საყოველთაოდ ცნობილია, რომ ციფრები და სტატისტიკა ყველას საქმე არ არის.
ბევრი ადამიანი სიამოვნებით ანდობს მონაცემთა შეგროვებასა და ანალიზს ექსპერტებს და ენდობა წარმოდგენილ შედეგებს.
თუმცა, ეს ყოველთვის საუკეთესო გამოსავალი არ არის.
ასე იყო, მაგალითად, კორონავირუსის პანდემიის დროს ფედერალური სტატისტიკური სამსახურის მიერ
გამოქვეყნებული გარდაცვალების მონაცემების შემთხვევაში.
ჩვენ ყველამ ვიხილეთ, თუ როგორ გამოაცხადა ოფისმა 2020 წელს კრიზისის გამოცხადების შემდეგ
სიკვდილიანობის მნიშვნელოვანი ჭარბი მაჩვენებელი.
მედიის მიერ გაღვივებული, ადამიანების უმეტესობისთვის ნათელი იყო: პანდემია მსხვერპლს იწირავს და
ყველამ, ვისაც საკუთარი თავის დაცვა სურს, უნდა აიცრას.
გამოწვეულმა შიშმა შედეგი გამოიღო!
თუმცა, 2021 და 2022 წლებში ასე არ იქნება.
მასშტაბურმა კამპანიამ მიაღწია თავის მიზანს.
მოსახლეობის უდიდესი უმრავლესობა აცრილი იყო.
ოფიციალური განცხადებების თანახმად, სიკვდილიანობის მაჩვენებლებთან დაკავშირებით სხვა დარღვევები აღარ დაფიქსირებულა.
თუმცა, როგორც ბიზნეს ინფორმატიკის ექსპერტმა მარსელ ბარცმა აღნიშნა, ეს აშკარა სიცრუეა.
ციტატა: "ის, რასაც მე გარდაცვალების შესახებ უმუშავო მონაცემებში ვხედავ, სრულიად საპირისპიროა
იმისა, რასაც საზოგადოება ფიქრობს", — ამბობს ბარზი.
მან საგულდაგულო დეტალურობით შეადარა უმ ინფორმაცია და საოცარ დასკვნებამდე მივიდა.
მან აღმოაჩინა, რომ ოფიციალურ განცხადებებს საწინააღმდეგოდ, 2020 წელს ჭარბი სიკვდილიანობა არ ყოფილა.
მომდევნო ორ წელიწადში არა მხოლოდ შემაშფოთებლად მეტი ადამიანი გარდაიცვალა, არამედ შუა ასაკისა და
ახალგაზრდა თაობის ქალებისა და კაცების გამაოგნებელი რაოდენობაც.
პირველად, სიკვდილიანობის დინამიკამ ასევე აჩვენა სრულიად არათიპური სეზონური ტენდენცია.
მარსელ ბარზი ამხელს ხელისუფლების მიერ ოფიციალური მონაცემების მართვისას დაშვებულ უცნაურ შეცდომებს.
როგორ შეიძლება, იკითხა ავტორმა, რომ საჯარო კომუნიკაცია ამდენად სცილდება პირველად მონაცემებს?
ახლავე უყურეთ ვიდეო პრეზენტაციის კრებულს: სიკვდილიანობის მაჩვენებლები უმუშავო მონაცემებში. ამ ვიდეოს შესახებ... ფედერალური
სტატისტიკური სამსახურის ოფიციალური მონაცემები ნათლად აჩვენებს, რომ გერმანიაში 2021 და 2022 წლებში ათასობით ჭარბი გარდაცვალება
დაფიქსირდა. რაც ყველაზე უარესია, პირველად, სიკვდილიანობის შესამჩნევი ზრდა ახალგაზრდა ასაკობრივ ჯგუფებსაც ეხება.
