1
00:00:00,007 --> 00:00:00,445


2
00:00:00,445 --> 00:00:04,669
Nina babukeli abathandekayo, niyazi
ukuthini ngokuphathwa kwesimo sezulu?

3
00:00:04,669 --> 00:00:12,017
Ingabe le ndaba nayo ixoxwa ngokuphikisana endaweni
yakho futhi ivamise ukunganakwa njengombono wobuqili?

4
00:00:12,017 --> 00:00:23,034
Inkulumo elandelayo kaDokotela wezesayensi yemvelo
eSummer WEFF 2022 eDavos inikeza ulwazi olunzulu ngalolu daba.

5
00:00:23,034 --> 00:00:28,982
UPhilipp Zeller wafunda ifiziksi e-ETH
Zurich futhi unedokotela kwezesayensi yemvelo.

6
00:00:28,982 --> 00:00:35,545
Njengomshayeli wezindiza wokuzijabulisa, uZeller ubehlanganyela
eduze nezimo zezulu iminyaka engaphezu kwamashumi amathathu.

7
00:00:35,545 --> 00:00:39,898
Ngokuhamba kwesikhathi, waqaphela kakhulu
izimangaliso ezingajwayelekile esibhakabhakeni.

8
00:00:39,898 --> 00:00:44,981
Waqala ukwenza uphenyo lwakhe nocwaningo lwakhe.

9
00:00:44,981 --> 00:00:52,152
Ikakhulukazi ngezihloko ze-SRM (ukuphathwa kokukhanya kwelanga),
i-SAI (ukufakwa kwe-aerosol esitezi

10
00:00:52,152 --> 00:01:00,549
se-stratosphere) kanye ne-HAARP (iPhrojekthi
Yocwaningo Ebusebenzayo Yama-Aurora Emaza Aphezulu).

11
00:01:00,549 --> 00:01:06,129
U-Zeller, owayengumfundisi eyunivesithi, usebenze
emkhakheni wokubhalisa amapatenti iminyaka eminingi.

12
00:01:06,129 --> 00:01:09,893
Yingakho enolwazi olunzulu kule ndawo.

13
00:01:09,893 --> 00:01:17,214
Ngokucwaninga kwakhe, uthole cishe
amaphatenti ayi-1 000 ezobuchwepheshe zokulawula

14
00:01:17,214 --> 00:01:21,861
isimo sezulu – asukela ngonyaka ka-1892.

15
00:01:21,861 --> 00:01:25,906
Lesi sitatimende esilandelayo asihloselwe ukudala ukwesaba.

16
00:01:25,906 --> 00:01:32,698
Ukulawulwa kwesimo sezulu
kwenzeka noma ngabe siyazi noma asiyazi.

17
00:01:32,698 --> 00:01:39,679
Kunalokho, ukudalulwa kweqiniso okusekelwe emaqinisweni
kufanele kuphikisane nanoma yikuphi ukwenqaba kwalezi

18
00:01:39,679 --> 00:01:44,165
zenzakalo futhi kunikeze izizathu eziqinile ezingakhethi.

19
00:01:44,165 --> 00:01:51,164
Ngakho-ke, sicela wabelane ngale vidiyo
nabantu abangazi kodwa abafuna iqiniso.

20
00:01:51,164 --> 00:01:55,625
Lokhu kulandelwa inkulumo kaDkt.
Philipp Zeller eSummer WEFF 2022 eDavos.

21
00:01:55,625 --> 00:02:01,524
Ngakho-ke, yini ngempela ngobunjiniyela bemvelo kanye nezempilo?

22
00:02:01,524 --> 00:02:07,600
Njengoba ngishilo, ngifuna ukunikeza
isifinyezo esingaphelele semibhalo embalwa kahulumeni

23
00:02:07,600 --> 00:02:10,907
nemithetho ephathelene namalungelo obunikazi.

24
00:02:10,907 --> 00:02:14,807
Amapatenti awabhaliswa nje ngenjabulo; abiza imali eningi.

25
00:02:14,807 --> 00:02:21,837
Futhi kufanele futhi ufakazele ukuthi ziyasebenza, kungenjalo
ngeke zinikezwe, kanye namaphepha ocwaningo

26
00:02:21,837 --> 00:02:31,011
ashicilelwe, hhayi ngami mathupha, ngoba, njengoba
ngishilo, kufanele futhi kubonise ukugxila kwezempilo.

27
00:02:31,011 --> 00:02:36,365
Njengoba ngishilo, lokhu kuwukubuka konke nje;
ngiyaqhubeka nocwaningo cishe ngaso sonke isikhathi.

28
00:02:36,365 --> 00:02:43,824
Angihlosile ukunikeza inkulumo yesayensi lapha,
ngokomqondo wenkomfa yesayensi, ngokwehlaka

29
00:02:43,824 --> 00:02:48,337
nokunye, kodwa-ke, njengoba ngishilo, isifinyezo nje.

30
00:02:48,337 --> 00:02:53,172
Futhi vele, ngingase ngibe nephutha, ngenza
amaphutha, noma ngingase ngicaphune okuthile okungenasisekelo

31
00:02:53,172 --> 00:02:57,539
esiqinile; ngifuna nje ukukusho lokho kusenesikhathi.

32
00:02:57,539 --> 00:03:00,158
Ngakho-ke, yini ngempela i-geoengineering?

33
00:03:00,158 --> 00:03:09,615
UNksz Weichelt wakhuluma ngama-chemtrails ngaphambilini. Ngizama
ukungasebenzisi leli gama ngoba likubeka ngokushesha njengomuntu

34
00:03:09,615 --> 00:03:15,333
okholelwa ezinkolelweni zokuhlelana, nakuba
leli gama laqanjwa yi-US Air Force

35
00:03:15,333 --> 00:03:20,165
ngeminyaka yama-1970. Yilokho okuhlekisayo ngakho.

36
00:03:20,165 --> 00:03:30,012
I-geoengineering ngokuqinisekile yigama elingakhethi, futhi
i-geoengineering ikakhulu ihilela ukulawulwa kwesimo sezulu,

37
00:03:30,012 --> 00:03:37,150
okuyingxenye ebaluleke kakhulu, ngokukhulula
amaqembe emoyeni, kodwa futhi ngokudlulisa

38
00:03:37,150 --> 00:03:41,661
amagagasi kagesi anamandla aphezulu emoyeni.

39
00:03:41,661 --> 00:03:49,741
Khona-ke, impela, ukuhlola umhlaba, ngoba konke
kumayelana nokuguqula, nokwakha umhlaba, i-geo, umhlaba.

40
00:03:49,741 --> 00:03:54,382
Lokhu kusho ukuthi uhlola izimbobo,
ukugcwala kukawoyela, igesi, njll.

41
00:03:54,382 --> 00:04:03,406
Futhi empeleni, ngangingakholwa ekuqaleni, ungadala izivunguvungu
zomhlaba ngokwenziwa ngale misebenzi. Ekugcineni,

42
00:04:03,406 --> 00:04:12,535
ungaphinde ulawule insimu yemagnethi yomhlaba,
ikakhulukazi ngemisebe kagesi-magnethi eshiwo ngenhla.

43
00:04:12,535 --> 00:04:16,303
Kungani i-geo-injiniyeringi yenziwa ekuqaleni?

44
00:04:16,303 --> 00:04:23,665
Lokhu empeleni kubuyela empini ebandayo yonke,
eyasungulwa ngokushesha ngemva kweMpi Yezwe Yesibili.

45
00:04:23,665 --> 00:04:29,672
Empeleni, kwaqala kusenesikhathi, okungenani ngemizamo
yokuthonya isimo sezulu. Kodwa i-geoengineering

46
00:04:29,672 --> 00:04:33,771
esikalini esikhulu yaqala ngempela ngemva kweMpi Yezwe Yesibili.

47
00:04:33,771 --> 00:04:42,746
Futhi ngithanda ukucaphuna umongameli wakudala waseMelika uLyndon
B. Johnson lapha. Engqungqutheleni yango-1962, wathi, futhi

48
00:04:42,746 --> 00:04:47,563
ngicaphuna: "Noma ubani olawula isimo sezulu ulawula umhlaba."

49
00:04:47,563 --> 00:04:53,657
Futhi lezi yizifiso zamandla
amakhulu kakhulu, aholwa yi-United States.

50
00:04:53,657 --> 00:05:00,642
Ngokungeziwe, leli khulumo liyatholakala ku-YouTube,
lapho ungayithola khona futhi ulizwe amazwi ayo angempela.

51
00:05:00,642 --> 00:05:07,005
Esikhathini esidlule – okuhlekisayo wukuthi abantu bahlale
benqaba ukuthi i-geo-injiniyeringi iyenzeka nhlobo – kodwa

52
00:05:07,005 --> 00:05:10,392
esikhathini esidlule bekunezinhlelo eziningi ezifana nalezi.

53
00:05:10,392 --> 00:05:15,546
Ngithanda ukukhuluma ngabantu abambalwa
abadume kakhulu abamanje abavunywa obala.

54
00:05:15,546 --> 00:05:22,557
Iphrojekthi iCumulus, eyaholela enkingeni enkulu yokuzonda
e-United Kingdom ngo-1952 lapho amafu

55
00:05:22,557 --> 00:05:29,309
ayethweswa izimbewu ngenhloso yokuwasungula
ngokwenziwa nokubangela ukuthi alithele imvula.

56
00:05:29,309 --> 00:05:36,302
Kwaba nohlanga olukhulu kakhulu, kwabulawa abantu
abangu-34 futhi izindlu eziningi zasuswa ngamanzi, njll.

57
00:05:36,302 --> 00:05:42,990
Kukhona, impela, izinhlekelele ezimbi kakhulu,
kodwa kulokhu uxhumano lwabonakala ngokushesha kakhulu.

58
00:05:42,990 --> 00:05:47,879
Kwabe sekuthulwa iminyaka eminingi,
kunjalo, kuze kwagcina sekwavezwa.

