Маълум аст, ки рақамҳо ва омор ба ҳар кас маъқул нестанд.
Бисёре аз одамон хушҳоланд, ки ҷамъоварӣ ва таҳлили маълумотро ба мутахассисон вогузоранд
ва ба натиҷаҳои пешниҳодшуда эътимод кунанд.
Аммо ин ҳамеша беҳтарин роҳи амал нест.
Ин ҳолат, масалан, дар мавриди рақамҳои фавт, ки Идораи федералии омор дар давраи пандемияи
коронавирус нашр карда буд, низ мушоҳида мешуд.
Мо ҳама шоҳид будем, ки чӣ гуна Офис пас аз сар задани буҳрон дар соли 2020 сатҳи назарраси фавти иловагиро эълон кард.
Бо таблиғи васеи ВАО, ба аксари мардум равшан буд: пандемия қурбониёнро мегирад ва ҳар
касе, ки мехоҳад худро ҳифз кунад, бояд эм гирад.
Тарсе, ки ба вуҷуд омад, таъсир дошт!
Аммо вазъият дар солҳои 2021 ва 2022 дигар хоҳад буд.
Кампанияи васеъ ҳадафи худро ба даст оварда буд.
Аксарияти бузурги аҳолӣ эм карда шуда буданд.
Тибқи изҳоротҳои расмӣ, бинобар ин дигар ягон номутобиқат дар робита ба сатҳи фавт вуҷуд надошт.
Аммо, чуноне ки коршиноси информатикаи тиҷоратӣ Марсел Барз таъкид кард, ин дурӯғи ошкор аст.
Иқтибос: «Он чизе, ки ман дар маълумоти хоми маргумир мебинам, комилан баръакс аз он
аст, ки мардум фикр мекунанд», — мегӯяд Барз.
Бо дақиқии беандоза ӯ маълумоти хомро муқоиса кард ва ба хулосаҳои ҳайратангез расид.
Ӯ кашф кард, ки бар хилофи изҳоротҳои расмӣ, дар соли 2020 фавти иловагӣ вуҷуд надошт.
На танҳо дар ду соли баъдӣ шумораи нигаронкунандаи маргу миён афзудааст, балки шумораи назарраси занону
мардон дар гурӯҳҳои синни миёна ва ҷавон низ фавтидаанд.
Бори аввал намунаҳои фавт низ тамоюли пурра ғайриоддиро нисбат ба фаслҳо нишон доданд.
Марсел Барз хатоҳои аҷиберо, ки мақомот ҳангоми кор бо рақамҳои расмӣ содир кардаанд, таъкид мекунад.
Чӣ гуна метавонад бошад, муаллиф ҳайрон шуд, ки иртиботи оммавӣ то ин андоза аз маълумоти хом дур мешавад?
Ҳоло маҷмӯаи презентатсияи видеоиро тамошо кунед: Сатҳи фавт дар маълумоти хом. Дар бораи ин видео... Маълумоти расмии Идораи
федералии омор возеҳ нишон медиҳад, ки дар Олмон дар солҳои 2021 ва 2022 ҳазорҳо маргҳои изофӣ рух додаанд. Вазъият
боз ҳам бадтар аст: бори аввал афзоиши назарраси фавт ба гурӯҳҳои синниёни ҷавонтар низ таъсир мерасонад.
Чаро мо дар ВАО дар бораи ин ҳеҷ чиз намебинем, намешунавем ва намехонем? Ба аҳолии мо кадом хатаре ҳалокатбор таҳдид мекунад?
Идораи Федералии Омори Wiesbaden чӣ нақш дорад? Дар ин лексия ман рақамҳои расмии фавтиҳоро ва хатоҳои аҷиберо, ки мақомот ҳангоми
нашри ин рақамҳо содир мекунанд, нишон медиҳам. Мо, шаҳрвандон, дар бораи фавтиҳо маълумоти ростқавлона
намегирем. (Марсел Барз (Ютербог, 20 ноябри 2023))
Номи ман Марсел Барз аст, ман 48-солаам. Ман аз минтақаи Берлин меоям, ё дақиқтараш аз шаҳри хурди Ютербог.
Ва ман мутахассиси ботаҷрибаи IT дар соҳаи тиҷорат ҳастам, ки маънояш он аст, ки ман бо маълумот ва рақамҳо сарукор дорам.
Ва азбаски ман ҳамеша корҳоро хеле дақиқ иҷро мекунам ва ҳама чизро дубора санҷида мебароям, ман унвони «ҳисобгари
дақиқ» гирифтам – ки дар асл аз он хеле ифтихор дорам.
