Na Eklezia Katolike, ezali momeseno ete baepiskopo bápesa mokanda ya bokiti na bango na
mbotama na bango ya mibu 75 mpo na ntina ya bobange.
Mbala mingi, bapesaka bango nzela ya kotikala na ebonga na bango mpo na mibu mibale to misato lokola
elembo ya botondi, liboso ete Pápa andima bokiti na bango.
Kasi, na mokolo ya 11 sanza ya zomi na moko 2023, Episkopo Joseph Strickland, oyo ayebani
mingi, alongolamaki na mosala na mibu 65 mpamba.
Na bokeseni na ba diocèses misusu ya Amerika, diocèse na ye ya Tyler na Texas ezali na nyongo te
mpe ezali na motango monene ya basango bilenge.
Bongo mpo na nini batindaki ye azwa retraite mbula zomi liboso akoma na mbula ya suka ya mosala?
Moko ya mikumba ya liboso ya Pápa ezali ya kotia to kolongola bakonzi ya ntina.
Longola bilembo nyonso, mayebisi mpe malaka, likanisi ya solo ya Pápa François na ntina na makambo oyo
ezali na programɛ ya Nations Unies ekoki komonana.
Yango emonani polele, kaka te na bikateli na ye etali bato – ndenge tokoyeba na nse – kasi mpe na maloba na ye oyo elandaki.
• Kolongola zemi: Esengeli te kolobela yango ntango molai. (2013)
• Homosexualité: Nani ngai mpo na kosambisa? (2013)
• Mbongwana ya klima oyo esalami na maboko ya bato: Tokoki kaka kolikia na lolenge ya mbongwana ya
énergie oyo ekangami mpe ekoki kolandelama na pɛtɛɛ. (2023)
• Migration: Biyano bikoki kozala kaka mbuma ya milende esika moko mpo na kosala mibeko ya
mokili mobimba na likambo ya migration. (2020)
• Kobundisa pandemi: Kosunga mpo bato mingi bázwa mangwele ezali likambo ya bolingo. (2021)
Pápa François azali kotia malembe malembe bato oyo bazali kotombola mwango oyo, mpe azali kolongola
moko moko bato oyo bazali kotɛmɛla yango na makasi.
Moko na kati ya bapanzi-sango wana ya bapaya azali Strickland, oyo atelemelaka makambo ya kolongola
zemi mpe kondimama ya mabota ya bato ya ndenge moko.
Na nse ezali molongo ya bikateli etali bato oyo Pápa azwi, oyo emonisi polele ndenge nini azali
kosunga makasi programɛ ya mokili mobimba ya ONU.
1. Pápa François I na likambo ya kolongola zemi mpe kobatela bomoi
Ata soki Pápa François amimonisaka na miso ya bato nyonso lokola motɛmɛli ya kolongola zemi mpe alobaki kutu ete kolongola zemi
ezali koboma moto, na mobu 2016 alongolaki bandimi nyonso ya Académie Pontificale mpo na Bomoi, oyo esalemaki
mpo na kobatela bomoi ya moto na etape na yango nyonso.
Na ngambo mosusu, Francis ayambi kuna bato mibale oyo bamonisaki polele ete bazali basungi ya kolongola zemi:
atheiste Mariana Mazzucato mpe teologue anglican ya bizaleli mpe ya bokambi Nigel Biggar, oyo alobi ete
kolongola zemi endimami kino na pɔsɔ ya 18 ya zemi.
Na kosala bongo, Pápa azali kosunga mwango ya ONU mpo na kokonza mpe kokitisa motango ya bato na mokili.
Na nse ya libonza ya oyo babengi lotomo ya kolongono ya kobota, ONU elingi kotia yango na makasi na mokili
mobimba, na kati ya makambo mosusu, na nzela ya kopesa nzela na kolongola zemi na kimya.
Tala mpe: Bopungisi ya motango ya bato ebongisamaki banda kala to Kolongola zemi – eteni
ya programme ya bopungisi ya motango ya bato?
2. Pápa François I na ntina na idéologie ya genre mpe homosexualité
Na kotombola makanisi ya idéologie ya genre, programme ya ONU elandaka mpe mokano ya kokitisa motango ya bato
na kobebisáká libota lokola motema ya société ya malamu.
Na yango, mouvement LGBT*Q ezali kotombola na ndenge ya monene makambo ya bolingo ya mibali na
mibali mpe ya basi na basi, mpe bokeseni ya bomoto.
Bansango mosusu ya mozindo na ntina ya ebandeli na yango ekoki kozwama na documentaire "The Hidden Roots of Modern
Sex Education" . Ata Pápa azali komesana na mwango oyo na kofungoláká Eklezia mpo na bato oyo babongwani nzoto.
Position ya Pápa na likambo ya bolingo ya mibali na mibali emonanaka polele na ndenge aponaka bato na misala.