59
00:05:47,879 --> 00:05:54,091
Kwabe sekuba nePhrojekthi Stormfury, eyayiqhuba kusukela ngo-1962
kuya ku-1971. Inhloso kwakuwukuthonya

60
00:05:54,091 --> 00:05:59,606
izivunguvungu ngokusabalalisa okubizwa
ngokuthi 'seeding', okusho ukukhulula izingcezu.

61
00:05:59,606 --> 00:06:02,535
Lokhu kwenziwa namuhla ngobungcweti
obukhulu kunalokho kwakwenziwa ngaleso sikhathi.

62
00:06:02,535 --> 00:06:06,725
Ngaleso sikhathi, kwakuyiphrojekthi
nje kuphela, isazigabeni locwaningo.

63
00:06:06,725 --> 00:06:14,012
Kanti-ke, njengoba abantu abaningi mhlawumbe besazi, kwakukhona
iphrojekthi i-Popeye, lapho imvula enamandla yavuswa ngenhloso

64
00:06:14,012 --> 00:06:18,871
phakathi neMpi yaseVietnam ukuze kugcwaliswe
udaka ezindleleni zokuhambisa izimpahla

65
00:06:18,871 --> 00:06:22,297
zamaVietcong nokuvimbela ukuthi zingasasetshenziswa.

66
00:06:22,297 --> 00:06:28,525
Ekugcineni, ngingathanda futhi ukukukhumbuza ukuthi sekube
nokuhlolwa kwamabhomu enuzi okungaphezu kuka-2

67
00:06:28,525 --> 00:06:34,696
000. Ngakho-ke kungani kudingeka ukuhlola ibhomu
elibhubhisayo nelonakalisa imvelo kaningi kangaka?

68
00:06:34,696 --> 00:06:39,224
Ngisho, uma ufuna ukuwakha, futhi senginokungabaza
ngalokho, khona-ke izivivinyo ezimbili noma

69
00:06:39,224 --> 00:06:44,508
ezintathu zanele ukuze uthole ukuthi zisebenza kanjani.

70
00:06:44,508 --> 00:06:51,941
Futhi namanje ungakwazi ukuyithola, emanzini,
emhlabathini nasemoyeni, yonke le radioactivity.

71
00:06:51,941 --> 00:06:59,465
Kukhona amashumi, noma ngabe amakhulu, wemibhalo esemthethweni,
eminye yazo eyayihlala itholakala obala, kanti eminye yachithwa

72
00:06:59,465 --> 00:07:07,028
ukuhlala iyimfihlo kamuva, ikakhulukazi e-United States,
lapho ungachitha khona amahora amaningi ucwaninga futhi ulanda.

73
00:07:07,028 --> 00:07:13,613
Ngithanda ukukhombisa ngokufingqiwe okukodwa kwazo
lapha, okungukuthi isiphakamiso sokuguqula isimo

74
00:07:13,613 --> 00:07:16,900
sezulu esiphakathi kweCongress yase-United States.

75
00:07:16,900 --> 00:07:21,326
Liyidokhumenti ebanzi kakhulu,
cishe amakhasi angama-200 ubude bayo.

76
00:07:21,326 --> 00:07:30,023
Futhi lapho – ngayihumusha ngokukhethekile, ivela ngo-1978 –
kuthiwa eminyakeni engu-30 edlule, okungukuthi kusukela ngo-1947

77
00:07:30,023 --> 00:07:38,302
kuya ku-1978 – angikhulumi ngalolu suku, ngikhuluma ngeminyaka
engu-30 edlule – izinhlelo eziyi-110 zokuphazamisa isimo

78
00:07:38,302 --> 00:07:43,603
sezulu zethulwe eCongress yase-United States futhi zavunywa.

79
00:07:43,603 --> 00:07:53,372
Ngo-1978, iCongress yaqala futhi yaxhasa uhlelo lwezwe lonke
locwaningo, okusho ukuthi lwawuhlanganisa izifundazwe eziningi.

80
00:07:55,392 --> 00:08:03,581
Ngaleso sikhathi, kwakukhona ukugxekwa ukuthi e-USA
kwakungekho mthetho kazwelonke wokulawula konke lokhu.

81
00:08:03,581 --> 00:08:10,536
Kwakudingeka ukuthi uzenzele izinto
futhi wawufuna ukuqalisa into efanele.

82
00:08:10,536 --> 00:08:18,737
Futhi-ke abantu babesaba ngaleso sikhathi, ngoba kwakusele
sekwenzekile – eVietnam, isibonelo – ngakho-ke babesaba ukuthi

83
00:08:18,737 --> 00:08:25,107
isitha singenza okufanayo, noma ukuthi izwe
lingasolwa ngokuzumayo uma kwenzeka isiphepho noma

84
00:08:25,107 --> 00:08:28,827
isomiso endaweni ethile, futhi abantu babeyothi:

85
00:08:28,827 --> 00:08:37,693
"Lokho kwakuwuhlaselo," futhi ngempela babefuna ukuvimbela
lokho. Yingakho kwadingeka balawule ngokufanele ngokomthetho.

86
00:08:37,693 --> 00:08:49,846
Kwathi-ke, ngo-1978 – okwaqalwa kusukela
ngo-1976 – kwethulwa isinqumo somthetho eNew York.

87
00:08:49,846 --> 00:08:57,300
I-UN yayingemuva kwalokho, okusho isivumelwano se-UN
esivimbela ukusetshenziswa kokulawulwa kwesimo sezulu noma

88
00:08:57,300 --> 00:09:01,882
yiziphi ezinye izindlela zokuguqula imvelo ngezinjongo zempi.

89
00:09:01,882 --> 00:09:10,039
Futhi iSwitzerland nayo isivumile lo mthetho, okusho ukuthi
amazwe amaningi kakhulu emhlabeni wonke asivumile lo mthetho.

90
00:09:10,039 --> 00:09:18,310
I-Switzerland 1988, okusho ukuthi manje
isifakiwe emthethweni kazwelonke, ongayibheka

91
00:09:18,310 --> 00:09:24,350
eqoqweni lemithetho kazwelonke, inombolo 515.06.

92
00:09:24,350 --> 00:09:31,404
Lo mthetho empeleni uzwakala umuhle, futhi njengoba
ngishilo, i-US yawethula phakathi kuka-1976 no-1978 ngenxa

93
00:09:31,404 --> 00:09:36,037
yokuthi babezisola ukuthi izitha zabo zingase zenze okufanayo.

94
00:09:36,037 --> 00:09:39,167
Umthetho onjalo awusho ukuthi umuntu kumele awulandele.

95
00:09:39,167 --> 00:09:42,852
Kuzwakala kuhle kakhulu, izihloko ezimbili
eziyinhloko zokuqala nazo zizwakala kahle kakhulu;

96
00:09:42,852 --> 00:09:45,159
empeleni kukhuluma ngokuthi lokhu akuvunyelwe.

97
00:09:45,159 --> 00:09:52,926
Kodwa-ke kukhona isigaba sesithathu salomthetho,
futhi lesi sigaba sesithathu sithi kuqala ukuthi

98
00:09:52,926 --> 00:09:58,509
ukusetshenziswa ngezinjongo zokuthula kuvunyelwe, impela.

99
00:09:58,509 --> 00:10:02,084
Nokho, akukho ncazelo yokuthi
yini ebhekwa njengenhloso yokuthula.

100
00:10:02,084 --> 00:10:11,347
Futhi kukhona isigaba sesibili kulesi Sigaba 3, esithi
amazwe asayinayo ngisho azibophezele ekusekeleni lokhu:

101
00:10:11,347 --> 00:10:16,012
ukukhuthaza ukushintshana kolwazi nokunikela ngemali kukho.

102
00:10:16,012 --> 00:10:23,311
Akudingeki bahlanganyele ngokukhuthele,
kodwa kumele bayisekele futhi banikele.

103
00:10:23,311 --> 00:10:33,049
Futhi-ke kukhona okwengeziwe okubalulekile, okubizwa ngokuthi
isivumelwano ngesiArtikili 3, esithi asibheki umbuzo

104
00:10:33,049 --> 00:10:44,216
wokuthi lobu buchwepheshe obuguqula imvelo buphula
yini izinhlinzeko ezifanele zomthetho wamazwe ngamazwe.

105
00:10:44,216 --> 00:10:51,096
Kungikhumbuza kancane ngomthetho ozokwethulwa
mayelana nokulawulwa kwezifo ezibhubhanayo.

106
00:10:51,096 --> 00:10:56,886
Kungenzeka usuvele uyazi lokhu, kodwa
thina baseSwitzerland sayamukela ngo-1988.

107
00:10:56,886 --> 00:10:59,460
Lokho empeleni kuyethusa.

108
00:10:59,460 --> 00:11:08,973
Manje ngizobuyela e-United States ngikubonise
omunye umbhalo owashicilelwa, owawuyisiphakamiso

109
00:11:08,973 --> 00:11:14,194
se-U.S. Air Force sokubikezela konyaka ka-2025.

110
00:11:14,194 --> 00:11:26,142
Leli dokhumenti uqobo lisukela ngo-1996, futhi
isihloko salo sithi: "Isimo sezulu njengomkhuphuli wamandla"

111
00:11:26,142 --> 00:11:36,404
Futhi isihlokwana sithi:
"Siyawulawula isimo sezulu kuze kube ngu-2025".

112
00:11:36,404 --> 00:11:42,076
Isifinyezo esifushane saleli dokhumenti:
Ngakwesobunxele, indlela yokulimaza isitha, kanti

113
00:11:42,076 --> 00:11:46,234
ngakwesokudla, indlela yokuzisekela wena nabalingani bakho.

114
00:11:46,234 --> 00:11:53,091
Nazi nje amagama ambalwa abalulekile: ukulimaza isitha
ngemvula namagagasi olwandle, okuhloswe futhi

115
00:11:53,091 --> 00:11:57,654
ngokwehlisa umoya wabasosha – kwelinye uhlangothi, ngokuthi.

