1
00:00:00,000 --> 00:00:02,900
Ingaba ngenene izilwanyana ziyafa ngenxa yenyama eyenziweyo?

2
00:00:02,900 --> 00:00:09,520
Kwaye ukutya iintumbu yindlela esempilweni enye
enokukhethwa ngumzimba wakho kunye nokusingqongileyo?…

3
00:00:09,520 --> 00:00:13,403
Okanye ingaba inkunkuma yezinto eziphilayo
enetyhefu eveliswa ngexesha lokwenziwa

4
00:00:13,403 --> 00:00:15,080
kwezinto ngobuchwepheshe ayinabungozi ngokwenene?

5
00:00:15,080 --> 00:00:19,919
Kwenziwa njani kanye kanye ukutya okuthi,
ngokwe-Agenda 2030, kufanele kuphelise indlala

6
00:00:19,919 --> 00:00:24,320
yehlabathi kwaye kuqinisekise ukhuseleko lokutya?

7
00:00:24,320 --> 00:00:27,400
Wonke umntu kufuneka ayazi impendulo yale mibuzo!

8
00:00:27,400 --> 00:00:33,922
Babukeli abathandekayo, ngaba nikuqaphele na kuhambo lwenu
lokugqibela lokuthenga ukuba phantse zonke iivenkile

9
00:00:33,922 --> 00:00:40,620
ezinkulu zokutya, nokuba zibizwa ngokuba yiRewe, Aldi,
Lidl okanye enye, ngoku zinezahlulo ezipheleleyo zemifuno?

10
00:00:40,620 --> 00:00:47,760
IMcDonald's, iBurger King nezinye iivenkile zokutya ezinkulu
nazo zibonelela ngeebhega neenuggets ezenziwe ngezityalo.

11
00:00:47,760 --> 00:00:52,660
Abantu abangatyi nyama nabangasebenzisi zinto ezivela
kwizilwanyana kusenokwenzeka ukuba baya kukuvuyela olu phuhliso:

12
00:00:52,660 --> 00:00:56,303
Ukuba nentlobo-ntlobo yokukhetha nokutya
ngokuqonda kunokuba luncedo kuphela ebantwini,

13
00:00:56,303 --> 00:00:58,900
kwizilwanyana nakwindalo – okanye yiloo nto umntu anokucinga.

14
00:00:58,900 --> 00:01:08,310
Noko ke, into yokuba oku akukhathalelo nobulumko, ingqina yona
yi-Agenda 2030 ye-UN, i-WHO kunye ne-WEF eqhutywa ngamandla,

15
00:01:08,310 --> 00:01:12,900
kunye nokuphunyezwa kwezicwangciso zabo ngokucwangcisiweyo.

16
00:01:12,900 --> 00:01:22,840
Njengoko i-Kla.TV sele icacisile kwinkqubo ethi Ukutya
njengeXhoba, i-Agenda 2030 yimeko enkulu yokubhala ubuxoki.

17
00:01:22,840 --> 00:01:31,316
Ukuphinda nditsho: Injongo yesi-2 ye-Ajenda ka-2030 ijolise
ekupheliseni indlala, ekufezekiseni ukhuseleko lokutya

18
00:01:31,316 --> 00:01:36,000
nesondlo esiphuculweyo, nasekukhuthazeni ezolimo ezizinzileyo.

19
00:01:36,000 --> 00:01:43,640
Ukuqala ngamafama, asele engonwabanga, sibona ukuba
kufutshunyaniswa ukulima kwendalo, okusekelwe kwizikali

20
00:01:43,640 --> 00:01:52,279
ezincinci, ngelixa iinkampani zamazwe ngamazwe zisiya zilawula
ngakumbi ukuveliswa kokutya kwihlabathi jikelele ngokulima

21
00:01:52,279 --> 00:01:56,920
kwezoshishino, ubunjineli bemfuza kunye neekhemikhali zokulima.

