бит.

72
00:07:21,326 --> 00:07:31,256
Һәм анда – мин аны махсус тәрҗемә иттердем, ул 1978 елдан – болай
диелә: узган 30 елда, ягъни 1947 елдан 1978 елга кадәр, мин

73
00:07:31,256 --> 00:07:37,929
бүгенге турында сөйләмим, ә нәкъ шул 30 ел
эчендә – АКШ Конгрессына 110 һава торышын

74
00:07:37,929 --> 00:07:43,603
манипуляцияләү программасы тәкъдим ителгән һәм расланган.

75
00:07:43,603 --> 00:07:53,372
1978 елда Конгресс милли, ягъни штатлар арасындагы
фәнни-тикшеренү программасын башлап җибәрде һәм финанслады.

76
00:07:55,392 --> 00:08:03,581
Ул вакытта бу барлыкны көйләү өчен
АКШта милли закон булмавы тәнкыйтьләнде.

77
00:08:03,581 --> 00:08:10,536
Сезгә импровизация ясарга туры килде һәм сез нинди
дә булса тиешле эшне башлап җибәрергә теләдегез.

78
00:08:10,536 --> 00:08:18,061
Һәм әлбәттә, кешеләр ул вакытта курка иде, чөнки моны инде
эшләгәннәр иде – мәсәлән, Вьетнамда – шуңа күрә алар табигый

79
00:08:18,061 --> 00:08:24,828
рәвештә дошманның да шуны кабатлар дип курка иделәр,
яисә илне кинәт кенә гаепләр дип курка иделәр, әгәр дә

80
00:08:24,828 --> 00:08:28,827
кайдадыр давыл яки корылык булса, һәм кешеләр әйтер иде:

81
00:08:28,827 --> 00:08:34,037
"Бу һөҗүм иде," һәм әлбәттә, алар моны
булдырмаска теләделәр. Шуңа күрә алар моны закон

82
00:08:34,037 --> 00:08:37,693
белән тиешле рәвештә көйләргә мәҗбүр булдылар.

83
00:08:37,693 --> 00:08:49,846
Аннары, 1978 елда – 1976 елда ук башлап җибәрелгән
– Нью-Йоркта закон чыгару карары тәкъдим ителде.

84
00:08:49,846 --> 00:08:57,568
Моның артында БМО торды, ягъни һава торышын манипуляцияләүне
яки башка теләсә нинди әйләнә-тирә мохитне үзгәртүче

85
00:08:57,568 --> 00:09:01,882
ысулларны хәрби максатларда куллануны тыючы БМО килешүе.

86
00:09:01,882 --> 00:09:10,039
Швейцария дә бу канунны ратификацияләде, димәк,
дөнья буйлап бик күп илләр бу канунны ратификацияләгән.

87
00:09:10,039 --> 00:09:18,436
Швейцария, 1988 ел; ягъни ул хәзер федераль
кануннарга кертелгән, аны федераль кануннар

88
00:09:18,436 --> 00:09:24,350
җыентыгының 515.06 номеры астында карый аласыз.

89
00:09:24,350 --> 00:09:31,470
Бу канун чыннан да яхшы яңгырый, һәм мин
әйткәнчә, АКШ аны 1976–1978 елларда нәкъ менә

90
00:09:31,470 --> 00:09:36,037
дошманнарының да шуны эшләүеннән куркып кертте.

91
00:09:36,037 --> 00:09:39,167
Мондый закон кешенең аңа буйсынырга тиешлеген аңлатмый.

92
00:09:39,167 --> 00:09:45,159
Бу бик яхшы яңгырый, беренче ике төп мәкалә дә
бик яхшы яңгырый; бу чыннан да тыелуы турында.

93
00:09:45,159 --> 00:09:52,422
Ләкин бу канунның өченче маддәсе бар, һәм бу
өченче маддә беренче чиратта тыныч

94
00:09:52,422 --> 00:09:58,509
максатларда куллану, әлбәттә, рөхсәт ителә дип белдерә.

95
00:09:58,509 --> 00:10:02,084
Ләкин тыныч максатлар нәрсәдән гыйбарәт
икәнлеге турында бернинди билгеләмә юк.

96
00:10:02,084 --> 00:10:11,580
Аннары бу 3-нче маддәдә икенче пункт бар, анда килешүче
дәүләтләр хәтта моны хупларга – белем алмашуны үстерүгә ярдәм

97
00:10:11,580 --> 00:10:16,012
итәргә һәм моңа финанс ягыннан өлеш кертергә – йөкләнәләр.

98
00:10:16,012 --> 00:10:23,311
Алар актив катнашырга тиеш түгел,
ләкин аны хупларга һәм өлеш кертергә тиеш.

99
00:10:23,311 --> 00:10:33,300
Һәм өстенә тагын бер катлам баллы өстәмә бар — шул исемле 3-нче
маддәгә карата килешү, анда әйтелә: ул мондый

100
00:10:33,300 --> 00:10:44,216
әйләнә-тирә мохитне үзгәртүче технологиянең
халыкара хокук нормаларын бозуы мәсьәләсен карыймый.

101
00:10:44,216 --> 00:10:51,096
Бу миңа пандемияне контрольдә тотуга кагылышлы
кертелергә тиешле бер канунны бераз хәтерләтә.

102
00:10:51,096 --> 00:10:56,886
Сез моны инде беләсездер, ләкин без,
швейцариялеләр, аны 1988 елда ратификацияләдек.

103
00:10:56,886 --> 00:10:59,460
Бу чыннан да куркыныч.

104
00:10:59,460 --> 00:11:08,668
Мин хәзер Америка Кушма Штатларына кире кайтып, сезгә
басылып чыккан тагын бер документны күрсәтәм, ул 2025

105
00:11:08,668 --> 00:11:14,194
елга күзәтү турында АКШ Һава Көчләренә тәкъдим ителгән иде.

106
00:11:14,194 --> 00:11:26,142
Документ үзе 1996 елдан, һәм аның исеме:
«Һава торышы – көчне арттыручы фактор»

107
00:11:26,142 --> 00:11:36,404
Һәм асты язуы: «2025 елга кадәр һава торышы безнеке».

108
00:11:36,404 --> 00:11:46,234
Бу документтан кыска өзек: сул якта — дошманга ничек зыян
салырга, уң якта — үзегезне һәм партнерларыгызны ничек якларга.

109
00:11:46,234 --> 00:11:53,571
Менә берничә ачкыч сүз: дошманга яңгыр һәм диңгез
дулкыннары белән зыян салу, алар шулай ук солдатларның рухи

110
00:11:53,571 --> 00:11:57,654
халәтен төшерүгә юнәлдерелгән – икенче яктан, диярсең.

111
00:11:57,654 --> 00:12:03,988
Ләкин сез шулай ук корылыкны, су җитмәүне китереп чыгара
аласыз, кешеләр шулкадәр авыр хәлгә төшкәнче, алар бирешәчәк.

112
00:12:03,988 --> 00:12:12,436
Сез давылларны кузгата аласыз, ионосфераны манипуляцияли аласыз
– моңа соңрак кире кайтырмын – дошман радио элемтә урнаштыра

113
00:12:12,436 --> 00:12:16,974
алмасын яки аларның радары үз очкычларын таный алмасын өчен.

114
00:12:16,974 --> 00:12:22,202
Син яманны таратып, болытларны куып җибәрә
аласың, дошман яшеренә алмасын өчен, яки киресенчә,

115
00:12:22,202 --> 00:12:25,121
аларны тудырып, дошманны аптыратып куя аласың.

116
00:12:25,121 --> 00:12:31,228
Һәм сез шулай ук дошманның үзе мондый
алымнарны куллануын яки кулланмавын да ачыклый аласыз.

