WEBVTT

00:00.000 --> 00:02.900
Ingaba ngenene izilwanyana ziyafa ngenxa yenyama eyenziweyo?

00:02.900 --> 00:09.520
Kwaye ukutya iintumbu yindlela esempilweni enye
enokukhethwa ngumzimba wakho kunye nokusingqongileyo?…

00:09.520 --> 00:13.403
Okanye ingaba inkunkuma yezinto eziphilayo
enetyhefu eveliswa ngexesha lokwenziwa

00:13.403 --> 00:15.080
kwezinto ngobuchwepheshe ayinabungozi ngokwenene?

00:15.080 --> 00:19.919
Kwenziwa njani kanye kanye ukutya okuthi,
ngokwe-Agenda 2030, kufanele kuphelise indlala

00:19.919 --> 00:24.320
yehlabathi kwaye kuqinisekise ukhuseleko lokutya?

00:24.320 --> 00:27.400
Wonke umntu kufuneka ayazi impendulo yale mibuzo!

00:27.400 --> 00:33.922
Babukeli abathandekayo, ngaba nikuqaphele na kuhambo lwenu
lokugqibela lokuthenga ukuba phantse zonke iivenkile

00:33.922 --> 00:40.620
ezinkulu zokutya, nokuba zibizwa ngokuba yiRewe, Aldi,
Lidl okanye enye, ngoku zinezahlulo ezipheleleyo zemifuno?

00:40.620 --> 00:47.760
IMcDonald's, iBurger King nezinye iivenkile zokutya ezinkulu
nazo zibonelela ngeebhega neenuggets ezenziwe ngezityalo.

00:47.760 --> 00:52.660
Abantu abangatyi nyama nabangasebenzisi zinto ezivela
kwizilwanyana kusenokwenzeka ukuba baya kukuvuyela olu phuhliso:

00:52.660 --> 00:56.303
Ukuba nentlobo-ntlobo yokukhetha nokutya
ngokuqonda kunokuba luncedo kuphela ebantwini,

00:56.303 --> 00:58.900
kwizilwanyana nakwindalo – okanye yiloo nto umntu anokucinga.

00:58.900 --> 01:08.310
Noko ke, into yokuba oku akukhathalelo nobulumko, ingqina yona
yi-Agenda 2030 ye-UN, i-WHO kunye ne-WEF eqhutywa ngamandla,

01:08.310 --> 01:12.900
kunye nokuphunyezwa kwezicwangciso zabo ngokucwangcisiweyo.

01:12.900 --> 01:22.840
Njengoko i-Kla.TV sele icacisile kwinkqubo ethi Ukutya
njengeXhoba, i-Agenda 2030 yimeko enkulu yokubhala ubuxoki.

01:22.840 --> 01:31.316
Ukuphinda nditsho: Injongo yesi-2 ye-Ajenda ka-2030 ijolise
ekupheliseni indlala, ekufezekiseni ukhuseleko lokutya

01:31.316 --> 01:36.000
nesondlo esiphuculweyo, nasekukhuthazeni ezolimo ezizinzileyo.

01:36.000 --> 01:43.640
Ukuqala ngamafama, asele engonwabanga, sibona ukuba
kufutshunyaniswa ukulima kwendalo, okusekelwe kwizikali

01:43.640 --> 01:52.279
ezincinci, ngelixa iinkampani zamazwe ngamazwe zisiya zilawula
ngakumbi ukuveliswa kokutya kwihlabathi jikelele ngokulima

01:52.279 --> 01:56.920
kwezoshishino, ubunjineli bemfuza kunye neekhemikhali zokulima.

01:56.920 --> 02:05.056
Esinye sezaziso ezininzi malunga nendlela uBill Gates nabalingane
bakhe abaceba ngayo ukunciphisa indlala yehlabathi nokuqinisekisa

02:05.056 --> 02:09.963
ukhuseleko lokutya, sikwiintlobo zokutya
ezenziweyo kunye nezityalo ezikhuliswa

02:09.963 --> 02:12.820
kumacala, ekuthiwa zizisa iingenelo kuphela.

02:12.820 --> 02:19.980
Noko ke, ngo-Okthobha ka-2023, kwavela
inqaku kwi-Uncut News elinesihloko esilandelayo:

02:19.980 --> 02:23.360
Isizathu sokuba ukutya okwenziweyo kuyingozi kakhulu.

02:23.360 --> 02:31.480
Sishwankathelele iingongoma ezibalulekileyo
kuwe kwaye siphendule le mibuzo ilandelayo:

02:56.320 --> 03:00.820
Kuthekani ngentlalontle
yezilwanyana kwimveliso yenyama eyenziweyo?