22
00:01:56,920 --> 00:02:05,056
Esinye sezaziso ezininzi malunga nendlela uBill Gates nabalingane
bakhe abaceba ngayo ukunciphisa indlala yehlabathi nokuqinisekisa

23
00:02:05,056 --> 00:02:09,963
ukhuseleko lokutya, sikwiintlobo zokutya
ezenziweyo kunye nezityalo ezikhuliswa

24
00:02:09,963 --> 00:02:12,820
kumacala, ekuthiwa zizisa iingenelo kuphela.

25
00:02:12,820 --> 00:02:19,980
Noko ke, ngo-Okthobha ka-2023, kwavela
inqaku kwi-Uncut News elinesihloko esilandelayo:

26
00:02:19,980 --> 00:02:23,360
Isizathu sokuba ukutya okwenziweyo kuyingozi kakhulu.

27
00:02:23,360 --> 00:02:31,480
Sishwankathelele iingongoma ezibalulekileyo
kuwe kwaye siphendule le mibuzo ilandelayo:

28
00:02:56,320 --> 00:03:00,820
Kuthekani ngentlalontle
yezilwanyana kwimveliso yenyama eyenziweyo?

29
00:03:00,820 --> 00:03:05,940
Omnye umzekelo wokutya okwenziweyo
yinyama ekhuliswe ngobuchwepheshe.

30
00:03:05,940 --> 00:03:14,830
Abaxhasi beli bhetele lenyama bagxininisa ukuba le mveliso
asiyonyama yenziweyo, kodwa yinyama yokwenene, umahluko ekuphela

31
00:03:14,830 --> 00:03:19,600
kwawo kukuba akukho sisilwanyana kufuneka sibulawa ukuze yenziwe.

32
00:03:19,600 --> 00:03:23,913
Abantu abaninzi bayatshintshela kwinyama
efuyiweyo ngenxa kanye yokuphathwa kakuhle

33
00:03:23,913 --> 00:03:26,460
kwezilwanyana kunye neendlela zokutya ezinowiso.

34
00:03:26,460 --> 00:03:32,140
Ngelishwa, kodwa, bawela kwinkohliso enkulu ye-PR.

35
00:03:32,140 --> 00:03:41,426
Intetho ethi akukho zilwanyana ezibulawa kule nkqubo bubuxoki
nje. Okwangoku, uninzi lwenyama ekhuliswe kwiiseli

36
00:03:41,426 --> 00:03:50,380
iveliswa kusetyenziswa i-foetal bovine serum (FBS),
efunyanwa egazini leentshontsho zeenkomo ezingekazalwa.

37
00:03:50,380 --> 00:03:56,513
Ngamafutshane: iinkomo ezikhulelweyo zoxhelwa
ukuze kukhutshwe igazi kwisisu esingazalwanga,

38
00:03:56,513 --> 00:03:59,580
ngokwezinto ezibhalwe kwinqaku le-Uncut News.

39
00:03:59,580 --> 00:04:03,160
Ingaba isitshintsho senyama esenziweyo sikhuselekile kubathengi?

40
00:04:03,160 --> 00:04:10,401
Ukuze zikhule iinkcubeko zeeseli, ezinye iinkampani zisebenzisa
iiseli ezingafi, umzekelo, ezibizwa ngokuba

41
00:04:10,401 --> 00:04:16,560
zikwimeko engaphambi komhlaza, okuthetha
ukuba ngokwenene sele ziyimihlaza ngokupheleleyo.

42
00:04:16,560 --> 00:04:22,180
Ezinye iinkampani zisebenzisa iiseli ezingumongo
ezisakhulayo okanye iiseli ezivela kwizilwanyana eziphilayo.

43
00:04:22,180 --> 00:04:29,861
Ngoko ke, izitshintsho zenyama ezikhuliswe
kwiiseli ezinomhlaza zinokuthathwa njengeethumba, kuba

44
00:04:29,861 --> 00:04:33,900
inyama yenziwe ngokupheleleyo ziiseli ezinomhlaza.

45
00:04:33,900 --> 00:04:41,640
Isizathu sokusetyenziswa kweeseli ezingafi kukuba
iiseli eziphatha ngesiqhelo azinakwahlukana ngonaphakade.