117
00:12:31,228 --> 00:12:34,080
Һәм аларның үз гамәлләре чынлыкта бөтенләй киресенчә.

118
00:12:34,080 --> 00:12:43,158
Әйе, әгәр сезнең зур транспорт операциягез булса, сез яңгыр
яумавын, юлларның коры булуын, давыллар булмавын тәэмин

119
00:12:43,158 --> 00:12:53,609
итәсез, һәм радар сигналлары һәм яхшы радио элемтә өчен
ионосфера оптимальләштерелгән булуын тәэмин итәсез һ.б.

120
00:12:53,609 --> 00:13:06,166
Бу документ – ул һаман да шул ук документ – шулай ук күрсәтә,
Йомгаклап әйткәндә, шартлар туры килгәч, без теләгән, ягъни

121
00:13:06,166 --> 00:13:15,921
дошман территориясендә контрольле, куркынычсыз,
чыгымнар ягыннан нәтиҗәле һәм ышанычлы рәвештә

122
00:13:15,921 --> 00:13:22,080
күмер тузанын тарату мөмкинлегенә ия булырга тиешбез.

123
00:13:22,080 --> 00:13:33,568
Методлар бәяләнде, һәм анда санап бетергесез сиптерү
ысуллары инде өйрәнелгән дип әйтелә. Документ 1996 елдан.

124
00:13:33,568 --> 00:13:40,900
Иң куркынычсыз һәм иң чыгым ягыннан нәтиҗәле ысул — реактив
двигательләрдә кулланыла торган соң яндыру җайланмасы, ул

125
00:13:40,900 --> 00:13:50,680
нигездә двигатель артына урнаштырылган инъекция җайланмасы булып
тора һәм бу углерод тузанны чыгарылучы реактив агымга кертә.

126
00:13:50,680 --> 00:13:59,387
Һәм самолет бу зона аша очканда ул активлаша,
яки аны яңадан деактивлаштырырга да мөмкин.

127
00:13:59,387 --> 00:14:10,700
Нигә күмер тузаны? Бу кызык. Мәгълүмат иреге турындагы закон
(FOIA) нигезендә соңрак бастырылган тагын бер документ бар.

128
00:14:10,700 --> 00:14:14,649
Бу элек серле, яшерен документ иде.

129
00:14:14,649 --> 00:14:22,160
Бу Геофизика өлкән бүлегенең Филипс лабораториясеннән килә.

130
00:14:22,160 --> 00:14:27,430
Әлбәттә, алар һәрвакыт Америка хөкүмәтенә
һәм хәрбиләргә һ.б. киңәшләр биргәннәр.

131
00:14:27,430 --> 00:14:37,054
Ул яңгыр явым-төшемне арттыру, киметү, цирус болытларын
– без хәзер һәрвакыт күрә торган пәрдә кебек

132
00:14:37,054 --> 00:14:43,282
болытларны – арттыру, шулай ук томанны тарату ысулларын аңлата.

133
00:14:43,282 --> 00:14:50,629
Һәм бөтен әйбер – ул нигездә дүртенче бүлек кенә, мин аны
аерым чыгарып куйдым – һәм анда ачык язылган: ул кара

134
00:14:50,629 --> 00:14:56,375
күмер һәм кара күмер ярдәмендә һава торышын үзгәртү турында.

135
00:14:56,375 --> 00:15:00,535
Мин моны калдырам. Мондый документлар бик күп.

136
00:15:00,535 --> 00:15:07,067
Тикшерелеп һәм сыналып торган барлык коралларны күрү куркыныч.

137
00:15:07,067 --> 00:15:13,496
Мин кыскача бер китаптан цитата китерәсем килә, ул бик мавыктыргыч
китап. Мин аның оригиналын антиквар китап кибетендә таптым.

138
00:15:13,496 --> 00:15:21,126
Бу китап «Тынычлык килмәсә» дип атала,
әлбәттә, без тынычлык килүен өмет итәбез.

139
00:15:21,126 --> 00:15:27,188
1968 елда аны Найджел Калдер
мөхәррирләгән, шуңа күрә ул инде шактый еллар бар.

140
00:15:27,188 --> 00:15:37,225
Һәм бу Найджел Калдер бик тә
йогынтылы һәм данлыклы фән журналисты иде.

141
00:15:37,225 --> 00:15:47,129
Һәм ул алдынгы хәрби киңәшчеләрне һәм иң абруйлы галимнәрне бу
китапка үз эшләре, хөкүмәткә ничек киңәш

142
00:15:47,129 --> 00:15:55,473
бирүләре һәм нинди тикшеренүләр үткәрүләре
турында һәркайсы бер бүлек язарга чакырды.

143
00:15:55,473 --> 00:16:03,755
Һәм бу китаптагы 17 бүлектән иң гаҗәеп яки иң мавыктыргыч
бүлек «Без әйләнә-тирә мохитне ничек юк итәбез» дип атала.

144
00:16:03,755 --> 00:16:13,547
Бу бүлекнең исеме, һәм ул бүлекне хәзер инде вафат булган,
Лос-Анжелестагы Калифорния университетында геофизика һәм планета

145
00:16:13,547 --> 00:16:19,004
физикасы бүлеге башлыгы булган профессор Гордон МакДональд язган.

146
00:16:19,004 --> 00:16:27,631
Һәм ул Президент Линдон Джонсонның киңәшчеләр төркеме
әгъзасы иде, мин аны инде алдан ук цитаталаган идем.

147
00:16:27,631 --> 00:16:38,556
Бу бүлектән алынган өзек куркыныч укылыш тудыра.
Ул 1968 елда үткәрелгән тикшеренүләр турында яза.

148
00:16:38,556 --> 00:16:46,450
Суык болытларны боз кристалллары барлыкка китерү юлы
белән ясап була, ә җылы болытларны бар булган тамчыларны

149
00:16:46,450 --> 00:16:50,809
кисәкчәләр ярдәмендә ясалма рәвештә зурайтып ясап була.

150
00:16:50,809 --> 00:16:57,708
Яңгыр яудырмый торган коры болытларны булдыру мөмкин, моны без
соңгы вакытта бик еш күрдек. Яшенле давыл

151
00:16:57,708 --> 00:17:05,683
тирәсендәге болытларны давылны үзгәртергә, көчәйтергә яки
зәгыйфьләндерергә максат белән махсус зунайтырга мөмкин.

152
00:17:05,683 --> 00:17:13,760
Күбрәк яшен тудыру өчен металл фольга яки металл
кисәкчәләре ташланырга мөмкин; элек металл фольга кулланылган.

153
00:17:13,760 --> 00:17:19,806
Яңгыр яумыйча яки давыл булмыйча гына барлыкка килгән молния.

154
00:17:19,806 --> 00:17:21,726
Без моны бик яхшы беләбез.

155
00:17:21,726 --> 00:17:28,427
Син давыллар тудыра аласың, полимер катламнары белән
су өслеген парланудан саклап, хәтта температура

156
00:17:28,427 --> 00:17:32,405
күтәрелсә дә болытлар барлыкка килмәсен тәэмин итә аласың.

157
00:17:32,405 --> 00:17:35,717
Чынлыкта, күбрәк су парланыр иде.

158
00:17:35,717 --> 00:17:39,973
Глобаль климатны үзгәртергә мөмкин, һәм ул
моның табигый рәвештә үзе үк бара дип яза,

159
00:17:39,973 --> 00:17:42,927
шуңа күрә бу эшчәнлекләрне яшереп калдыру җиңел.

160
00:17:42,927 --> 00:17:47,013
Кемдер моның артында торамы, әллә ул
табигыйме — беркем дә сизәчәк түгел.

161
00:17:47,013 --> 00:17:49,908
Барысы шул гына түгел, миндә икенче бит бар.