03:00.820 --> 03:05.940
Omnye umzekelo wokutya okwenziweyo
yinyama ekhuliswe ngobuchwepheshe.

03:05.940 --> 03:14.830
Abaxhasi beli bhetele lenyama bagxininisa ukuba le mveliso
asiyonyama yenziweyo, kodwa yinyama yokwenene, umahluko ekuphela

03:14.830 --> 03:19.600
kwawo kukuba akukho sisilwanyana kufuneka sibulawa ukuze yenziwe.

03:19.600 --> 03:23.913
Abantu abaninzi bayatshintshela kwinyama
efuyiweyo ngenxa kanye yokuphathwa kakuhle

03:23.913 --> 03:26.460
kwezilwanyana kunye neendlela zokutya ezinowiso.

03:26.460 --> 03:32.140
Ngelishwa, kodwa, bawela kwinkohliso enkulu ye-PR.

03:32.140 --> 03:41.426
Intetho ethi akukho zilwanyana ezibulawa kule nkqubo bubuxoki
nje. Okwangoku, uninzi lwenyama ekhuliswe kwiiseli

03:41.426 --> 03:50.380
iveliswa kusetyenziswa i-foetal bovine serum (FBS),
efunyanwa egazini leentshontsho zeenkomo ezingekazalwa.

03:50.380 --> 03:56.513
Ngamafutshane: iinkomo ezikhulelweyo zoxhelwa
ukuze kukhutshwe igazi kwisisu esingazalwanga,

03:56.513 --> 03:59.580
ngokwezinto ezibhalwe kwinqaku le-Uncut News.

03:59.580 --> 04:03.160
Ingaba isitshintsho senyama esenziweyo sikhuselekile kubathengi?

04:03.160 --> 04:10.401
Ukuze zikhule iinkcubeko zeeseli, ezinye iinkampani zisebenzisa
iiseli ezingafi, umzekelo, ezibizwa ngokuba

04:10.401 --> 04:16.560
zikwimeko engaphambi komhlaza, okuthetha
ukuba ngokwenene sele ziyimihlaza ngokupheleleyo.

04:16.560 --> 04:22.180
Ezinye iinkampani zisebenzisa iiseli ezingumongo
ezisakhulayo okanye iiseli ezivela kwizilwanyana eziphilayo.

04:22.180 --> 04:29.861
Ngoko ke, izitshintsho zenyama ezikhuliswe
kwiiseli ezinomhlaza zinokuthathwa njengeethumba, kuba

04:29.861 --> 04:33.900
inyama yenziwe ngokupheleleyo ziiseli ezinomhlaza.

04:33.900 --> 04:41.640
Isizathu sokusetyenziswa kweeseli ezingafi kukuba
iiseli eziphatha ngesiqhelo azinakwahlukana ngonaphakade.

04:41.640 --> 04:46.916
Ngoko ke, ayinakusebenza ukuba umntu angathanda
ukukhulisa amawaka eeponti zenyama yenyama esemqolo

04:46.916 --> 04:50.380
ngokusebenzisa isixa esincinci seeseli zemisipha eziqhelekileyo.

04:50.380 --> 04:57.760
Iingcali zithi ntoni malunga nezinto
ezingcolisayo kwinyama eyenziweyo?

04:57.760 --> 05:06.348
Ngokuphathelele ukhuseleko, kungathiwa kananjalo ukuba
inyama yenkomo yendalo ingangcoliseka ngexesha lokwenziwa,

05:06.348 --> 05:10.680
lokupakishwa, lokuthuthwa, lokugcinwa okanye lokuphekwa.

05:10.680 --> 05:17.303
Kodwa ngenyama ekhuliswe ngobuchwepheshe, isithako ngasinye kunye
nenyathelo ngalinye lokuyicutshungulwa zinokuba nomngcipheko

05:17.303 --> 05:21.877
wongcoliseko, kwaye nasiphi na kwizithako
ezingamakhulu sinokuba neziphumo eziyityhefu,

05:21.877 --> 05:24.400
nokuba sisodwa okanye sisebenza kunye nezinye.

05:24.400 --> 05:33.834
Uhlalutyo olunzulu lweenkcukacha ezikhoyo olupapashwe ngoMeyi
2023 yi-Food and Agriculture Organisation of the United Nations

05:33.834 --> 05:41.834
(FAO) kunye neqela leengcali ezivela kwi-WHO lufikelele
kwisigqibo sokuba ubuncinane kukho iingozi zempilo

05:41.834 --> 05:46.740
ezinokubakho ezingama-53 ezinxulumene nenyama ekhuliswe elebhu.

