אַלע פּריוואַטע נכסים זענען אין סכּנה צו ווערן די אייגנטום פֿון אַ פּאָר גרויסע פּריוואַטע באַנקען
אין פאַל פֿון דער קומענדיקער פינאַנציעלער קראַך.
אין ענטפֿער אויף דער גאַנצער עקספּראָפּריאַציע, זענען די געזעצן לאַנדסווייט און
אינטערנאַציאָנאַל געענדערט געוואָרן הינטער דעם ציבור.
דער הויך־ראַנגיקער פינאַנציעלער אינסיידער דייוויד וועב דערקלערט און דאָקומענטירט ווי דאָס איז פֿאָרגעקומען אין
זײַן לעצטנס פֿאַרעפֿנטלעכטן בוך, "די גרויסע צונעמונג".
און נאָך מער, דער מערסט חורבןדיקער פינאַנציעלער קראַך פֿון אַלע צײַטן איז נאָר אַרום דער ווינקל.
אין פּשוטער שפּראַך: יעדער קען זייער באַלד אַלץ פאַרלירן.
אָבער דוד וועב זעט אויך אַ געלעגנהייט און פֿאָרשלאָגט אַ מעגלעכע לייזונג.
ביטע זעט זײַנע באַמערקונגען אונטן. אויסצוגן פֿון "די גרויסע נעמען" פֿון דוד
מײַן נאָמען איז דוד וועב.
איך וווינט אין סטאָקהאָלם, שוועדן.
איך האָב פֿאַרוואַלטעט עפֿנטלעכע אַקציעס און שפּעטער העדזש־פֿונדן אין דער צײַט נאָך דעם אַזיאַטישן פֿינאַנציעלן קריזיס
און אין דער אָנפֿירונג צום דאָט־קאָם־בובל און זײַן פּלאַץ.
אלס אַ יינגל האָב איך געזען דעם אָנהייב פֿון קליוולאַנדס אינדוסטריעלער צוזאַמברעכן, און איך בין אויפגעוואַקסן
מיט דער נויט צו פֿאַרשטיין וואָס האָט אונדז צעשטערט.
ווײַל מײַן משפּחה, וואָס פריער איז געווען זייער גליקלעך, אַ פריילעכע, גוטמוטיקע משפּחה, איז דערפֿון טיף
באַטראָפֿן געוואָרן, און עס האָט ממש חרובֿ געמאַכט דעם אָרט, וווּ איך בין אויפֿגעוואַקסן.
אַזוי האָב איך באַשלאָסן צו שטודירן עקאָנאָמיע און פינאַנצן.
איך מיין אַז איך בין אַנדערש פֿון אַנדערע מענטשן אין דער פינאַנציעלער וועלט, ווײַל איך קער זיך טאַקע נישט וועגן געלט.
איך בין שטענדיק געווען אינטערעסירט צו פֿאַרשטיין זאַכן, און דאָס האָט מיר טאַקע געגעבן אַ פֿאָרטייל.
איך האָב פֿאַרשטאַנען זאַכן וואָס אַנדערע מענטשן האָבן נישט פֿאַרשטאַנען.
אין 2008 האָב איך געזען דעם ערשטן באַנקראָט פֿון אַ בראָקער־דילער .
וואָס האָט מיך געשאָקירט איז דער פאקט אַז די קליענט־קאָנטעס פֿון דעם בראָקער־דילער זענען דעביטירט געוואָרן פֿון דער בראָקערס
באַנקראָט־עסטאַט, וואָס קיינמאָל וואָלט נישט געווען מעגלעך פריער.
דורך דער גאַנצער געשיכטע פֿון ווערטפּאַפּירן זענען זיי געווען פּערזענלעכע אייגנטום.
אַזוי האָב איך אָנגעהויבן פאָרשן וואָס קען האָבן זיך געביטן.
בײַ דעם האָב איך אַנטדעקט, אַז דאָס איז געשען דורך ענדערונגען אין דעם יוניפאָרם קאָמערציעלן קאָדע אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן.
דאָס איז געענדערט געוואָרן אין אַלע 50 שטאַטן.
דאָס האָט געמיינט אַז מען קען עס דורכפֿירן שטילערהייט איבער אַ לאַנגער צײַט און דאַרף עס נישט טאָן אויף
פֿעדעראַלן ניוואָ, כּדי נישט צו ציען אויפמערקזאַמקייט.
דאָס האָט געשאַפֿן אַ נײַעם לעגאַלן קאָנסטרוקט פֿאַר אַ תביעה צו זיכערהייט.