Пас, мавзӯъ чунин аст: Мавтҳо дар маълумоти хом.
Бо маълумоти хом ман маълумоти тағйирношударо дар назар дорам.
Пас, ман ба хабарнигорҳои нашршуда ё графикаҳои омодашуда назар намекунам, балки бастаҳои додаҳоро, ки ҳарчӣ муфассал бошанд,
дастрас мекунам ва сипас худам хулосаҳо таҳия карда, графикаҳо эҷод мекунам ва ғайра. Ин
ҳамон маълумоти хом аст, ки ман дар назар дорам.
Ва вақте ки сухан дар бораи маргҳо меравад, савол ин аст: дар Олмон одамони зиёд мурдаанд ё кам?
Пас, ин на танҳо шумораи одамон аст, балки инчунин арзёбӣ кардани он аст, ки оё онҳо бештар аз одат буданд ё камтар.
Ҳеҷ чизи бештар нест – ҳамин савол аст.
Он чизе, ки ман дар маълумоти хоми сатҳи марг мебинам, комилан баръакс аст аз он чизе, ки мардум бовар доранд.
Ва мушаххасан, дар мавриди фавтиҳо дар соли 2020, назари умумӣ ин аст, ки мо афзоиши
назаррасе дар фавтиҳо бинобар пандемия доштем.
Ва худи ман бовар доштам, ки дар соли 2020 ҳамин тавр хоҳад шуд. Ва рафтори мардум инро инъикос мекард
– худи ман аз марг метарсидам, аз вирус метарсидам.
Аммо вақте ки ман ба маълумоти хом менигарам, ман дақиқ баръаксро мебинам.
Ман на танҳо дар соли 2020 ягон аномалия намебинам, балки ҳатто сатҳҳои таърихан пасти фавтишро дар он сол мебинам.
Ва савол ин аст: чӣ гуна метавонад чунин тафовути калон байни он чи маълумот нишон медиҳад ва он чи
мардум дар ин бора фикр мекунанд, вуҷуд дошта бошад?
Ин даъвои ман аст.
Аммо ман онҳоро дар презентатсияам ба таври муфассал шарҳ медиҳам.
На танҳо дар соли 2020 чунин буд, балки дар соли 2022, ки ман ҳоло онро ҳамчун намунаи дуюм
меорам, боз баръакс аз он аст, ки мардум фикр мекунанд.
Дар ҳоле ки дар миёни мардум чунин аст, ки дигар дар шумораи қурбониён ҳеҷ ғайриоддӣ нест, рафтори мардум низ инро инъикос
мекунад: ҳама чиз ба ҳолати муқаррарӣ баргаштааст, дигар касе дар бораи шумораи қурбониён сӯҳбат намекунад, мо дар бораи
Украина ва Исроил сӯҳбат мекунем, мавзӯъҳо комилан дигар шудаанд, Корона аллакай хеле қадимӣ ба назар мерасад.
Аммо вақте ба омори марг менигарам, ҳоло ин номутавозунӣҳоро мебинам, ки бисёриҳо гумон мекарданд соли 2020
онҳоро дидаанд, ва ҳоло онҳоро дар омори марг мебинам.
Ва драматикӣ он аст, ки ман ин ноодигиҳоро дар наслҳои ҷавонтар низ мебинам.
Ман дар гузашта ҳеҷ гоҳ чунин намунаҳо надоштам.
Аммо ҳоло ман афзоиши назаррасе дар фавт дар байни гурӯҳҳои ҷавонтарини синнусолиро мебинам.
Ва ин воқеан драматикӣ аст.
Ва ҷолиб аст, вақте ки мо ба асоси ҳафтаина назар мекунем, ки ҳамин график нишон медиҳад.
Ҳоло ман, ба ибораи дигар, «спагетти»-ҳоро болои ҳам нагузоштам, балки онҳоро яке паси
дигар, аз соли 2011 то соли 2023, гузоштам.
Ман ҳатто боз ҳам қафотар нигаристам, аммо ҳоло онро буридам, то шумо чизеро бинед.
Ва ин хатти кабуди зигзагӣ сатҳи фавтишро ифода мекунад, махсусан барои гурӯҳи синну
соли 45 то 50, ки он гурӯҳи синну соли ман аст.
Ва мо намунаи нисбатан устуворро мебинем.
