עס איז גוט באַקאַנט אַז ציפֿערן און סטאַטיסטיק זענען נישט פֿאַר יעדן.
פֿיל מענטשן זענען צופרידן צו איבערלאָזן די זאַמלונג און אַנאַליז פֿון דאַטן צו עקספּערטן
און צו פאַרטרויען די פאָרגעשטעלטע רעזולטאַטן.
אָבער דאָס איז נישט שטענדיק דער בעסטער וועג.
אַזוי איז געווען, למשל, מיט די טויט־ציפֿערן וואָס זענען פֿאַרעפֿנטלעכט געוואָרן דורכן פֿעדעראַלן
סטאַטיסטישן ביוראָ בעת דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע.
מיר האָבן אַלע געזען ווי דאָס ביוראָ האָט געמאָלדן אַ באַדײַטנדיקע העכערע
שטאַרבקייט־ראַטע נאָכן אויסברוך פֿון דער קריזיס אין 2020.
געטריבן פֿון די מעדיאַ, איז פֿאַר רובֿ מענטשן געווען קלאָר: די פּאַנדעמיע נעמט קרבנות, און
יעדער וואָס וויל זיך באַשיצן מוז זיך וואַקסינירן.
די געשאַפֿן מורא האָט געהאַט אַ ווירקונג!
אָבער, די סיטואַציע וועט זײַן אַנדערש אין 2021 און 2022.
די גרויסע קאַמפּאַניע האָט דערגרייכט איר ציל.
די גרויסע מערהייט פֿון דער באַפעלקערונג איז געוועקסלינירט געוואָרן.
לויט די אָפיציעלע דערקלערונגען, זענען דעריבער נישט געווען קיין ווײַטערדיקע אומרעגולאַריטעטן בנוגע די שטאַרבקייט־ראַטעס.
אָבער, ווי דער מומחה פֿאַר געשעפֿט־אינפֿאָרמאַטיק מאַרסעל באַרז האָט אָנגעוויזן, איז דאָס אַ גלאַטער ליגנט.
ציטאַט: "וואָס איך זע אין די רוי־דאַטן וועגן טויטן איז גאָר קעגן דעם וואָס דער ציבור מיינט," זאָגט באַרז.
אין פּינקטלעכע דעטאַילן האָט ער די רויִע דאַטן פֿאַרגליכן און איז געקומען צו אַשטאָנדירונגען.
ער האָט אַנטדעקט, אַז פֿאַרקערט צו די אָפֿיציעלע דערקלערונגען, איז אין יאָר 2020 נישט געווען קיין איבערשוס אין שטאַרבקייט.
ניט נאָר האָבן אין די נאָכגייענדיקע צוויי יאָר אַלאַרמירנדיק מער מענטשן געשטאָרבן, נאָר אויך אַ אויפֿפֿאַלנדיקע צאָל פֿרויען און
מענער אין די מיטלע און יונגערע עלטער־גרופּעס האָבן געשטאָרבן.
פֿאַר דער ערשטער מאָל האָבן די טויט־מוסטערן אויך געוויזן אַ גאָר אומגעוויינטלעכן סעזאָנאַלן מוסטער.
מאַרסעל באַרז אַנטפּלעקט די מאָדנע טעותן וואָס די אויטאריטעטן האָבן געמאכט בײַם באַהאַנדלען די אָפֿיציעלע ציפֿערן.
ווי קען עס זײַן, האָט דער מחבר זיך געפרעגט, אַז די עפֿנטלעכע קאָמוניקאַציע אַוועקט זיך אַזוי ווײַט פֿון די רויִע דאַטן?
זע איצט אַ זאַמלונג פֿון דער ווידעאָ־פּרעזענטאַציע: שטאַרבקייט אין די רויע דאַטן. וועגן דעם ווידעאָ... אָפֿיציעלע דאַטן פֿונעם
פֿעדעראַלן סטאַטיסטישן ביוראָ ווײַזן קלאָר, אַז עס זענען געווען טויזנטער איבערשוס־טויטן אין דײַטשלאַנד אין 2021 און 2022.
נאָך ערגער, צום ערשטן מאָל, באַווירקט די דאָזיקע באַמערקבאַרע פֿאַרגרעסערונג אין שטאַרבקייט אויך ייִנגערע עלטער־גרופּעס.