דאַן, אין 2005, איז געקומען אַ ענדערונג אין דער באַנקראָט־געזעץ אין די פארייניקטע שטאַטן, וואָס
האָט געשאַפֿן עפּעס וואָס מען רופט "סייף האַרבער".
דאָס קלינגט אויך גוט.
אָבער סײף־האַרבער מיינט אַז געזיכערטע קרעדיטאָרן האָבן אַ זיכערן האַפֿן צו באַקומען די נכסים פֿון די קונדן, און אַז
אפילו אין פאַל פֿון שווינדל קענען זיי זײַן גאָר זיכער אַז זיי וועלן באַקומען די נכסים פֿון די קונדן.
נאָר די גרעסטע באַנקען זענען דערלויבט צו אָננעמען קונה־דעפּאַזיטן.
אַזוי דו ווילסט נישט אַז עמעצער זאָל אַרײַנמישן זיך און עפּעס נעמען.
נאָר זיי וועלן עס נעמען.
דער סיסטעם איז מאָדיפיצירט געוואָרן אַזוי אַז די אייגנטום ווערט אַריבערגעגעבן צו אַ העכערער מדרגה און געהאַלטן אין אַ
פּולירטער פאָרעם, בעיקר אין אַ קריזיס, כדי צו טרעפן די פאָדערונגען פֿון דער סיסטעם פֿון געזיכערטע קרעדיטאָרן.
און ווען דאָס פּאַסירט, וועלן די מענטשן וואָס האָבן געמיינט אַז זיי האָבן זיך באַשיצט, אַרײַנגערעכנט די מערסט סאָפיסטיצירטע
אינסטיטוציעס און פּענסיאָן־פֿאָנדן, ניט מער קיין באַשיצונג האָבן.
און די געזיכערטע קרעדיטאָרן וועלן קאָנפֿיסקירן אַלע אונטערליגנדיקע אַקציעס און באָנדן, און דערמיט
באַקומען קאָנטראָל איבער אַלע פּובליקע פֿירמעס.
זיי האָבן עס אַזוי דיזיינירט, אַז זיי קענען נעמען זאַכן פֿאַר זיך.
איר קענט אָננעמען אַלע ווערטפּאַפּירן ווי קאָלאַטעראַל פֿון יחידים און פֿירמעס וואָס האָבן נישט קיין הלוואות
קעגן זיי, נאָר באַזיצן אַלץ קלאָר און אָן קיין צווייפֿל.
לאָז איך געבן אײַך אַ משל צו ווײַזן דעם שרעק פֿון דעם פּראָצעס:
אַזוי האָסטו געקויפֿט אַ מאַשין און באַצאָלט מיט געלט.
דו מיינסט אַז דו ביסט זייער קאָנסערוואַטיוו.
דו האָסט נישט קיין חובֿות פֿאַרן אויטאָ.
אָבער אָן דײַן וויסן, האַלט דער דילער נאָך שטענדיק קאָנטראָל איבער דײַן אויטאָ ווי קאָלאַטעראַל.
דאָס וועט אייך נישט געזאָגט ווערן.
דער דילער נוצט דיין אויטאָ און אַלע אַנדערע אויטאָס וואָס ער פאַרקויפֿט, ווי קאָלאַטעראַל פֿאַר זײַנע לאָנען און זײַן געשעפֿט.
יעצט גייט דער האַנדלער באַנקראָט.
און נאָר באַשטימטע געזיכערטע קרעדיטאָרן זענען דערלויבט גלייך צו נעמען אײַער אויטאָ און אַלע אויטאָס וואָס דער
דילער האָט אי־מאָל פארקויפֿט, אָן קיין געריכטלעכע איבערקוק.
ווען איך דערצייל דאָס מענטשן, ווערן זיי באַזאָרגט וועגן זייערע אויטאָס.
דאָס איז נישט וועגן דיין אויטאָ.
דאָס איז אַ אַנאַלאָגיע פֿאַר וואָס איז געשען.
עס איז פיל ערגער ווי אויב עס וואָלט געווען נאָר דיין אויטאָ, ווײַל עס ליטעראַליש אַרײַננעמט דעם
גאַנצן ווערטפּאַפּירן־קאָמפּלעקס אַרום דער וועלט.
דערפֿאַר איז נישט אייער אינסאָלווענץ וואָס גורם דעם פאַרלוסט פֿון אייערע אַסעטן.
עס איז די אינסאָלווענץ פֿון די מענטשן וואָס געהיימלעך האָבן גענוצט אײַער קאָלאַטעראַל ווי זייער אייגענעם
אייגנטום אָן אײַך צו דערציילן אָדער עס צו אַנטפּלעקן.
דאָס איז אַ קלוגע מעשׂה.
