Bikolo nyonso ya bato bango moko ezali na likama ya kokoma biloko ya babanki moke ya minene soki crise ya misolo ya sima eyeli.
Lokola eyano na bokamati bwa biloko nyonso oyo, mibeko ebongwanaki na mboka mobimba mpe na
mokili mobimba na nkuku, kozanga ete bato bayeba.
David Webb, moto ya likolo na makambo ya mbongo, alimboli mpe apesi bilembeteli na buku na ye oyo ebimi
sika, The Great Taking, ndenge likambo oyo esalemaki.
Lisusu, kokwea ya nkita ya makasi koleka oyo emonaná naino te ezali pene ya kosalema.
Na maloba ya pete: moto nyonso akoki kobungisa biloko nyonso na lombango.
Kasi David Webb mpe amoni libaku mpe apesi likanisi ya nzela ya kosilisa likambo oyo ekoki kosimba.
Tala maloba na ye na nse. Biteni euti na "The Great Taking" ya David
Kombo na ngai David Webb.
Nafandaka na Stockholm, na Suède.
Nakekisaki ba actions ya Leta mpe na nsima ba hedge funds na eleko oyo elandaki crise financière ya Asie mpe na tango
ya bomati monene ya ba dot-com mpe na tango oyo epasukaki.
Ntango nazalaki mwana mobali, namonaki ebandeli ya kokweya ya misala ya maboko na Cleveland, mpe
nakolaki na mposa ya koyeba nini ezalaki kobebisa biso.
Mpo libota na ngai, oyo ezalaki liboso na esengo mingi, libota ya esengo mpe ya bolamu, likambo yango ezuaki
yango makasi mpenza, mpe ebebisaki mpenza esika nakolaki.
Yango wana, nazwaki mokano ya koyekola économie mpe finance.
Nakanisi nazali ekeseni na bato mosusu na mokili ya mosolo mpo ete mosolo etali ngai mpenza te.
Nalingaka ntango nyonso koyeba makambo, mpe yango epesaka ngai likoki ya koleka basusu.
Nayebaki makambo oyo bato mosusu bayebaki te.
Na mobu 2008, namonaki mbala ya liboso moko ya ba-broker-dealer akwea .
Likambo oyo ekamwisaki ngai ezalaki nde bosolo ete bakamataki mbongo na ba konti ya bakiliya ya courtier-négociant
wana kouta na biloko ya faillite ya courtier yango moko, likambo oyo elingaki ata moke te kosalema liboso.
Na lisolo mobimba ya ba titres, ezalaka biloko ya moto ye moko.
Bongo nabandaki kolukaluka nini ekokaki kobongwana.
Na kosala bongo, namonaki ete yango esalemaki mpo na mbongwana na Mibeko ya Mombongo oyo ekokani na Etats-Unis.
Yango ebongwanaki na ba états 50 nyonso.
Yango elingaki koloba ete ekokaki kosalema na kimya na boumeli ya ntango molai mpe esengelaki te kosalema
na niveau ya leta monene, mpo na kobenda likebi te.
Yango esalaki ebongiseli ya sika ya mibeko mpo na kosenga libateli.
Na sima, na mobu 2005, mbongwana esalemaki na mobeko ya faillite na Etats-Unis oyo ebimisaki eloko babengi "safe harbour".
Yango mpe ezali malamu.
Kasi Safe Harbor elingi koloba ete bakresiye oyo bazwi garantie bazali na esika ya libateli mpo na kozwa biloko ya
bakiliya, mpe ata soki bokosi esalami, bakoki kozala na bondimi ya solosolo ete bakozwa biloko wana.
Kaka babanki ya minene mpenza nde bazali na ndingisa ya kondima mbongo ya bakiliya.
Bongo olingi te moto apekisa yo to azwa eloko na yo.
Kaka bango bakozwa yango.
Système ebongwani na ndenge ete bokonzi ya biloko elekisami na nivo ya likolo mpe esangisami esika moko, mingi
mingi na tango ya crise, mpo na kokokisa masɛngami ya système ya bakɛsi-nyongo oyo bazwi garantie.
Mpe tango yango ekosalema, bato oyo bakanisaki ete bamibateli, bakisa mpe bibongiseli ya minene mpe ba
caisses ya pension, bakozala lisusu na libateli moko te.
Mpe bakrédi ya garanti bakozwa ba actions mpe ba obligations nyonso ya moboko, mpe bongo bakozala
na bokonzi likolo ya ba sociétés publiques nyonso.
Bango babongisi yango na lolenge oyo bakoki kozwa biloko mpo na bango moko.
Bokoki kondima ba titres nyonso lokola ndanga uta na bato mpe ba kompanyi oyo bazali na banyongo te, kasi bazali bakolo ya
biloko na bango nyonso na ndenge ya polele mpe ya kokamwisa te.
