WEBVTT

00:03.600 --> 00:11.240
Киләсе финанс кризисы очрагында барлык шәхси активлар
берничә зур шәхси банкның милке булып калу куркынычы астында.

00:11.240 --> 00:18.480
Бу тулы милекне тартып алуга җавап итеп, илкүләм һәм
халыкара дәрәҗәдәге законнар халыктан яшереп үзгәртелде.

00:18.480 --> 00:24.034
Югары дәрәҗәле финанс эчке кешесе Дэвид Уэбб үзенең
яңа басылып чыккан «Зур алу» исемле китабында бу

00:24.034 --> 00:27.519
хәлнең ничек барлыкка килүен аңлата һәм документлаштыра.

00:27.519 --> 00:33.719
Моннан тыш, барлык вакытларның иң
аянычлы финанс кризисы бик тиздән булачак.

00:33.719 --> 00:38.479
Гади тел белән: һәркем бик тиз арада барысын да югалтырга мөмкин.

00:38.479 --> 00:43.200
Ләкин Дэвид Уэбб шулай ук мөмкинлек күрә
һәм тормышка ашырырлык чишелеш тәкъдим итә.

00:43.200 --> 00:47.500
Зинһар, аның түбәндәге фикерләренә күз
салыгыз. Дэвидның «Зур алу» әсәреннән өзекләр

00:50.119 --> 00:52.240
Минем исемем Дэвид Уэбб.

00:52.240 --> 00:54.920
Мин Швециянең Стокгольм шәһәрендә яшим.

00:54.920 --> 01:00.861
Мин Азия финанс кризисыннан соңгы чорда һәм дот-ком пузыре
барлыкка килү чорында һәм аның шартлавына кадәр дәүләт

01:00.861 --> 01:05.620
акцияләре портфелен һәм, ниһаять, хедж-фондларны идарә иттем.

01:07.200 --> 01:17.239
Мин малай чагымда Кливлендның сәнәгать җимерелүенең башлануын
күрдем һәм безне юк итүче нәрсәне аңларга теләк белән үстем.

01:17.239 --> 01:25.330
Чөнки элек бик бәхетле, шат күңелле һәм
мәрхәмәтле булган гаиләм моның тәэсирен тирән сизде,

01:25.330 --> 01:31.140
һәм ул чын мәгънәсендә мин үскән урынны җимерде.

01:34.359 --> 01:38.680
Шулай итеп, мин икътисад һәм финансларны өйрәнергә карар кылдым.

01:38.680 --> 01:45.560
Минемчә, мин финанс дөньясындагы башка кешеләрдән
аерылам, чөнки мин чынлап та акчага битарафмын.

01:45.560 --> 01:51.319
Мин һәрвакыт әйберләрне аңларга
кызыксындым, һәм бу миңа чыннан да өстенлек бирде.

01:51.319 --> 01:55.040
Мин башка кешеләр аңламаган әйберләрне аңладым.

01:55.040 --> 02:00.879
2008 елда мин брокер-дилерның беренче банкротлыгын күрдем .

02:00.879 --> 02:07.203
Мине шаккатырганы шул булды: бу брокер-дилерның
клиент счётлары брокерның банкротлык масс­асыннан

02:07.203 --> 02:11.520
чыгарып алынган, бу элек беркайчан да мөмкин булмас иде.

02:11.520 --> 02:16.280
Кыйммәтле кәгазьләр тарихы буена алар шәхси милек булып килгән.

02:16.280 --> 02:21.340
Шулай итеп, нәрсә үзгәргән булырга
мөмкин икәнен тикшерергә тотындым.

02:27.840 --> 02:34.840
Шулай итеп, мин моның АКШта Бердәм сәүдә кодексына
кертелгән үзгәрешләр нәтиҗәсендә барлыкка килгәнен ачыкладым.

02:34.840 --> 02:38.159
Бу барлык 50 штатта үзгәртелгән иде.

02:38.159 --> 02:43.353
Бу аны озак вакыт дәвамында тыныч кына
башкарырга мөмкинлек бирде һәм игътибарны җәлеп итмәс

02:43.353 --> 02:47.080
өчен федераль дәрәҗәдә башкарырга кирәк булмады.

02:47.080 --> 02:53.120
Бу иминлеккә дәгъва белдерү өчен
яңа хокукый конструкция булдырды.