116
00:11:57,654 --> 00:12:03,988
Kodwa ungaphinde uvuse isomiso nokuntuleka kwamanzi, kuze
abantu babe sengxakini enkulu kangangokuthi bayazinikela.

117
00:12:03,988 --> 00:12:12,187
Ungavusa izivunguvungu, ungaphatha i-ionosphere – ngizobuya
kulokho kamuva – ukuze isitha singasakwazi ukuxhumana ngefoni

118
00:12:12,187 --> 00:12:16,974
yomsakazo, noma i-radar yaso ingasakwazi ukuthola izindiza zaso.

119
00:12:16,974 --> 00:12:25,121
Ungakwazi ukusabalalisa intuthu namafu ukuze isitha
singafihli, noma ungakwazi ukuwadalela ukuze umangaze isitha.

120
00:12:25,121 --> 00:12:31,228
Futhi ungakwazi futhi ukwazi ukuthi isitha
sisebenzisa lezi zindlela ngokwabo noma cha.

121
00:12:31,228 --> 00:12:34,080
Futhi imikhuba yabo siqu cishe iyiphikisana ngokuphelele.

122
00:12:34,080 --> 00:12:42,787
Yebo, ngakho-ke uma unomsebenzi omkhulu wokuthutha, uqinisekisa
ukuthi alinamvula, imigwaqo iyomile, alikho

123
00:12:42,787 --> 00:12:53,609
isiphepho, futhi i-ionosphere ilungiselelwe kahle uma udinga
izimpawu zeraida nokuxhumana kwe-radio okuhle, njll.

124
00:12:53,609 --> 00:13:03,001
Leli dokhumenti – lisalokhu liyidokhumenti efanayo – liphinde
lisho, njengesifinyezo, uma izimo sezilungile, kumele futhi

125
00:13:03,001 --> 00:13:12,082
sikwazi ukusabalalisa uthuli lwekhofi – lolu hlelo lucacisa
ngokucacile uthuli lwekhofi, ikakhulukazi uthuli lwekhofi

126
00:13:12,082 --> 00:13:22,080
oluncane – endaweni efunwayo, okungukuthi endaweni yezitha,
ngendlela elawulwayo, ephephile, eshibhile futhi ethembekile.

127
00:13:22,080 --> 00:13:33,568
Izindlela zahlolwa, futhi kushiwo ukuthi amasu amaningi
okufafaza asevele acwaningwe. Umbhalo ungowango-1996.

128
00:13:33,568 --> 00:13:41,047
Indlela ephephile kakhulu futhi eshibhile kakhulu iyi-uhlobo
lwe-afterburner olusetshenziswa ezinjinini ze-jet,

129
00:13:41,047 --> 00:13:50,680
okuyisixhobo sokufaka esixhunywe ngemuva kwenjini ukuze
singenise lolu thuli lwekhabhoni kumjovo wokukhipha umusi.

130
00:13:50,680 --> 00:13:59,387
Futhi ngenkathi indiza idlula kule
ndawo, iyavulwa noma ingaphinde icinywe.

131
00:13:59,387 --> 00:14:06,886
Kungani uthuli lukawoyela? Lokho
kuyathakazelisa. Kukhona omunye umbhalo owashicilelwa kamuva

132
00:14:06,886 --> 00:14:10,700
ngaphansi koMthetho Wenkululeko Yolwazi, FOIA.

133
00:14:10,700 --> 00:14:14,649
Lokhu kwakuyimbhalo eyimfihlo, eyimfihlakalo.

134
00:14:14,649 --> 00:14:22,160
Lokhu kuvela eLabhoratri yePhilips
yoMnyango Ophakeme weGeofiziksi.

135
00:14:22,160 --> 00:14:27,430
Bahlala, vele, beluleka uhulumeni
waseMelika namabutho ezempi, njll.

136
00:14:27,430 --> 00:14:34,993
Ichaza ukuthi ungayandisa kanjani imvula, uyinciphise kanjani
imvula, uyandise kanjani amafu e-cirrus – amafu afana

137
00:14:34,993 --> 00:14:43,282
ne-veil esinawo njalo manje, angajwayelekile emvelweni, kodwa
esinawo noma kunjalo – noma ukuthi ungayisusa kanjani intuthu.

138
00:14:43,282 --> 00:14:50,532
Futhi konke lokhu – empeleni kuyisahluko sesine nje,
ngikukhiphile ngihlukanise – futhi kucacile ukuthi kumayelana

139
00:14:50,532 --> 00:14:56,375
namalahle amnyama, ukuguqulwa kwesimo sezulu ngamalahle amnyama.

140
00:14:56,375 --> 00:15:00,535
Ngizoyishiya leyo. Kunezincwadi eziningi kakhulu ezifana naleyo.

141
00:15:00,535 --> 00:15:07,067
Kuyethusa ukubona zonke izikhali ezicwaningwa futhi ezihlolwayo.

142
00:15:07,067 --> 00:15:11,117
Ngithanda ukucaphuna kafushane encwadini
ethile, encwadini ekhuthazayo kakhulu. Ngithole

143
00:15:11,117 --> 00:15:13,496
inguqulo yayo yokuqala esitolo sezincwadi zasendulo.

144
00:15:13,496 --> 00:15:21,126
Lencwadi ibizwa ngokuthi "Unless
Peace Comes", okuyikho esikuthemba.

145
00:15:21,126 --> 00:15:27,188
Yahlelwa nguNigel Calder ngo-1968, ngakho
isikhathi eside isikhona iminyaka eminingi.

146
00:15:27,188 --> 00:15:37,225
Futhi lo uNigel Calder wayengumlobi wezindaba
wesayensi onethonya elikhulu futhi odumile.

147
00:15:37,225 --> 00:15:46,529
Wacela abacebisi abahamba phambili bezempi kanye nososayensi
abaphezulu ukuthi banikele ngesahluko ngasinye

148
00:15:46,529 --> 00:15:55,473
kule ncwadi mayelana nomsebenzi wabo, indlela
abeluleka ngayo uhulumeni kanye nocwaningo abalwenzayo.

149
00:15:55,473 --> 00:16:00,485
Futhi isahluko esiyinqaba kakhulu noma
esijabulisayo kakhulu kule ncwadi, enezahluko eziyi-17,

150
00:16:00,485 --> 00:16:03,755
sibizwa ngokuthi: "Indlela esibhubhisa ngayo imvelo".

151
00:16:03,755 --> 00:16:13,866
Lena yisihloko sesahluko, futhi lesi sahluko sabhalwa nguProfesa
Gordon MacDonald, osefile, owayengumphathi we-geophysics kanye

152
00:16:13,866 --> 00:16:19,004
ne-physics yamaplanethi eNyuvesi yaseCalifornia eLos Angeles.

153
00:16:19,004 --> 00:16:27,631
Futhi wayeyilungu labasebenzi abeluleki bakaMongameli
uLyndon Johnson, engivele ngamcaphuna ngaphambilini.

154
00:16:27,631 --> 00:16:38,556
Isifinyezo salesi sahluko, esenza ukuba kufundeke kuyethusa.
Ubhala ngocwaningo olwalwenziwa ngaleso sikhathi ngo-1968.

155
00:16:38,556 --> 00:16:46,594
Izinkungu ezibandayo zingadalwa ngokwakha amakristalu
eqhwa, kanti izinkungu ezifudumele zingadalwa ngokwandisa

156
00:16:46,594 --> 00:16:50,809
ngokwenziwa amaconsi akhona ngokusebenzisa izingcezu.

157
00:16:50,809 --> 00:17:00,494
Kungenzeka ukudala amafu omile angavelisi imvula, esiwabone
kaningi muva nje. Amafu azungeze isiphepho somoya anokuvuselelwa

158
00:17:00,494 --> 00:17:05,683
ngenhloso yokuguqula, yokuqinisa noma yokunciphisa isiphepho.

159
00:17:05,683 --> 00:17:10,696
Ifoyili yensimbi noma izingcezu zensimbi zingawa
ukuze kuvezwe ukuqhuma kwemibani okwengeziwe;

160
00:17:10,696 --> 00:17:13,760
esikhathini esedlule kwakusetshenziswa ifoyili yensimbi.

161
00:17:13,760 --> 00:17:19,806
Ngakho-ke ukuqaqa kwemibani okwenzeka
ngaphandle kokuba lina noma kube nesiphepho.

162
00:17:19,806 --> 00:17:21,726
Siyazi kahle kakhulu.

163
00:17:21,726 --> 00:17:28,487
Ungadala izivunguvungu, ungavimbela ukugcwala
kwamanzi ukuthi kungashisi ngamashidi e-polymer ukuze

164
00:17:28,487 --> 00:17:32,405
kungabi namafu, ngisho noma izinga lokushisa likhuphuka.

165
00:17:32,405 --> 00:17:35,717
Empeleni, amanzi amaningi azoshisa abe umusi.

166
00:17:35,717 --> 00:17:40,011
Kungenzeka ukuguqula isimo sezulu somhlaba wonke,
futhi ubhala ukuthi lokhu kwenzeka ngokwemvelo

167
00:17:40,011 --> 00:17:42,927
noma kunjalo, ngakho-ke kulula ukufihla le misebenzi.

168
00:17:42,927 --> 00:17:47,013
Akekho ozokwazisa ukuthi ngabe kuyinto
yemvelo noma ukuthi kukhona umuntu ongemuva kwayo.

169
00:17:47,013 --> 00:17:49,908
Akugcini lapho, nginayo ikhasi lesibili.

170
00:17:49,908 --> 00:17:53,529
Kungenzeka ukudala izimbobo ze-ozoni.

171
00:17:53,529 --> 00:17:57,721
1968, nje ukuze uhlolisise izibalo.

172
00:17:57,721 --> 00:18:05,929
Kukhona ubuchule obumangalisayo obungasetshenziswa
ukwenza ukuqhuma kwe-athomu, ukuhlolwa kwenyukliya

173
00:18:05,929 --> 00:18:10,538
ngaphansi komhlaba ngaphansi kweqhwa lase-Antarctica.