פֿאַר וואָס זעען, הערן און לייענען מיר גאָרנישט וועגן דעם אין די מעדיאַ? וואָס פֿאַר אַ טויטלעכע סכּנה האָט באַפֿאַלן אונדזער
באַפֿעלקערונג? וואָס פֿאַר אַ ראָלע שפּילט דער פֿעדעראַלער סטאַטיסטישער ביוראָ אין וויסבאַדען? אין דעם לעקציע וועל איך
ווײַזן די אָפֿיציעלע טויט־ציפֿערן און די מאָדנע טעותן וואָס אונדזערע אויטאָריטעטן מאַכן ווען זיי פּובליצירן די ציפֿערן.
מיר, די בירגער, באַקומען נישט קיין ערלעכע אינפֿאָרמאַציע וועגן שטאַרבקייט. (מאַרסעל באַרז (יוטערבאָג, 20סטן נאָוועמבער 2023))
מײַן נאָמען איז מאַרסעל באַרז, איך בין 48 יאָר אַלט. איך קום פֿון דער בערלינער געגנט, אָדער צו
זײַן מער פּינטלעך, פֿון דער קליינער שטאָט יוטערבאָג.
און איך בין אַ געטריינטער ביזנעס־איי־טי־ספּעשאַליסט, וואָס מיינט אַז איך אַרבעט מיט דאַטן און נומערן.
און ווײַל איך טו שטענדיק זאַכן אַזוי פּינקטלעך און קאָנטראָליר אַלץ צוויי מאָל, האָב איך זיך פֿאַרדינט דעם
טיטל "בינ־צאָלער" – אויף וואָס איך בין טאַקע גאַנץ שטאָלץ.
אַזוי, די טעמע איז: טויטן אין די רוי דאַטן.
מיט רוי דאַטן מיינ איך אומגעענדערטע דאַטן.
אַזוי, איך קוק נישט אויף פאַרענדיקטע פּרעס־רעליזן אָדער גראַפיקס, נאָר איך באַקומע דאַטאַ־פּעקלעך וואָס זענען אַזוי דעטאַלירט ווי
מעגלעך, און דאַן הייב איך אָן צו צוזאַמענשטעלן זאַמענפֿאַסונגען און מאַכן גראַפיקס אַליין,
אאז״ו. דאָס איז וואָס איך מיין מיט רוי דאַטן.
און ווען עס קומט צו טויטן, איז די פֿראַגע: צי זענען אין דײַטשלאַנד געשטאָרבן פילע אָדער ווייניק מענטשן?
עס איז נישט נאָר די צאָל מענטשן, נאָר אויך אַ אָפּשאַצונג צי עס זענען געווען מער ווי געוויינטלעך אָדער ווייניקער.
נישט מער – דאָס איז די פֿראַגע.
וואָס איך זע אין די רוי־דאַטן וועגן די טויט־ראַטעס איז גאָר קעגן דעם וואָס דער ציבור גלייבט.
און ספּעציפֿיש, איז דאָס דער פֿאַל – בנוגע דער שטאַרבקייט אין 2020 – לויט דער עפֿנטלעכער מיינונג, האָבן מיר געהאַט אַ
באַמערקבאַרע העכערונג אין שטאַרבקייט צוליב דער פּאַנדעמיע.
און איך אליין בין געווען איבערצויגן אַז דאָס וואָלט געווען דער פאַל אין 2020. און די מענטשן'ס התנהגות האָט
דאָס אָפּגעשפּיגלט – איך אליין האָב מורא געהאַט צו שטאַרבן, מורא געהאַט פֿון דעם ווירוס.
אָבער ווען איך קוק אויף די רוי דאַטן, זע איך פּונקט דעם אומקערטן.
ניט נאָר זע איך קיין אַנאָמאַליעס אין 2020, נאָר איך זע אַפֿילו היסטאָרישע נידעריקע שטאַרבקייט־ראַטעס אין 2020.
און די פֿראַגע איז: ווי קען עס זײַן אַזוי אַ גרויסער חילוק צווישן וואָס די דאַטן ווײַזן און וואָס דער ציבור מיינט וועגן דעם?
דאָס איז מײַן טענה.
אָבער איך וועל זיי דעטאַלירט דערקלערן אין מיין פּרעזענטאַציע.
ניט נאָר איז דאָס געווען דער פֿאַל אין 2020, נאָר אויך אין 2022, וואָס איך וועל איצט נעמען ווי אַ צווייטן בײַשפּיל,
איז עס ווידער פּונקט פֿאַרקערט פֿון דעם וואָס דער עולם מיינט.