05:46.740 --> 05:53.195
Oku kubandakanya amathuba okungcoliswa ngeentsimbi ezinzima,
iimayikroplastiki, iinanoplastiki

05:53.195 --> 06:00.200
neekhemikhali, izongezo ezibangela ukungadibani
komzimba, amacandelo anetyhefu kunye nee-antibiotics.

06:00.200 --> 06:07.540
Oku kusebenza nakwimveliso
ezisebenzisa izityalo esele zifumaneka kwimarike.

06:07.540 --> 06:16.140
Ngale ngongoma, kufuneka kuqatshelwe ukuba nee-mveliso ezithi
zisekelwe kwizityalo azisondelelanga kwaphela ekubeni sempilweni.

06:16.140 --> 06:21.908
Ezi nazo ziveliswa ngeekhemikhali ngeendleko ezinkulu kwaye
ziqulathe, phakathi kwezinye izinto, isixa

06:21.908 --> 06:31.120
esithandabuzekayo se-oyile yeminerali. Ingaba ukuveliswa
kwenyama eyenziweyo kuyavelisa inkunkuma ephilayo enetyhefu?

06:31.120 --> 06:35.159
Njengoko kuye kwakhankanywa ngokufutshane apha
ngasentla, imveliso yenyama ekhuliswe

06:35.159 --> 06:37.900
ngobuchwepheshe nayo ivelisa inkunkuma yobomi enetyhefu.

06:37.900 --> 06:43.467
I-bio-waste evela kwezi fermentations
zokwenziwa, eziphilayo, kufuneka kuqala icinywe amandla

06:43.467 --> 06:46.280
ayo, ize emva koko ilahlwe ngokukhuselekileyo.

06:46.280 --> 06:52.820
Akufanelanga iphelele kwindawo yokulahla inkunkuma.
Babukeli abathandekayo, kufuneka niyiqonde le nto:

06:52.820 --> 07:00.756
Ukuveliswa kweemveliso esifanele ukuba sizitye
kuvelisa inkunkuma eyingozi engenakulahliwa ngendlela

07:00.756 --> 07:06.520
eqhelekileyo, kodwa ingaba ayinabungozi kwaphela kuthi?

07:11.340 --> 07:17.260
Zenziwani izinto ezingachaphazelekiyo zii-antibiotic kwinyama
eyenziweyo? Umqulu ofana nenyama okhuliswe kwisisombululo

07:17.260 --> 07:23.826
esinamandla okukhula kufuneka ungachaphazeleki zii-antibiotic kuba
kufuneka usinde kwii-antibiotic ezisetyenziselwa ukubulala ezinye

07:23.826 --> 07:26.960
izinto ezingafunekiyo kwisitya apho lo mqulu ukhuliswa khona.

07:26.960 --> 07:35.158
Ngenxa yoko, izinto eziphila ezingachaphazelekiyo zii-antibiotics
nazo zifakwa kwisiqwenga esigqityiweyo, kwaye umntu angathe gqala

07:35.158 --> 07:40.791
kuphela ukuba zeziphi iintlobo zezifo ezisuka
ekutyeni ezinokubangelwa yi-E. coli eguqulwe

07:40.791 --> 07:43.920
ngokwemfuza nengachaphazelekiyo zii-antibiotics.

07:43.920 --> 07:50.561
Nantsi ingxelo evela kwinkqubo ethi Ukutya njengeXhoba.
Kwangaxeshanye, uGates utyala imali eninzi kuphando

07:50.561 --> 07:58.132
nasekulungisweni kwe-microbiome, i-ekhosistim entsonkothileyo
yeebhaktheriya, amagqabi, ii-archaea neentsholongwane, ethi,

07:58.132 --> 08:05.021
phantsi kwegama elithi 'intlala yamathumbu', idlale indima
ebalulekileyo ekulawuleni iinkqubo zokwetyisa ukutya

08:05.021 --> 08:11.600
kwaye ibe nefuthe elikhulu kuphuhliso lwengqondo
nomzimba womntwana, ingakumbi kunyaka wokuqala wobomi.

08:11.600 --> 08:18.160
Ingaba imveliso yenyama eyenziweyo
iyayinciphisa imikhutshwa ye-CO2?

08:18.160 --> 08:24.000
Kukwathiwa nokuba inyama efuyiweyo nezinye izinto
zokutya ezenziweyo zilungele okusingqongileyo ngakumbi.

08:24.000 --> 08:31.777
Oku nakho akuchanekanga: ayikokuba imveliso ivelisa inkunkuma
eyingozi kuphela, kodwa ishishini lenyama yelebhu likwafaka

08:31.777 --> 08:39.940
isandla ekukhutshweni kwe-CO2, livelisa i-CO2 eninzi ngokuphindwe
ka-4 ukuya ku-25 kunokufuya izilwanyana ngendlela yesiqhelo.