02:53.120 --> 03:04.159
Аннары, 2005 елда, АКШ банкротлык законында үзгәреш
булды, ул «сейф-харбор» дип аталган механизмны булдырды.

03:04.159 --> 03:05.879
Бу да яхшы яңгырый.

03:05.879 --> 03:13.125
Ләкин «Safe Harbor» тәэмин ителгән кредиторларга клиентларның
активларын үзләштерү өчен ышанычлы пристань

03:13.125 --> 03:21.080
бирә, һәм хәтта алдау очрагында да алар
клиентларның активларын алуларына тулысынча ышана ала.

03:21.080 --> 03:26.740
Клиентларның депозитларын кабул итү хокукы
бары тик иң зур банкларга гына бирелгән.

03:29.439 --> 03:33.719
Димәк, син беркемнең дә тыкшынуын һәм
бернәрсәне дә алып китүен теләмисең.

03:33.719 --> 03:37.199
Башкалар түгел, бары тик алар гына аны алачак.

03:37.199 --> 03:44.327
Система шундый итеп үзгәртелде, милек хокукы югарырак дәрәҗәгә
күчерелеп, бигрәк тә кризис вакытында, пакет

03:44.327 --> 03:51.280
рәвешендә тотыла, гарантияләнгән кредиторлар
системасының таләпләрен канәгатьләндерү өчен.

03:51.280 --> 03:57.678
Һәм бу вакытта үзләрен саклаганнар дип уйлаган
кешеләр, шул исәптән иң камил оешмалар һәм

03:57.678 --> 04:03.159
пенсия фондлары, бернинди яклауга да ия булмаячаклар.

04:03.159 --> 04:09.053
Һәм гарантияләнгән кредиторлар барлык төп
акцияләрне һәм облигацияләрне тартып алып, барлык

04:09.053 --> 04:13.800
җәмәгать компанияләре өстендә контроль урнаштырачаклар.

04:13.800 --> 04:17.800
Алар аны шундый итеп проектлаганнар
ки, үзләре өчен әйберләр ала алалар.

04:17.800 --> 04:23.403
Сез бурычлары булмаган һәм барлык милекләре ачык һәм
шиксез рәвештә аларга караган шәхесләрдән һәм компанияләрдән

04:23.403 --> 04:27.680
барлык кыйммәтле кәгазьләрне залог итеп кабул итә аласыз.

04:27.680 --> 04:34.319
Бу процессның куркынычлыгын аңлату
өчен сезгә бер аналогия китерәм:

04:34.319 --> 04:37.279
Шулай итеп, син машинаны сатып алдың һәм акчаны накта түләдең.

04:37.279 --> 04:40.160
Син үзеңне бик консерватив дип уйлыйсың.

04:40.160 --> 04:43.319
Сезнең машина өчен бурычларыгыз юк.

04:43.319 --> 04:48.600
Ләкин син белмичә, дилер синең
машинаңны залог итеп контрольдә тота.

04:48.600 --> 04:50.759
Сезгә моны әйтмәячәкләр.

04:50.759 --> 04:58.759
Дилер сезнең машинагызны һәм үзе саткан башка барлык
машиналарны үз кредитлары һәм эше өчен залог итеп куллана.

04:58.759 --> 05:00.560
Хәзер сәүдәгәр банкрот була.

05:00.560 --> 05:06.560
Һәм бары тик кайбер гарантияләнгән кредиторларга гына
сезнең машинагызны һәм дилер саткан барлык машиналарны суд

05:06.560 --> 05:11.060
карары булмаса да шунда ук алып китәргә хокук бирелгән.

05:16.240 --> 05:20.680
Мин моны кешеләргә сөйләгәндә,
алар үз машиналары өчен борчылалар.

05:20.680 --> 05:23.319
Бу сезнең машинагыз турында түгел.

05:23.319 --> 05:26.480
Бу булган хәлгә аналогия.

05:26.480 --> 05:31.879
Бу синең машинаң гына турында булса да күпкә
начарак, чөнки ул чын мәгънәсендә бөтен дөнья

05:31.879 --> 05:34.839
буенча кыйммәтле кәгазьләр комплексы турында.

05:34.839 --> 05:40.199
Шуңа күрә сезнең милекләрегезне югалтуга
сәбәпче булган – сезнең банкротлыгыгыз түгел.

05:40.199 --> 05:50.519
Бу — сезгә әйтмичә һәм хәбәр итмичә залогны үз милке итеп
яшерен рәвештә кулланган кешеләрнең түләүгә сәләтсезлеге.