Tika napesa yo ndakisa mpo na komonisa ndenge nini likambo oyo ezali ya nsomo:
Bongo osombi motuka mpe ofuti na mbongo ya maboko.
Okanisi ozali conservateur mingi.
Oza na nyongo ya motuka te.
Kasi kozanga ete oyeba, moteki akobi kokanga motuka na yo lokola ndanga.
Bakoyebisa yo yango te.
Motɛkisi asalelaka motuka na yo mpe mituka misusu nyonso oyo atɛkaka lokola ndanga mpo
na mindɔngɔ na ye mpe mpo na mombongo na ye.
Sikawa moteki azali kokwea.
Mpe kaka bakrediye mosusu oyo bazali na garanti nde bazali na ndingisa ya kokamata na mbala moko motuka na yo mpe mituka
nyonso oyo moteki atekaki, kozanga ete tribinale etalela likambo.
Soki nalimboli likambo oyo na bato, bakomaka komitungisa mpo na mituka na bango.
Oyo ezali likambo ya motuka na yo te.
Oyo ezali ndakisa mpo na likambo oyo esalemaki.
Ezali mabe koleka soki ezalaki kaka likambo ya motuka na yo, mpo ezali mpenza likambo ya
réseau mobimba ya ba titres na mokili mobimba.
Yango wana, ezali te bokwei na yo na kati ya mosolo nde ezali kobungisa biloko na yo.
Ezali likambo ya kozanga makoki ya kofuta ya bato oyo basalelaki biloko na yo ya ndanga na nkuku lokola nde ezali
biloko na bango moko, kozanga koyebisa yo to komonisa yango.
Lisolo wana ezali ya mayele.
Bongo ɛɛ, babongoli mobeko. Babongoli Mibeko ya Mombongo oyo ekokani.
Yango esalemaki kobanda na mobu 1994.
Bongo, mwango moko ezalaki oyo esalemaki na boumeli ya bambula ebele mpo na kokokisa yango.
Na nsima, nzela ya boyokani ebandisamaki mpo na kokomisa lolenge oyo na kati ya mobeko na mokili mobimba.
Mpe basalaki yango na nzela ya Lisanga ya Mpoto.
Lisolo ya liboso na likambo oyo, oyo ezwami na mikanda ya Lisanga ya Mpoto, ebandaki na mobu 2002.
Na tango wana, processus ebandaki na eleko oyo elandaki bokwei ya dot-com.
Mpe Lisanga ya Mpoto esalaki eloko moko oyo ebengi "Etuluku ya Bokasi ya Mibeko".
Mpe yango mpe ezali lokola likambo ya malamu.
Kasi, oyo balingi koloba ezali bosolo ya mibeko mpo na bafutisi oyo bazali na garantie ete bakoka kokamata biloko ya bakiliya.
Ezali lokola lisano ya Monopoly, epai wapi mbongo nyonso ya bato nyonso na etando ya lisano ezongisami na banki.
Mpe na nsima balobaka, tóbanda lisano ya sika.
Tobandi na likanisi ete biso tozali na biloko nyonso mpe bino bozali na eloko te.
Bongo, olingi odima eloko?
Mpe yango nde CBDC ekozala, mbongo ya numérique ya banque centrale.
Ekozala mpasi mingi mpo na bato koboya kosalela CBDC, mpamba te bakozala mpenza na likoki ya kolia te.
Mpe yango wana ezali na ntina mingi ya koyebisa bato liboso, mpo báyeba nini ezali kosalema.
Mpe mpo bato bakoka kokɔta na makambo kino na nivo ya likolo mpenza ya système.
Ezali na makoki ya kolamusa bato ya mayele mingi, kino na nsɔ́ngɛ́ ya ebongiseli.
Ezali na makoki ya kosangisa bato mpo na kotɛmɛla système oyo.
Bongo, motó ya nyoka ezali, kasi ekoki kosala eloko moko te na nguya na yango moko; kasi etalelaka misisa oyo ezali
na nsé ya motó na yango mpo esalela yango misala nyonso.
Mpe eteni ya mosala ezali ya komema boyebi oyo kino na misisa oyo.
Bongo, moto nyonso asengeli koyikana na yango, ata mpe bato oyo bakanisaka ete bazali na nguya mpe bakoki kobongola makambo.
Mpe esengeli kosalema na ndenge ya mobeko.
Esengeli kobundisa yango na nzela ya mibeko.
Nalingi koloba, kanisá nini ekokomá soki bazuzi oyo bazali na bisika ya ntina bayebaki likambo oyo.
Ba procureurs. Enkɛtɛ ya solo esalemá ata mokolo moko te mpo na koyeba ndenge nini bakoki kolongola système oyo ya bokosi.
Mpe nzela ekozala mpo na kosala yango, mpamba te ezali kaka eloko ya kobongisa.
Buku "The Great Taking" ya David Webb mpe filme documentaire ya molayi ekoki kozwama awa: TheGreatTaking.com