174
00:18:10,538 --> 00:18:16,425
Isicubu seqhwa sase-Antarctica cishe sinobukhulu
obuyi-100 amakhilomitha, okuyinani elimangalisayo leqhwa.

175
00:18:16,425 --> 00:18:23,108
Khona-ke, ngenxa yokushisa ngaphansi kwalesi sigaba
seqhwa, kwakhiwa ungqimba wamanzi, futhi ingxenye enkulu

176
00:18:23,108 --> 00:18:27,335
yale qhwa izoslayida iye olwandle sengathi islayidini.

177
00:18:27,335 --> 00:18:32,148
Lokhu kungabangela inkathi yomkheni emhlabeni wonke.

178
00:18:32,148 --> 00:18:39,266
Kulula kancane. Ungadubula izingxenye
zasogwini, futhi zizovusa i-tsunami.

179
00:18:39,266 --> 00:18:45,168
Angazi ukuthi ngubani owawazi
ukuthi i-tsunami iyini ngonyaka ka-1968.

180
00:18:45,168 --> 00:18:50,058
Kufanele ngivume ukuthi ngikwazi lokhu kuphela kusukela
ngo-2006, nakuba ngangifunda ifiziksi ngaphambi kwalokho.

181
00:18:50,058 --> 00:18:57,032
Kodwa bengingaqhelile kuma-tsunami. Ukuqhuma
komhlaba kungadalwa ngokuvusa ungqimba lwamanzi

182
00:18:57,032 --> 00:19:00,960
olungamakhilomitha ayi-10 ngokujula ngaphansi komhlaba.

183
00:19:00,960 --> 00:19:05,784
Kuseduze kakhulu nalokho okubizwa ngokuthi iphoyinti
elithathu. Angifuni ukungena emininingwaneni mayelana

184
00:19:05,784 --> 00:19:09,275
nezimo zento zamanzi manje, ngenxa yesikhathi kuphela.

185
00:19:09,275 --> 00:19:16,668
Kusondele ephuzwini eliphindwe kathathu kusho indawo
amanzi anobuningi obukhulu, lapho angashintsha

186
00:19:16,668 --> 00:19:21,587
ngokushesha abe amanzi abandayo ngokweqile noma abe umusi, njll.

187
00:19:21,587 --> 00:19:26,103
Uma uzwa ukuthi ukuzamazama komhlaba kwaba
nesizinda sayo ngobude obungu-10

188
00:19:26,103 --> 00:19:29,636
amakhilomitha, kufanele uhlale ulalele ngokucophelela.

189
00:19:29,636 --> 00:19:33,931
Kuyathakazelisa ukuqaphela ukuthi zonke
izinhlekelele ezinkulu, ezifana neFukushima,

190
00:19:33,931 --> 00:19:38,226
zazinenhliziyo yazo ejulile ngamakhilomitha ayi-10.

191
00:19:38,226 --> 00:19:42,803
Angikwazi ukufakazela lutho, kodwa
kuwukuhlangana okuthakazelisayo.

192
00:19:42,803 --> 00:19:45,910
Ungaguqula umfudlana wejazi.

193
00:19:45,910 --> 00:19:50,854
Ngizokukhombisa lokho kafushane kamuva. Kulabo abangazi
ukuthi i-jet stream iyini: yimimoya enamandla esezindaweni

194
00:19:50,854 --> 00:19:53,751
eziphakeme cishe amakhilomitha ayi-10 ezijikeleza umhlaba wonke.

195
00:19:53,751 --> 00:19:57,478
Ungadala izivunguvungu. Ngicabanga
ukuthi sengishilo lokho ekhasini eledlule.

196
00:19:57,478 --> 00:20:03,443
Futhi-ke umphumela ophambili waleli sahluko
sencwadi kaProfesa MacDonald wukuthi umuntu angakwazi

197
00:20:03,443 --> 00:20:06,671
ukuqaphela nokusebenzisa ukungazinzi emhlabeni.

198
00:20:06,671 --> 00:20:13,183
Ngakho-ke, ngokuyisisekelo, uma into ihlala
isengozini, udinga kuphela ukufaka amandla ambalwa

199
00:20:13,183 --> 00:20:18,210
ukuze uyiholele ngakolunye uhlangothi noma kolunye.

200
00:20:18,210 --> 00:20:24,164
Ekugcineni, ukhuluma futhi ngokulawulwa
kwengqondo. Ukuthi amagagasi kagesi-magnethi

201
00:20:24,164 --> 00:20:27,768
angasetshenziswa ukulawula ingqondo yabantu.

202
00:20:27,768 --> 00:20:34,141
Ngikholelwa ukuthi sekuyabonakala kakhulu ukuthi
lokhu sekucwaningwe ngokujulile iminyaka eminingi.

203
00:20:34,141 --> 00:20:36,720
Kukhona futhi namapatenti amaningi ngalokhu.

204
00:20:36,720 --> 00:20:40,313
Kuyethusa ukubona konke okusele kwenziwe.

205
00:20:40,313 --> 00:20:43,401
Ikakhulukazi, isibonelo, ohlelweni lwe-MK-ULTRA, njll.

206
00:20:43,401 --> 00:20:49,385
Kusetshenziswa futhi ngezinhloso ezinhle. Lokhu kuyalinganiswa
kusetshenziswa ama-EEG – ama-electroencephalogram.

207
00:20:49,385 --> 00:20:52,461
Ulinganisa ukuthi yiziphi amagagasi
ebuchosheni akhona nokuthi asesimweni sini.

208
00:20:52,461 --> 00:20:59,221
Futhi-ke ungakwazi ngokuyisisekelo ukuyidlala
futhi ubeke abantu ezimweni ezithile kakhulu.

209
00:20:59,221 --> 00:21:02,587
Angizukungena emininingwaneni, futhi
lokhu kungenxa yesikhathi kuphela.

210
00:21:02,587 --> 00:21:06,681
Ibhari elikhulu kakhulu, angikwazi ukulivula lonke.

211
00:21:06,681 --> 00:21:15,915
Ngo-1999, iKhonsili yaseYurophu yabhala umbiko onamakhasi
cishe angu-35. Ikomishini ekhethekile yeKhonsili yaseYurophu.

212
00:21:15,915 --> 00:21:21,008
Lokhu kuthinta okubizwa ngokuthi
iphrojekthi ye-HAARP. Nge-A ezimbili.

213
00:21:21,008 --> 00:21:28,540
Lokhu kusho "Uhlelo Lwezocwaningo
Olusebenzayo Lwe-Aurora Ngamazinga Aphezulu"

214
00:21:28,540 --> 00:21:36,119
Lokho kusho i-High Frequency Active Auroral Research,
okuyinhlelo yocwaningo ngemibala yokukhanya yasenyakatho.

215
00:21:36,119 --> 00:21:41,951
Lokhu kwenzeka e-Alaska. Manje sekukhona
iziteshi ezifana nalezi cishe emhlabeni wonke.

216
00:21:41,951 --> 00:21:45,848
Impela, zonke lezi iziteshi zocwaningo
"eziphakathi kwezimpawu zokucaphuna".

217
00:21:45,848 --> 00:21:49,806
Ngizobuyela ekutheni lokho kuyini kamuva.

218
00:21:49,806 --> 00:21:53,827
Kuyimayelana nezinhlelo zokuphatha i-ionosphere.

219
00:21:53,827 --> 00:21:58,587
I-ionosphere ingxenye ephakeme kakhulu yomkhathi wethu.

220
00:21:58,587 --> 00:22:01,029
Kusukela cishe kumakhilomitha angama-80 nangaphezulu.

221
00:22:01,029 --> 00:22:10,809
Iyionizwa ngoba sihlala sinezishayeli zikagesi
lapho eziyionizwa ngumoya welanga bese zigqwetshwa.

222
00:22:10,809 --> 00:22:15,115
Phezulu lapho, ukuhamba kukagesi kuhlala kugeleza kule plasma.

223
00:22:15,115 --> 00:22:20,910
Phezulu lapho, kukagesi, futhi vele
kulula kakhulu ukuphatha izinto lapho.

224
00:22:20,910 --> 00:22:32,831
IKomidi yaseYurophu noma iKomishana libhala ukuthi kuyingxenye
yezikhali zikagesi-magnethi futhi kubeka ingozi enkulu kakhulu

225
00:22:32,831 --> 00:22:40,461
emvelweni wonke nasempilweni yabantu, ngoba
lo msebenzi uhlose ukungena ensimini

226
00:22:40,461 --> 00:22:45,079
yamandla ebucayi kakhulu kuyo yonke i-bhayosiferi.

227
00:22:45,079 --> 00:22:48,341
Ngakho-ke hhayi kuphela kwi-ionosphere, kodwa naphansi lapha.

228
00:22:48,341 --> 00:22:54,258
Kuyisenzo esiyingozi kakhulu.

229
00:22:54,258 --> 00:23:05,425
Manje sekunezithumeli eziningi zamagagasi
eradio, futhi ngempela zithinta impilo yethu sonke.

230
00:23:05,425 --> 00:23:12,645
Manje sengifika kulo msebenzi we-HAARP,
noma ngempela kumpatenti yawo eyisisekelo.

231
00:23:12,645 --> 00:23:15,889
Yanikezwa ngo-1987.

232
00:23:15,889 --> 00:23:22,440
Kuthiwa lapha ukuthi isihloko sithi: "Ushintsho
endaweni ye-atmosfera, i-ionosphere noma i-magnetosphere".

233
00:23:22,440 --> 00:23:25,978
I-magnetosphere iphezulu kakhulu kunayo i-ionosphere.

234
00:23:25,978 --> 00:23:31,261
I-ionosphere iyibhande lethu lokuvikela
elinamagneti, elixhumene ngqo nensimu yamagneti

235
00:23:31,261 --> 00:23:34,884
yoMhlaba, ehamba emhlabeni wonke ngesimo se-quasi-torus.