162
00:17:49,908 --> 00:17:53,529
Озон тишекләрен барлыкка китерү мөмкин.

163
00:17:53,529 --> 00:17:57,721
1968, математиканы тикшерү өчен генә.

164
00:17:57,721 --> 00:18:05,866
Антарктида боз катламы астында атом
шартлавын, ягъни җир астындагы ядро сынауын үткәрү

165
00:18:05,866 --> 00:18:10,538
өчен кулланыла ала торган гаҗәеп бер ысул бар.

166
00:18:10,538 --> 00:18:16,425
Антарктида боз катламы якынча 100
километр калын, бу гаҗәеп күп боз.

167
00:18:16,425 --> 00:18:23,174
Аннары боз катламы астындагы җылылык
нәтиҗәсендә су пленкасы барлыкка килә, һәм бу бозның зур

168
00:18:23,174 --> 00:18:27,335
өлеше шуыгычтагы кебек диңгезгә шуып төшәчәк.

169
00:18:27,335 --> 00:18:32,148
Бу бөтендөнья боз чорын башлап җибәрә ала.

170
00:18:32,148 --> 00:18:39,266
Бу чагыштырмача гади. Сез яр буе полосаларын
шартлата аласыз, һәм алар цунами тудырачак.

171
00:18:39,266 --> 00:18:45,168
Мин 1968 елда кемнең сунами нәрсә икәнен белгәнен белмим.

172
00:18:45,168 --> 00:18:50,058
Мин моны бары тик 2006 елдан бирле генә беләм,
хәтта шул вакытка кадәр физика өйрәнгән булсам да.

173
00:18:50,058 --> 00:18:56,968
Ләкин мин цунамилар белән таныш түгел идем. Җир астында
якынча 10 чакрым тирәнлектә урнашкан су катламын

174
00:18:56,968 --> 00:19:00,960
активлаштыру нәтиҗәсендә җир тетрәүләре барлыкка килергә мөмкин.

175
00:19:00,960 --> 00:19:09,275
Бу шулай аталган өч ноктага бик якын. Мин хәзер вакыт сәбәпле
суның матдә хәлләре турында җентекләп сөйләшергә теләмим.

176
00:19:09,275 --> 00:19:21,587
Өч ноктага якын булу суның иң тыгыз булган урынын аңлата, анда
ул тиз арада суперсуытылган су яки пар формасына күчә ала һ.б.

177
00:19:21,587 --> 00:19:29,636
Җир тетрәүнең эпицентры 10 чакрым тирәнлектә булган дип
ишетсәгез, һәрвакыт колакларыгызны торгызып тыңлагыз.

178
00:19:29,636 --> 00:19:38,226
Фукусима кебек барлык зур һәлакәтләрнең
эпицентры 10 километр тирәнлектә булуы кызыклы.

179
00:19:38,226 --> 00:19:42,803
Мин берни дә исбатлый алмыйм, ләкин бу кызыклы туры килү.

180
00:19:42,803 --> 00:19:45,910
Сез реактив агымны юнәлтеп була.

181
00:19:45,910 --> 00:19:51,051
Мин моны соңрак кыскача күрсәтермен. Җет-стримның
нәрсә икәнен белмәгәннәр өчен: бу якынча 10 чакрым

182
00:19:51,051 --> 00:19:53,751
биеклектә дөнья буйлап әйләнә торган көчле җилләр.

183
00:19:53,751 --> 00:19:57,478
Син торнадоларны кузгата аласың.
Минемчә, мин моны инде алдагы биттә әйткәнмен.

184
00:19:57,478 --> 00:20:03,103
Һәм профессор Макдоналдның китабының бу
бүлегенең төп нәтиҗәсе шунда: кеше Җирдәге

185
00:20:03,103 --> 00:20:06,671
тотрыксызлыкларны танып, алардан файдалана ала.

186
00:20:06,671 --> 00:20:18,210
Димәк, нигездә, әйбер һәрвакыт чиктә торганда, аны бер якка яки
икенче якка юнәлтер өчен сиңа бары тик аз гына көч куярга кирәк.

187
00:20:18,210 --> 00:20:23,759
Һәм ниһаять, ул шулай ук акылны контрольдә тоту
турында сөйли. Электромагнит дулкыннарын

188
00:20:23,759 --> 00:20:27,768
кешелеккә акылны контрольдә тоту өчен кулланырга мөмкин.

189
00:20:27,768 --> 00:20:34,141
Мин ышанам, бу чыннан да дистә еллар дәвамында бик
интенсив рәвештә өйрәнелгән булуы көннән-көн ачыграк күренә.

190
00:20:34,141 --> 00:20:36,720
Бу хакта да күп патентлар бар.

191
00:20:36,720 --> 00:20:40,313
Барлык инде эшләнгәннәрне күрү куркыныч.

192
00:20:40,313 --> 00:20:43,401
Аеруча, мәсәлән, MK-ULTRA программасында һ.б.

193
00:20:43,401 --> 00:20:49,385
Ул шулай ук яхшы максатларда да кулланыла. Бу
ЭЭГ – электроэнцефалограммалар ярдәмендә үлчәнә.

194
00:20:49,385 --> 00:20:52,461
Сез мидәге дулкыннарның нинди
төрләре һәм нинди хәлдә булуын үлчисез.

195
00:20:52,461 --> 00:20:59,221
Аннары сез аны нигездә кире уйнатып,
кешеләрне бик төгәл хәлләргә китерә аласыз.

196
00:20:59,221 --> 00:21:02,587
Мин тагын бер кат вакыт сәбәпле җентекләргә кермим.

197
00:21:02,587 --> 00:21:06,681
Бу бик зур бочка, мин аны бөтенләй ача алмыйм.

198
00:21:06,681 --> 00:21:15,915
1999 елда Европа Шурасы якынча 35 битлек хисап
әзерләде. Европа Шурасының махсус комиссиясе.

199
00:21:15,915 --> 00:21:21,008
Бу шулай аталган HAARP проектына кагыла. Ике A белән.

200
00:21:21,008 --> 00:21:28,540
Бу «Югары ешлыктагы актив аврораны
өйрәнү программасы» дигәнне аңлата.

201
00:21:28,540 --> 00:21:36,119
Бу «Югары ешлыктагы актив аврораны өйрәнү»
дигәнне аңлата, ул төньяк нурларын өйрәнү программасы.

202
00:21:36,119 --> 00:21:41,951
Бу Аляскада бара. Хәзер дөньяның
күпчелек өлешендә мондый станцияләр бар.

203
00:21:41,951 --> 00:21:45,848
Әлбәттә, болар барысы да «кавычкаларда»гы тикшеренү станцияләре.

204
00:21:45,848 --> 00:21:49,806
Мин соңрак бу нәрсә нәрсә икәненә кире кайтып карармын.

205
00:21:49,806 --> 00:21:53,827
Бу ионосфера өчен манипуляцияләү системалары турында.

206
00:21:53,827 --> 00:21:58,587
Ионосфера — безнең атмосфераның бик югары өлеше.

207
00:21:58,587 --> 00:22:01,029
Якынча 80 чакрымнан башлап

208
00:22:01,029 --> 00:22:10,809
Ул иопланган, чөнки анда безнең даими электр зарядлары
бар, алар Кояш җилләре тарафыннан иоплана һәм аннары борыла.

209
00:22:10,809 --> 00:22:15,115
Анда, бу плазма аша өзлексез ток ага.

210
00:22:15,115 --> 00:22:20,910
Анда электр энергиясе бар, һәм әлбәттә,
анда әйберләрне манипуляцияләү аеруча җиңел.