Bato oyo basungaka yango to ata bakoti na misala ya mabe ya bolingo ya mibali na mibali bapesamaka lokumu na Pápa
François mpe balongolamaka kaka soki nzela mosusu ezali te:
• Baepiskopo Jozef De Kesel na Matteo Maria Zuppi bango mibale balobaki polele mpo Eklezia Katolike endima bomoto
ya bato oyo balinganaka mibali na mibali to basi na basi.
Bango mibale baponamaki na bisika ya ntina na Francis mpe bamatisamaki na lokumu ya bakardinali.
• Na mobu 2017, Papa François aponaki Gustavo Óscar Zanchetta, Episkopo ya Oran, lokola mokonzi ya Boyangeli ya Bapostolo
ya Biloko ya Libula ya Eklezia ya Petelo na Vatican, atako ayebaki ete Zanchetta asalelaki bana-seminere misato mabe.
Na mobu 2019, bafundaki Zanchetta mpe na suka bakatelaki ye etumbu ya mbula minei na ndambo na boloko mpo na konyokola.
• Na mobu 2015, Pápa aponaki Juan Barros Madrid lokola épiskɔ́pɔ, atako moko ya bato oyo babebisamaki ayebisaki ye
moko na mobu yango mpenza ete babebisamaki na miso ya Barros.
Alongolaki ye te kino na 2018, tango baepiskopo 34 ya Chili bapesaki ye makasi na likambo moko oyo
emonanaki naino te na lisolo ya Eklezia, na ndenge bapesaki banso mikanda ya bokiti na bango.
Na Chili, biro ya procureur ya Leta efungolaki na sima ankɛtɛ.
• Na 2013, Pápa François oyo autaki koponama aponaki Kardinale Theodore McCarrick lokola mopesi-toli na ye mpo na baponami ya
baepiskopo na Etats-Unis, atako McCarrick balongolaki ye na ebonga ya Arseveke ya Washington mwa bambula liboso
mpo na bafundeli ya misala mabe ya kosangisa nzoto mpe bapekisaki ye kosala misala nyonso ya bato nyonso.
Mwa moke liboso ete François abikisa lokumu ya McCarrick, ata mpe nuncio ya Amerika, Carlos Maria
Vigano, andimaki makambo ya bonyokoli oyo bafundaki ye.
Kasi, ezalaki kaka ntango zulunalo New York Times emonisaki ete McCarrick asalelaki bana-seminere
makambo ya nse, nde Francis abenganaki ye na mibu 88.
Likambo ya mabe oyo bafundaki McCarrick elongolamaki mpo na mbula na ye.
Na bokeseni na bikateli nyonso wana ya bato oyo Pápa François azwi, Kardinale Sarah, oyo lokola Strickland abatelaka mateya ya
Eklezia na likambo ya bolingo ya mibali na mibali mpe ya libota ya bonkoko,
apemiselamaki na Pápa ntango akokisaki mbula ya bokiti.
Ndenge moko mpe mpo na Carlos Maria Vigano, oyo azali kobanga mpo na bomoi na ye banda abimisaki mafunda
na ye na likolo ya Pápa mpe sikoyo azali komibomba.
3. Papa François I na likambo ya Corona, Kla.TV emonisaki mbala na mbala ba mwango ya mokili mobimba oyo ezali
sima ya oyo babengi pandemi ya Corona mpe epai oyo bokangisi ya mangwele ya makasi ezali komema.
Lokola mokonzi ya Leta ya Vatican, Francis azalaki na bonsomi ya kotia mibeko.
Diocèse na ye ya Rome ezalaki ya liboso na mokili mobimba kopekisa losambo nyonso ya Eklezia.
Asalaki ete Vatican ezala ekolo kaka moko na mokili oyo elongolaka bato nyonso oyo bazwi
mangwele te mpe eboyaka kofuta bango lifuta na bango.
Francis akangaki couvent moko ya ba Sœurs Bénédictines mpo ete ba sœurs kuna baboyaki kozwa mangwele, mpe
abenganaki Evêque Daniel Fernández Torres ya Arecibo na mibu 57.
Azalaki episkopo moko kaka na Porto Rico oyo aboyaki kobengana bafandi-ndakonzambe oyo
batiami mangwele te na ba ndakonzambe na ye.
Na bokeseni, François azali kotika Cardinal Schönborn ya mibu 79, oyo abongolaki Cathédrale Saint-Étienne na Vienne
ekoma esika ya kopesa mangwele, akoba kotikala na ebonga na ye mibu minei sima ya kokokisa mibu ya retraite.
4. Pápa François I mpe mbongwana ya klima Enciclica ya mibale etali environnement, LAUDATE DEUM, oyo ebimaki pɔ́sɔ mwa
mike eleki, etali mobimba likambo ya mbongwana ya klima oyo balobaka ete ezali ya solo mpenza mpe euti na mabɔkɔ ya bato.