236
00:23:34,884 --> 00:23:40,693
Ngale ndlela, njengoba ngishilo ekuqaleni,
kungenzeka ukuphatha insimu yemagnethi yoMhlaba.

237
00:23:40,693 --> 00:23:43,956
Iphatenti ithi iplasma ingashiswa.

238
00:23:43,956 --> 00:23:49,647
Lokhu kukhuphula phezulu, kudala isikhala
esingenalutho lapho sekukhuphukile khona.

239
00:23:49,647 --> 00:23:53,912
Uma ngishisa umoya bese uyakhuphuka,
ngiba nengcindezi engemuhle ngaphansi.

240
00:23:53,912 --> 00:23:58,865
Lokhu kubangela ukunyakaza
okuhambela ngokuvundlile, okungukuthi umoya.

241
00:23:58,865 --> 00:24:06,241
Ngingasebenzisa-ke le mikhukhula kagesi nemagnethi
ukudida, ukuphambukisa noma ngisho nokubhubhisa irokhethi.

242
00:24:06,241 --> 00:24:14,147
Liyisistimu yezikhali. Lolu hlelo lwe-Star Wars
olwakhushulwa yi-United States ngeminyaka yama-1990.

243
00:24:14,147 --> 00:24:21,648
Lelo patent efanayo liphinde lisho ukuthi
umthamo we-ozoni noma we-nitrojeni ungashintshwa.

244
00:24:21,648 --> 00:24:26,470
Ungashintsha ukugxila kwekhabhoni
dayokside. I-carbon monoxide – iyingozi nakakhulu.

245
00:24:26,470 --> 00:24:33,952
Ama-oxide enitrojeni nezinye izinto zingagxilwa noma
zixutshwe namanzi ukuze kulawulwe ukugeleza kwemvelo.

246
00:24:33,952 --> 00:24:39,681
Kuphinde kuthiwa ukuthi insimu yemagnethi
yoMhlaba ingancishiswa noma ngisho icinywe.

247
00:24:39,681 --> 00:24:42,746
Inhloso, vele, ukuhambisa izindiza
ngaphandle, kodwa akuyona yonke into.

248
00:24:42,746 --> 00:24:51,189
Futhi okungakholakali ngempela wukuthi ungakwazi ukuphatha lezi
zingcezu zeplasma eziphakeme emkhathini ukuze zakhe

249
00:24:51,189 --> 00:25:00,330
ilensi, ilensi yokubona, futhi lokhu kukuvumela ukuthi
ugxilise umugqa wokukhanya kwelanga endaweni ethile emhlabeni.

250
00:25:00,330 --> 00:25:05,523
Abaningi kini kungenzeka ukuthi nizamile
ukushisa i-tinder ngengilazi yokwandisa.

251
00:25:05,523 --> 00:25:10,188
Bengikwenza kaningi ngisemncane.
Kungakwenzeka-ke ukuthi kwenziwe ngobuningi.

252
00:25:10,188 --> 00:25:17,101
Izihloko ezibalulekile: izicishamlilo emahlathini noma
ezinye izicishamlilo noma izinkinga zokushisa, njll.

253
00:25:17,101 --> 00:25:21,297
Nansi indlela ihlathi lokuqala
lama-antenna e-Alaska elibukeka ngayo.

254
00:25:21,297 --> 00:25:27,722
Lezi yizithumeli zomsakazo eziphambene-diagonal,
okusho ukuthi ziyizithumeli zomsakazo ezijwayelekile.

255
00:25:27,722 --> 00:25:35,567
Lezi zithumeli zomsakazo zingakhiqiza
amafrequensi asuka ku-30 kHz kuya ku-300 MHz.

256
00:25:35,567 --> 00:25:40,680
Lezi yizagele zomsakazo ezijwayelekile.
Engikuchazile ngaphambilini kubukeka kanje.

257
00:25:40,680 --> 00:25:45,225
Ingxenye engenhla ye-atmosfera idonswa
phezulu kuze ifinyelele ebangeni le-ionosphere.

258
00:25:45,225 --> 00:25:55,013
Lokhu kudala ingcindezi engemuhle. Bese
kuba nokunyakaza okuhambisanayo nomoya.

259
00:25:55,013 --> 00:26:05,270
Uma uguqula amafrequensi engizishilo ngaphambilini kusuka
ku-HAARP uye kubude begagasi, bese ubheka igagasi

260
00:26:05,270 --> 00:26:11,589
lenhliziyo, uthola ubude begagasi phakathi kuka-10 m no-15 km.

261
00:26:11,589 --> 00:26:19,150
Umgodi wegagasi, isisu segagasi, ingxenye yalokho, okungukuthi
imitha eyi-5 kuya ku-7.5 km. Uma ubona ukwakheka kwamafu

262
00:26:19,150 --> 00:26:25,695
okunjalo, kufanele uzibuze ukuthi ngabe lawa magagasi alimi avela
egodini le-föhn, uma uwabona ePlateau

263
00:26:25,695 --> 00:26:32,168
yaseSwitzerland noma ngisho naseNingizimu Germany,
noma ngabe kukhona enye imbangela ngemuva kwawo.

264
00:26:32,168 --> 00:26:36,399
Kimi, kubukeka ngqo kanjalo.

265
00:26:36,399 --> 00:26:44,772
Lokhu futhi kuvela embikweni wocwaningo nge-HAARP, ochaza
ukuthi amagagasi erediyo angabonakaliswa kanjani kwi-ionosphere.

266
00:26:44,772 --> 00:26:48,682
Ngenxa yokuhambisa ugesi, ingasetshenziswa
njengesibuko futhi inganikeza ukwengamela

267
00:26:48,682 --> 00:26:51,406
kwe-radar nokuxhumana ngezomsakazo okungcono kakhulu.

268
00:26:51,406 --> 00:26:54,228
Nansi futhi ingxenye evela ephepheni locwaningo.

269
00:26:54,228 --> 00:27:00,528
Lapha ungabona ukuthi kunezilayela ezihambisa ugesi ezahlukene.

270
00:27:00,528 --> 00:27:03,506
Ngokwemvelo, i-ionosphere kuphela ehambisa ugesi.

271
00:27:03,506 --> 00:27:07,215
Lapha ngezansi, usenazo izingqimba
ezihambisa ugesi. Ukwenza kanjani lokho?

272
00:27:07,215 --> 00:27:12,560
Ngokukhulula izingcezu ezihambisa
ugesi phansi kakhulu emkhathini.

273
00:27:12,560 --> 00:27:19,225
Zisiza kakhulu ekufezeni imiphumela ethile ngale migqa ye-HAARP.

274
00:27:25,503 --> 00:27:29,217
Manje ngifika kulezi zingxenye ezisetshenziswa khona.

275
00:27:29,217 --> 00:27:35,476
Ngizokuletha enye ipatenti. Ipatenti
endala kakhulu, eyinikezwe ngo-1966.

276
00:27:35,476 --> 00:27:40,797
Ikakhulukazi, eMkhandlwini Wasemanzini wase-United States,
okusho ukuthi hhayi enkampanini yangasese, kodwa kuhulumeni.

277
00:27:40,797 --> 00:27:47,247
Ngifuna ukukhuluma ukuthi ngaleso sikhathi,
ngaphansi komthetho wamapatenti waseMelika,

278
00:27:47,247 --> 00:27:51,230
ipatenti yayingagcinwa iminyaka engu-17 kuphela.

279
00:27:51,230 --> 00:27:58,768
Kodwa lokho kubiza kakhulu. Lapho iphatenti isikhulile,
kudingeka ukhokhe kakhulu ukuze ugcine ukuvikelwa kwayo.

280
00:27:58,768 --> 00:28:02,256
Ngakho-ke kwakhokhelwa iminyaka eyishumi nesikhombisa yonke.

281
00:28:02,256 --> 00:28:08,035
Lena ipatenti, yize isidala kangaka, ngiyithola ifanelekile
kakhulu. Imele isibonelo sezinkulungwane, noma ngabe

282
00:28:08,035 --> 00:28:13,873
izinkulungwane eziningi, zamapatenti eziqukethe
inhlanganisela yensimbi yokukhiqiza intuthu ethatha umswakama.

283
00:28:13,873 --> 00:28:17,536
Ngakho-ke uthuthu ludonsa amanzi, ludonsa ivapha lamanzi.

284
00:28:17,536 --> 00:28:24,560
Futhi kuthiwa lapho ukuthi udinga inhlanganisela
yensimbi, futhi iqukethe okulandelayo, bamba ngokuqinile:

285
00:28:24,560 --> 00:28:29,755
Amakarbonethi e-lithium, e-sodium, e-potassium,
e-caesium, e-rubidium, e-calcium, e-magnesium,

286
00:28:29,755 --> 00:28:32,735
e-strontium kanye ne-barium, kanye nezixube zazo.

287
00:28:32,735 --> 00:28:39,697
Ngaphezu kwalokho, izinsimbi ezilula ezifana ne-aluminium,
i-magnesium, i-zinc noma i-zirconium, noma inhlanganisela yazo.

288
00:28:39,697 --> 00:28:45,125
Ngaphezu kwalokho, i-ejenti yokuxubha
engenangqimba enjenge-nitrates, perchlorates, sodium,

289
00:28:45,125 --> 00:28:48,700
lithium, potassium, calcium, barium kanye ne-strontium.

290
00:28:48,700 --> 00:28:55,926
Futhi kukhona futhi inhlanganisela ye-polyhalogen engizobuyela
kuyo kamuva, njenge-hexachloroethane noma

291
00:28:55,926 --> 00:29:03,600
i-octachloropropane, eyayiphatentwe, yanikezwa
futhi yagcinwa iminyaka engu-17 yi-US Navy.

292
00:29:03,600 --> 00:29:09,482
Enye ipatenti enjalo ithi ama-partikuli
e-Welsbach ase-stratosfairi

293
00:29:09,482 --> 00:29:13,120
angakhululwa ukuze anciphise ukufudumala komhlaba.