211
00:22:20,910 --> 00:22:33,263
Европа Шурасы яки Комиссия язганча, ул электромагнит коралларның
бер өлеше булып тора һәм бөтен тирә-як мохиткә, әлбәттә, кеше

212
00:22:33,263 --> 00:22:45,079
сәламәтлегенә дә бик куркыныч янау тудыра, чөнки проект бөтен
биосфераның бик сизгер энергия кырына үтеп керүне максат итә.

213
00:22:45,079 --> 00:22:48,341
Шулай итеп, ул ионосферадa гына түгел, ә монда да.

214
00:22:48,341 --> 00:22:54,258
Бу бик куркыныч шөгыль.

215
00:22:54,258 --> 00:23:05,425
Хәзер мондый радиодулкын тапшыру җайланмалары бихисап, һәм
алар һичшиксез безнең барыбызның сәламәтлегенә тәэсир итә.

216
00:23:05,425 --> 00:23:12,645
Мин хәзер HAARP проектына, ягъни аның төп патентына киләм.

217
00:23:12,645 --> 00:23:15,889
Ул 1987 елда бирелде.

218
00:23:15,889 --> 00:23:22,440
Биредә әйтелә: исеме «Атмосфераның,
ионосфераның яки магнитосфераның бер төбәгендә үзгәреш».

219
00:23:22,440 --> 00:23:25,978
Магнитосфера ионосферадан да югарырак урнашкан.

220
00:23:25,978 --> 00:23:31,633
Ионосфера — безнең магнит саклаучы билбау, ул
турыдан-туры Җирнең магнит кыры белән бәйләнгән һәм

221
00:23:31,633 --> 00:23:34,884
бөтен дөнья буйлап квазиторус формасында юнәлтелгән.

222
00:23:34,884 --> 00:23:40,693
Бу яктан, башта әйткәнемчә, Җирнең
магнит кырын манипуляцияләргә мөмкин.

223
00:23:40,693 --> 00:23:43,956
Патентта плазманы җылытырга мөмкин дип әйтелә.

224
00:23:43,956 --> 00:23:49,647
Бу аны өскә этә, күтәрелгән урында вакуум барлыкка китерә.

225
00:23:49,647 --> 00:23:53,912
Мин һаваны җылыткач ул күтәрелә,
аскы өлештә миндә кимчелек басым бар.

226
00:23:53,912 --> 00:23:58,865
Бу горизонталь хәрәкәт тудыра, ягъни җил.

227
00:23:58,865 --> 00:24:06,241
Аннары мин бу электромагнит нурланышын ракетаны бутату,
юнәлешеннән тайпылдыру яки хәтта юк итү өчен куллана алам.

228
00:24:06,241 --> 00:24:14,147
Бу корал системасы. Бу — 1990нчы елларда АКШ
тарафыннан алга сөрелгән «Йолдызлар сугышы» программасы.

229
00:24:14,147 --> 00:24:21,648
Шул ук патентта шулай ук озон яки азот
концентрациясен үзгәртергә мөмкинлеге дә әйтелә.

230
00:24:21,648 --> 00:24:26,470
Сез углекислый газ концентрациясен үзгәртә
аласыз. Угар газы – тагын да куркынычрак.

231
00:24:26,470 --> 00:24:33,952
Азот оксидлары һәм башка матдәләрне әйләнә-тирә мохит агымнарын
көйләү өчен концентрацияләргә яки сыеклаштырырга мөмкин.

232
00:24:33,952 --> 00:24:39,681
Монда шулай ук Җирнең магнит кыры
киметелергә яки хәтта сүндерелергә мөмкин дип әйтелә.

233
00:24:39,681 --> 00:24:42,746
Максат, әлбәттә, ракеталарны
читкә бору, ләкин бу барысы да түгел.

234
00:24:42,746 --> 00:24:51,510
Һәм чыннан да гаҗәп: атмосфераның бик югары катламнарында бу
плазма кисәкчәләрен манипуляцияләп, алардан

235
00:24:51,510 --> 00:25:00,330
оптик линза формалаштырырга мөмкин, һәм бу кояш
нурын Җирдәге бер ноктага тупларга мөмкинлек бирә.

236
00:25:00,330 --> 00:25:05,523
Күпләрегез, мөгаен, лупа ярдәмендә
яндыру өчен тиндерны кабызып карагансыздыр.

237
00:25:05,523 --> 00:25:10,188
Мин балачакта моны еш кылдым. Аннары
моны зур күләмдә башкарырга мөмкин.

238
00:25:10,188 --> 00:25:17,101
Ачкыч сүз: урман янгыннары яки башка
янгыннар яки эсселектән проблемалар һ.б.

239
00:25:17,101 --> 00:25:21,297
Менә бу — Аляскадагы оригиналь
антенналар урманының ничек күренүе.

240
00:25:21,297 --> 00:25:27,722
Бу кисешкән диагональ антенналар, ягъни гадәти радио антенналар.

241
00:25:27,722 --> 00:25:35,567
Бу антенналар 30 кГцтан 300 МГцка кадәр ешлыклар тудыра ала.

242
00:25:35,567 --> 00:25:40,680
Бу гадәти радио дулкыннары. Мин
алдан аңлаткан әйбер шундыйрак күренә.

243
00:25:40,680 --> 00:25:45,225
Атмосфераның өске өлеше ионосфера биеклегенә кадәр этелгән.

244
00:25:45,225 --> 00:25:55,013
Бу тискәре басым тудыра. Аннары горизонталь
хәрәкәт һәм аңа туры килгән җил хәрәкәте бар.

245
00:25:55,013 --> 00:26:05,649
Әгәр дә мин алдан телгә алган ешлыкларны HAARPтан дулкын
озынлыгына әйләндерсәгез һәм йөрәк дулкынын карасагыз,

246
00:26:05,649 --> 00:26:11,589
дулкын озынлыклары 10 метрдан 15 километрга кадәр булачак.

247
00:26:11,589 --> 00:26:20,832
Дулкын чокыры, ягъни дулкын карыны, шуның яртысы гына, ягъни 5
м-дән 7,5 км-га кадәр. Мондый болыт формацияләрен күргәндә, алар

248
00:26:20,832 --> 00:26:28,183
Швейцария платосында яки хәтта Көньяк Германиядә
феөн үзәненнән килеп чыккан торучы дулкыннармы, әллә

249
00:26:28,183 --> 00:26:32,168
аларның артында башка сәбәп бармы дип уйларга кирәк.

250
00:26:32,168 --> 00:26:36,399
Минемчә, ул нәкъ менә шундый күренә.

251
00:26:36,399 --> 00:26:41,048
Бу шулай ук HAARP тикшеренүләре буенча
тикшеренү хисабыннан алынган, ул радио

252
00:26:41,048 --> 00:26:44,772
дулкыннарының ионосферадан ничек чагыла алуын аңлата.

253
00:26:44,772 --> 00:26:49,054
Ул электр үткәргеч булганга күрә, аны көзге
итеп кулланырга мөмкин һәм ул радар күзәтүен һәм

254
00:26:49,054 --> 00:26:51,406
радио элемтәсен күпкә яхшырак тәэмин итә ала.

255
00:26:51,406 --> 00:26:54,228
Монда шулай ук фәнни тикшеренү эше өзеге дә бар.

256
00:26:54,228 --> 00:27:00,528
Биредә сез төрле үткәргеч катламнар барлыгын күрә аласыз.

257
00:27:00,528 --> 00:27:03,506
Әлбәттә, бары тик ионосфера гына электр тогын үткәрә.

258
00:27:03,506 --> 00:27:07,215
Биредә сездә һаман да үткәргеч
катламнар бар. Моңа ничек ирешәсез?

259
00:27:07,215 --> 00:27:12,560
Атмосфераның түбәнрәк катламнарына
үткәргеч кисәкчәләрне чыгару юлы белән.