כאָטש לויט דער עפֿנטלעכער מיינונג זענען שוין ניטאָ קיין אַנאָמאַליעס אין דער צאָל פֿון טויטע, שפּיגלט דאָס אָפּ אין דעם
אויפֿפֿיר פֿון מענטשן: נאָרמאַליטעט, קיינער רעדט שוין מער ניט וועגן טויטצאָלן, מיר רעדן וועגן אוקראַיִנע, מיר
רעדן וועגן ישׂראל, עס זענען דאָ אינגאַנצן אַנדערע ענינים, קאָראָנאַ איז שוין אַזוי פֿאַרעלטערט.
אָבער ווען איך קוק אויף די טויט־ציפֿערן, זע איך איצט די אַנאָמאַליעס וואָס אַ סך האָבן געגלייבט אַז זיי האָבן
געזען אין 2020, און איך זע זיי איצט אין די טויט־ציפֿערן.
און די דראַמאַטישע זאַך איז אַז איך זע אויך די אַבנאָרמאַליטעטן אין די יונגערע דורות.
איך האָב קיינמאָל נישט געהאַט אַזעלכע מוסטערן אין דער פאַרגאַנגענהייט.
אָבער איצט זע איך אַ באַמערקבאַרן אויפֿשטײַג אין שטאַרבקייט בײַ די יונגערע עלטער־גרופּעס.
און דאָס איז טאַקע דראַמאַטיש.
און עס איז אינטערעסאַנט ווען מיר זומען אַרײַן אויף אַ וואָכנלעכן באַזיס, וואָס דער טשאַרט ווײַזט.
איצט האָב איך נישט געלייגט די "שפּאַגעטי" איינס אויפֿן צווייטן, אַזוי צו זאָגן, נאָר איינס
נאָכן צווייטן, פֿון 2011 ביז 2023, אַזוי צו זאָגן.
און איך האָב אפילו ווייטער צוריק געקוקט, אָבער איך האָב דאָס פֿאַר איצט אויסגעשניטן, אַזוי אַז דו קענסט עפּעס זען.
און די בלויע זיגזאַג־ליניע שטעלט פֿאָר די שטאַרבקייט־ראַטע, ספּעציפֿיש פֿאַר דער עלטער־גרופּע
פֿון 45 ביז 50 יאָר, וואָס איז מײַן עלטער־גרופּע.
און מיר זעען אַ גאַנץ קאָנסיסטענטן מוסטער.
יאָ, עס ברעכט זיך אויס אויבן און אונטן, אַזוי צו זאָגן, אָבער עס פֿירט זיך יחס־ווייז גלײַך.
יאָ, שטענדיק דער זעלבער מוסטער:
אין ווינטער איז עס אַ ביסל העכער, און אין זומער גייט עס אַ ביסל אַראָפּ, און דערנאָך ווידער אַרויף אין דעם ווייַטערן ווינטער.
און אויב מיר וואָלטן דאָס אויסשטעקן צו לינקס, וואָלט עס שטענדיק רעזולטירן אין דעם מוסטער.
און איצט קומט די ערגסטע פּאַנדעמיע פֿון אַלע צײַטן.
און דאָס איז ווי עס זעט אויס.
און בײַם ערשטן בליק זאָגסטו: עס איז טאַקע דער זעלבער ווי אלץ.
די שוואַרצע שורה איז, אַזוי צו זאָגן, דער סעזאָנאַלער טרענד.
און מיר גייען פאָרויס אין 2020, פּונקט ווי מיר האָבן געטאָן אין די פֿריִערדיקע יאָרן.
מיר האָבן אפילו געהאַט אַ אַראָפּגייענדיקן אויסלייער, וואָס איז היסטאָריש, אַזוי צו זאָגן.
אָבער איך זע נישט קיין באַמערקבאַרן מוסטער.
און איצט ווערן די יאָרן 21 און 22 צוגעגעבן צו דעם.
און דאָס איז אַ מוסטער וואָס אין דער עלטער־גרופּע אין אַלע יאָרן פֿריִער קיינמאָל נישט געזען איז.
אַזוי קענען מיר קלאָר זען אַז די בלויע שורה בלײַבט גוט העכער די שוואַרצע שורה, כּמעט ניט
דורכברעכנדיק זי, און אַז גרויסע געביטן קומען אַרויס.
און דאָס מיינט פשוט אַז אַ סך יונגע מענטשן זענען דאָ געשטאָרבן פֿון אַ געפֿאַר וואָס איז
דאָרטן, וואָס דאַרף איצט אויסגעפֿאָרשט ווערן.