46
00:04:41,640 --> 00:04:46,916
Ngoko ke, ayinakusebenza ukuba umntu angathanda
ukukhulisa amawaka eeponti zenyama yenyama esemqolo

47
00:04:46,916 --> 00:04:50,380
ngokusebenzisa isixa esincinci seeseli zemisipha eziqhelekileyo.

48
00:04:50,380 --> 00:04:57,760
Iingcali zithi ntoni malunga nezinto
ezingcolisayo kwinyama eyenziweyo?

49
00:04:57,760 --> 00:05:06,348
Ngokuphathelele ukhuseleko, kungathiwa kananjalo ukuba
inyama yenkomo yendalo ingangcoliseka ngexesha lokwenziwa,

50
00:05:06,348 --> 00:05:10,680
lokupakishwa, lokuthuthwa, lokugcinwa okanye lokuphekwa.

51
00:05:10,680 --> 00:05:17,303
Kodwa ngenyama ekhuliswe ngobuchwepheshe, isithako ngasinye kunye
nenyathelo ngalinye lokuyicutshungulwa zinokuba nomngcipheko

52
00:05:17,303 --> 00:05:21,877
wongcoliseko, kwaye nasiphi na kwizithako
ezingamakhulu sinokuba neziphumo eziyityhefu,

53
00:05:21,877 --> 00:05:24,400
nokuba sisodwa okanye sisebenza kunye nezinye.

54
00:05:24,400 --> 00:05:33,834
Uhlalutyo olunzulu lweenkcukacha ezikhoyo olupapashwe ngoMeyi
2023 yi-Food and Agriculture Organisation of the United Nations

55
00:05:33,834 --> 00:05:41,834
(FAO) kunye neqela leengcali ezivela kwi-WHO lufikelele
kwisigqibo sokuba ubuncinane kukho iingozi zempilo

56
00:05:41,834 --> 00:05:46,740
ezinokubakho ezingama-53 ezinxulumene nenyama ekhuliswe elebhu.

57
00:05:46,740 --> 00:05:53,195
Oku kubandakanya amathuba okungcoliswa ngeentsimbi ezinzima,
iimayikroplastiki, iinanoplastiki

58
00:05:53,195 --> 00:06:00,200
neekhemikhali, izongezo ezibangela ukungadibani
komzimba, amacandelo anetyhefu kunye nee-antibiotics.

59
00:06:00,200 --> 00:06:07,540
Oku kusebenza nakwimveliso
ezisebenzisa izityalo esele zifumaneka kwimarike.

60
00:06:07,540 --> 00:06:16,140
Ngale ngongoma, kufuneka kuqatshelwe ukuba nee-mveliso ezithi
zisekelwe kwizityalo azisondelelanga kwaphela ekubeni sempilweni.

61
00:06:16,140 --> 00:06:21,908
Ezi nazo ziveliswa ngeekhemikhali ngeendleko ezinkulu kwaye
ziqulathe, phakathi kwezinye izinto, isixa

62
00:06:21,908 --> 00:06:31,120
esithandabuzekayo se-oyile yeminerali. Ingaba ukuveliswa
kwenyama eyenziweyo kuyavelisa inkunkuma ephilayo enetyhefu?

63
00:06:31,120 --> 00:06:35,159
Njengoko kuye kwakhankanywa ngokufutshane apha
ngasentla, imveliso yenyama ekhuliswe

64
00:06:35,159 --> 00:06:37,900
ngobuchwepheshe nayo ivelisa inkunkuma yobomi enetyhefu.

65
00:06:37,900 --> 00:06:43,467
I-bio-waste evela kwezi fermentations
zokwenziwa, eziphilayo, kufuneka kuqala icinywe amandla

66
00:06:43,467 --> 00:06:46,280
ayo, ize emva koko ilahlwe ngokukhuselekileyo.