260
00:27:12,560 --> 00:27:19,225
Бу HAARP дулкыннары белән билгеле бер
эффектларга ирешүдә алар бик ярдәм итә.

261
00:27:25,503 --> 00:27:29,217
Хәзер мин нәкъ менә шунда кулланылган шушы кисәкчәләргә киләм.

262
00:27:29,217 --> 00:27:35,476
Мин сиңа тагын бер патент китерәм. Ул
бик иске патент, 1966 елда бирелгән.

263
00:27:35,476 --> 00:27:40,797
Нәкъ менә АКШ диңгез флотына, ягъни
шәхси компаниягә түгел, ә дәүләткә.

264
00:27:40,797 --> 00:27:51,230
Мин шул вакытта Америка патент кануны буенча патентны максимум
17 елга кадәр саклап торырга мөмкин булуын әйтергә телим.

265
00:27:51,230 --> 00:27:58,768
Ләкин бу бик кыйммәткә төшә. Патентның вакыты үткән саен,
аның саклануын тәэмин итү өчен күбрәк түләргә туры килә.

266
00:27:58,768 --> 00:28:02,256
Шулай итеп, ул бөтен 17 ел өчен түләнде.

267
00:28:02,256 --> 00:28:08,506
Бу патент, хәтта шулкадәр иске булса да, миңа бик актуаль тоела.
Ул гигроскопик төтен җитештерү өчен металл

268
00:28:08,506 --> 00:28:13,873
катнашмасына багышланган дистәләгән, ә бәлки
йөзләгән патентларның бер үрнәге булып тора.

269
00:28:13,873 --> 00:28:17,536
Шулай итеп, төтен суны һәм су буасын үзенә тарта.

270
00:28:17,536 --> 00:28:24,560
Анда металл катнашмасы кирәк дип әйтелә, һәм
ул түбәндәгеләрне үз эченә ала, ныклап тотыгыз:

271
00:28:24,560 --> 00:28:32,735
Литий, натрий, калий, цезий, рубидий, кальций, магний,
стронций һәм барий карбонатлары, шулай ук аларның катнашмалары.

272
00:28:32,735 --> 00:28:39,697
Моннан тыш, алюминий, магний, цинк яки цирконий
кебек җиңел металллар, яки аларның катнашмалары.

273
00:28:39,697 --> 00:28:45,324
Моннан тыш, нитратлар, перхлоратлар, натрий,
литий, калий, кальций, барий һәм стронций

274
00:28:45,324 --> 00:28:48,700
кебек органик булмаган оксидландыручы матдәләр.

275
00:28:48,700 --> 00:28:55,304
Аннан соң полигалоген кушылмасы да бар, аңа мин соңрак кире
кайтырмын, мәсәлән, гексахлорэтан яки

276
00:28:55,304 --> 00:29:03,600
октахлоропропан, ул АКШ диңгез флоты тарафыннан 17 ел
дәвамында патентланган, бирелгән һәм сакланган.

277
00:29:03,600 --> 00:29:13,120
Тагын бер шундый патентта глобаль җылынуны киметү өчен
стратосферадагы Велсбах кисәкчәләрен чыгару мөмкинлеге әйтелә.

278
00:29:13,120 --> 00:29:17,894
Алар 1991 елда климат үзгәреше хәрәкәтенә кушылдылар.

279
00:29:17,894 --> 00:29:20,683
Вельсбах — галим иде, шуңа күрә Вельсбах кисәкчәләре.

280
00:29:20,683 --> 00:29:23,500
Бу идеяне уйлап тапкан кешеләрнең берсе.

281
00:29:23,500 --> 00:29:31,655
Мин моны бары тик шуңа күрә генә күрсәтәм, чөнки монда
алюминий оксиды яки торий оксиды иң кулай дип әйтелә.

282
00:29:31,655 --> 00:29:38,443
Бүген атмосферадагы иң киң таралган
пычраткычларның берсе буларак алюминий инде телгә алынды.

283
00:29:38,443 --> 00:29:46,891
Күп патентлар бар, шулар арасында берсе комга охшаш
кисәкчәләрне югары атмосферага күтәрергә мөмкин дип әйтә.

284
00:29:46,891 --> 00:29:55,639
Boeing 737 самолетын 18 000 метр биеклектә 25
тонна йөк ташу өчен үзгәртү чагыштырмача җиңел.

285
00:29:55,639 --> 00:30:00,948
Бу патент 2018 елда бирелгән. Анда шулай
ук кисәкчәләрнең атмосфераның югары

286
00:30:00,948 --> 00:30:06,705
катламнарында якынча ике ел буе саклануы әйтелә.

287
00:30:06,705 --> 00:30:13,568
Мин сиңа тагын бер нәрсә күрсәтермен, өметләнәм, ул артык
күңелсез булмас. Бу GelTech Solutions компаниясенең патенты.

288
00:30:13,568 --> 00:30:20,929
Бу тема буенча YouTube-та санап бетергесез
видеолар бар. Алар «Ураганны куып йөрү» дип атала.

289
00:30:20,929 --> 00:30:26,961
Алар очкычлардан ураганнарның көчәюен дә,
зәгыйфьләнүен дә ничек барлыкка китерүләрен төшерделәр.

290
00:30:26,961 --> 00:30:34,903
Алар чыннан да гаҗәеп бер нәрсә уйлап тапканнар:
ул пластик кушылма булган полимер. Аны болытка

291
00:30:34,903 --> 00:30:39,222
сиптерәләр, болыт кипә, аннары күктән гель ява.

292
00:30:39,222 --> 00:30:43,803
Бу яңгырны булдырмауның тагын бер ысулы.

293
00:30:43,803 --> 00:30:53,901
Аннан соң сәламәтлек ягы да бар. 2015 елда бер
юридик фирмага тагын бер чагыштырмача яңа патент бирелде.

294
00:30:53,901 --> 00:30:59,985
Бу гадәттә уйлап табучыларның яки чын
хуҗаларның билгесез калырга теләүләрен күрсәтә.

295
00:30:59,985 --> 00:31:08,842
Биредә язылганча, бу – дроннар, ягъни кешесез очкычлар
ярдәмендә агулы комарларны ташу өчен очучы китерү системасы.

296
00:31:08,842 --> 00:31:17,364
Әгәр дә сез патент рәсемнәренә карасагыз, монда аны яхшырак
күрә алмассыз, шуңа күрә мин аны зурайтып куйдым. Мин аны өстәп

297
00:31:17,364 --> 00:31:24,473
куймадым; бу — дрон йөкләмәсендә баш сөяге булган патент рәсеме.

298
00:31:24,473 --> 00:31:29,931
Анда чынлап та нәрсә эшләнүе төп массакүләм
мәгълүмат чараларында көннән-көн күбрәк ишетелә һәм укыла.

299
00:31:29,931 --> 00:31:32,914
Ләкин алар һәрвакыт әйтә: «Бу эш эшләнмәячәк,
без эшләргә тиеш, без эшләргә тиеш, чөнки

300
00:31:32,914 --> 00:31:34,964
климат үзгәреше аркасында бу ашыгыч рәвештә кирәк».

301
00:31:34,964 --> 00:31:43,620
Бу хәтта Коронадан да зуррак алдау, ләкин
хәзер моны тирәнтен аңларга вакытым юк.

302
00:31:43,620 --> 00:31:50,334
Һәрхәлдә, профессор Дэвид Китның бик кызыклы
китабы бар. Мин аны сатып алырга киңәш итмим, ләкин

303
00:31:50,334 --> 00:31:54,206
кемдер кызыксынса, мин аннан өзекләр тәкъдим итә алам.

304
00:31:54,206 --> 00:31:59,039
Мин аны таптым, «Климат инженериясе өчен дәлил», шуңа
күрә безгә климат инженериясе белән шөгыльләнергә кирәк.