294
00:29:13,120 --> 00:29:17,894
Bazibandakanya emkhankasweni
wokushintsha kwesimo sezulu ngo-1991.

295
00:29:17,894 --> 00:29:20,683
Welsbach wayengumcwaningi, ngakho-ke ama-partikuli ka-Welsbach.

296
00:29:20,683 --> 00:29:23,500
Lowo ngomunye wabantu abaye benza lo mbono.

297
00:29:23,500 --> 00:29:31,655
Ngikhombisa lokhu kuphela ngoba lapha kubhalwe ukuthi
i-aluminium oxide noma i-thorium oxide zilungele kakhulu.

298
00:29:31,655 --> 00:29:38,443
I-aluminium isivele ikhulunywe ngayo namuhla
njengenye yezinto ezingcolisa kakhulu emkhathini.

299
00:29:38,443 --> 00:29:46,891
Kunezimpatente eziningi, kuhlanganisa eyodwa ethi izingcezu
ezifana nesihlabathi zingalethelwa emkhathini ophezulu.

300
00:29:46,891 --> 00:29:55,639
Kulula kakhulu ukuguqula i-Boeing 737 ukuze ithwale
amathoni angu-25 impahla ebude obungu-18 000 amamitha.

301
00:29:55,639 --> 00:30:06,705
Leli patent linikezwe ngo-2018. Liphinde lisho ukuthi lezi
zingcezu zihlala phezulu emkhathini cishe iminyaka emibili.

302
00:30:06,705 --> 00:30:13,568
Ngizokukhombisa enye into, ngiyethemba ukuthi akudikibali
kakhulu. Lona ilungelo lobunikazi elivela kwa-GelTech Solutions.

303
00:30:13,568 --> 00:30:20,929
Kunezividiyo ezingabaleki ku-YouTube ngalesi
sihloko. Zibizwa ngokuthi "Chasing Hurricanes".

304
00:30:20,929 --> 00:30:26,961
Bashutha ngezindiza ukuthi bangawakhulisa
kanjani noma bawanciphise kanjani izivunguvungu.

305
00:30:26,961 --> 00:30:34,249
Bakhe umkhiqizo omangalisayo kakhulu, i-polymer,
okuyinhlanganisela yeplastiki. I-polymer

306
00:30:34,249 --> 00:30:39,222
ifafazwa efwini, ifwini lomile, bese i-gel iwa ezulwini.

307
00:30:39,222 --> 00:30:43,803
Lena enye indlela yokuvimbela imvula.

308
00:30:43,803 --> 00:30:53,901
Futhi-ke kukhona ingxenye yezempilo. Enye iphatenti entsha
ngokulinganisela yanikezwa ngo-2015 enkampanini yezomthetho.

309
00:30:53,901 --> 00:30:59,985
Lokhu ngokuvamile kuyisibonakaliso sokuthi abasunguli
noma abanikazi bangempela bafuna ukuhlala bengaziwa.

310
00:30:59,985 --> 00:31:04,782
Kuthiwa lapha ukuthi lokhu kuyisistimu
yokulethwa endizayo yezimpukane ezinobuthi

311
00:31:04,782 --> 00:31:08,842
kusetshenziswa ama-drone, okusho izindiza ezingenabantu.

312
00:31:08,842 --> 00:31:17,637
Uma ubheka izithombe zamalungelo obunikazi, kungenzeka ungaziboni
kahle lapha, ngakho ngizisondeze. Angikange ngiyifake; yisithombe

313
00:31:17,637 --> 00:31:24,473
selungelo lobunikazi esinekhanda elibanjwe ku-payload yedrone.

314
00:31:24,473 --> 00:31:29,931
Lokho okwenziwa ngempela lapho sekuyanda ukuzwakala
nokufundwa ezinkundleni zemithombo yezindaba ezisemqoka.

315
00:31:29,931 --> 00:31:32,892
Kodwa bahlala besho ukuthi ngeke kwenziwe,
kumele senze, kumele senze, kuyadingeka

316
00:31:32,892 --> 00:31:34,964
ngokuphuthumayo ngenxa yokuguquka kwesimo sezulu.

317
00:31:34,964 --> 00:31:43,620
Lena inkohliso enkulu kakhulu kunaleyo yeCorona,
kodwa okwamanje anginayo isikhathi sokungena kuyo.

318
00:31:43,620 --> 00:31:50,450
Noma kunjalo, kunencwadi ethakazelisayo kakhulu ebhalwe
nguProfesa David Keith. Angincomi ukuyithenga, kodwa

319
00:31:50,450 --> 00:31:54,206
uma kukhona onentshisekelo, ngingahlinzeka ngezicucu zayo.

320
00:31:54,206 --> 00:31:59,039
Ngiyitholile, "Icala Lokwenziwa Kwezimo Zezulu",
ngakho-ke kumele senze ubunjiniyela bezimo zezulu.

321
00:31:59,039 --> 00:32:06,022
Ngokubona kwami, njengamanje ungumcwaningi ohola phambili
kwezobunjiniyela bomhlaba, owathi, impela, ngeke kwenziwe.

322
00:32:06,022 --> 00:32:11,120
Siyazi kahle ukuthi senzeni, kodwa akwenziwa. Bathi
bonke bangabantu abakholelwa ezinkolelweni zokuhlelana.

323
00:32:11,120 --> 00:32:17,919
Uchaza ngokuningiliziwe ukuthi ufuna kanjani ukuhlanganisa
ama-microparticle angu-5 nanometres e-aluminium oxide, angu-30

324
00:32:17,919 --> 00:32:23,932
nanometres wensimbi, okungukuthi i-aluminium ehlanzekile, bese
engeza angu-15 nanometres e-barium titanate,

325
00:32:23,932 --> 00:32:31,179
njengokudla kwasemaphakathi kwesandwichi, ngoba lokhu
kuzosabalalisa ukukhanya kwelanga ngempumelelo emkhathini.

326
00:32:31,179 --> 00:32:37,591
Kukhona enye incwadi ongase uke wezwa ngayo,
ethi How to Avoid a Climate Disaster ebhalwe uBill

327
00:32:37,591 --> 00:32:41,758
Gates othile. Angincomi nhlobo ukuyithenga leyo.

328
00:32:41,758 --> 00:32:48,336
Kusho nje ukuthi lokhu kuyitshalomali elinenzuzo enkulu.

329
00:32:48,336 --> 00:32:55,293
Angisoze ngaphinde ngikhulume ngalokho. Manje ngizodlulela
emiphumeleni yezempilo, ngoba yilokho okuyinkinga eyinhloko.

330
00:32:55,293 --> 00:33:01,342
Ngakho-ke, uthuli lwezindiza. Bengike
ngakhombisa imibhalo eyayikhuluma ngothuli lukakhala.

331
00:33:01,342 --> 00:33:04,343
Uthuli lwe-fly njengomthombo wengozi womdlavuza wemiphaphu.

332
00:33:04,343 --> 00:33:09,910
Lena yindatshana yokubuyekeza, okusho ukuthi
iyindatshana ehlanganisa imisebenzi eminingi yocwaningo.

333
00:33:09,910 --> 00:33:14,110
Kwashicilelwa eJurnali Yezintuthuko
Kwezokwelapha Nophando Lwezokwelapha.

334
00:33:14,110 --> 00:33:21,956
Kuye kwafakazeka ukuthi ama-silicates e-aluminium, i-iron oxide,
i-magnetite, ama-radionuclides, okungukuthi ama-nuclides akhishwe

335
00:33:21,956 --> 00:33:29,620
umswakama, kanye ngisho nabakhishi be-alpha, abayingozi kakhulu
uma kuphefumulwa, isilicon (isilicon esihlanzekile asinempilo),

336
00:33:29,620 --> 00:33:36,380
i-arsenic (eyaziwa nangokuthi iyisibulala), ikhadmiyamu
nekhromiyamu, okungakhuphula ngokusobala ingozi yokugula

337
00:33:36,380 --> 00:33:42,173
umdlavuza wemiphaphu noma kubangele ukucindezeleka
kwamangqamuzana okubangelwa ukushiswa yizinto

338
00:33:42,173 --> 00:33:51,101
ezisebenzayo, ubuthi bamangqamuzana (cytotoxicity) kanye nobuthi
bemfuza (genotoxicity), okusho ukuthi futhi kushintsha i-genome.

339
00:33:51,101 --> 00:33:54,921
I-asbestos iyathakazelisa; wonke umuntu
uyazi ukuthi iyinto eyingozi kakhulu.

340
00:33:54,921 --> 00:34:01,807
I-silicate enamafayibha equkethe futhi inani elikhulu le-ayini
oxide ngendlela ebizwa ngokuthi etholakala

341
00:34:01,807 --> 00:34:09,568
kalula emzimbeni. Sonke siyazi ukuthi lokhu
kubangele izimo ezinzima zomdlavuza wemiphunga.

342
00:34:09,568 --> 00:34:16,563
Ngaphezu kwalokho, ucwaningo lokubuyekeza lwango-2019, oluphuma
futhi ku-Journal of Advances in Medicine and Medical Research,

343
00:34:16,563 --> 00:34:21,393
luthole ukuthi ukuchayeka kuma-nanoparticle
e-ayini oxide kuholela esifweni senhliziyo,

344
00:34:21,393 --> 00:34:24,067
futhi ngenxa yokucindezeleka kwe-oksijini.

345
00:34:24,067 --> 00:34:33,091
Lesi sihloko sithi ukuchayeka ku-oksidi
yensimbi kungaholela futhi esifweni senhliziyo.

346
00:34:33,091 --> 00:34:42,906
Ababhali balolu cwaningo, uMarvin Herndon othile osebenza
ngokuzikhandla kulesi sihloko nabalingani bakhe, babhala futhi

347
00:34:42,906 --> 00:34:50,252
kulesi sihloko ukuthi kubalulekile ukumisa i-geoengineering
ngokukhulula ama-aerosol, ikakhulukazi

348
00:34:50,252 --> 00:34:58,102
uthuli lwe-fly ash oluyithuli elincane kakhulu,
ukuze kugwenywe ukonakalisa yonke i-biosphere.

