Eyebani malamu ete bato nyonso te balingaka mituya na statistiki.
Bato ebele basepelaka kotika mosala ya kosangisa mpe kotalela ba données na maboko ya bato ya
mayele, mpe bandimaka bilembeteli oyo bapesaka.
Kasi, yango ezalaka ntango nyonso te nzela ya malamu koleka.
Ndakisa ezalaki boye, na motango ya bakufi oyo ebimisamaki na Biro Fédéral ya Statistique na tango ya pandemi ya coronavirus.
Biso nyonso tomonaki ndenge Biro ebimisaki mituya ya monene ya liwa oyo eleki motango ya mbala
na mbala, nsima ya kobima ya crise na mobu 2020.
Na nsango oyo media ezalaki kopanza, ezalaki polele mpo na bato mingi: bokono ya pandemi ezali koboma bato, mpe moto
nyonso oyo alingi komibatela asengeli komizwisa mangwele.
Bobangi oyo ebimisamaki esalaki mosala!
Kasi, likambo ekozala ekeseni na 2021 mpe 2022.
Campagne monene yango ekokisaki mokano na yango.
Eteni monene ya bato bapesamaki mangwele.
Kolanda maloba ya Leta, na yango, ezalaki lisusu na makambo ya mabe te na oyo etali motango ya liwa.
Kasi, lokola Marcel Barz, expert na informatique ya mombongo, alobaki, oyo ezali lokuta ya polele.
"Oyo nazali komona na ba données brutes na ntina na liwa ezali ekeseni mpenza na oyo bato bakanisaka," elobi Barz.
Na bososoli monene, akokanisaki ba données brutes mpe akomaki na bikateli ya kokamwa.
Amonaki ete, na bokeseni na maloba ya leta, liwa ya koleka te ezalaki na mobu 2020.
Kaka te bato bakufaki ebele na ndenge ya kobangisa na mibu mibale oyo elandaki, kasi lisusu motango monene ya
basi na mibali ya mibu ya katikati mpe ya bilenge bakufaki.
Mpo na mbala ya liboso, lolenge ya liwa mpe emonisaki ebongiseli ya bileko oyo ekeseni mpenza na ndenge emesaná.
Marcel Barz amonisi mabunga ya kokamwa oyo bakonzi basalaki na ndenge ya kosalela mituya ya Leta.
Mokomi amitunaki: Ndenge nini ekoki kozala ete communication ya bato ebungi boye mosika na ba données ya ebandeli?
Talá sikoyo lisangisi ya présentation ya video: Motango ya liwa na ba données brutes. Mpo na video oyo... Ba données officielles
ya Biro Fédéral ya Statistique emonisi polele ete ezalaki na bankoto ya liwa ya koleka na Allemagne na 2021 mpe
2022. Mpe likambo ya mabe koleka, mpo na mbala ya liboso, bomati oyo emonanaka ya motango ya liwa ezwi mpe bilenge.
Mpo na nini tomonaka, toyokaka mpe totangaka eloko moko te na media mpo na likambo oyo? Likama nini ya liwa ekwei likolo ya
bato na biso? Biro ya Statistique Fédéral na Wiesbaden ezali na mokumba nini? Na lisolo oyo, nakolakisa mituya ya solo ya bakufi
mpe mabunga ya kokamwa oyo bakonzi na biso basalaka ntango babimisaka mituya wana. Biso bana mboka
tozali kozwa bansango ya solo te na ntina na liwa. (Marcel Barz (Jüterbog, 20 Novɛ́mbɛ 2023))
Nkombo na ngai Marcel Barz, nazali na mibu 48. Nawuti na etuka ya Berlin, to mpo na koloba polele, na mboka moke ya Jüterbog.
Mpe ngai nazali moto bayekolisaki na siansi ya bansango ya mombongo, elingi koloba nasalelaka ba données mpe mituya.