რატომ არ ვხედავთ, არ გვესმის და არ ვკითხულობთ ამის შესახებ მედიაში? რა სასიკვდილო საფრთხე დაემუქრა ჩვენს მოსახლეობას? რა
როლს ასრულებს ვიზბადენში მდებარე ფედერალური სტატისტიკის სამსახური? ამ ლექციაში მე წარმოგიდგენთ გარდაცვალების ოფიციალურ
მონაცემებს და იმ უცნაურ შეცდომებს, რომლებსაც ჩვენი ხელისუფლება ამ მონაცემების გამოქვეყნებისას უშვებს. ჩვენ, მოქალაქეებს, არ
გვაწვდიან სიმართლეზე დაფუძნებულ ინფორმაციას სიკვდილიანობის შესახებ. (მარსელ ბარცი (იუტერბოგი, 20 ნოემბერი, 2023))
მე მარცელ ბარზი ვარ, 48 წლის. ბერლინის მიდამოებიდან ვარ, უფრო ზუსტად კი პატარა ქალაქ იუტერბოგიდან.
მე კი კვალიფიციური ბიზნეს IT სპეციალისტი ვარ, რაც იმას ნიშნავს, რომ მონაცემებსა და რიცხვებს ვამუშავებ.
და რადგან ყველაფერს ყოველთვის ასეთი სიზუსტით ვაკეთებ და ყველაფერს ორჯერ ვამოწმებ, თავი "მთვლელის" ტიტულით
დავიმსახურე – რაზეც, სინამდვილეში, საკმაოდ ვამაყობ.
მაშ ასე, თემაა: გარდაცვალებები ნედლ მონაცემებში.
მონაცემთა პირველადი სახით, ვგულისხმობ უცვლელ მონაცემებს.
ასე რომ, მე არ ვიღებ უკვე მომზადებულ პრესრელიზებსა და გრაფიკებს, არამედ ვიღებ მონაცემთა პაკეტებს, რომლებიც მაქსიმალურად
დეტალურია, შემდეგ კი თავად ვადგენ შეჯამებებს, ვქმნი გრაფიკებს და ა.შ. სწორედ ამას ვგულისხმობ უმ მონაცემებში.
რაც შეეხება გარდაცვალებებს, საკითხავი ისაა: გერმანიაში ბევრი თუ ცოტა ადამიანი გარდაიცვალა?
ასე რომ, საქმე მხოლოდ ადამიანების რაოდენობაში კი არ არის, არამედ იმის შეფასებაშიც,
იყვნენ თუ არა ისინი ჩვეულებრივზე მეტი ან ნაკლები.
არაფერი მეტი – აი, საკითხი.
რასაც სიკვდილიანობის მაჩვენებლების უმუშავო მონაცემებში ვხედავ, სრულიად საპირისპიროა იმისა, რისიც საზოგადოებას სჯერა.
და კონკრეტულად, რაც შეეხება 2020 წელს, საზოგადოების აზრით, პანდემიის გამო გარდაცვალების
შემთხვევების მნიშვნელოვანი ზრდა დაფიქსირდა.
და მე თავად ვიყავი დარწმუნებული, რომ ასე იქნებოდა 2020 წელს. ხალხის ქცევაც ამას ასახავდა –
მე თავად მეშინოდა სიკვდილის, მეშინოდა ვირუსის.
მაგრამ როდესაც უმუშავ მონაცემებს ვუყურებ, ზუსტად საპირისპიროს ვხედავ.
2020 წელს არა მხოლოდ არანაირ ანომალიას ვერ ვხედავ, არამედ სიკვდილიანობის ისტორიულად დაბალ მაჩვენებელსაც კი ვამჩნევ.
და კითხვა შემდეგშია: როგორ შეიძლება არსებობდეს ასეთი შეუსაბამობა მონაცემებსა და საზოგადოების აზრს შორის?
ეს ჩემი მტკიცებაა.
მაგრამ ამას დეტალურად ავხსნი ჩემს პრეზენტაციაში.
ასე იყო არა მხოლოდ 2020 წელს, არამედ 2022 წელსაც, რასაც ახლა მეორე მაგალითად მოვიყვან; ეს კიდევ ერთხელ
ზუსტად საპირისპიროა იმისა, რასაც საზოგადოება ფიქრობს.