Mpo na kobundisa yango, Pápa François azali kosenga na polele ete bákɔta makasi na bonsomi ya bikólo mpe ya bato.
Cardinal Müller, lokola mokɛngɛli ya kondima, aboyaki brouillon ya encyclique ya liboso na ntina ya zinga-zinga mpo
ete endimami te, balongolaki ye na ebonga na ye na mibu 69.
Hans Joachim Schellnhuber, oyo amimonaka te lokola mokristo mpe azali membre ya Panel Intergouvernemental ya ONU
mpo na Mbongwana ya Climat (IPCC), aponamaki membre ya libela na Académie Pontificale ya Sciences.
Na mobu 2015, akomaki elongo na basusu encyclique ya liboso oyo etali bokengi ya biloko ya mokili na lisolo ya Eklezia Katolike.
Na nzela na ye, théorie ya mbongwana ya klima oyo esalami na maboko ya bato endimamaki na Pápa mpo na mbala ya liboso.
Oyo ezalaki kaka ndambo ya bikateli etali bato oyo Pápa François azwaki.
Emonani polele ete moto nyonso oyo akosunga mpo na kosalela programme ya ONU, Pápa François akotikala ye na ebonga na ye.
Ata na ba skandale oyo etali misala ya mabe, Pápa akobaka kobatela ye na lobɔkɔ na ye ntango molai ndenge ekoki kosalema.
Mpo na ajenda ya ONU, emonani ete François azali prêt kolongola misisa na ye moko na
kolongoláká ba épiskopo oyo balingami na bandimi.
Na likambo oyo, ezali na ntina mingi mpenza kotalela esika ewuti mpe mikano ya ajenda ya ONU.
Na kati ya programme "Was ALLE betrifft: Top UNO-Beamter enthüllt dunkle Geheimnisse der UNO" (Etali BISO NYONSO: Mokonzi monene ya
ONU abimisi na polele basekele ya moindo ya ONU), Kla.TV elobaki ete mokano ya suka ya Agenda 2030 ezali ya kotia boyangeli moko
mpo na mokili mobimba na bakonzi oyo baponami na maponomi te.
Engebene na Calin Georgescu, mokonzi moko monene ya ONU, Lisanga ya Bikolo ya Molongo, elongo na Lisanga ya Bokolongono
ya Mokili Mobimba (OMS) mpe Forum Économique Mondial (WEF), bazali motema ya boyangeli oyo ya mokili mobimba.
Likolo na yango, ezali na oligarchie ya mosolo ya mokili mobimba, oyo ekambaka na mobimba ba organisations oyo etangami
liboso mpe na boye esalaka misala na yango na kobombana.
Likambo ete Pápa azali kotia na likama bomoto na ye moko mpe oyo ya Eklezia mpo na mokano oyo, elakisi ete azali kaka
eloko mpe mosali ya bato ya makasi ya mosolo ya mokili mobimba.
Yango emonisi lisusu ete bango nde ntina ya makambo nyonso mabe oyo ezali kosalema na mokili mobimba.
Yango wana, komonisa polele bato oyo bazali kokamba makambo na nkuku na bisika nyonso ezali likambo ya liboso mpenza,
mpo esengeli bákanga bango mpe bátinda bango na tribinale.
Nsima ya kolongolama na ye, Joseph Strickland alobaki: Sikawa nde tango ya kobimisa polele biloko nyonso oyo ebombami.
Libunga na ngai ya monene, kala mpe lelo, emonani ete ezalaka ntango nyonso mpo ete
namonisaka polele makambo oyo basusu balingaka kobomba.
Batelemisi ya bolingo, libiangi oyo emonisi polele: sikoyo nde tango ya kongɛngisa mayele.
Oyo ba globalistes babangaka koleka ezali solo. Yango wana, tosengi yo, salisa mpo na kopanza yango!
Lisolo ya mokuse: Basilika ya Mama ya Rozario ezwami na Arkidiocese ya Buenos Aires.
Na ekɔtelo na yango ya pembeni, ezali na ekeko ya Ntoma Petelo.
Sima couronne esilaki nanu na 2018, mbuya ekweaki na mokolo ya 17 sanza ya zomi na mibale
2023 – atako bakonduktɛrɛ ya mbuya ezalaki.
Na kati ya likambo yango, loboko ya mobɔkɔ ya apostolo, oyo azalaki kosimba fungola, epasukaki.
Likambo ya kosepelisa na oyo ezali:
Likambo wana ya kokamwa esalemaki kaka te na mokolo ya mbotama ya Pápa François ya sikoyo, kasi lisusu na mboka
na ye ya mbotama mpe na diocèse na ye ya kala, esika asalaki lokola archevêque mpe cardinal.
Lisusu, fungola ya Santu Petelo emonanaka lokola elembo ya bokonzi ya Pápa...
Likolo ezali kolinga koyebisa biso eloko?