Бале, он, метавон гуфт, дар боло ва поён мешиканад, аммо нисбатан яксон рафтор мекунад.
Бале, ҳамеша якхела намуна:
Дар зимистон он каме баландтар аст, дар тобистон каме поён меояд ва сипас дар зимистони оянда боз боло меравад.
Ва агар мо инро ба тарафи чап васеъ кунем, он ҳамеша ба ҳамин намуна меорад.
Ва ҳоло бадтарин пандемияи тамоми давру замон фаро расид.
Ва ин ҳамин тавр менамояд.
Ва дар аввалин назар шумо мегӯед: дар асл ҳамон тавр аст, ки ҳамеша буд.
Хати сиёҳ, ба ибораи дигар, тамоюли мавсимӣ аст.
Ва мо дар соли 2020 низ ҳамон тавр пеш меравем, ки дар солҳои гузашта мекардем.
Мо ҳатто як арзиши ғайриоддӣ ба поён доштем, ки, метавон гуфт, таърихист.
Аммо ман ҳеҷ намунаи намоёнро намебинам.
Ва ҳоло ба он солҳои 21 ва 22 илова карда мешаванд.
Ва ин намунаест, ки дар ин гурӯҳи синнусолӣ дар тамоми солҳои гузашта ҳеҷ гоҳ дида нашудааст.
Пас мо метавонем равшан бубинем, ки хатти кабуд хеле болотар аз хатти сиёҳ мемонад, қариб онро
намешиканад ва майдонҳои васеъ пайдо мешаванд.
Ва ин ба он маъност, ки дар ин ҷо бисёре аз ҷавонон аз хатаре, ки дар он ҷо вуҷуд дорад, ҷон бохтаанд, ки ҳоло бояд таҳқиқ шавад.
Мо ҳеҷ гоҳ пештар чунин сатҳи фавтиро дар ин гурӯҳи синнусолӣ надида будем.
Пас, ин як сигнали хеле возеҳи ҳушдор аст.
Ва ман ҳайрон мешавам, ки ҳеҷ чиз рӯй намедиҳад, зеро ин намуна қаблан вуҷуд надошт. Ва он
танҳо ба як самт ишора мекунад, яъне ба боло.
Ва ман мехоҳам гурӯҳи синну соли дигарро бигирам.
Биёед ба шахсони синнашон 50 то 55-сола назар андозем.
Ва мо воқеан ҳамин тасвирро мебинем.
Ҳамеша тағйироти шабеҳ дар сатҳи фавт.
Ва ҳоло дар соли 2020 ба ин омехта пандемия низ илова шудааст.
Ва мо дар асл мебинем, ки сатҳи фавт дар гурӯҳи синни 50 то 55-сола поёнтар аз миёна аст.
Бале, дар солҳои дигар нишондиҳандаҳо ба таври назаррас баландтар буданд.
Ва ҳоло ман ба шумо солҳои 2021 ва 2022-ро нишон медиҳам.
Ва мо ҳамон чизеро мебинем, ки дар гурӯҳи синну соли дигар:
Намунаи хеле возеҳ, ки хеле болотар аз тамоюли мавсимӣ қарор дорад.
Ба ибораи дигар, ҳазорон нафар аз гурӯҳҳои синниёни ҷавон, ки аз нигоҳи оморӣ ҳанӯз
набояд дар хатар мебуданд, дар ин ҷо фавтидаанд.
Ин нишонаи огоҳкунандаи хеле возеҳ аст ва ман дар ин бора ҳеҷ чиз намешунавам.
Ва мушкилот дар он аст, ки агар шумо танҳо ба аҳолии умумӣ назар кунед, ин сигнали ҳушдордиҳӣ бо маргҳои пиронсолон пинҳон мешавад,
зеро сатҳи фавт дар онҳо ба таври назаррас баландтар аст.
Пас шумо онро тамоман намебинед.
Шумо бояд сатҳҳои фавтиро бинед, онҳоро дар асоси ҳарҳафтаина баррасӣ кунед ва барои ҳар гурӯҳи
синнусолӣ ё гурӯҳҳои хурди синнусолӣ ҷудогона таҳлил кунед.
Ва пас ин сигналро нодида гирифтан мумкин нест.
Ва азбаски Идораи федералии омор ҳамин корро мекунад – ба суръати ҳафтаинаи фавт, тавре ки ман дар нашрия нишон додам,
менигарад – ман ҳайрон ҳастам, ки чаро ин сигнали ҳушдор паҳн намешавад ва аз омма пинҳон нигоҳ дошта мешавад.