Mpe lokola nasalaka makambo na bosikisiki mpe natalelaka biloko nyonso mbala mibale, bapesaka ngai titre ya
motangi-nkama – titre oyo nazali na yango mpenza fier.
Bongo, motó ya likambo ezalí: Liwa na kati ya ba données brutes.
Na "données brutes", nalingi koloba ba données oyo ebongwaná te.
Bongo, natalaka te ba communiqués de presse oyo esili kobima to bililingi, kasi nazwaka nde ba paquets ya ba données oyo ezali na
makambo nyonso ya mozindo, mpe na nsima nabandaka kosala ba résumés mpe kosala bililingi ngai moko, mpe bongo na
bongo. Yango nde nalingi koloba na motuya ya ba données brutes.
Mpe soki tolobi mpo na liwa, motuna ezali: bato ebele to moke bakufaki na Allemagne?
Yango wana, ezali te kaka motango ya bato, kasi mpe kotalela soki bazalaki ebele koleka ndenge ezalaka to moke.
Eloko mosusu te – yango nde motuna.
Oyo nazali komona na ba données brutes na ntina na motango ya liwa ezali mpenza ekeseni na oyo bato bakanisaka.
Mpe mpenza, ezali bongo – na oyo etali motango ya liwa na mobu 2020 – makanisi ya bato ezali ete motango
ya liwa emataki na ndenge emonanaka mpo na pandemi.
Mpe ngai moko nandimaki ete ekozala bongo na mobu 2020. Mpe bizaleli ya bato emonisaki yango
– ngai moko nabangaki kokufa, nabangaki virus.
Kasi soki natali ba données brutes, namoni mpenza ekeseni.
Non se que namoni likambo ya kokamwa te na mobu 2020, kasi namoni ata motango ya liwa ekitaki makasi koleka na lisolo mobimba.
Mpe motuna ezali: ndenge nini bokeseni ya monene boye ekoki kozala kati na oyo ba données
emonisi mpe oyo bato bakanisaka na likambo yango?
Yango nde likambo na ngai.
Kasi nakolimbola yango na mozindo na exposé na ngai.
Yango ezalaki bongo kaka na 2020 te, kasi mpe na 2022, oyo nakozwa sikoyo lokola ndakisa ya mibale,
ezali lisusu mpenza ekeseni na oyo bato bakanisaka.
Ata bato mingi bakanisi ete motango ya bakufi ezali lisusu na likambo ya kokamwa te, bizaleli ya bato mpe emonisi yango:
makambo ezongi normal, moto moko te alobelaka lisusu motango ya bakufi, tolobelaka nde Ukraine, tolobelaka Israel,
makambo mosusu mpenza, mpe Corona ekomi likambo ya kala.
Kasi soki natali mitango ya bakufi, sikoyo nazali komona biloko wana ya kokamwa oyo bato ebele bakanisaki ete bamonaki
na 2020, mpe sikoyo nazali komona yango na mitango ya bakufi.
Mpe likambo ya kokamwa ezali ete nazali komona mpe bizaleli wana ya mabe epai ya bilenge.
Nazalaki na ba modèles ya boye te na kala.
Kasi sikoyo nazali komona bokoli ya komonana ya liwa na kati ya bilenge.
Mpe yango ezali mpenza ya kokamwa.
Mpe ezali kitoko ntango totali yango na mozindo pɔsɔ na pɔsɔ, ndenge grafike oyo ezali kolakisa.
Sikawa, natandaki yango moko likolo ya mosusu te, ndenge balobaka, kasi moko sima ya
mosusu, kobanda 2011 kino 2023, ndenge balobaka.
Mpe natalaki lisusu mosika na sima, kasi nalongolaki yango mpo na sikoyo pona ete okoka komona eloko.
Mpe molongo oyo ya bule ya zigzag ezali komonisa motango ya liwa, mingi mingi mpo na bato ya
mibu 45 kino 50, oyo ezali etuluku ya mibu na ngai.