305
00:31:59,039 --> 00:32:06,022
Минемчә, ул хәзерге вакытта геоинженерлык өлкәсендә алдынгы
тикшеренүче, һәм әлбәттә, ул һәрвакыт моны эшләнмәячәк дип әйтә.

306
00:32:06,022 --> 00:32:11,120
Без моны ничек эшләргә икәнен төгәл беләбез, ләкин ул
эшләнми. Ул алар барысын да конспирологлар дип әйтә.

307
00:32:11,120 --> 00:32:20,059
Ул җентекләп тасвирлый: ул 5 нанометрлы алюминий оксиды
микрочастицәләрен, 30 нанометрлы металл, ягъни саф алюминий, һәм

308
00:32:20,059 --> 00:32:26,763
тагын 15 нанометрлы барий титанатын сэндвич
кебек катлауларга тели, чөнки бу кояш нурларын

309
00:32:26,763 --> 00:32:31,179
оптималь рәвештә кире космоска чагылдырыр иде.

310
00:32:31,179 --> 00:32:37,599
Аннан соң тагын бер китап бар, бәлки сез аның турында
ишеткәнсездер: Билл Гейтс язган «Климат бәласен ничек

311
00:32:37,599 --> 00:32:41,758
булдырмаска». Мин аны сатып алырга һич тә киңәш итмим.

312
00:32:41,758 --> 00:32:48,336
Бу гади генә әйтә: бу бик табышлы инвестиция.

313
00:32:48,336 --> 00:32:55,293
Мин бу хакта тагын берни дә әйтмим. Хәзер мин
сәламәтлеккә йогынтысына күчәм, чөнки ул төп мәсьәлә.

314
00:32:55,293 --> 00:33:01,342
Шулай итеп, очыш күләсе. Мин моңарчы күмер тузаны
турында телгә алынган документларны күрсәткән идем.

315
00:33:01,342 --> 00:33:04,343
Очкыч күмере күләсе үпкә рагы куркыныч факторы буларак.

316
00:33:04,343 --> 00:33:09,910
Бу күзәтү мәкаләсе, ягъни күп кенә
тикшеренү эшләрен йомгаклаган мәкалә.

317
00:33:09,910 --> 00:33:14,110
Ул «Медицина һәм медицина тикшеренүләре
өлкәсендәге казанышлар журналы»нда басылып чыкты.

318
00:33:14,110 --> 00:33:24,384
Алюминий силикатлары, тимер оксиды, магнетит, радиоактив
изотоплар, шул исәптән сулыш белән кергәндә иң куркыныч булган

319
00:33:24,384 --> 00:33:35,004
альфа-чагылдыручылар, кремний (чиста кремний сәламәтлек өчен
зыянлы), арсен (ул да агулы матдә буларак билгеле), кадмий һәм

320
00:33:35,004 --> 00:33:44,761
хром, алар үпкә рагы куркынычын ачык арттыра яки оксидатив
күзәнәк стрессы, цитотоксиклык (күзәнәк агулылыгы) һәм

321
00:33:44,761 --> 00:33:51,101
генотоксиклык китереп чыгара, ягъни алар геномны да үзгәртә.

322
00:33:51,101 --> 00:33:54,921
Асбест кызык; һәркем белә, ул бик агулы матдә.

323
00:33:54,921 --> 00:34:03,033
Бу җепселле силикат шулай ук биокиңәшле формада күп
күләмдә тимер оксидын үз эченә ала. Без барыбыз да моның

324
00:34:03,033 --> 00:34:09,568
нәтиҗәсендә барлыкка килгән җитди үпкә рагы очракларын беләбез.

325
00:34:09,568 --> 00:34:16,672
Моннан тыш, 2019 елда «Journal of Advances in Medicine and
Medical Research» журналында басылган күзәтү тикшеренүе тимер

326
00:34:16,672 --> 00:34:24,067
оксиды нанобөлекчәләренә дучар булу йөрәк авыруларына китерә,
тагын да оксидатив стресс аркасында, дигән нәтиҗәгә килде.

327
00:34:24,067 --> 00:34:33,091
Бу мәкаләдә тимер оксидына дучар булу йөрәк
авыруларына да китерергә мөмкин дип әйтелә.

328
00:34:33,091 --> 00:34:43,252
Бу тикшеренүнең авторлары, билгеле бер Марвин Херндон, ул бу тема
буенча хезмәттәшләре белән интенсив рәвештә эшли, шулай ук бу

329
00:34:43,252 --> 00:34:52,741
мәкаләдә геоинженерлыкны, бигрәк тә бик нечкә күмер көле булган
очып торган көлне чыгару юлы белән башкарылучы эшчәнлекне туктату

330
00:34:52,741 --> 00:34:58,102
мөһим, чөнки бу бөтен биосфераны юк итүдән саклый, дип язалар.

331
00:34:58,102 --> 00:35:04,319
Әйткәндәй, бу минеке булмаган берничә рәсемнең берсе;
ул Aufrecht Bern шәһәреннән Лилиан Анселметти

332
00:35:04,319 --> 00:35:08,348
тарафыннан төшерелгән. Аны куллану мөмкинлеге өчен зур рәхмәт.

333
00:35:08,348 --> 00:35:14,444
Минемчә, ул Берн тирәсендә күргән болытлар барлыкка килүе гаҗәеп.

334
00:35:14,444 --> 00:35:23,617
2017 елда башкарылган тагын бер тикшеренү биосферада
ртуть пычрануының кискен рәвештә артуын күрсәтә һәм моның

335
00:35:23,617 --> 00:35:28,947
да климатны манипуляцияләү нәтиҗәсе булуын ассызыклый.

336
00:35:28,947 --> 00:35:35,744
Бу «География, әйләнә-тирә мохит һәм Җир
фәннәре халыкара журналы»нда басылып чыкты.

337
00:35:35,744 --> 00:35:37,636
Бу карап чыгу түгел, ә өйрәнү иде.

338
00:35:37,636 --> 00:35:48,504
Яңгыр суы һәм кар масса-спектрометрия ысулы белән үлчәнде.
Грамм саен 2 микрограмм ртутьнең бик югары дәрәҗәсе ачыкланды.

339
00:35:48,504 --> 00:35:58,609
РоҺС законы аркасында соңгы 20 елда свинец һәм ртуть
күләме шактый киметелгән булса да, бу пычрану арта бара.

340
00:35:58,609 --> 00:36:05,438
Бу шулай ук нерв системасына, йөрәк-кан тамырларына һәм
урогениталь өлкәгә кагылышлы сәламәтлек куркынычларын тудыра.

341
00:36:05,438 --> 00:36:12,705
Ул бала табу сәләтен югалтуга китерергә, иммун
системасына тәэсир итәргә һәм ДНКны зарарларга мөмкин.

342
00:36:12,705 --> 00:36:19,628
Мин тагын бер тикшеренүне телгә алырга телим, ул Advances in
Social Sciences Research Journal журналында

343
00:36:19,628 --> 00:36:25,378
басылган һәм Калифорниядәге гигант
секвойялар, ягъни бу кызыл агач урманнары турында.

344
00:36:25,378 --> 00:36:31,558
Аларның кайберләре 3000 елдан да күбрәк яшьтә.
Алар без бүген бар дип әйткән яки чыннан да

345
00:36:31,558 --> 00:36:36,550
булган климаттан күпкә җылырак шартларда яшәгәннәр.

346
00:36:36,550 --> 00:36:45,511
Алар гаҗәеп коры чорларны, яңгырлы чорларны, салкын
чорларны кичерделәр. Алар әле дә исән, ә хәзер барысы да үлә.