67
00:06:46,280 --> 00:06:52,820
Akufanelanga iphelele kwindawo yokulahla inkunkuma.
Babukeli abathandekayo, kufuneka niyiqonde le nto:

68
00:06:52,820 --> 00:07:00,756
Ukuveliswa kweemveliso esifanele ukuba sizitye
kuvelisa inkunkuma eyingozi engenakulahliwa ngendlela

69
00:07:00,756 --> 00:07:06,520
eqhelekileyo, kodwa ingaba ayinabungozi kwaphela kuthi?

70
00:07:11,340 --> 00:07:17,260
Zenziwani izinto ezingachaphazelekiyo zii-antibiotic kwinyama
eyenziweyo? Umqulu ofana nenyama okhuliswe kwisisombululo

71
00:07:17,260 --> 00:07:23,826
esinamandla okukhula kufuneka ungachaphazeleki zii-antibiotic kuba
kufuneka usinde kwii-antibiotic ezisetyenziselwa ukubulala ezinye

72
00:07:23,826 --> 00:07:26,960
izinto ezingafunekiyo kwisitya apho lo mqulu ukhuliswa khona.

73
00:07:26,960 --> 00:07:35,158
Ngenxa yoko, izinto eziphila ezingachaphazelekiyo zii-antibiotics
nazo zifakwa kwisiqwenga esigqityiweyo, kwaye umntu angathe gqala

74
00:07:35,158 --> 00:07:40,791
kuphela ukuba zeziphi iintlobo zezifo ezisuka
ekutyeni ezinokubangelwa yi-E. coli eguqulwe

75
00:07:40,791 --> 00:07:43,920
ngokwemfuza nengachaphazelekiyo zii-antibiotics.

76
00:07:43,920 --> 00:07:50,561
Nantsi ingxelo evela kwinkqubo ethi Ukutya njengeXhoba.
Kwangaxeshanye, uGates utyala imali eninzi kuphando

77
00:07:50,561 --> 00:07:58,132
nasekulungisweni kwe-microbiome, i-ekhosistim entsonkothileyo
yeebhaktheriya, amagqabi, ii-archaea neentsholongwane, ethi,

78
00:07:58,132 --> 00:08:05,021
phantsi kwegama elithi 'intlala yamathumbu', idlale indima
ebalulekileyo ekulawuleni iinkqubo zokwetyisa ukutya

79
00:08:05,021 --> 00:08:11,600
kwaye ibe nefuthe elikhulu kuphuhliso lwengqondo
nomzimba womntwana, ingakumbi kunyaka wokuqala wobomi.

80
00:08:11,600 --> 00:08:18,160
Ingaba imveliso yenyama eyenziweyo
iyayinciphisa imikhutshwa ye-CO2?

81
00:08:18,160 --> 00:08:24,000
Kukwathiwa nokuba inyama efuyiweyo nezinye izinto
zokutya ezenziweyo zilungele okusingqongileyo ngakumbi.

82
00:08:24,000 --> 00:08:31,777
Oku nakho akuchanekanga: ayikokuba imveliso ivelisa inkunkuma
eyingozi kuphela, kodwa ishishini lenyama yelebhu likwafaka

83
00:08:31,777 --> 00:08:39,940
isandla ekukhutshweni kwe-CO2, livelisa i-CO2 eninzi ngokuphindwe
ka-4 ukuya ku-25 kunokufuya izilwanyana ngendlela yesiqhelo.

84
00:08:39,940 --> 00:08:47,213
Kuba yonke le ajenda iphathelele kukhuseleko
lokutya, njl., isekelwe kubuxoki be-CO2, obuthethelela

85
00:08:47,213 --> 00:08:50,960
ukudilizwa okuthiwa kuyimfuneko kwezolimo zendalo.

86
00:08:50,960 --> 00:08:59,060
Kwiinkqubo ezininzi ezingezinye, i-Kla.TV ithethe ngomba
weenkomo ekuthiwa zibulala imozulu kunye ne-Green Deal.

87
00:08:59,060 --> 00:09:06,486
Njengoko kuchaziwe apha ngasentla, i-Agenda 2030
yenza kube nzima kubalimi ukusondla thina, abantu

88
00:09:06,486 --> 00:09:10,140
abaxhomekeke kubo, singasathethi ke ngokuziphilisa.

