דעם 22סטן פֿעברואַר 2024, האָט אַ געריכט געפּסקנט אַז דער זשורנאַליסט דזשוליאַן אַסאַנדזש, וועלכער
געפֿינט זיך איצט אין בריטישער האַפֿט, קען ווערן עקסטראַדיצירט צו די פֿאַראייניקטע שטאַטן.
ער שטייט דאָרט פֿאַר 175 יאָר תּפֿיסה.
אַסאַנדזשעס איינציקער איבערגעבליבענער מיטל איז צו אַרײַנגעבן אַ קלאָג בײַם אייראָפּעיִשן געריכט פֿאַר מענטשנרעכט.
דזשוליאַן אַסאַנדזש ווערט פֿאַרפאָלגט אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן פֿאַרן פֿאַרעפֿנטלעכן ווידעאָס און
דאָקומענטן אויף דער וויקיליקס־פּלאַטפֿאָרמע, וואָס דאָקומענטירן אַמעריקאַנער מלחמה־פֿאַרברעכנס.
אין די לעצטע יאָרן האָט דער דײַטשער זשורנאַליסט ד״ר מיילאָש מאַטוּשעק אין אַ סך אַרטיקלען, פּאָדקאַסטן און ווידעאָס
ווידערהאָלט אויפֿמערקזאַמקייט געצויגן צו אַסאַנדזש'ס גורל און די באַטײַטונג פֿון זײַן פאַל פֿאַר אונדז אַלעמען.
זיי ווילן מאַכן אַ בײַשפּיל פֿון אַסאַנדזש:
דאָס, טײַערע זשורנאַליסטן, איז וואָס דערוואַרט אײַך אויב איר טראָגט זיך צו אַנטפּלעקן
מלחמה־פֿאַרברעכנס אָדער אַנדערע אַטראָציטעטן.
... אין דעם פֿאָלגנדיקן באַריכט דערקלערט ד״ר מאַטוּשעק פֿאַר וואָס דער יוליאַן אַסאַנדזש־פֿאַל באַטרעפֿט אונדז אַלע און קען דינען
ווי אַ מוסטער בפרט פֿאַר זשורנאַליסטן איבער דער גאַנצער וועלט.
הײַנט מוז מען זיך פֿאָרשטעלן דעם וויקיליקס־גרינדער דזשוליאַן אַסאַנדזש ווי אַ צעבראָכענעם מענטש:
עטלעכע יאָר אין געקערטערטע באַדינגונגען אין דער עקוואַדאָרישער אמבאַסי אין לאָנדאָן, נאכגעגאנגען דורך דריי יאָר אין
איינצעל־האַפֿט אין בעלמאַרש־געפענגניש*, וואָס, לויט דעם ספּעציעלן באַריכטער פֿון די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען, נילס
מעלצער, האָט דאָס געשטעלט זיך ווי פסיכאָלאָגישע טאָרטור;
און צום סוף, אָבער נישט ווייניקער וויכטיק, אַן אומענדיקער, מאַטערנדיקער שוי־פּראָצעס איבער עקסטראַדיציע צו די פֿאַראייניקטע
שטאַטן, וואָס מוז איצט גערעכנט ווערן פֿאַר פֿאַרלוירן.
לויט דעם געזעץ זענען די לעגאַלע מיטלען אין ענגלאַנד כּמעט אויסגענוצט; נאָך אַ לעצטער אַפּעלירונג איז די איינציקע אָפּציע צו
גיין קיין שטראַסבורג, צום אייראָפּעיִשן געריכט פֿאַר מענטשנרעכטן.
אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן איז דער לעצטער פּראָצעס באַלד דערוואַרט, און די אָנקלאָג ברענגט מיט זיך אַ שטראף פֿון
175 יאָר טורמע פֿאַר שפּיאָנאַזש, צווישן אַנדערע עבירות.
עס וואָלט געווען אַ טויט־שטראף פֿאַר אַסאַנדזש.
ווי פיל קען אַ מענטש אויסהאַלטן?
אָבער מען דאַרף אויך טראַכטן פֿון דזשוליאַן אַסאַנדזש ווי אַ סימבאָל, ווי אַ באַראָמעטער פֿון פֿרײַהייט אין מערבֿ.
און אין דער פֿונקציע ווי אַ סימבאָל בלײַבט עס אומגעבראָכן.
אַסאַנדזשעס סיטואַציע שפּיגלט דעם מצב פֿון פּרעס־פֿרײַהייט.