347
00:36:45,511 --> 00:36:54,362
Бу хәлне җентекләп тикшерү күрсәтә ки,
Калифорниядә дистә еллар дәвамында геоинженерлык

348
00:36:54,362 --> 00:36:59,106
нәтиҗәсендә ясалма корылык барлыкка килгән.

349
00:36:59,106 --> 00:37:07,300
Зәһәрле нанобөлекчәләр ачык рәвештә агачларның үлүенә сәбәп була.
Бу нанобөлекчәләрдәге нигездә алюминий күләме

350
00:37:07,300 --> 00:37:15,931
агачларны үсемлекләрнең инеләрендәге тишекләрне, ягъни
инеләрдәге яки яфраклардагы тишекләрне ябарга мәҗбүр итә.

351
00:37:15,931 --> 00:37:21,699
Аннары аларның дым алмашуы булмый
һәм алар CO2ны сеңдерә алмыйлар.

352
00:37:21,699 --> 00:37:28,165
Әйткәндәй, CO2 – тормышның иң камил газы.
CO2 булмаса, яшел үсемлекләр булмас иде.

353
00:37:28,165 --> 00:37:35,921
NASA тарафыннан үткәрелгән чагыштырмача яңа тикшеренүдә
Җирнең соңгы 15 елда яшелрәк булуы әйтелә. Алар моның,

354
00:37:35,921 --> 00:37:39,324
мөгаен, CO2 дәрәҗәсенең артуы белән бәйле булуын язалар.

355
00:37:39,324 --> 00:37:42,715
Моның нәрсәсе начар? Ләкин бу бит бары тик иярчен җөмлә генә.

356
00:37:42,715 --> 00:37:48,168
Бик мөһим фактор – озон тишеге, ул көннән-көн зурая бара.

357
00:37:48,168 --> 00:37:52,630
Син хәзер моның турында берни дә
ишетмисең. CFCларны 1980нче елларда тыеп куйдылар.

358
00:37:52,630 --> 00:37:57,373
Хәзер безне бернәрсә дә борчый алмый. Шуңа күрә
алар озон тишеге көннән-көн зурая бара дип әйтмиләр.

359
00:37:57,373 --> 00:37:59,813
Хәзер без моны ничек зурайтырга мөмкин икәнен беләбез.

360
00:37:59,813 --> 00:38:08,063
АКШ хөкүмәте моны инде үзе күпсанлы документларда таныды.

361
00:38:08,063 --> 00:38:13,569
Бу озон тишеге Җир өстендә UVB һәм
UVC нурларын үлчәргә мөмкинлек бирә.

362
00:38:13,569 --> 00:38:19,988
Хәтта төп фән дә бездә UVB һәм UVC нурланышының күпкә югарырак
дәрәҗәләре булуын таный. Бу – 100

363
00:38:19,988 --> 00:38:26,366
нанометрдан якынча 400 нанометрга кадәр дулкын
озынлыгы булган куркыныч ультрафиолет нурланыш.

364
00:38:26,366 --> 00:38:31,200
Бу чыннан да куркыныч УФ нурланышы. Элек Җир өстендә ул булмаган.

365
00:38:31,200 --> 00:38:34,549
Ул безнең өстебезгә озон тишеге аша төшә.

366
00:38:34,549 --> 00:38:39,255
Бу, әлбәттә, без кешеләр өчен дә шул
секуоялар өчен булган кадәр куркыныч.

367
00:38:39,255 --> 00:38:45,703
Мин киләсе берничә тикшеренүне узып китәм,
чөнки алар барысы да бер үк нәрсәне әйтә.

368
00:38:45,703 --> 00:38:54,641
Бу барысы ни китерә. Катстрофик бал кортлары үлеме,
бөҗәкләр үлеме, барлык водоросльләр проблемалары.

369
00:38:54,641 --> 00:39:00,876
Бу агулы водоросльләр чәчәк ата, чынлыкта бу
планктон үлеме аркасында була. Бу барысы да

370
00:39:00,876 --> 00:39:06,323
наночастицалар пычрануы һәм озон тишеге аркасында.

371
00:39:06,323 --> 00:39:13,621
Кошлар популяцияләре кими, шулай ук арассыз
рәвештә дә, чөнки бөҗәкләр югала, кажаннар да югала.

372
00:39:13,621 --> 00:39:19,612
Бу мин укыган барлык тикшеренүләр. Алар чыннан да
борчу тудыра, чөнки бу тәэсир бөтен тирә-як

373
00:39:19,612 --> 00:39:24,655
мохиткә, безнең сәламәтлеккә генә түгел, йогынты ясый.

374
00:39:26,179 --> 00:39:32,407
Бу барлык кисәкчәләр чыгарылышының мөһим этәргече булырга мөмкин.
Бүгенге көнгә кадәр мин патентта

375
00:39:32,407 --> 00:39:38,265
тасвирланганча бары тик самолетлар гына спрей
гына сипүгә күчереләме-юкмы дип әйтә алмыйм.

376
00:39:38,265 --> 00:39:44,462
25 тонналы баклы B-77. Яисә һәр пассажир
самолеты да сиптерәме? Мин төгәл белмим.

377
00:39:44,462 --> 00:39:48,816
Мин шикләнәм, ләкин бу бары тик фараз
гына: икесе дә параллель рәвештә башкарыла.

378
00:39:48,816 --> 00:40:02,943
Хәзерге НАТО ягулыгы, Jet Propulsive 8 (JP8),
гаять күп куркыныч өстәмәләрне үз эченә ала.

379
00:40:02,943 --> 00:40:07,906
НАТО үз әгъза дәүләтләренә бу барлык
өстәмәләрнең нәрсә икәнен ачыкламый.

380
00:40:07,906 --> 00:40:15,489
Алар туңнан саклый, шартлаудан саклый, яхшы саклау
шартлары һәм температурага чыдамлылык тәэмин итә.

381
00:40:15,489 --> 00:40:21,492
Аны Арктика төбәкләрендә дә, чүлдә дә бертигез яхшы кулланырга
мөмкин. Шулай ук аны кемпинг плитәсен,

382
00:40:21,492 --> 00:40:27,552
корабльне яки очкычны эшләтү өчен дә кулланырга
мөмкин. Моның өчен чиге булмаган өстәмәләр кирәк.

383
00:40:27,552 --> 00:40:33,455
Марион Ханның бик яхшы бер тикшеренүе
бар. Аны интернетта да табарга мөмкин.

384
00:40:33,455 --> 00:40:43,639
Ул үзе һава көчләре базасы янында яшәгәнгә авырып китте. Ул
моны JP8 ягулыгына бәйләргә тиешлеген бик ачык күрсәтә ала.

385
00:40:43,639 --> 00:40:52,254
Биредә сез мин АКШ Һава Көчләреннән дистәләгән хәрби
тикшеренү документларын тапканлыгымны күрә аласыз.

386
00:40:52,254 --> 00:41:06,348
Менә бер тикшеренү мәкаләсе үрнәге.
Минемчә, ул 1990нчы яки 2000нче еллардан.

387
00:41:06,348 --> 00:41:15,780
Һәрхәлдә, бу ягулыкны монда АКШ Һава Көчләре кысаларында
тикшергәннәр. Бу JP8 ягулыгында алюминий, барий, бериллий,

388
00:41:15,780 --> 00:41:26,581
свинец, кадмий, хром, кобальт, тимер, бакыр, молибден, натрий,
никель, стронций, титан, ванадий, цинк һәм калай ачыкланган.

389
00:41:26,581 --> 00:41:34,356
Һәм, әлбәттә, бу металлларның барысының да оксидлары, шулай ук
нафталин һәм алкил белән алмаштырылган

390
00:41:34,356 --> 00:41:43,883
нафталин кебек полицикликаль ароматик
углеводородлар – болар барысы да гаять сәламәт өстәмәләр.