מיר האָבן קיינמאָל נישט געזען אַזאַ מדרגה פֿון שטאַרבקייט אין דער עלטער־גרופּע פֿריִער.
אַזוי, אַ זייער קלאָרער וואָרענונג־סיגנאַל.
און איך בין איבערראַשט אַז גאָרנישט פּאַסירט, ווײַל דער מוסטער האָט פריער נישט געשטאַנען. און
ער ווייזט בלויז אין איין ריכטונג, נעמלעך אַרויף.
און איך וואָלט געוואָלט נעמען נאָך אַ עלטער־גרופּע.
לאָמיר אַ קוק טאָן אויף די 50 ביז 55-יאָריקע.
און מיר טאַקע זעען דאָס זעלבע בילד.
שטענדיק ענלעכע פֿלוקטואַציעס אין דער שטאַרבקייט־ראַטע.
און איצט איז די פּאַנדעמיע צוגעגעבן געוואָרן צום געמיש אין 2020.
און מיר זעען טאַקע אַ טויט־ראַטע אונטערן דורכשניט אין דער עלטער־גרופּע פֿון 50 ביז 55 יאָר.
יאָ, אין אַנדערע יאָרן זענען זיי געווען באַטײַטנדיק העכער.
און איצט וועל איך אייך ווײַזן די יאָרן 2021 און 2022.
און מיר זעען דאָס זעלבע ווי אין דער אַנדערער עלטער־גרופּע:
אַ זייער קלאָרער מוסטער וואָס איז גוט העכער דעם סעזאָנאַלן טרענד.
אין אַנדערע ווערטער, טויזנטער מענטשן אין די יונגערע עלטער־גרופּעס, וואָס לויט סטאַטיסטיק זאָלן
נאָך נישט זײַן אין ריזיקאָ, זענען דאָ געשטאָרבן.
עס איז אַ זייער קלאָרער וואָרענונגס־צייכן, און איך הער גאָרנישט וועגן דעם.
און דער פּראָבלעם איז אַז אויב מען קוקט נאָר אויף דער גאַנצער באַפעלקערונג, ווערט דער אַלאַרם־סיגנאַל
פֿאַרדעקט דורך די טויטן פֿון עלטערע מענטשן, ווײַל די טויט־ראַטן זענען דאָרט פשוט פיל העכער.
דאַן קענסטו עס בכלל נישט זען.
דו מוזט קוקן אויף די שטאַרבנס־ראַטעס, און דו מוזט זיי קוקן אויף אַ וואָכנלעכן באַזיס, און דו מוזט זיי
קוקן לויט עלטער־גרופּעס אָדער קליינע עלטער־גרופּעס.
און דאַן קען מען דעם סיגנאַל נישט איבערזען.
און ווײַל די פֿעדעראַלע סטאַטיסטישע ביוראָ טוט דאָס – זי קוקט אויף די וואָכנלעכע טויט־ראַטעס, ווי איך האָב געוויזן אין
דער פּובליקאַציע – בין איך איבערראַשט אַז דער אַלאַרם־סיגנאַל ווערט נישט פּובליצירט און ווערט פֿאַרהאַלטן פֿון דער ציבור.
איך קום איצט צו מײַן מסקנא:
איך גלייב אַז איך האָב געוויזן פארוואס די שטאַרבנס־ראַטעס זענען פּאַסיק צו אָפּשאַצן די שטאַרבנס, ווײַל זיי
זענען גרינג פֿאַר אַלעמען צו פֿאַרשטיין און דעריבער גוט פּאַסיק פֿאַר ציבוריקע קאָמוניקאַציע.
ווײַל מיר האָבן אַ געפיל פֿאַר וואָס פּראָצענטן מיינען: 2%, 5% – מיר קענען זיי פֿון טאָג־טעגלעכן לעבן.
און דערפֿאַר מיין איך, אַז מיר זאָלן קוקן אויף די שטאַרבנס־ראַטעס.
שטאַרבנס־ראַטעס זענען אָביעקטיווע דאַטן, דאָס הייסט פֿאַקטן, אַזוי צו זאָגן.
עס איז נישט קיין חשבונג דערפֿון, נישט קיין מאָדעל, נאָר אַזוי האָבן מיר עס געמאָסטן, אַזוי האָבן מיר עס באַאָבאַכטעט.
און די שטאַרבקייט־ראַטעס זענען בנימצא פֿון דער פֿעדעראַלער סטאַטיסטישער ביוראָ.