08:39.940 --> 08:47.213
Kuba yonke le ajenda iphathelele kukhuseleko
lokutya, njl., isekelwe kubuxoki be-CO2, obuthethelela

08:47.213 --> 08:50.960
ukudilizwa okuthiwa kuyimfuneko kwezolimo zendalo.

08:50.960 --> 08:59.060
Kwiinkqubo ezininzi ezingezinye, i-Kla.TV ithethe ngomba
weenkomo ekuthiwa zibulala imozulu kunye ne-Green Deal.

08:59.060 --> 09:06.486
Njengoko kuchaziwe apha ngasentla, i-Agenda 2030
yenza kube nzima kubalimi ukusondla thina, abantu

09:06.486 --> 09:10.140
abaxhomekeke kubo, singasathethi ke ngokuziphilisa.

09:10.140 --> 09:18.400
Njengoko sele nibonile, ukutya okwenziweyo nokulungisiweyo
akukhuthazwa ngenxa yokunxulumana okunyanisekileyo nokuzinza.

09:18.400 --> 09:25.700
Hayi, i-synthetic biology iyaphuhliswa
ngenjongo yokuseka indlela enamandla yokulawula.

09:25.700 --> 09:33.420
Abo bangabanini bokwenziwa kokutya
bonke baya kulawula umhlaba ngokwenene.

09:33.420 --> 09:40.920
Nantsi intetho kaHenry Kissinger: Nabo nabani
na olawula unikezelo lokutya, ulawula nabantu.

09:40.920 --> 09:49.440
Nabani na olawulayo amandla unokulawula iikontileyo
zizonke; nabani na olawulayo imali unokulawula ihlabathi.

09:49.440 --> 09:59.690
UKissinger wayekwanguye owabhala iphepha leqhinga eliyimfihlo
leBhunga lezoKhuseleko lweSizwe ngo-1974, apho wabhengeza

09:59.690 --> 10:04.600
ukuba ukutya sisixhobo samandla esizwe, ngamanye amazwi.

10:04.600 --> 10:10.176
Ngamafutshane, abaxhasi bobumhlaba sele
benini kwaye belawula uninzi lweemveliso

10:10.176 --> 10:13.800
zokulima zendalo ezikhuliswa ehlabathini namhlanje.

10:13.800 --> 10:22.065
Ngokutshintsha ukutya kwenyani okusuka kwizilwanyana
ngezinye iindlela zeprotheyini ezinepatenti neziveliswe elebhu,

10:22.065 --> 10:26.340
kusiwa kumandla angazange abonwe phezu kwabantu behlabathi.

10:26.340 --> 10:33.396
Kwakhona, yaziwa kakuhle ukuba ukutya ukutya
okugqityiweyo kakhulu kunegalelo kwizifo, kwaye

10:33.396 --> 10:37.000
oyaxhamlayo, ewe, yinkampani enkulu yamachiza.

10:37.000 --> 10:44.651
Kangangamashumi eminyaka, ishishini lokutya
belikhuthaza izifo ezingapheliyo, ezithi emva koko

10:44.651 --> 10:48.640
zinyangwe ngamayeza endaweni yesondlo esingcono.

10:48.640 --> 10:55.313
Noko ke, ukutya kwethu kwendalo yinto
egqibeleleyo, kwaye, kwimo yayo yendalo, kulungiselelwe

10:55.313 --> 10:59.260
ngokupheleleyo iimfuno zazo zonke izidalwa eziphilayo.

10:59.260 --> 11:07.060
Kwaye xa uBill nabalingane bakhe beyilungisa-lungisa, benza
isidlo somtya-tya sikaFrankenstein esoyikekayo nesinyanyekayo.

11:07.060 --> 11:16.055
Noko ke, thina kwa-Kla.TV singavuya ukulandelela iingcali
zehlabathi, iinkampani ezinkulu zamachiza kunye nabaxhaphazi

11:16.055 --> 11:24.940
be-Agenda 2030 ixesha elide kwidocumentary, ukuze basibonakalise
ngokwabo ukuba zeziphi iingenelo eziziswa ziimveliso zabo.

11:24.940 --> 11:31.851
Nceda wabelane ngesi sithunyelwa kwaye uhlale
ubukele ukuze izicwangciso ze-Agenda 2030 zabantu

11:31.851 --> 11:35.780
behlabathi zityhilwe kwaye ngaloo ndlela zithintelwe.

11:35.780 --> 11:41.400
Sisonke, siyaphula udonga lobuntsonkotha nobungazi.