391
00:41:43,883 --> 00:41:56,975
Әгәр дә сез моны хәзер карасагыз, бу НАТО ягулыгы хәрби ягулык.
Европада торбалар системасы бар, ә бу рәсем Википедиядән алынган.

392
00:41:56,975 --> 00:42:02,103
Монда язган барлык әйбер дә Википедиядән алынган. Мин
гадәттә Википедияне цитаталамыйм, чөнки аның күбесе дөрес түгел.

393
00:42:02,103 --> 00:42:08,417
Ләкин менә бу 1970нче еллардан
калган сурәт. Кызык, аны яңартмаганнар.

394
00:42:08,417 --> 00:42:13,546
Һәм монда сез бу торба системасын бөтен Европа
буйлап күрә аласыз. Биредә әле Швейцария кертелмәгән.

395
00:42:13,546 --> 00:42:22,660
Ләкин Википедия мәкаләсендә шулай ук әйтелә:
инде 2009 елда ук ташылган ягулыкның 90%ы — бу

396
00:42:22,660 --> 00:42:28,155
очкыч ягулыгы — гражданнар клиентларына сатылган.

397
00:42:28,155 --> 00:42:34,890
Һәм иң зур гражданлык клиентлары арасында
Франкфурт, Кёльн, Бонн, Цюрих һәм Мюнхен аэропортлары бар.

398
00:42:34,890 --> 00:42:48,542
НАТО граждан авиациясе өчен ягулык. 2016 елда
Европада граждан клиентларга 12 миллион куб метр сатылды.

399
00:42:48,542 --> 00:42:52,094
Мин моңарчы да әйткән идем: хәтта төп агымдагы
матбугат та бу тема буенча көннән-көн күбрәк мәкалә бастыра,

400
00:42:52,094 --> 00:42:53,957
ләкин аннары «әйе, бу дөрес булмаска мөмкин» дип әйтә.

401
00:42:53,957 --> 00:43:02,745
Ике атна элек төп массакүләм мәгълүмат чараларында таралган тагын
бер мәкалә. Һәр җирдә: SRF, Watson, инглиз телле илләр һ.б.

402
00:43:02,745 --> 00:43:06,837
Яңгыр суының эчәр су сыйфаты Җир йөзендәге башка
теләсә кайсы урынныкыннан да яхшырак, диделәр.

403
00:43:06,837 --> 00:43:16,588
Антарктидада яки Тибетның биек тауларында да ул Американың
Экологияне саклау агентлыгы куйган чиктән 14 тапкыр югарырак.

404
00:43:16,588 --> 00:43:21,632
Барлыктан да бигрәк, бу шулай аталган PFAS һәм PFOAга кагыла.

405
00:43:21,632 --> 00:43:30,714
Бу поли- һәм перфторланган углеводородлар, ягъни фтор үз эченә
алган углеводородлар. Алар – һәм, әлбәттә, төп

406
00:43:30,714 --> 00:43:39,488
массакүләм мәгълүмат чараларында – макияж, шампуньнар,
төрү материаллары һәм чистарту чараларында очрый.

407
00:43:39,488 --> 00:43:45,553
Шулай итеп, хәзер безне янә гаеплиләр. Ләкин Хәрби
Һава Көчләре үткәргән шушы тикшеренүдә анда фторлы

408
00:43:45,553 --> 00:43:49,274
кушылмалар бар дип әйтелә, һәм алар зур күләмдә очрый.

409
00:43:49,274 --> 00:43:54,408
Шулай итеп, бу фторланган кушылмаларның иң начар ягы өстән килә.

410
00:43:54,408 --> 00:43:57,349
Бу төп массакүләм мәгълүмат
чараларында китерелгән оригиналь тикшеренү.

411
00:43:57,349 --> 00:44:00,140
Мин һәрвакыт оригиналь тикшеренүләрне эзлим.

412
00:44:00,140 --> 00:44:02,120
Мин анда тикшеренүчеләрнең нәрсә эшләгәнен укырга телим.

413
00:44:02,120 --> 00:44:06,425
Шулай ук кызык: Tagesanzeiger газетасы
Даниядән бер тикшеренүчене цитаталаган.

414
00:44:06,425 --> 00:44:09,904
Мартин Шерингер, ул хәтта Цюрихның ETH-ыннан, шулай ук катнаша.

415
00:44:09,904 --> 00:44:19,196
Аннары, бәлки, мин аның белән элемтәгә кереп, алар
атмосфера факторларын да исәпкә алганнармы икәнен сорар идем.

416
00:44:19,196 --> 00:44:25,569
Мин бераз күбрәк тикшеренү үткәрдем дә «Мәңгелек химикатлар»
дип аталган китапка тап булдым, ул таркала алмый торган һәм

417
00:44:25,569 --> 00:44:29,001
Җир әйләнешендә бик озак саклана торган химикатлар турында.

418
00:44:29,001 --> 00:44:38,310
Бу нигездә PFOA һәм PFAS, ягъни перфторланган
һәм полифторланган углеводородларга кагыла.

419
00:44:38,310 --> 00:44:44,619
Әйтелүенчә, чынлыкта аларның бары тик дүртесе генә билгеле
һәм аларның куркынычлыгы һәм токсиклыгы ягыннан өйрәнелгән.

420
00:44:44,619 --> 00:44:48,406
Һәм нәкъ шушы дүртәүне генә ышанычлы рәвештә ачыкларга мөмкин.

421
00:44:48,406 --> 00:44:57,127
Ләкин исемлектә бары тик 6 500 матдә генә бар,
һәм, мөгаен, бу матдәләр саны 10 000-дән дә артык.

422
00:44:57,127 --> 00:45:02,231
Мин Алексның шунда басып торганын
күрәм, шуңа күрә калганын хәзер калдырам.

423
00:45:02,231 --> 00:45:08,529
Мин кыскача әйтергә теләр идем, ионлаштыручы булмаган
нурланышлар һәм электромагнит кырлар да,

424
00:45:08,529 --> 00:45:12,842
турыдан-туры булмаса да, генетик өзеклекләргә китерергә мөмкин.

425
00:45:12,842 --> 00:45:17,737
Ләкин мин беләм, тагын бер спикер киләчәк, шуңа
күрә мин моны намусым тыныч булганда калдыра алам.

426
00:45:17,737 --> 00:45:24,466
Сәламәтлек өчен куркыныч тудыручылар – анда
сиптерелгән матдәләр генә түгел, безнең өстебезгә

427
00:45:24,466 --> 00:45:28,359
яуган барлык радио- һәм микродулкын дулкыннары да.

428
00:45:28,359 --> 00:45:31,576
Һәм мин хәзер бары тик һава торышын
манипуляцияләү турында гына сөйлим.

429
00:45:31,576 --> 00:45:37,026
Мин хәзерге вакытта 5Gны да, хәтта
4Gны, 3Gны һ.б. исәпкә алмаячакмын.

430
00:45:37,026 --> 00:45:41,467
Әйе, ниһаять, менә мин март һәм апрель
айларында үзем төшергән кайбер фотолар.

431
00:45:41,467 --> 00:45:44,859
Проекторда аны бик яхшы күреп булмый.

432
00:45:44,859 --> 00:45:48,601
Чыннан да тауларда булгач, ул
Лос-Анжелес өстендәге смог кебек күренә.

433
00:45:48,601 --> 00:45:51,717
Бу гади генә табигый була алмый. Һәм мин моның белән тәмам.

434
00:45:51,717 --> 00:45:56,579
Мин кайбер әйберләрне калдырдым. Мин артык озакка
сузылмаганмындыр дип өметләнәм. Игътибарыгыз өчен зур рәхмәт.