349
00:34:58,102 --> 00:35:04,358
Ngakolunye uhlangothi, lena ingenye yezithombe
ezimbalwa ezingezami; yathathwa nguLilian Anselmetti

350
00:35:04,358 --> 00:35:08,348
wase-Aufrecht Bern. Ngiyabonga kakhulu ngokuyenza itholakale.

351
00:35:08,348 --> 00:35:14,444
Ngicabanga ukuthi ukwakheka kwamafu
awabonile endaweni yaseBern kumangalisayo.

352
00:35:14,444 --> 00:35:23,459
Olunye ucwaningo luka-2017 luthi ukungcoliswa
kwe-mercury ebiosferi kuyanda kakhulu futhi lokhu

353
00:35:23,459 --> 00:35:28,947
kumele kube umphumela wokuphathwa kwesimo sezulu.

354
00:35:28,947 --> 00:35:35,744
Lokhu kushicilelwe ku-Journal of Geography,
Environment and Earth Science International.

355
00:35:35,744 --> 00:35:37,636
Kwakuyisifundo, hhayi ukubuyekezwa.

356
00:35:37,636 --> 00:35:43,747
Amanzi emvula neqhwa alinganiswa kusetshenziswa
i-mass spectrometry. Izinga eliphezulu kakhulu

357
00:35:43,747 --> 00:35:48,504
lika-mercury elingu-2 amagremu ngogremu lalilinganiswa.

358
00:35:48,504 --> 00:35:58,609
Nakuba i-lead ne-mercury sezehlisiwe kakhulu eminyakeni engu-20
edlule ngenxa yomthetho we-RoHS, ukungcola kuyaqhubeka kukhula.

359
00:35:58,609 --> 00:36:03,059
Lokhu futhi kubeka engcupheni impilo kwezokuxhumana
kwemithambo yobuchopho, kwezokuxhumana kwenhliziyo

360
00:36:03,059 --> 00:36:05,438
nemithambo, kanye nezokuxhumana kwezitho zangasese.

361
00:36:05,438 --> 00:36:12,705
Kungabangela ukungabi nezingane, kuthinte
uhlelo lomzimba lokuzivikela futhi kubhidlize i-DNA.

362
00:36:12,705 --> 00:36:21,137
Olunye ucwaningo engingathanda ukulukhuluma ngalo, oluvela
ku-Advances in Social Sciences Research Journal, luphathelene

363
00:36:21,137 --> 00:36:25,378
nama-giant sequoia aseCalifornia, lezi zihlathi ze-redwood.

364
00:36:25,378 --> 00:36:31,594
Abanye babo bane iminyaka engaphezu kuka-3 000.
Bahlangabezane nesimo sezulu esishisayo kakhulu

365
00:36:31,594 --> 00:36:36,550
kunalelo esithi sinalo namuhla noma esinalo ngempela.

366
00:36:36,550 --> 00:36:41,527
Bahlangabezane nezikhathi ezomile
ezingakholeki, izikhathi ezinamanzi, nezikhathi

367
00:36:41,527 --> 00:36:45,511
ezibandayo. Basaphila, kodwa manje bonke bayafa.

368
00:36:45,511 --> 00:36:53,776
Ukuhlola okusondele lokhu kukhombisa ukuthi
isomiso esenziwe ngabantu sibangelwe

369
00:36:53,776 --> 00:36:59,106
iminyaka eminingi ye-geoengineering eCalifornia.

370
00:36:59,106 --> 00:37:07,335
Ama-nanoparticles anobuthi ngokusobala abangela izihlahla zife.
Ikakhulu, okuqukethwe kwe-aluminium kulezi

371
00:37:07,335 --> 00:37:15,931
nanoparticles kubangela izihlahla zivale izimbobo zazo,
okungukuthi izimbobo ezisemajoleni noma kumagqabi.

372
00:37:15,931 --> 00:37:21,699
Bese sebengasashintshani umswakama
futhi abasakwazi ukumunca i-CO2.

373
00:37:21,699 --> 00:37:28,165
Ngokungeziwe, i-CO2 iyigesi yokuphila ngokukhethekile.
Bekungeke kube nezitshalo eziluhlaza ngaphandle kwe-CO2.

374
00:37:28,165 --> 00:37:35,923
Kukhona ngisho nocwaningo olusha olwenziwe yi-NASA oluthi
uMhlaba ube luhlaza kakhulu eminyakeni engu-15 edlule.

375
00:37:35,923 --> 00:37:39,324
Babhala ukuthi lokhu kungenxa yokunyuka kwamazinga e-CO2.

376
00:37:39,324 --> 00:37:42,715
Yini engalungile ngalokho? Kodwa lokho kuwumusho ongaphansi nje.

377
00:37:42,715 --> 00:37:48,168
Isici esibaluleke kakhulu yimbobo
ye-ozoni, esiya sikhula kakhulu.

378
00:37:48,168 --> 00:37:52,630
Awusazizwa lutho ngalokho manje.
Ama-CFC avinjelwe eminyakeni yama-1980.

379
00:37:52,630 --> 00:37:57,373
Manje akukho okungasiphazamisa futhi. Ngakho-ke
abasasho ukuthi imbobo ye-ozoni iya isiba nkulu kakhulu.

380
00:37:57,373 --> 00:37:59,813
Manje sesiyazi ukuthi ingakhuliswa kanjani.

381
00:37:59,813 --> 00:38:08,063
Uhulumeni wase-United States usevumile
lokhu yena uqobo emibhalweni eminingi.

382
00:38:08,063 --> 00:38:13,569
Lesi sibobo se-ozoni sisho ukuthi singakwazi
ukukala imisebe ye-UVB ne-UVC ebusweni bomhlaba.

383
00:38:13,569 --> 00:38:20,175
Ngisho nesayensi ejwayelekile iyavuma ukuthi sinezinga eliphezulu
kakhulu lokukhanya kwe-UVB ne-UVC. Lona

384
00:38:20,175 --> 00:38:26,366
ukukhanya kwe-UV okuyingozi, olunobude bamaza
olusukela ku-100 nanometres kuya ku-400 nanometres.

385
00:38:26,366 --> 00:38:31,200
Yilokho ukukhanya kwe-UV okuyingozi kakhulu. Asizange
sibe nakho ekupheleni komhlaba esikhathini esedlule.

386
00:38:31,200 --> 00:38:34,549
Lokho kuyawa phezu kwethu ngenxa yembobo ye-ozoni.

387
00:38:34,549 --> 00:38:39,255
Lokhu, ngempela, kuyingozi kithi
abantu njengoba kuyingozi kulezi zisequoia.

388
00:38:39,255 --> 00:38:45,703
Ngizodlula ezifundweni ezimbalwa
ezilandelayo ngoba zonke zisho okufanayo.

389
00:38:45,703 --> 00:38:54,641
Lokho konke kubangela ukufa okukhulu kwezinyosi, ukufa
kwezinambuzane, kanye nazo zonke izinkinga ze-algae.

390
00:38:54,641 --> 00:39:00,667
Lezi zimbali zamagwele ezinobuthi empeleni zenzeka
ngoba i-plankton ifa. Kungakho konke lokhu

391
00:39:00,667 --> 00:39:06,323
kungcoliswa kwezinhlayiya ezincane kanye nembobo ye-ozoni.

392
00:39:06,323 --> 00:39:13,621
Inani lezinyoni liyehla, futhi ngokungaqondile, ngoba
izinambuzane ziyanyamalala, kanjalo nezimpukane zasebusuku.

393
00:39:13,621 --> 00:39:24,655
Lezi zonke izifundo engizifundile. Ziyethusa ngempela
ngokuthinta kwazo imvelo yonke, hhayi nje impilo yethu kuphela.

394
00:39:26,179 --> 00:39:32,157
Lokhu kungaba isisusa esibalulekile sazo zonke lezi zikhishwa
zamapartikheli. Kuze kube namuhla, angikwazi

395
00:39:32,157 --> 00:39:38,265
ukusho ukuthi ngabe kuyizindiza kuphela, njengoba
kuchazwe kuphatenti, eziguqulwa zibe zokufafaza kuphela.

396
00:39:38,265 --> 00:39:44,462
I-B-77 enamathangi angu-25 amathani. Noma ingabe
wonke umshini wabagibeli uyachichima futhi? Angiqiniseki.

397
00:39:44,462 --> 00:39:48,816
Ngicabanga, kodwa lokhu kuwukucabanga nje,
ukuthi womabili enziwa ngasikhathi sinye.

398
00:39:48,816 --> 00:40:02,943
I-fuel yamanje ye-NATO, i-Jet Propulsive 8 (JP8),
iqukethe inani elikhulu kakhulu lezithasiselo eziyingozi.

399
00:40:02,943 --> 00:40:07,906
I-NATO ayivezi kumazwe ayo amalungu
ukuthi zonke lezi zengezo ziyini.

400
00:40:07,906 --> 00:40:15,489
Banikeza ukuvikelwa ekubandeni okukhulu, ukuvikelwa ekuqhumeni,
izimo ezinhle zokugcina kanye nokumelana nezimo zokushisa.

401
00:40:15,489 --> 00:40:21,880
Ingasetshenziswa ezindaweni zase-Arctic ngokufanayo nasendaweni
yasehlane. Ingasetshenziswa futhi ukunikeza

402
00:40:21,880 --> 00:40:27,552
amandla isitofu sekhempingi, umkhumbi noma
indiza. Lokho kudinga izithasiselo ezingapheli.

403
00:40:27,552 --> 00:40:33,455
Kukhona ucwaningo oluhle kakhulu olwenziwe
nguMarion Hahn. Luphinde lutholakale ku-Inthanethi.

404
00:40:33,455 --> 00:40:39,257
Yena uqobo wagula ngoba wayehlala eduze
kwesizinda somkhosi womoya. Angakwazi ukukhombisa

405
00:40:39,257 --> 00:40:43,639
ngokusobala ukuthi kumele abhekisele lokhu ku-JP8.

