1
00:00:10,143 --> 00:00:13,297
Bonjou, chè zanmi!

2
00:00:13,297 --> 00:00:21,814
Yon lòt fwa ankò, gen yon referandòm federal k ap vini
nan Swis, e li pa fasil pou m deside kijan pou m vote.

3
00:00:21,814 --> 00:00:29,036
Kidonk, se sou AHV la – ki vle di pwovizyon pou
laj avanse oswa pansyon, jan yo di sa an Almay.

4
00:00:29,036 --> 00:00:40,287
Li konsène yon 13yèm pansyon chak mwa, ki dwe peye "pou yon
pi bon lavi nan laj avanse" – gen tou yon dezyèm ki rele "pou

5
00:00:40,287 --> 00:00:46,330
asirans pwovizyon retrèt", ki konsène ogmante laj retrèt la.

6
00:00:46,330 --> 00:00:54,822
Kisa mwen ta dwe vote pou? WI oswa NON? Tou
de sonnen posib yon jan. Ah! Mèsi Bondye!

7
00:00:54,822 --> 00:01:01,599
Mwen resevwa kèk mesaj: Kisa?! Yon mesaj pèsonèl pou mwen, soti
nan ansyen manm Konsèy Federal Doris Leuthard ak

8
00:01:01,599 --> 00:01:08,059
ansyen manm Konsèy Federal ki renome Adolf Ogi –
èske li pa t manm Konsèy Federal lè m te tou piti?

9
00:01:08,059 --> 00:01:14,612
Li di: "Apèl ijan pou pwoteje AHV nou
an. Non pou 13yèm pansyon AHV la!!"

10
00:01:14,612 --> 00:01:19,655
Èske mwen gen privilèj pou m resevwa
rekòmandasyon sou kiyès pou m vote nan men pèsonalite selèb?

11
00:01:19,655 --> 00:01:24,576
O non, pwobableman pa – li
definitivman adrese a tout popilasyon Swis la!

12
00:01:24,576 --> 00:01:28,109
Kidonk, li sanble gen yon bagay ki vrèman enpòtan an jwèt.

13
00:01:28,109 --> 00:01:31,384
Epi kounye a, fòk mwen tounen dèyè yon ti kras:

14
00:01:31,384 --> 00:01:39,431
Sepandan, anvan mwen senpleman aksepte san reflechi
lèt avètisman long sa a ak apèl pou vote yo,

15
00:01:39,431 --> 00:01:44,590
premye panse mwen se: kiyès konseye federal sa yo te ye?

16
00:01:44,590 --> 00:01:49,497
Èske yo te pran swen byennèt pèp Swis la pandan manda yo?

17
00:01:49,497 --> 00:01:55,227
Èske yo te vrè reprezantan pèp la, oswa èske
yo te menm jan ak Konseye Federal aktyèl nou

18
00:01:55,227 --> 00:01:59,182
yo, soumèt anba WEF, OMS, Nasyonzini ak OTAN?

19
00:01:59,182 --> 00:02:08,190
Ebyen, mwen sonje epòk Doris Leuthard la: èske se pa li ki te
konseye federal ki te gen gwo lyen ak lobyè telefòn mobil yo?

20
00:02:08,190 --> 00:02:16,870
Gen menm moun ki di ke yo te pwomote li nan gwo
pozisyon li a akoz konpayi telefòn mobil yo e pa akoz pèp la.

21
00:02:16,870 --> 00:02:20,363
Sa a yon ti jan twò fò... Mwen pa fin sèten de sa.

22
00:02:20,363 --> 00:02:29,911
Men sa m konnen pou sèten se ke li te bay enstriksyon pou
twonpe yon ti kras ak valè limit yo lè li manipile yo atravè

23
00:02:29,911 --> 00:02:36,083
mezi lannwit oswa mezi ki sanble pou kontoune rezistans kont 5G.

24
00:02:36,083 --> 00:02:37,896
Ki kalite desizyon sa a te ye?

25
00:02:37,896 --> 00:02:41,156
Èske li te pwòch pèp la?

26
00:02:41,156 --> 00:02:45,263
Konsèyè Federal Adolf Ogi, kisa ki te karakterize manda li?

27
00:02:45,263 --> 00:02:51,963
Mwen sonje yon sitasyon li ki renome: "Nou antoure pa zanmi."

28
00:02:51,963 --> 00:02:58,850
Èske sa vle di, nan langaj senp, ke
netralite ame pa ta dwe tèlman enpòtan ankò?

29
00:02:58,850 --> 00:03:03,670
Nan epòk pwogresif sa a, èske lagè pa ta yon menas ankò?