მიუხედავად საზოგადოებრივი აზრისა, რომ გარდაცვლილთა რიცხვში ანომალიები აღარ არის, ადამიანების ქცევა ამას ასახავს: ყველაფერი
ნორმალიზდა, გარდაცვლილთა რიცხვებზე აღარავინ საუბრობს, ჩვენ ვსაუბრობთ უკრაინაზე, ისრაელზე, სულ
სხვა საკითხებია, კორონა კი უკვე მოძველებული თემაა.
მაგრამ როდესაც სიკვდილიანობის მაჩვენებლებს ვუყურებ, ახლა ვხედავ იმ ანომალიებს, რომლებსაც ბევრი 2020 წელს
ხედავდა. ახლა მათ სიკვდილიანობის მაჩვენებლებში ვხედავ.
და ყველაზე დრამატული ისაა, რომ ამ გადახრებს ახალგაზრდა თაობებშიც ვხედავ.
წარსულში მსგავსი ნიმუშები არასდროს მქონია.
მაგრამ ახლა ვხედა ახალგაზრდა თაობებში სიკვდილიანობის თვალსაჩინო ზრდას.
და ეს მართლაც დრამატულია.
და საინტერესოა, როდესაც კვირული ჭრილით ვუყურებთ, რაც ამ დიაგრამაზეა ნაჩვენები.
ახლა მე "სპაგეტი" ერთმანეთზე დაწყობილი არ მქონია, ასე ვთქვათ, არამედ ერთმანეთის მიყოლებით, 2011-დან 2023 წლამდე, ასე ვთქვათ.
და კიდევ უფრო უკან ჩავიხედე, მაგრამ ჯერჯერობით ამოვიჭერი, რომ რამე მაინც დაგენახათ.
ეს ლურჯი ზიგზაგისებრი ხაზი კი სიკვდილიანობის მაჩვენებელს წარმოადგენს, კერძოდ 45-დან 50 წლამდე
ასაკობრივი ჯგუფისთვის, რაც ჩემი ასაკობრივი ჯგუფია.
და ჩვენ ვხედავთ საკმაოდ თანმიმდევრულ სურათს.
დიახ, ის, ასე ვთქვათ, ზემოდან და ქვემოდან გარღვევებს აჩვენებს, მაგრამ ქცევა შედარებით თანაბარი აქვს.
დიახ, ყოველთვის ერთი და იგივე სცენარია:
ზამთარში ის ცოტათი მაღლაა, ზაფხულში ცოტათი ეცემა, შემდეგ კი მომდევნო ზამთარში ისევ იზრდება.
და თუ ამას მარცხნივ გავაფართოებდით, ეს ყოველთვის ამ ნიმუშს გამოიწვევდა.
და ახლა მოდის ყველა დროის უმძიმესი პანდემია.
და აი, ასე გამოიყურება.
და ერთი შეხედვით, იტყვი: სინამდვილეში, ისეთივეა, როგორც ყოველთვის.
შავი ხაზი, ასე ვთქვათ, სეზონური ტენდენციაა.
და ჩვენ 2020 წელსაც წინ მივიწევთ ისევე, როგორც წინა წლებში.
ჩვენ ისტორიული, ასე ვთქვათ, დაღმავალი აუტლაიერიც კი გვქონდა.
მაგრამ მე ვერ ვხედავ რაიმე შესამჩნევი კანონზომიერებას.
და ახლა ამას 21 და 22 წლები ემატება.
და ეს არის ტენდენცია, რომელიც აქამდე არასდროს დაფიქსირებულა ამ ასაკობრივ ჯგუფში წინა ყველა წელს.
ასე რომ, ჩვენ ნათლად ვხედავთ, რომ ლურჯი ხაზი შავი ხაზისგან საკმაოდ მაღლა რჩება, მას თითქმის არ კვეთს და რომ ჩნდება დიდი არეალები.
და ეს უბრალოდ ნიშნავს, რომ აქ ბევრი ახალგაზრდა დაიღუპა რაიმე საფრთხისგან, რომელიც იქ არსებობს და რომელიც ახლა უნდა გამოიძიონ.
ჩვენ აქამდე არასდროს გვინახავს ამ ასაკობრივ ჯგუფში სიკვდილიანობის ასეთი დონე.