Ҳоло ман ба хулосаи худ мерасам:
Ман фикр мекунам, ки тавонистам нишон диҳам, ки чаро сатҳҳои фавт барои арзёбии фавт мувофиқанд, зеро онҳо барои ҳама фаҳмидан
осонанд ва бинобар ин барои муоширати оммавӣ хеле мувофиқанд.
Зеро мо мефаҳмем, ки фоизҳо чӣ маъно доранд: 2%, 5% – мо онҳоро аз ҳаёти ҳаррӯза медонем.
Ва аз ҳамин сабаб ман фикр мекунам, ки мо бояд ба сатҳи фавт нигоҳ кунем.
Нишондиҳандаҳои фавт маълумоти объективӣ мебошанд, яъне, метавон гуфт, фактҳо.
Дар ин ҷо ягон ҳисоббарорӣ ва ягон модел вуҷуд надорад, балки ҳамин тавр мо онро чен
кардем, ҳамин тавр мо онро мушоҳида кардем.
Ва сатҳҳои фавтият аз Идораи федералии омор дастрасанд.
Ва танҳо аз он ки онҳо нашр нашудаанд, маънои онро надорад, ки онҳо вуҷуд надоранд.
Пас мо бояд аз Идораи федералии омор нишондиҳандаҳои фавтиро дархост кунем.
Ва сабаби он, ки мардум дар соли 2020 дар бораи сатҳи марг таассуроти бардурӯғ дошт, танҳо аз он сабаб буд, ки Идораи
Федералии Омори ИМА барои иртибот бо омма рақамҳои нодурустро, яъне рақамҳои марг ва сатҳҳои зиёдатии маргро интихоб кард.
Бале, ман фикр мекунам, ки онро хеле хуб шарҳ додам: сатҳи марг вақте тасвирро нодуруст мекунад, ки шумораи аҳолӣ
тағйир меёбад, яъне вақте аҳолӣ меафзояд ва вақте пир мешавад.
Ва вақте ки сухан дар бораи сатҳҳои зиёди фавт меравад, агар онҳо бо чунин усули шубҳанок, яъне усули
миёнаҳисобӣ ҳисоб карда шаванд, пас дар аҳолии пиршаванда низ ин ба рақамҳои калоншуда меорад.
Ва агар мо танҳо ҳамин ду рақамро, мисли Идораи федералии омор, иброз кунем, пас ҳеҷ тааҷҷуб
нест, ки чунин таассуроти бардурӯғ ба вуҷуд меояд.
Бале, ва танҳо ҳамин воқеан ҳайратангез аст, ки тамоми кишвар бе ягон асос ва бе ягон
поя дар маълумоти хом ба ваҳм афканда мешавад.
Аммо он чизеро, ки мо ҳоло дар соли 2022 аз сар мегузаронем, яъне аз Идораи федералии омор дар бораи ин намунаи назаррас дар байни
наслҳои ҷавон ҳеҷ чиз намешунавем, ман қариб ҷиноят мешуморам.
Зеро вақте ман ин аномалияҳоро мебинам, Идораи федералии омор низ онҳоро мебинад.
Ва он ки шумо дар он ҷо ҳеҷ чизро намешунавед, саволҳои зиёдеро ба миён меорад.
Зеро агар Идораи федералии омор мегуфт: «Салом, дар ин ҷо як аномалияи назаррас вуҷуд
дорад!», пас ин ба сиёсат таъсир мерасонд.
Ман намефаҳмам, ки чаро шумо ҳеҷ чизро намешунавед.
Аз он сабаб, ки кори робитаҳои ҷамъиятӣ, ки идора дар соли 2020 анҷом дод — ҳа, бо нишастҳои матбуотӣ ва ғайра ва ҳамаи ин
ҳаяҷонсозӣ — ҳоло дар маълумот асоси воқеӣ пайдо кардааст, ва мо аз Офиси Федералии Омори ИМА ҳеҷ чиз намешунавем.
Пас дар ин ҷо фавран равшанӣ лозим аст.
Ва, чунон ки гуфтам, ман аз шумо даъват мекунам, ки дастгирӣ кунед, то шахсони масъул ба ҷавобгарӣ кашида
шаванд ва мо сатҳи фавт дар миёни ҷавононро бубинем.
Хуб, суханҳои маро ба анҷом расонид.
Ташаккур барои диққати шумо ва бароятон беҳтаринҳоро таманно дорам.
Худатро эҳтиёт кун, Марсел Барз.