89
00:09:10,140 --> 00:09:18,400
Njengoko sele nibonile, ukutya okwenziweyo nokulungisiweyo
akukhuthazwa ngenxa yokunxulumana okunyanisekileyo nokuzinza.

90
00:09:18,400 --> 00:09:25,700
Hayi, i-synthetic biology iyaphuhliswa
ngenjongo yokuseka indlela enamandla yokulawula.

91
00:09:25,700 --> 00:09:33,420
Abo bangabanini bokwenziwa kokutya
bonke baya kulawula umhlaba ngokwenene.

92
00:09:33,420 --> 00:09:40,920
Nantsi intetho kaHenry Kissinger: Nabo nabani
na olawula unikezelo lokutya, ulawula nabantu.

93
00:09:40,920 --> 00:09:49,440
Nabani na olawulayo amandla unokulawula iikontileyo
zizonke; nabani na olawulayo imali unokulawula ihlabathi.

94
00:09:49,440 --> 00:09:59,690
UKissinger wayekwanguye owabhala iphepha leqhinga eliyimfihlo
leBhunga lezoKhuseleko lweSizwe ngo-1974, apho wabhengeza

95
00:09:59,690 --> 00:10:04,600
ukuba ukutya sisixhobo samandla esizwe, ngamanye amazwi.

96
00:10:04,600 --> 00:10:10,176
Ngamafutshane, abaxhasi bobumhlaba sele
benini kwaye belawula uninzi lweemveliso

97
00:10:10,176 --> 00:10:13,800
zokulima zendalo ezikhuliswa ehlabathini namhlanje.

98
00:10:13,800 --> 00:10:22,065
Ngokutshintsha ukutya kwenyani okusuka kwizilwanyana
ngezinye iindlela zeprotheyini ezinepatenti neziveliswe elebhu,

99
00:10:22,065 --> 00:10:26,340
kusiwa kumandla angazange abonwe phezu kwabantu behlabathi.

100
00:10:26,340 --> 00:10:33,396
Kwakhona, yaziwa kakuhle ukuba ukutya ukutya
okugqityiweyo kakhulu kunegalelo kwizifo, kwaye

101
00:10:33,396 --> 00:10:37,000
oyaxhamlayo, ewe, yinkampani enkulu yamachiza.

102
00:10:37,000 --> 00:10:44,651
Kangangamashumi eminyaka, ishishini lokutya
belikhuthaza izifo ezingapheliyo, ezithi emva koko

103
00:10:44,651 --> 00:10:48,640
zinyangwe ngamayeza endaweni yesondlo esingcono.

104
00:10:48,640 --> 00:10:55,313
Noko ke, ukutya kwethu kwendalo yinto
egqibeleleyo, kwaye, kwimo yayo yendalo, kulungiselelwe

105
00:10:55,313 --> 00:10:59,260
ngokupheleleyo iimfuno zazo zonke izidalwa eziphilayo.

106
00:10:59,260 --> 00:11:07,060
Kwaye xa uBill nabalingane bakhe beyilungisa-lungisa, benza
isidlo somtya-tya sikaFrankenstein esoyikekayo nesinyanyekayo.

107
00:11:07,060 --> 00:11:16,055
Noko ke, thina kwa-Kla.TV singavuya ukulandelela iingcali
zehlabathi, iinkampani ezinkulu zamachiza kunye nabaxhaphazi

108
00:11:16,055 --> 00:11:24,940
be-Agenda 2030 ixesha elide kwidocumentary, ukuze basibonakalise
ngokwabo ukuba zeziphi iingenelo eziziswa ziimveliso zabo.

109
00:11:24,940 --> 00:11:31,851
Nceda wabelane ngesi sithunyelwa kwaye uhlale
ubukele ukuze izicwangciso ze-Agenda 2030 zabantu

110
00:11:31,851 --> 00:11:35,780
behlabathi zityhilwe kwaye ngaloo ndlela zithintelwe.

111
00:11:35,780 --> 00:11:41,400
Sisonke, siyaphula udonga lobuntsonkotha nobungazi.