און נאָר ווײַל זיי זענען נישט פֿאַרעפֿנטלעכט, הייסט דאָס נישט אַז זיי זענען נישט דאָרט.
אַזוי זאָלן מיר בעטן די שטאַרבנס־ראַטעס פֿון דער פֿעדעראַלער סטאַטיסטישער ביוראָ.
און די סיבה פֿאַר וואָס דער עולם האָט געהאַט אַ פֿאַלשן אײַנדרוק וועגן דער שטאַרבקייט אין 2020 איז פּשוט ווײַל די פֿעדעראַלע
סטאַטיסטישע ביוראָ האָט אויסגעקליבן צו ניצן אומריכטיקע ציפֿערן פֿאַר דער עפֿנטלעכער קאָמוניקאַציע,
דהײַנו טויט־ראַטעס און איבערשוס־שטאַרבקייט־ראַטעס.
יאָ, איך מיין אַז איך האָב עס גאַנץ גוט דערקלערט: די טויט־ראַטעס פאַרפֿעלשן דאָס בילד ווען די באַפעלקערונג זיך
ענדערט, דאָס הייסט ווען זי וואַקסט און ווען זי עלטערט.
און ווען עס קומט צו איבערשוס־שטאַרבנס־ראַטן, אויב זיי ווערן אויסגערעכנט מיט אַזאַ צווייפֿלדיקער מעטאָדע ווי
די מעדיאַן־מעטאָדע, דאַן אין אַ עלטערער באַפעלקערונג פֿירט דאָס אויך צו אויפגעבלאָזענע ציפֿערן.
און אויב מיר בלויז איבערגעבן די צוויי ציפֿערן, ווי דאָס פֿעדעראַלע סטאַטיסטיש־אַמט טוט, איז עס נישט
קיין ווונדער אַז אַזאַ פאַלשער איינדרוק ווערט געשאַפֿן.
יאָ, און דאָס אַליין איז טאַקע סקאַנדאַליזירנדיק, אַז אַ גאַנץ לאַנד ווערט געוואָרפֿן אין
פּאַניק אָן קיין יסוד, אָן קיין יסוד אין די רוי־דאַטן.
אָבער דאָס וואָס מיר דערלעבן איצט אין 2022, אַז מיר הערן גאָרנישט בכלל וועגן דעם אויפֿפֿאַלענדיקן מוסטער צווישן
די ייִנגערע דורות פֿונעם פֿעדעראַלן סטאַטיסטישן ביוראָ, האַלט איך כּמעט פֿאַר אַ פֿאַרברעכן.
ווײַל ווען איך זע די אַנאָמאַליעס, זעט זיי אויך דער פֿעדעראַלער סטאַטיסטישער ביוראָ.
און דער פאקט אַז דו קענסט דאָרט גאָרנישט הערן, ברענגט אַ סך פֿראַגן.
ווייל אויב די פֿעדעראַלע סטאַטיסטישע ביוראָ וואָלט געזאָגט, "העלא, דאָ איז אַ באַטײַטנדיקע
אַנאָמאַליע!", וואָלט דאָס געהאַט אַ השפּעה אויף פּאָליטיק.
איך פֿאַרשטיי נישט פֿאַרוואָס דו קענסט גאָרנישט הערן.
ווײַל די פּובליק־רעליישאַנז־אַרבעט וואָס דאָס ביוראָ האָט געטאָן אין 2020, יאָ, מיט פּרעסע־קאָנפֿערענצן און אַזוי ווײַטער, און דער
גאַנצער אַלאַרמיזם, וואָלט איצט געהאַט אַן אמתן יסוד אין די דאַטן, און מיר הערן גאָרנישט פֿונעם פֿעדעראַלן סטאַטיסטישן ביוראָ.
אַזוי איז דאָ אַ דרינגענדיקע קלאָרשטעלונג נייטיק.
און ווי איך האָב געזאָגט, איך בעט אײַער שטיצע צו פֿאַרזיכערן אַז די פֿאַראַנטוואָרטלעכע ווערן געהאַלטן פֿאַר אַנטוואָרטלעך
און אַז מיר זעען די שטאַרבנס־ראַטעס בײַ יונגע לײַט.
נו, דאָס איז דער סוף פֿון מײַנע באַמערקונגען.
אַ דאַנק פֿאַר אײַער אויפֿמערקזאַמקייט, און איך ווינטש אײַך אַלץ גוטס.
זאָרג פֿאַר זיך, מאַרסעל באַרז.