יאָ, זיי האָבן געענדערט דעם געזעץ. זיי האָבן געענדערט דעם יוניפאָרם קאָממערסיאַל קאָוד.
דאָס איז געשען פֿון 1994 אָן.
אַזוי איז געווען אַ פּלאַן וואָס איז דורכגעפֿירט געוואָרן איבער דעקאַדעס צו דערגרייכן דאָס.
דערנאָך איז אַ האַרמאָניזאַציע־פּראָצעס אָנגעהויבן צו פֿאַרשרייַבן דעם מאָדעל אין געזעץ איבער דער גאַנצער וועלט.
און זיי האָבן דאָס געטאָן דורך די אייראפעישע פאראייניקונג.
די ערשטע דיסקוסיע וועגן דעם טעמע, וואָס מען געפֿינט אין אייראפעישע פארייניקונג־דאָקומענטן, שטאַמט פֿון 2002.
אין יענער צײַט האָט דער פּראָצעס אָנגעהויבן נאָך דעם דאָט־קאָם־קראַך.
און די אייראפעישע פאראייניקונג האָט געשאַפֿן עפּעס וואָס זי רופט די "גרופּע פֿאַר לעגאַלער זיכערקייט".
און דאָס קלינגט אויך ווי אַ גוטע זאַך.
אָבער, וואָס מען מיינט איז לעגאַלער זיכערקייט פֿאַר געזיכערטע קרעדיטאָרן צו קאָנפֿיסקירן די אַסעטן פֿון קונדן.
עס איז ווי אַ שפּיל מאָנאָפּאָלי, וווּ אַלע געלט פֿון אַלע כאַראַקטערן אויף דער טאַפֿל ווערט צוריקגעשיקט צום באַנק.
און דאַן זאָגן זיי, לאָמיר אָנהייבן אַ נײַעם שפּיל.
מיר הייבן אָן פֿון דער הנחה אַז מיר האָבן אַלץ און איר האָט גאָרנישט.
אַזוי, ווילסטו עפּעס אויסלײַען?
און דאָס איז וואָס דער CBDC וועט זײַן, די דיגיטאַלע קראַנטע פֿון דער צענטראַל־באַנק.
עס וועט זײַן זייער שווער פֿאַר מענטשן זיך צו קעגנשטעלן דעם באַניץ פֿון CBDC, ווײַל זיי וועלן ממש נישט קענען עסן.
און דערפֿאַר איז עס אַזוי וויכטיק פֿריִער אויפֿמערקזאַמקייט צו שאַפֿן, כּדי אַז מענטשן זאָלן פֿאַרשטיין וואָס פּאַסירט.
און אַזוי אַז מענטשן קענען זיך באַטייליקן ביז די העכסטע ניוואָען פֿון דער סיסטעם.
עס האָט די מעגלעכקייט צו אַקטיווירן זייער טאַלאַנטירטע מענטשן, ביז צום שפּיץ פֿון דער סיסטעם.
עס האָט די מעגלעכקייט צו פֿאַראייניקן מענטשן קעגן דעם סיסטעם.
אַזוי איז דאָ אַ קאָפּ פֿון דער שלאַנג, אָבער ער קען אַליין גאָרנישט טאָן; אַנשטאָט דעם פֿאַרלאָזט ער זיך אויף דעם
מוסקל אונטערן קאָפּ פֿון דער שלאַנג, וואָס טוט אַלץ פֿאַר אים.
און אַ טייל פֿון דער אויפֿגאַבע איז צו שטופּן דעם באַוווּסטזײַן אַרויף צו דעם מוסקל.
אַזוי מוז יעדער זיך דערמיט אָפּגעבן, אפילו מענטשן וואָס גלייבן אַז זיי האָבן מאַכט און קענען מאַכן אַ חילוק.
און דאָס מוז געטאָן ווערן לויטן געזעץ.
עס מוז מען באַקעמפן מיט לעגאַלע מיטלען.
איך מיין, שטעלט אייך פאָר וואָס וואָלט געשען אויב ריכטער אין וויכטיקע פּאָזיציעס וואָלטן דערפֿון געוואוסט.
פּראָקוראָרן. קיין אמתדיקע אויספֿאָרשונג איז קיינמאָל נישט דורכגעפֿירט געוואָרן וועגן ווי
אַזוי מען קען אָפּשאַפֿן דעם באַטרוגדיקן סיסטעם.
און עס וועלן זײַן וועגן דאָס צו טאָן, ווײַל עס איז נאָר אַ קאָנסטרוקט.
דאָס בוך "די גרויסע נעמונג" פֿון דוד וועב און דער לענגערער דאָקומענטאַר־פֿילם קען מען געפֿינען דאָ: TheGreatTaking.com