30
00:03:03,670 --> 00:03:11,569
Pa egzanp, Ogi te fè presyon pou Swis la rantre nan
sou-òganizasyon NATO a ki rele "Partnership for Peace" epi li

31
00:03:11,569 --> 00:03:15,869
te fè aranjman pou voye sòlda Swis yo nan Kosovo an 1999.

32
00:03:15,869 --> 00:03:20,843
Yon lòt pawòl li te popilè se te:
"Seckle statt chriege" (sove pito ke kriye).

33
00:03:20,843 --> 00:03:24,443
Nan lòt mo: "Pi bon pou jwe espò pase fè lagè!"

34
00:03:24,443 --> 00:03:33,936
Wi, èske li vrèman panse ke nenpòt sitwayen Swis, Alman,
Otrichyen oswa Ameriken ta janm vle ale nan lagè volontèman?

35
00:03:33,936 --> 00:03:42,110
Èske se pa toujou moun ki nan tèt la,
dirijan yo, ki te wè nesesite pou lagè?

36
00:03:42,110 --> 00:03:46,043
Sa a se, natirèlman, yon sijè difisil pou yon menaj ak manman.

37
00:03:46,043 --> 00:03:55,109
Men èske ou vrèman panse Ameriken yo te oblije
defann pwòp fwontyè yo ann Irak, Afganistan oswa Vyetnam?

38
00:03:55,109 --> 00:03:58,883
Èske enterè ki te an kesyon yo pa t totalman diferan nan chak ka?

39
00:03:58,883 --> 00:04:05,841
Mwen te tande ak pwòp zòrèy mwen kijan
Prezidan Obama te admèt nan nouvèl SRF nan epòk la

40
00:04:05,841 --> 00:04:10,510
ke yo pa t jwenn okenn zam nikleyè nan Irak...

41
00:04:10,510 --> 00:04:13,876
Men se te rezon reyèl pou lagè a.

42
00:04:13,876 --> 00:04:18,016
Oh, kidonk se sèlman anviwon yon
milyon moun ki mouri yon lanmò mechan.

43
00:04:18,016 --> 00:04:22,316
Ah, kidonk se sèlman yon sèl peyi ki te
kontamine epi detwi ak minisyon iranyòm.

44
00:04:22,316 --> 00:04:26,476
Anpil tibebe fèt ak andikap brital kòm rezilta.

45
00:04:26,476 --> 00:04:31,236
www.kla.tv/10611, elatriye... "Padon – nou te fè erè..."

46
00:04:31,236 --> 00:04:35,003
Pa gen okenn konsekans ditou! Se sèlman pwofi!

47
00:04:35,003 --> 00:04:44,096
Pwofi kriz pou loby zam, pwofi kriz pou konplèks finansye a
atravè tout prè rekonstriksyon yo ak yon milye lòt bagay!

48
00:04:44,096 --> 00:04:51,443
Oswa, pa egzanp, lagè nan Afganistan: èske se te
petèt pou defans nasyonal oswa pou konbat teworis?

49
00:04:51,443 --> 00:05:03,616
Non, moun ki anndan rapòte: se te yon lagè dwòg paske lidè
a, Mullah Omar, te entèdi pwodiksyon opyòm nan Jiyè 2000.

50
00:05:03,616 --> 00:05:08,756
Afganistan se sous 75% eroïn nan mond lan.

51
00:05:08,756 --> 00:05:16,396
Gè a te deside sa poukont li – an 2002, medya yo
te rapòte yon rekò rekòt – pi gwo pase tout tan!

52
00:05:16,396 --> 00:05:22,303
Paske moun ki rich anpil yo itilize li
pou fè plizyè milya sou do pèp la...

53
00:05:22,303 --> 00:05:26,660
Ebyen, Mesye Ogi: pèsonn nan nou pa t janm vle lagè!

54
00:05:26,660 --> 00:05:32,510
Kidonk, ki sa ki te verite evidan
pa yo a? ("Seckle statt chriege...")

55
00:05:32,510 --> 00:05:39,936
Men kounye a mwen dwe finalman retounen sou sijè a: Èske mwen
kounye a, nan sitiyasyon sa a, ta dwe kwè

56
00:05:39,936 --> 00:05:47,490
ansyen konseye federal mwen yo epi obeyi apèl
ijan sa a pou vote NON pou 13yèm pansyon an?