ასე რომ, ძალიან ნათელი გამაფრთხილებელი სიგნალი.
და გაკვირვებული ვარ, რომ არაფერი ხდება, რადგან ეს ნიმუში მანამდე არ არსებობდა. და ის
მხოლოდ ერთ მიმართულებაზე მიუთითებს, კერძოდ, ზემოთ.
და მე მინდა კიდევ ერთი ასაკობრივი ჯგუფი ავიღო.
მოდით, 50-დან 55 წლამდე ასაკის ადამიანებს გადავხედოთ.
და ჩვენ, ფაქტობრივად, ერთსა და იმავე სურათს ვხედავთ.
სიკვდილიანობის მაჩვენებლის მსგავსი მერყეობები ყოველთვის.
და ახლა 2020 წელს ამ ყველაფერს პანდემიაც დაემატა.
და ჩვენ, ფაქტობრივად, ვხედავთ საშუალოზე დაბალ სიკვდილიანობას 50-დან 55 წლამდე ასაკობრივ ჯგუფში.
დიახ, სხვა წლებში გაცილებით მაღალი იყო.
ახლა კი 2021 და 2022 წლებს გაჩვენებთ.
და ჩვენ ვხედავთ იმავეს, რაც სხვა ასაკობრივ ჯგუფში:
ძალიან მკაფიო პატერნი, რომელიც სეზონურ ტრენდს მნიშვნელოვნად აღემატება.
სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, აქ დაიღუპნენ ათასობით ახალგაზრდა ადამიანი, რომლებიც, სტატისტიკურად
რომ ვთქვათ, ჯერ რისკის ქვეშ არ უნდა ყოფილიყვნენ.
ეს ძალიან ნათელი გამაფრთხილებელი ნიშანია და მე ამის შესახებ არაფერს ვისმენ.
პრობლემა კი ისაა, რომ თუ მხოლოდ მთლიან მოსახლეობას შევხედავთ, ეს საგანგაშო სიგნალი ხანდაზმულთა გარდაცვალებით იმასკირება,
რადგან იქ სიკვდილიანობის მაჩვენებლები უბრალოდ ბევრად მაღალია.
მაშინ საერთოდ ვერ ხედავ.
თქვენ უნდა შეისწავლოთ სიკვდილიანობის მაჩვენებლები, დააკვირდეთ მათ ყოველკვირეულად და ასევე
ასაკობრივი ან მცირე ასაკობრივი ჯგუფების მიხედვით.
და შემდეგ ამ სიგნალს შეუმჩნევლად ვერ დატოვებ.
და რადგან ფედერალური სტატისტიკური სამსახური ამას აკეთებს – ყოველკვირეული სიკვდილიანობის მაჩვენებლების განხილვას,
როგორც ეს პუბლიკაციაში ვაჩვენე – გაკვირვებული ვარ, რომ ეს საგანგაშო სიგნალი არ ვრცელდება და საზოგადოებისთვის მიუწვდომელია.
ახლა კი ჩემს დასკვნას წარმოგიდგენთ:
ვფიქრობ, შევძელი მეჩვენებინა, თუ რატომ არის სიკვდილიანობის მაჩვენებლები სიკვდილიანობის შესაფასებლად შესაფერისი,
რადგან ისინი ყველასთვის ადვილად გასაგებია და, შესაბამისად, საზოგადოებასთან კომუნიკაციისთვის კარგად გამოდგება.
რადგან გვაქვს წარმოდგენა, რას ნიშნავს ეს პროცენტები: 2%, 5% – ჩვენ ისინი ყოველდღიური ცხოვრებიდან ვიცით.
და სწორედ ამიტომ ვფიქრობ, რომ სიკვდილიანობის მაჩვენებლებს უნდა გადავხედოთ.
სიკვდილიანობის მაჩვენებლები ობიექტური მონაცემებია, ანუ, ასე ვთქვათ, ფაქტები.
ამას არანაირი გამოთვლა, არანაირი მოდელი არ უდევს საფუძვლად, არამედ ეს არის ის, თუ როგორ გავზომეთ ის, როგორ დავაკვირდით მას.