Mpe tomoni lolenge moko oyo ezali kozonga mbala na mbala.
Iyo, ebimaka na likolo mpe na nse, ndenge balobaka, kasi etambolaka pene na ndenge moko.
Iyo, ntango nyonso ezalaka lolenge moko:
Na eleko ya malili emataka mwa moke, na eleko ya molunge ekitaka mwa moke, mpe na eleko ya malili oyo ekoya emataka lisusu.
Mpe soki tolongoli oyo na ngambo ya mwasi, ekozala ntango nyonso na lolenge oyo.
Mpe sikoyo, pandemi ya mabe koleka ya ntango nionso ekómi.
Mpe boye nde emonanaka.
Mpe na kotala ya liboso, olobi: Ezali mpenza kaka ndenge ezalaka.
Ligne ya moindo ezali, soki tokoki koloba bongo, lolenge oyo ezalaka na bileko.
Mpe tozali kokende liboso na mobu 2020 kaka ndenge tosalaki na bambula eleki.
Tozalaki kutu na kokita moko oyo elekaki ndelo, likambo ya istware, soki tokoki koloba bongo.
Kasi nazali komona lolenge moko ya komonana te.
Mpe sikoyo bambula 21 na 22 ebakisami na yango.
Mpe yango ezali lolenge oyo emonanaki naino te na etuluku oyo ya mibu na bambula nyonso oyo eleka.
Na yango, tokoki komona polele ete molongo ya bule etikali likolo mpenza ya molongo ya moindo, ezali ata
kokata yango te, mpe bisika ya minene bizali komonana.
Mpe yango elingi koloba kaka ete bilenge ebele bakufi awa mpo na likama moko oyo ezali
kuna libanda, oyo esengeli sikoyo kolukisama.
Tala naino te liwa ebele boye epai ya bato ya mbula oyo.
Bongo, elembo ya likebisi ya polele mpenza.
Mpe nakamwe ndenge eloko moko te ezali kosalema, mpo ete lolenge oyo ezalaki liboso te. Mpe
etalisi kaka na ngambo moko, elingi koloba, likolo.
Mpe nalingi kozwa etuluku mosusu ya mibu.
Tótala bato ya mibu 50 kino 55.
Mpe solo, tozali komona elilingi moko.
Bokeseni ya ndenge moko ntango nyonso na motango ya liwa.
Mpe sikoyo, na mobu 2020, pandemi mpe ebakisami na kati ya makambo.
Mpe tozali mpenza komona ete motango ya liwa ezali na se ya ndelo ya momeseno epayi ya bato ya mibu 50 kino 55.
Iyo, na bambula mosusu ezalaki likolo mingi koleka.
Mpe sikoyo nakolakisa bino bambula 2021 na 2022.
Mpe tomoni likambo moko lokola na etuluku mosusu ya mibu:
Emonaneli ya polele mpenza oyo ezali likolo mpenza ya ndenge eleko na eleko ezalaka.
Na maloba mosusu, bankoto ya bato ya bilenge, oyo soki totali mituya, basengelaki naino kozala na likama te, bakufi awa.
Ezali elembo ya likebisi ya polele mpenza, mpe nazali koyoka eloko moko te na likambo yango.
Mpe mokakatano ezali ete soki otali kaka motango mobimba ya bato, elembo oyo ya likama ebombamaka na liwa ya bato ya mikolo, mpo
ete motango ya liwa epai na bango ezali kaka likolo mingi koleka.
Bongo okoki komona yango ata moke te.
Esengeli otala motango ya liwa, mpe esengeli otalaka yango pɔsɔ na pɔsɔ, mpe esengeli otala yango mpo
na bituluku ya mbula to bituluku ya mike ya mbula.
Mpe na bongo, elembo oyo ekoki te kotalelama pamba.
Mpe lokola Biro Fédéral ya Statistique esalaka boye – kotalaka motango ya liwa ya pɔsɔ na pɔsɔ, ndenge nalakisaki
yango na publication – nakamwe ndenge signal oyo ya likama ezali kosakolama te mpe bazali kobomba yango na bato.