57
00:05:47,490 --> 00:05:55,903
Byen, mwen reyalize ke sa pa tèlman senp, paske dezyèm
inisyativ pansyon an gen gwo konsekans tou pou anpil Swis:

58
00:05:55,903 --> 00:06:02,150
Sètadi, oblije travay pi lontan e pi lontan
epi toujou resevwa pansyon ki pi piti e pi piti.

59
00:06:02,150 --> 00:06:10,050
Mwen ta di m ka vote jan m vle, men sa ap toujou
tounen pou mòde m, paske gen lòt plan k ap fèt...

60
00:06:10,050 --> 00:06:17,733
Chè kolèg, mwen pa kwè mwen ka rekòmande yon
vòt jodi a, paske gen pwoblèm ki pi vaste

61
00:06:17,733 --> 00:06:22,796
isit la ki pa ka rezoud ak yon vòt WI oswa NON.

62
00:06:22,796 --> 00:06:24,916
Men ak kisa lè sa a?

63
00:06:24,916 --> 00:06:34,630
Nou dwe aprann konprann pi gwo foto a epi sispann panse
ke leta papa nou gen sèlman pi bon enterè nou nan kè li.

64
00:06:34,630 --> 00:06:42,396
Nou dwe reveye! Poukisa AHV a pa ase
ankò? Ki kote tout lajan sa a ap ale?

65
00:06:42,396 --> 00:06:46,643
Ki kote tout pwofi konpayi famasetik yo fè nan kriz la ale?

66
00:06:46,643 --> 00:06:58,336
Konpayi famasetik Moderna ak Pfizer, pa egzanp, te fè
plis pase 100 milya dola ak vaksen Covid yo rive mas 2023.

67
00:06:58,336 --> 00:07:05,830
Sa se 20 fwa plis pase bidjè Òganizasyon
Mondyal Lasante a pou ane 2020 ak 2021.

68
00:07:05,830 --> 00:07:11,263
Sepandan, nou peye anviwon 2.8 milyon CHF bay OMS chak ane.

69
00:07:11,263 --> 00:07:19,236
Nan ane 2020-22 yo, ap genyen menm 17
milyon kontribisyon debaz volontè anplis.

70
00:07:19,236 --> 00:07:30,836
Kisa w panse de itilize gwo pwofi konpayi famasetik yo fè
pou ranbouse kontribisyon obligatwa OMS yo bay peyi yo?

71
00:07:30,836 --> 00:07:35,430
Apre tou, OMS la te fòse nou pran vaksen.

72
00:07:35,430 --> 00:07:43,490
Men non, non, pwofi yo pa ap desann,
yo toujou ap antre nan pòch moun prive.

73
00:07:43,490 --> 00:07:53,216
Epi domaj ak efè segondè yo, pa egzanp, nan eskandal vaksen piki
jenetik Covid la, tankou kantite moun ki mouri san konte, anpil

74
00:07:53,216 --> 00:08:01,423
ka andikap, kriz kadyak, konjesyon serebral, myokadit, otis lakay
timoun, elatriye, se popilasyon an menm ki

75
00:08:01,423 --> 00:08:09,003
vin finanse yo, pa egzanp atravè frè asirans
sante ki wo anpil oswa atravè pwòp ekonomi yo.

76
00:08:09,003 --> 00:08:20,963
Pa egzanp, prim asirans sante mwayèn pa mwa an Swis
an 2024 ap koute anviwon 360 CHF pou yon sèl moun!

77
00:08:20,963 --> 00:08:28,103
Yon fanmi mwayen ka byen vit jwenn tèt li ap
peye ant 1,500 ak 2,000 frank Swis pa mwa.

78
00:08:28,103 --> 00:08:34,196
Mwen menm pa konnen kijan nou te
rive soutni fanmi 13 moun nou an...

79
00:08:34,196 --> 00:08:40,862
Epi gen toujou nouvo kontra milyon liv ak
endistri famasetik la pou dòz vaksen pou "pandemi k ap

80
00:08:40,862 --> 00:08:45,263
vini yo" – an Almay, mwen tande pale de 6 milya...

81
00:08:45,263 --> 00:08:51,223
Sa ki pi enpòtan se ke li deja peye – si ou
bezwen li oswa ou pa, sa pa tèlman enpòtan...

82
00:08:51,223 --> 00:08:57,110
Menm jan ak lè sa a ak grip kochon, lè moun yo
tou senpleman te sispann vini pou vaksen yo.

83
00:08:57,110 --> 00:09:04,723
Rès dòz vaksen yo, ki vo kèk milyon
frank Swis, ta ka jete apre sa...

84
00:09:04,723 --> 00:09:09,996
Ou wè, tout gwo lajan sa a manke nan fon pansyon AHV la...

