Keyingi moliyaviy inqiroz yuz berganda barcha xususiy aktivlar bir nechta yirik xususiy
banklarning mulki bo'lib qolishi xavfi ostida.
Ushbu to'liq tortib olishga javoban, qonunlar xalqdan yashirincha milliy va xalqaro miqyosda o'zgartirildi.
Yuqori martabali moliyaviy ichki manba David Uebb yaqinda nashr etilgan "The Great Taking" kitobida bular
qanday sodir bo'lganini tushuntiradi va hujjatlashtiradi.
Bundan tashqari, tarixdagi eng vayronkor moliyaviy inqiroz yaqinlashmoqda.
Oddiy til bilan aytganda: har kim juda tez orada hamma narsasini yo'qotishi mumkin.
Ammo Devid Uebb ham imkoniyatni ko'radi va amaliy yechimni taklif qiladi.
Iltimos, quyida uning izohlariga nazar soling. Davidning "Buyuk tortib olish" asaridan parchalar
Mening ismim Devid Uebb.
Men Stokgolm, Shvetsiyada yashayman.
Men Osiyo moliyaviy inqirozidan keyingi davrda va dot-kom pufagi paydo bo'lishi hamda uning portlashi oldidan
davlat aksiyalari va oxir-oqibat xedj-fondlarni boshqarganman.
Men bolaligimda Klivlendning sanoat inqirozining boshlanishiga guvoh bo'ldim va bizni vayron
qilayotgan narsani tushunishga ehtiyoj bilan ulg'aydim.
Chunki ilgari juda baxtli, quvnoq va mehribon bo'lgan oilam bunga chuqur ta'sirlandi va bu
haqiqatan ham men ulg'aygan joyni vayron qildi.
Shunday qilib, men iqtisodiyot va moliyani o'rganishga qaror qildim.
Men moliyaviy sohada boshqalardan farq qilaman, chunki pul menga aslida ahamiyatli emas.
Men har doim narsalarni tushunishga qiziqqanman va bu menga haqiqatan ham afzallik berdi.
Men boshqalar tushunmagan narsalarni tushundim.
2008 yilda men broker-dilerning birinchi bankrotligiga guvoh bo'ldim .
Meni hayratga solgani shundaki, bu broker-diler mijozlarining hisoblari brokerning bankrotlik massasidan
yechib olingan edi, bu ilgari hech qachon mumkin bo'lmagan.
Qimmatli qog'ozlar tarixi davomida ular shaxsiy mulk bo'lib kelgan.
Shunday qilib, men nima o'zgargan bo'lishi mumkinligini o'rganishni boshladim.
Shunday qilib, men buni AQShda Yagona tijorat kodeksiga kiritilgan o'zgarishlar natijasida yuzaga kelganini aniqladim.
Bu barcha 50 shtatda o'zgartirilgan edi.
Bu shuni anglatardi-ki, uni uzoq muddat davomida jimjit amalga oshirish mumkin edi va e'tiborni
tortmasligi uchun federal darajada bajarilishi shart emas edi.
Bu xavfsizlikka da'vo uchun yangi huquqiy tuzilma yaratdi.
Keyin, 2005 yilda, AQShda bankrotlik qonunida o'zgarish bo'lib, "safe harbour" deb ataladigan tizim yaratildi.
Bu ham yaxshi eshitiladi.
Ammo Safe Harbor kafolatlangan kreditorlarga mijozlarning aktivlarini qo'lga kiritish uchun xavfsiz boshpana beradi va
hatto firibgarlik holatida ham ular mijozlarning aktivlarini albatta olishlariga to'liq ishonch hosil qilishlari mumkin.
Faqat eng yirik banklar mijozlarning omonatlarini qabul qilishga ruxsat etilgan.
Demak, hech kim aralashib, hech narsani olib ketmasin, xohlamaysiz.
Faqat ular uni olishadi.
Tizim shunday o'zgartirildi-ki, mulk huquqi yuqori darajaga o'tkazilib, ayniqsa inqiroz paytida jamlangan
holda saqlanadi, bu esa kafolatlangan kreditor tizimining da'volarini qondirishga xizmat qiladi.
Va bu sodir bo'lganda, o'zlarini himoya qilgan deb o'ylagan odamlar, jumladan eng ilg'or muassasalar va pensiya
jamg'armalari, endi hech qanday himoyaga ega bo'lmaydilar.
Va kafolatlangan kreditorlar barcha asosiy aksiyalar va obligatsiyalarni musodara qilib, barcha ommaviy
kompaniyalar ustidan nazoratni qo'lga kiritadilar.
Ular uni shunday loyihalashtirishganki, o'zlari uchun narsalarni olishlari mumkin.
Siz qarzlari bo'lmagan va barcha aktivlarini aniq hamda ravshan egalagan shaxslar va kompaniyalardan barcha
qimmatli qog'ozlarni garov sifatida qabul qilishingiz mumkin.
Menga bu jarayonning dahshatini ko'rsatish uchun misol keltirishga ruxsat bering:
Demak, siz avtomobil sotib oldingiz va naqd pulda to'ladingiz.