სიკვდილიანობის მაჩვენებლები ხელმისაწვდომია ფედერალური სტატისტიკური სამსახურისგან.
და მხოლოდ იმიტომ, რომ გამოქვეყნებული არ არის, არ ნიშნავს, რომ ის არ არსებობს.
მაშ, სიკვდილიანობის მაჩვენებლები ფედერალური სტატისტიკური სამსახურისგან უნდა მოვითხოვოთ.
და მიზეზი, რის გამოც საზოგადოებას 2020 წელს გარდაცვალების მაჩვენებლების შესახებ მცდარი წარმოდგენა შეექმნა, მარტივია:
ფედერალურმა სტატისტიკურმა სამსახურმა საჯარო კომუნიკაციისთვის არასწორი მონაცემები გამოიყენა, კერძოდ,
გარდაცვალებისა და ჭარბი სიკვდილიანობის მაჩვენებლები.
დიახ, ვფიქრობ, საკმაოდ კარგად ავხსენი: სიკვდილიანობის მაჩვენებლები ასახეს ამახინჯებს, როდესაც მოსახლეობა იცვლება, ანუ
როდესაც მოსახლეობა იზრდება და როდესაც მოსახლეობა ბერდება.
ხოლო რაც შეეხება ჭარბი სიკვდილიანობის მაჩვენებლებს, თუ ისინი გამოითვლება ისეთი საეჭვო მეთოდით, როგორიცაა
მედიანური მეთოდი, მაშინ მოხუცებულ მოსახლეობაში ეს ასევე იწვევს გაზრდილი მაჩვენებლების მიღებას.
და თუ ჩვენ მხოლოდ ამ ორ მაჩვენებელს ვაწვდით, როგორც ამას ფედერალური სტატისტიკური სამსახური აკეთებს, მაშინ
გასაკვირი არ არის, რომ ასეთი მცდარი შთაბეჭდილება იქმნება.
დიახ, და თავისთავად ეს უკვე სკანდალურია, რომ მთელი ქვეყანა პანიკაშია ჩავარდნილი ყოველგვარი საფუძვლის
გარეშე, უმუშავო მონაცემებში რაიმე საფუძველის გარეშე.
მაგრამ ის, რასაც ახლა, 2022 წელს, ვაწყდებით — რომ ფედერალური სტატისტიკური სამსახურისგან ახალგაზრდა თაობებში
ამ თვალსაჩინო ტენდენციის შესახებ სრულიად არაფერს ვისმენთ — მე თითქმის კრიმინალურად მიმაჩნია.
რადგან როდესაც მე ამ ანომალიებს ვხედავ, მათ ფედერალური სტატისტიკური სამსახურიც ხედავს.
და ის ფაქტი, რომ იქ ვერაფერს ისმენთ, ბევრ კითხვას ბადებს.
რადგან, თუ ფედერალური სტატისტიკური სამსახური იტყვის: "გამარჯობა, აქ მნიშვნელოვანი ანომალიაა!", ეს პოლიტიკაზე იმოქმედებდა.
არ მესმის, რატომ არაფერს ისმის.
იმიტომ, რომ საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურის 2020 წლის მუშაობას — დიახ, პრესკონფერენციებსა და სხვა მსგავსს — და მთელ
ამ პანიკის გაჩენას ახლა მონაცემებში რეალური საფუძველი ექნებოდა, რადგან ფედერალური სტატისტიკური სამსახურიდან არაფერს ვისმენთ.
აქედან გამომდინარე, დაუყოვნებლივ საჭიროა განმარტება.
და როგორც ვთქვი, გთხოვთ მხარდაჭერას, რათა პასუხისმგებლები პასუხს აგებენ და ჩვენ ახალგაზრდებში
სიკვდილიანობის მაჩვენებლის შემცირება ვიხილოთ.
დავასრულე ჩემი გამოსვლა.
გმადლობთ ყურადღებისთვის და ყველაფერ საუკეთესოს გისურვებთ.
თავი მოიხედე, მარსელ ბარზ.