85
00:09:09,996 --> 00:09:18,836
Apropo, yo te oblije detwi plis pase 10 milyon dòz
vaksen COVID-19 an Swis paske yo pa t itilize yo.

86
00:09:18,836 --> 00:09:26,343
Yo estime pri total dechè sa a omwen 270 milyon frank Swis.

87
00:09:26,343 --> 00:09:39,190
Si nou aplike sa a pou 2.4 milyon benefisyè AHV yo (dapre done
2021), sa t ap yon bèl sòm pou chak moun si yo ta ranbouse li.

88
00:09:39,190 --> 00:09:44,850
Nan Inyon Ewopeyèn nan, y ap jete 55 milyon dòz vaksen.

89
00:09:44,850 --> 00:09:51,236
E sa se jis yon ti egzanp kote kèk nan lajan AHV ki manke yo ale.

90
00:09:51,236 --> 00:09:59,436
Ann kontinye kalkil nou yo epi pran peman koezyon yo
("peman konpansasyon") ke Swis la peye lòt peyi yo.

91
00:09:59,436 --> 00:10:01,903
Ann gade sa pi pre:

92
00:10:01,903 --> 00:10:11,949
Ant 2007 ak 2017, yo te distribye 1.3 milya CHF
isit la pou devlopman peyi lès Inyon Ewopeyen yo.

93
00:10:11,949 --> 00:10:16,890
Sa egal a 130 milyon frank Swis pa ane.

94
00:10:16,890 --> 00:10:23,790
Poukisa nou peye gwo sòm lajan chak ane bay Inyon
Ewopeyen an, Nasyonzini ak Òganizasyon Mondyal Lasante a?

95
00:10:23,790 --> 00:10:28,596
Apre sa, gen yon lòt pwoblèm, sètadi avòtman.

96
00:10:28,596 --> 00:10:36,336
Nou pèdi dè milye timoun; dapre estatistik
ofisyèl, plis pase 11,000 timoun (san konte

97
00:10:36,336 --> 00:10:40,923
ka ki pa rapòte yo) yo fè avòtman chak ane.

98
00:10:40,923 --> 00:10:50,408
Kidonk, pandan 20 dènye ane yo, sa reprezante omwen
220,000 moun ki kounye a manke nan fòs travay la – sa ki pale

99
00:10:50,408 --> 00:10:55,610
de mank travayè kalifye yo – men tou nan finansman AHV la.

100
00:10:55,610 --> 00:10:58,676
Epi tout sa a ak benediksyon gouvènman an.

101
00:10:58,676 --> 00:11:06,949
An pasan, Doris Leuthard, ki te defann nouvo lwa
sou solisyon limit tan an, voye salitasyon li tou.

102
00:11:06,949 --> 00:11:12,314
Jodi a, touye yon timoun nan vant manman li
pa konsidere ankò kòm yon asasinay – yo chanje

103
00:11:12,314 --> 00:11:16,290
non timoun ki poko fèt la pou "tisi selilè".

104
00:11:16,290 --> 00:11:25,969
Byento, si kèk defansè "vant mwen se pou mwen" jwenn sa
yo vle, y ap ajoute "avòtman apre nesans" nan pwogram nan.

105
00:11:25,969 --> 00:11:30,663
Èske nou pèdi tèt nou?

106
00:11:30,663 --> 00:11:37,710
Mwen toujou sonje byen kijan yo te rele nou
"antisosyal" lè sa a ak gwo fanmi nou an.

107
00:11:37,710 --> 00:11:43,828
Yon pwofesè te repwoche m yon fwa, li mande
poukisa nou te gen tèlman "Gofen" lè nou pa t menm

108
00:11:43,828 --> 00:11:48,423
kapab peye pou kan ski a paske nou te mande yon rabè.

109
00:11:48,423 --> 00:11:55,576
Men pitit nou yo ak kanmarad yo kounye a ap
sipòte jenerasyon granmoun aje AHV jodi a.

110
00:11:55,576 --> 00:11:59,363
Poukisa nou gen tèlman kèk pitit?

111
00:11:59,363 --> 00:12:03,563
Nan Swis, se yon pousantaj tèlman piti pa moun.

112
00:12:03,563 --> 00:12:10,596
Epi yo anseye timoun nan lekòl ke
li nòb pou yo pa fè pitit – poukisa?

113
00:12:10,596 --> 00:12:15,323
Paske timoun yo se pi gwo polyan CO2 ki egziste?

114
00:12:15,323 --> 00:12:20,836
Kiyès ki bay enstriksyon konsa tòde ak san sans?