Siz o'zingizni juda konservativ deb o'ylaysiz.
Sizning avtomobil bo'yicha hech qanday qarzingiz yo'q.
Ammo siz bilmay turib, diler sizning avtomobilingizni garov sifatida nazorat qilishda davom etadi.
Sizga bu aytilmaydi.
Diler sizning avtomobilingizni va sotgan boshqa barcha avtomobillarni o'z kreditlari
va biznesi uchun garov sifatida ishlatadi.
Endi chakana sotuvchi bankrot bo'lmoqda.
Va faqat ma'lum kafolatli kreditorlar sud nazoratisiz darhol sizning avtomobilingizni hamda diler tomonidan ilgari
sotilgan barcha avtomobillarni tortib olish huquqiga ega.
Men buni odamlarga tushuntirganimda, ular mashinalari haqida xavotirlanishadi.
Bu sizning mashinangiz haqida emas.
Bu sodir bo'lgan voqeaga o'xshatishdir.
Bu faqat sizning mashinangiz haqida bo'lgandan ancha yomondir, chunki bu haqiqatan ham butun dunyo
bo'ylab qimmatli qog'ozlar kompleksiga taalluqli.
Shuning uchun moliyaviy qiyinchiliklaringiz tufayli aktivlaringizni yo'qotishingizga sabab bo'lmaydi.
Bu sizga xabar bermay yoki oshkor qilmay, garovingizni o'z mulki sifatida maxfiy ravishda
ishlatgan odamlarning to'lov qobiliyatsizligidir.
Bu aqlli hikoya.
Ha, ular qonunni o'zgartirdilar. Ular Yagona tijorat kodeksiga o'zgartirish kiritdilar.
Bu 1994 yildan boshlab sodir bo'ldi.
Shunday qilib, buni amalga oshirish uchun o'n yillar davomida amalga oshirilgan reja bo'lgan.
Keyin bu modelni butun dunyo bo'ylab qonunga kiritish uchun harmonizatsiya jarayoni boshlandi.
Va ular buni Yevropa Ittifoqi orqali amalga oshirishdi.
Yevropa Ittifoqi hujjatlarida bu mavzu bo'yicha birinchi muhokama 2002 yilga borib taqaladi.
O'sha paytda dot-kom inqirozidan keyin jarayon boshlandi.
Va Yevropa Ittifoqi o'zining "Huquqiy aniqlik guruhi" deb ataydigan bir tuzilmani yaratdi.
Va bu ham yaxshi narsa kabi eshitiladi.
Biroq, nazarda tutilayotgan narsa kafolatlangan kreditorlarning mijozlarning aktivlarini
musodara qilish bo'yicha huquqiy aniqlikdir.
Bu Monopoly o'yini kabi, unda doskada bo'lgan barcha personajlarning barcha pullarini bankka qaytarib qo'yishadi.
Va keyin ular aytishadi: keling, yangi o'yin boshlaymiz.
Biz shunday taxmindan kelib chiqamizki, bizda hamma narsa bor, sizda esa hech narsa yo'q.
Demak, nimadir qarzga olishni xohlaysizmi?
Va aynan shu CBDC bo'ladi, ya'ni markaziy bankning raqamli valyutasi.
Odamlar uchun CBDCdan foydalanishga qarshi turish juda qiyin bo'ladi, chunki ular haqiqatan ham ovqatlanolmaydilar.
Shu sababli oldindan xabardorlikni oshirish juda muhim, shunda odamlar nima sodir bo'layotganini tushunadilar.
Va shuning uchun odamlar tizimning eng yuqori darajalarigacha aralashishlari mumkin.
Bu tizimning eng yuqori pog'onasigacha bo'lgan yuqori salohiyatli odamlarni faollashtirish imkoniyatiga ega.
Bu tizimga qarshi odamlarni birlashtirish salohiyatiga ega.
Shunday qilib, ilonning boshi bor, lekin u o'zi hech narsa qila olmaydi; buning o'rniga u boshining
ostidagi mushakka tayanib, hamma ishni u bajaradi.
Va vazifaning bir qismi – bu xabardorlikni shu mushakka yetkazishdir.
Shunday qilib, hamma bunga duch kelishi kerak, hatto o'zlarida hokimiyat borligiga va o'zgarish
kiritishga qodir ekanliklariga ishonadigan odamlar ham.
Va bu qonuniy ravishda bajarilishi kerak.
Buni qonuniy usullar bilan kurashish kerak.
Ya'ni, muhim lavozimlardagi hakamlar buni bilsa, nima bo'lishini tasavvur qiling.
Prokurorlar. Bu firibgarlik tizimini qanday qilib bekor qilish mumkinligi bo'yicha hech qachon haqiqiy tergov o'tkazilmagan.
Va buni amalga oshirishning yo'llari bo'ladi, chunki bu faqat bir tuzilma.
David Webbning "The Great Taking" kitobi va uzunroq hujjatli filmni bu yerdan topishingiz mumkin: TheGreatTaking.com