און דאָס איז וווּ די רעגירונגען פֿון די פֿאַראייניקטע שטאַטן און פֿון דעם פֿאַראייניקטן קעניגרײַך
מאַכן דעם מערסט ספּעקטאַקולאַרן פֿון אַלע טעותן:
זיי מאַכן איצט אַסאַנדזש פֿאַר אַ מאַרטירער און זיך אַליין פֿאַר שׂוחטים און שׂוחטים.
דער אופֿן ווי מע באַהאַנדלט דזשוליאַן אַסאַנדזש – וואָס איז קענטיק פֿאַר דער גאַנצער וועלט – איז אַ
דעקלאַראַציע פֿון באַנקראָט פֿאַר דער מערבֿדיקער ווערט־געמיינדע:
הומאַניזם, מענטשנרעכטן און די רעכט־שטאַט ווערן געקריבּט צוליב מאַכט־פּאָליטיק.
און רעגירונגען אַרום דער וועלט בלײַבן שטיל.
די דײַטשישע אויסערן־מיניסטערין בערבאָק, וואָס האָט אַ הינטערגרונט אין אינטערנאַציאָנאַלן געזעץ און איז דעריבער
באַקאַנט מיטן באַגריף פֿון פּײַניקונג, האָט געוואָלט זיך אַרויסזאָגן לטובֿת אַסאַנדזש פֿאַר די וואַלן.
יעצט, ווען עס איז אין דער רעגירונג, זעט עס פּלוצלינג נישט קיין נויט צו האַנדלען.
זיי ווילן מאַכן אַ בײַשפּיל פֿון אַסאַנדזש:
דאָס, טײַערע זשורנאַליסטן, איז וואָס וואַרט אויף אײַך אויב איר טראָגט זיך צו אַנטפּלעקן מלחמה־פֿאַרברעכנס אָדער אַנדערע
אַטראָציטעטן וואָס מענטשן בעסער ווילן זען פאַרבאָרגן הינטער דעם באַריער פֿון אַרקאַנאַ אימפּעריי, שטאַט־סודות.
די מלחמה־קרימינאַלן אין אַפֿגאַניסטאַן און איראַק, ביז די העכסטע פֿירערשאַפֿט־שטאַפּלען אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן און
אין דעם פֿאַראייניקטן קעניגרײַך, בלײַבן ביז הײַנט אומשטראָפֿט.
מלחמות פון אַגרעסיע זענען ווייניקער ריזיקאַליש פֿאַר יחידים ווי קריטישע באריכטונגען וועגן זיי.
ווער עס וויל אין דער צוקונפֿט אויספֿירן זײַן אַרבעט ווי אַ זשורנאַליסט מיט דער זעלבער ראַדיקאַלער דורכזיכטיקייט ווי
אַסאַנדזש, מוז זײַן גרייט צו ווערן באַצייכנט ווי אַ שׂונא פֿון דער מדינה און למעשה באַטראַכט ווערן ווי אַ פאַרברעכער.
דער אַסאַנדזש־פֿאַל איז דער סקאַנדאַל פֿון אונדזער צײַט, דער מערסט זעעוודיקער ברוטאַלער אומיושר וואָס איז
באַגאַנגען געוואָרן קעגן אַן איינציקן מענטש, דער גרעסטער מעגלעכער פֿאַרראַט פֿון זײַנע אייגענע ווערטן.
ווי מער מען מאַכט דזשוליאַן אַסאַנדזש פֿאַר אַ מאַרטירער פֿון פּרעס־פֿרײַהייט, אַזוי קלאָרער ווערט עס פֿאַר
אַלעמען, אַז די פּרינציפּן פֿון דעמאָקראַטיע און די הערשאַפֿט פֿון געזעץ זענען דאָ פֿאַרלאָזט געוואָרן.
אין אַן אמתדיק פֿרײַען מערבֿ, קען ניט זײַן קיין דיסידענטן לויט דער דעפֿיניציע.
ווער עס פּרוּווט אַנדערע צו פֿאַרפאָלגן פֿאַרן פּובליצירן אמתע פאַקטן, האָט קלאָר געביטן זײַטן און דעמאָקראַטיע
אויסגעטוישט פֿאַר אַ פאָרעם פֿון פֿיודאַלער הערשאַפֿט.
די וואָס האַנדלען אַזוי, טוען דאָס פֿון פּאַניק, הילפֿלאָזיקייט און מורא פֿון קלאָרשטעלונג און פֿאַראַנטוואָרטלעכקייט.
זאָלן זיי אַלע באַמערקן וואָס עמייל זאָלאַ האָט שוין געוווּסט, ווען ער האָט פֿאַרעפֿנטלעכט זײַן באַרימטן "J'accuse*":
דער אמת איז אויף זײַן וועג, און גאָרנישט וועט אים נישט אָפּשטעלן.