Sikawa nakomi na conclusion na ngai:
Nakanisi nalakisi ntina oyo ba taux ya liwa ezali malamu mpo na kotalela liwa, mpo ete ezali pete mpo na moto nyonso kososola
mpe na yango ebongi mpenza mpo na kosolola na bato nyonso.
Mpo toyebi ndimbola ya ba pourcentages: 2%, 5% – toyebi yango na bomoi ya mokolo na mokolo.
Mpe yango wana nakanisi ete tosengeli kotala motango ya liwa.
Batalisi ya liwa ezali ba données objectives, elingi koloba, makambo ya solo, soki tokoki koloba bongo.
Calcul moko te, modèle moko te, kasi boye nde tomekaki yango, boye nde tomonaki yango.
Mpe mituya ya liwa ezali kozwama na Biro Fédéral ya Statistique.
Mpe kaka mpo ete ebimisami te, elingi koloba te ete ezali te.
Na yango, tosengeli kosenga mituya ya liwa epai ya Biro Fédéral ya Statistique.
Mpe ntina oyo bato bazalaki na likanisi ya lokuta na ntina na motango ya liwa na mobu 2020 ezali kaka mpo ete Biro ya
Statistique ya Leta eponaki kosalela mitango ya lokuta mpo na koyebisa bato, elingi koloba
mitango ya liwa mpe mitango ya liwa oyo eleki.
Iyo, nakanisi nalimboli yango malamu mpenza: motango ya liwa ebebisaka elilingi soki motango ya bato ebongwani, elingi
koloba, soki motango ya bato ekoli mpe soki bato bakomi konuna.
Mpe soki etali motango ya liwa oyo eleki, soki batangi yango na lolenge ya kati-kati oyo ezali na ntembe, na bongo, na kati
ya bato oyo bazali kokola na mibu, yango mpe ematisaka motango.
Mpe soki tokomelaka kaka mituya mibale oyo, ndenge Biro Fédéral ya Statistique esalaka, bongo eza likambo
ya kokamwa te ete makanisi ya lokuta ya boye ebimaka.
Iyo, mpe yango kaka ezali likambo ya nsɔni, ete mboka mobimba ezali kotyama na kobanga mpamba, kozanga
ete ezala na moboko to litómba na ba données ya solo.
Kasi oyo tozali komona sikoyo na 2022, ete tozali koyoka ata likambo moko te na ntina na ezaleli oyo ya kokamwa
epai ya bilenge kouta na Biro Fédéral ya Statistique, namoni yango lokola likambo ya pene na mabe.
Mpo soki ngai namoni mabunga oyo, Biro Fédéral ya Statistique mpe emonaka yango.
Mpe likambo ete oyokaka eloko te kuna, etomboli mituna ebele.
Mpo soki Biro Fédéral ya Statistique elobaki, "Mbote, ezali na likambo moko ya monene ya kokamwa
awa!", yango ekokaki kozala na bopusi na politiki.
Nazali kososola te mpo na nini oyokaka eloko te.
Mpo ete mosala ya communication oyo biro esalaki na 2020, ɛɛ, na nzela ya ba communiqués de presse, ba conférences mpe bongo na
bongo, mpe bobangisi nyonso wana, esengelaki sikoyo kozala na moboko ya solo na ba données, kasi tozali
koyoka eloko moko te uta na Biro Fédéral ya Statistique.
Na yango, esengeli na lombango ete likambo elimbolama polele.
Mpe lokola nalobaki, nasengi lisungi na bino mpo na kosala ete bato oyo bazali na mokumba bázwa etumbu
mpe tómona kokita ya motango ya liwa epayi ya bilenge.
Bon, maloba na ngai esuki wana.
Matondi mpo na likebi na bino, mpe natombeli bino nyonso bolamu.
Kebá, Marcel Barz.