115
00:12:20,836 --> 00:12:25,143
Sa pi mal toujou pase manti pet bèf la!

116
00:12:25,143 --> 00:12:33,413
Poukisa etranje ak fanmi yo ak fanmi yo resevwa plis lajan nan
fon sekirite sosyal la san yo pa bay anyen an

117
00:12:33,413 --> 00:12:41,650
retou pase granmoun aje nou yo, ki te travay tout
lavi yo epi ki te peye nan sistèm nan pou vyeyès yo?

118
00:12:41,650 --> 00:12:49,935
Yon konparezon: yon pansyonè Swis resevwa an mwayèn 1,500 CHF pa
mwa, pandan yon moun k ap chèche azil ki gen

119
00:12:49,935 --> 00:12:57,729
yon madanm ak de timoun ka resevwa jiska
6,500 CHF lè yo ajoute tout benefis yo ansanm.

120
00:12:57,729 --> 00:13:03,455
Èske se ekriti men Konseye Federal nou yo, ki pa
angaje ankò nan byennèt pèp la, men pito nan kèk

121
00:13:03,455 --> 00:13:08,616
enterè ekonomik, sosyete sekrè oswa nenpòt lòt bagay?

122
00:13:08,616 --> 00:13:13,230
Ou wè, isit la ou rale yon fil ki pap kase.

123
00:13:13,230 --> 00:13:22,000
Epi fen istwa a pa la a, men daprè chèf WEF la, Klaus Schwab, ak
Ajanda 2030 li a, yo rele Great Reset, , fen an se

124
00:13:22,000 --> 00:13:30,236
lè nou pap resevwa okenn pansyon ankò, an reyalite nou
pap gen anyen ki rete, epoutan nou sipoze kontan...

125
00:13:30,236 --> 00:13:39,640
Paske yo sipoze yon ti revni debaz sifi pou nou, ki, selon
jan nou obeyi li menm oswa ajanda Nouvo Lòd Mondyal la, yo ka

126
00:13:39,640 --> 00:13:46,489
koupe l oswa fè l konplètman enposib pou jwenn li lè sa nesesè.

127
00:13:46,489 --> 00:13:51,216
Èske ou kwè sa? Sa deja se yon reyalite nan Lachin.

128
00:13:51,216 --> 00:13:58,643
Kidonk direksyon jeneral la se: tout bagay soti nan pòch
ou pou ale nan pòch yon sosyete sekrè moun ki super-rich.

129
00:13:58,643 --> 00:14:03,693
Èske se lavni sa a nou vle pou tèt nou ak pitit nou yo?

130
00:14:03,693 --> 00:14:05,190
E ou konnen sa?

131
00:14:05,190 --> 00:14:15,790
Sa a toujou pa fen an, paske fen ou detèmine a se yon
rediksyon nan popilasyon an pou rive 500 milyon moun.

132
00:14:15,790 --> 00:14:24,976
Sa vle di ke 7.5 milya moun se
"resipyan pansyon AHV ki superflu."

133
00:14:24,976 --> 00:14:30,870
Olye de yon rekòmandasyon pou vote, mwen ka
sèlman fè yon sèl demann: nou dwe reveye.

134
00:14:30,870 --> 00:14:35,650
Nou dwe kenbe yon je byen veye sou
lidè nou yo epi reyaji kòmsadwa.

135
00:14:35,650 --> 00:14:41,206
Nou vrèman bezwen enfòme tèt nou – men
sa vle di pa nan laprès prensipal la!

136
00:14:41,206 --> 00:14:44,696
Paske yo tout konplis youn ak lòt.

137
00:14:44,696 --> 00:14:51,823
Epi bagay nou dekouvri yo, nou dwe gaye yo
jiskaske yon nouvo konsyans piblik parèt.

138
00:14:51,823 --> 00:15:00,941
Lè sa a, yon bagay nouvo ka genyen, yon bagay ki soti nan pèp la,
nan moun ki pi fèb yo, nan timoun yo, nan tibebe ki fèk fèt yo,

139
00:15:00,941 --> 00:15:06,510
nan granmoun aje yo, e mwen pwomèt ou, lè sa a nou tout ap byen.

140
00:15:06,510 --> 00:15:09,783
Nou pap gen pwoblèm pansyon ankò.

141
00:15:09,783 --> 00:15:21,616
Kwayans mwen se sa a: kote enjistis, eksplwatasyon ak
manti ap fleri, mwen vle kanpe pou jistis, verite ak lanmou.

142
00:15:21,616 --> 00:15:24,390
Mwen swete w tout sa ki pi bon – e orevwa!