05:50.519 --> 05:52.879
Бу зирәк хикәя.

05:52.879 --> 05:58.920
Әйе, алар канунны үзгәрттеләр. Алар
Бердәм сәүдә кодексына үзгәрешләр керттеләр.

05:58.920 --> 06:01.519
Бу 1994 елдан башлап булды.

06:01.519 --> 06:08.319
Шулай итеп, моңа ирешү өчен дистә еллар
дәвамында гамәлгә ашырылган план булды.

06:08.319 --> 06:15.639
Аннары бу модельне бөтен дөнья буйлап канунга
кертү өчен гармонияләштерү процессы башлап җибәрелде.

06:15.639 --> 06:18.040
Һәм алар моны Европа Берлеге аша эшләделәр.

06:18.040 --> 06:24.240
Европа Берлеге документларында бу тема буенча
беренче фикер алышу 2002 елга барып тоташа.

06:24.240 --> 06:27.639
Шул вакытта процесс дот-ком кризисыннан соңгы чорда башланды.

06:27.639 --> 06:32.759
Һәм Европа Берлеге «Хокукый ышанычлылык
төркеме» дип аталган бер оешма булдырды.

06:32.759 --> 06:35.480
Һәм бу да яхшы әйбер кебек яңгырый.

06:35.480 --> 06:42.879
Ләкин монда сүз залог алучы кредиторларга клиентларның
милекләрен тартып алуда юридик билгелелек булдыру турында бара.

06:42.879 --> 06:51.040
Бу Монополи уены кебек: тактадагы барлык
персонажларның акчасы банкка кире кайтарыла.

06:51.040 --> 06:54.959
Аннары алар: «Яңа уен башлап карыйк», – диләр.

06:54.959 --> 06:59.120
Без шундый фараздан чыгабыз: бездә
барысы да бар, ә сездә берни дә юк.

06:59.120 --> 07:00.639
Шулай итеп, син нәрсәдер алырга телисеңме?

07:00.639 --> 07:06.959
Һәм менә шул CBDC булачак, ул үзәк банкның санлы валютасы.

07:06.959 --> 07:15.920
Кешеләргә CBDC кулланудан баш тарту бик авыр
булачак, чөнки алар чын мәгънәсендә аша алмаячаклар.

07:15.920 --> 07:22.560
Шуңа күрә бу хакта алдан хәбәрдарлыкны арттыру
бик мөһим, кешеләр ни булганын аңласыннар өчен.

07:22.560 --> 07:29.480
Һәм кешеләр системаның иң югары
дәрәҗәләренә кадәр катнаша алсыннар.

07:29.480 --> 07:35.199
Ул системаның иң югары катламына кадәр
югары сәләтле кешеләрне активлаштыра ала.

07:35.199 --> 07:39.279
Ул кешеләрне бу системага каршы берләштерү мөмкинлегенә ия.

07:39.279 --> 07:45.020
Шулай итеп, еланның башы бар, ләкин ул үзаллы берни
дә эшли алмый; киресенчә, ул барлык эшләрне аның

07:45.020 --> 07:48.839
өчен башкару өчен елан башы астындагы мускулга таяна.

07:48.839 --> 07:54.819
Һәм бурычның бер өлеше – бу аңны шушы мускулга җиткерү.

07:59.399 --> 08:05.600
Шулай итеп, һәркем моның белән көрәшергә мәҗбүр, хәтта
үзләрендә көч бар һәм үзгәреш кертә ала дип ышанган кешеләр дә.

08:05.600 --> 08:08.160
Һәм моны законлы рәвештә башкарырга кирәк.

08:08.160 --> 08:11.240
Аның белән законлы ысуллар белән көрәшергә кирәк.

08:11.240 --> 08:17.399
Мин әйтәм, мөһим вазыйфалардагы судьялар моны
белсәләр, ни булачагын гына күз алдына китер.

08:17.399 --> 08:24.480
Прокурорлар. Бу алдаулы системаны ничек бетерергә мөмкин
икәнлеге турында чын тикшерү беркайчан да үткәрелмәде.

08:24.480 --> 08:30.139
Һәм моны эшләү ысуллары булыр,
чөнки ул бары тик бер төзелмә генә.

08:34.919 --> 08:42.840
Дэвид Уэббның «Зур алу» китабы һәм озынрак
документаль фильмын монда табарга була: TheGreatTaking.com