406
00:40:43,639 --> 00:40:52,254
Lapha ungabona ukuthi ngithole amashumi
emibhalo yocwaningo lwezempi evela e-US Air Force.

407
00:40:52,254 --> 00:41:06,348
Nansi isibonelo sephepha locwaningo. Ngikholelwa
ukuthi livela eminyakeni yama-1990 noma yama-2000.

408
00:41:06,348 --> 00:41:15,162
Noma kunjalo, uphethiloli wahlolwa lapha ngaphakathi kwe-US Air
Force. I-aluminium, i-barium, i-beryllium, i-lead, i-cadmium,

409
00:41:15,162 --> 00:41:22,073
i-chromium, i-cobalt, i-iron, i-copper,
i-molybdenum, i-sodium, i-nickel, i-strontium, i-titanium,

410
00:41:22,073 --> 00:41:26,581
i-vanadium, i-zinc kanye ne-tin kutholakale kule JP8.

411
00:41:26,581 --> 00:41:34,458
Futhi-ke, kunjalo, kukhona ama-oksidi wazo zonke lezi zinsimbi,
kanye nama-polycyclic aromatic hydrocarbons

412
00:41:34,458 --> 00:41:43,883
afana ne-naphthalene ne-naphthalene enezinguquko
ze-alkyl – zonke izithasiselo ezinempilo kakhulu.

413
00:41:43,883 --> 00:41:52,249
Futhi uma ubheka manje, leli phethiloli le-NATO
liyiphethiloli yezempi. Kukhona uhlelo lwamapayipi

414
00:41:52,249 --> 00:41:56,975
eYurophu, futhi lesi sithombe sivela ku-Wikipedia.

415
00:41:56,975 --> 00:42:02,103
Konke engikubhalile lapha kuvela ku-Wikipedia. Ngokuvamile
angicaphuni i-Wikipedia ngoba iningi layo aliyikho iqiniso.

416
00:42:02,103 --> 00:42:08,417
Kodwa nansi le nto esithombeni esivela eminyakeni
yama-1970. Kuyathakazelisa ukuthi abakayivuselelanga.

417
00:42:08,417 --> 00:42:13,546
Futhi lapha ungabona lolu hlelo lwamapayipi kulo
lonke elaseYurophu. I-Switzerland ayikafakwa lapha.

418
00:42:13,546 --> 00:42:22,181
Kodwa indatshana ye-Wikipedia ithi kusukela
ngo-2009, amaphesenti angama-90 kawoyela okuthuthiwe

419
00:42:22,181 --> 00:42:28,155
ayewuthengiswa kumakhasimende ezindiza ezingezona ezomkhosi.

420
00:42:28,155 --> 00:42:32,037
Futhi phakathi kwamakhasimende asezakhamuzini
amakhulu kakhulu kukhona izikhumulo zezindiza

421
00:42:32,037 --> 00:42:34,890
eFrankfurt, eCologne, eBonn, eZurich naseMunich.

422
00:42:34,890 --> 00:42:41,711
Uphethiloli we-NATO wamathayi ezindiza zomphakathi.
Ngo-2016, izigidi eziyishumi nambili zemitha

423
00:42:41,711 --> 00:42:48,542
ezicubiki zathengiswa kumakhasimende omphakathi eYurophu.

424
00:42:48,542 --> 00:42:52,117
Ngathi ngaphambilini ukuthi ngisho neziteshi zezindaba
ezijwayelekile sezishicilela izindatshana eziningi kakhulu

425
00:42:52,117 --> 00:42:53,957
ngalesi sihloko, kodwa zithi, yebo, lokho akunakwenzeka.

426
00:42:53,957 --> 00:42:59,211
Enye indatshana eyayisakazeka ezinkundleni zemithombo yezindaba
ezinkulu emasontweni amabili edlule. Kuzo zonke izindawo,

427
00:42:59,211 --> 00:43:02,745
kuhlanganise ne-SRF, i-Watson, amazwe akhuluma isiNgisi, njll.

428
00:43:02,745 --> 00:43:06,837
Kuthiwa amanzi emvula anekhwalithi engcono
yokuphuza kunanoma yikuphi omunye emhlabeni.

429
00:43:06,837 --> 00:43:12,541
Noma ngisho e-Antarctica noma ezintabeni
eziphakeme zaseTibet, kusaziphindwe ka-14 kunomkhawulo

430
00:43:12,541 --> 00:43:16,588
osethwe yi-American Environmental Protection Agency.

431
00:43:16,588 --> 00:43:21,632
Ngaphezu kwakho konke, kukhuluma
ngalokho okubizwa ngokuthi PFAS ne-PFOA.

432
00:43:21,632 --> 00:43:30,811
Lezi zi-hydrocarbon ezine-poly- ne-perfluorinated, okusho ukuthi
ziqukethe i-fluoride. Zitholakala – futhi lokhu sekushiwo

433
00:43:30,811 --> 00:43:39,488
ezinkundleni zezindaba ezijwayelekile – ekuthambiseni
ubuso, kumashampu, ekupakisheni nasemikhiqizweni yokuhlanza.

434
00:43:39,488 --> 00:43:45,173
Manje-ke sesibekwa icala futhi. Kodwa lolu
cwaningo olwenziwe yi-Air Force luthi kukhona

435
00:43:45,173 --> 00:43:49,274
ama-fluorine compounds lapho, futhi ngobuningi obukhulu.

436
00:43:49,274 --> 00:43:54,408
Ngakho-ke okubi kakhulu ngalezi zixube zefluorine kuvela phezulu.

437
00:43:54,408 --> 00:43:57,349
Lena yisifundo sokuqala
esashicilelwa ezinkundleni zezindaba ezinkulu.

438
00:43:57,349 --> 00:44:00,140
Ngihlale ngifuna izifundo zokuqala.

439
00:44:00,140 --> 00:44:02,120
Ngifuna ukufunda ukuthi abacwaningi benzeni lapho.

440
00:44:02,120 --> 00:44:06,425
Kuyathakazelisa futhi ukuthi
i-Tagesanzeiger icaphune umcwaningi waseDenmark.

441
00:44:06,425 --> 00:44:09,904
UMartin Scheringer, ophinde abe
e-ETH Zurich, naye uyabamba iqhaza.

442
00:44:09,904 --> 00:44:19,196
Khona-ke mhlawumbe ngingaxhumana naye ngibuze
ukuthi nabo bacabangele yini izici zomoya-mpilo.

443
00:44:19,196 --> 00:44:24,199
Ngenze ucwaningo oluncane ngokwengeziwe futhi ngathola incwadi
ebizwa ngokuthi AmaKhemikhali Angasoze Abhujiswa,

444
00:44:24,199 --> 00:44:29,001
ephathelene namakhemikhali angabhidliki futhi
ahlala esijikelezweni somhlaba isikhathi eside kakhulu.

445
00:44:29,001 --> 00:44:34,232
Lokhu ikakhulukazi kuhlobene ne-PFOA
ne-PFAS, okungukuthi ama-hydrocarbon ahlanzwe

446
00:44:34,232 --> 00:44:38,310
ngamafluorini futhi anamafluorini amaningi.

447
00:44:38,310 --> 00:44:44,676
Kuthiwa kuphela ezine kuzo ezaziwayo ngempela futhi ezihlolwe
ngokuthi ziyingozi kangakanani futhi ziyinobuthi kangakanani.

448
00:44:44,676 --> 00:44:48,406
Futhi ukuthi lezi ezine kuphela ezingafakazeka ngokuqinisekile.

449
00:44:48,406 --> 00:44:57,127
Nokho, kunezinto eziyi-6,500 ezibhalwe kuphela, futhi
cishe kunezinto ezingaphezu kuka-10,000 kulezi zinto.

450
00:44:57,127 --> 00:45:02,231
Ngiyambona u-Alex emi lapho,
ngakho-ke ngizodlula konke okusele manje.

451
00:45:02,231 --> 00:45:09,089
Bengingathanda ukukhuluma kafushane ukuthi imisebe
engawonakali kanye nezinkambu zikagesi nezomaginethi

452
00:45:09,089 --> 00:45:12,842
nazo zingabangela ukuphuka kofuzo, nakuba kungaqondile.

453
00:45:12,842 --> 00:45:17,737
Kodwa ngiyazi ukuthi kuzofika omunye umkhulumi,
ngakho ngingakwazi ukuyishiya ngenhliziyo ecacile.

454
00:45:17,737 --> 00:45:24,683
Akugcini nje ngezinto ezifafazwayo lapho phezulu
ezibeka ingozi empilweni, kodwa futhi zonke amagagasi

455
00:45:24,683 --> 00:45:28,359
erediyo namagagasi e-microwave aletha izulu kithi.

456
00:45:28,359 --> 00:45:31,576
Futhi ngikhuluma kuphela ngalokhu
kokulawulwa kwesimo sezulu okwamanje.

457
00:45:31,576 --> 00:45:37,026
Ngizoshiya i-5G ngisho ne-4G, i-3G
nokunye okunjalo ngaphandle kokubala okwamanje.

458
00:45:37,026 --> 00:45:41,467
Yebo, ekugcineni, nazi ezinye izithombe
engazithatha mina ngoMashi nango-Ephreli.

459
00:45:41,467 --> 00:45:44,859
Awukwazi ukukubona kahle kakhulu ku-projektha.

460
00:45:44,859 --> 00:45:48,601
Njengoba ngempela isendaweni yezintaba,
kubukeka njengothuli-musi phezu kweLos Angeles.

461
00:45:48,601 --> 00:45:51,717
Lokho akungeni emvelweni. Ngikuphelile ngakho.

462
00:45:51,717 --> 00:45:56,579
Ngishiye ezinye izinto. Ngiyethemba angikakhulumi
isikhathi eside kakhulu. Ngiyabonga kakhulu ngokunaka kwenu.

