1
00:00:10,143 --> 00:00:13,297
Сәлам, кадерле дуслар!

2
00:00:13,297 --> 00:00:21,814
Тагын бер кат Швейцариядә федераль референдум якынлаша,
һәм миңа ничек тавыш бирергә икәнен аңлау җиңел түгел.

3
00:00:21,814 --> 00:00:29,036
Димәк, бу AHV турында – ул Германиядә «old-age
provision» яки «пенсия» дип аталган картлык тәэминаты.

4
00:00:29,036 --> 00:00:39,799
Бу картлыкта яхшырак тормыш өчен түләнәчәк 13-нче
айлык пенсия турында – икенчесе «имин пенсия

5
00:00:39,799 --> 00:00:46,330
тәэминаты» дип атала, ул пенсия яшен күтәрүгә кагыла.

6
00:00:46,330 --> 00:00:54,822
Мин нәрсә өчен тавыш бирергә тиеш? Әйе яки Юк?
Икесе дә ничектер ышанычлы яңгырый. Ах! Рәхмәт Ходайга!

7
00:00:54,822 --> 00:01:01,633
Миңа берничә хат килде: Нәрсә?! Минем өчен шәхси хат элекке
федераль советчы Дорис Лётардтан һәм мәшһүр

8
00:01:01,633 --> 00:01:08,059
элекке федераль советчы Адольф Огидан – мин
бик яшь чакта ул федераль советчы түгел идеме?

9
00:01:08,059 --> 00:01:14,612
Анда болай язылган: «Безнең AHVны саклау өчен
ашыгыч мөрәҗәгать. 13-нче AHV пенсиясенә – юк!!»

10
00:01:14,612 --> 00:01:19,655
Мәшһүр шәхесләрдән сайлау буенча
киңәшләр алу минем өчен өстенлекме?

11
00:01:19,655 --> 00:01:24,576
Ох, юктыр, мөгаен – ул һичшиксез
бөтен Швейцария халкына адресланган!

12
00:01:24,576 --> 00:01:28,109
Шулай итеп, бик мөһим нәрсә куркыныч астында кебек.

13
00:01:28,109 --> 00:01:31,384
Һәм хәзер миңа бераз кире кайтырга туры килә:

14
00:01:31,384 --> 00:01:39,852
Ләкин мин бу озын кисәтү хатын һәм тавыш бирүгә
чакыруларны гади генә күз йоммыйча кабул итәр алдыннан,

15
00:01:39,852 --> 00:01:44,590
беренче уйым: бу федераль шура әгъзалары кемнәр иде?

16
00:01:44,590 --> 00:01:49,497
Вәкаләт вакытында алар Швейцария
халкының иминлеген кайгыртканнармы?

17
00:01:49,497 --> 00:01:55,106
Алар халыкның чын вәкилләре идеме, әллә хәзерге федераль
советчыларыбыз кебек үк Дөнья икътисади форумга, Дөнья

18
00:01:55,106 --> 00:01:59,182
сәламәтлек саклау оешмасына, БМОга һәм НАТОга буйсындылармы?

19
00:01:59,182 --> 00:02:08,190
Мин Дорис Лейухард чорын хәтерлим: ул мобиль телефон лоббисы
белән нык бәйләнешләре булган федераль советчы түгел идеме?

20
00:02:08,190 --> 00:02:16,870
Хәтта кайберәүләр аның югары вазыйфага халык түгел, ә
мобиль телефон ширкәтләре аркасында күтәрелгән дип әйтә.

21
00:02:16,870 --> 00:02:20,363
Бу бераз артык көчле... Мин моңа шикләнәм.

22
00:02:20,363 --> 00:02:27,953
Ләкин мин төгәл беләм: ул бервакыт чик кыйммәтләрен бераз
алдаштыру өчен, төнге үлчәүләр яки шундый ук

23
00:02:27,953 --> 00:02:36,083
ысуллар белән аларны манипуляцияләп, 5G-га каршы
торуны урап узу максатыннан күрсәтмәләр биргән.

24
00:02:36,083 --> 00:02:37,896
Бу нинди карар иде?

25
00:02:37,896 --> 00:02:41,156
Ул халыкка якын идеме?

26
00:02:41,156 --> 00:02:45,263
Федераль киңәшче Адольф Оги, аның
вазифада эшләү чорын нәрсә характерлады?

27
00:02:45,263 --> 00:02:51,963
Мин аның бер мәшһүр сүзен хәтерлим:
«Без дуслар белән уратып алынганбыз».

28
00:02:51,963 --> 00:02:58,850
Бу гади телдә әйткәндә, кораллы нейтралитет
хәзер инде шулкадәр мөһим булмаска тиеш дигән сүзме?

29
00:02:58,850 --> 00:03:03,670
Бу прогрессив заманда сугыш инде янау булмасмы?

30
00:03:03,670 --> 00:03:11,565
Мәсәлән, Оги Швейцариянең НАТОның «Тинчлек өчен
партнерлык» исемле бүлекчәсенә кушылуын алга сөрде һәм 1999

31
00:03:11,565 --> 00:03:15,869
елда швейцария солдатларын Косовога җибәрүне оештырды.

32
00:03:15,869 --> 00:03:20,843
Аның тагын бер мәшһүр әйтеме: «Seckle
statt chriege» (елау урынына сакла).

33
00:03:20,843 --> 00:03:24,443
Башка сүзләр белән әйткәндә: «Сугыш алып
барудан бигрәк спорт белән шөгыльләнү яхшырак!»

34
00:03:24,443 --> 00:03:30,015
Әйе, ул чынлап та уйлыймы, ки теләсә кайсы
швейцария, Германия, Австрия яки Америка ватандашы

35
00:03:30,015 --> 00:03:33,936
беркайчан да ихтыярлы рәвештә сугышка барырга теләгән?

36
00:03:33,936 --> 00:03:42,110
Һәрвакыт сугыш кирәклеген иң югарыда
торучылар, хакимнәр генә күрмәделәрме?

37
00:03:42,110 --> 00:03:46,043
Бу, әлбәттә, өй хуҗабикәсе һәм ана өчен авыр тема.

38
00:03:46,043 --> 00:03:55,109
Ләкин син чынлап та уйлыйсыңмы, американнарга Иракта,
Әфганстанда яки Вьетнамда үз чикләрен якларга туры килде дип?

39
00:03:55,109 --> 00:03:58,883
Һәр очракта катнашкан мәнфәгатьләр бөтенләй төрлечә булмадымы?

40
00:03:58,883 --> 00:04:05,469
Мин үз колакларым белән ишеттем, ничек
Президент Обама шул вакытта SRF хәбәрләрендә

41
00:04:05,469 --> 00:04:10,510
Иракта бернинди атом корал табылмады дип таныды...

42
00:04:10,510 --> 00:04:13,876
Ләкин бу сугышның чын сәбәбе шул иде.

43
00:04:13,876 --> 00:04:18,016
О, димәк, бары тик якынча бер
миллион кеше генә явыз үлем кичергән.

44
00:04:18,016 --> 00:04:22,316
Ах, димәк, бары тик бер ил генә уран
амунициясе белән пычратылып, юк ителгән.

45
00:04:22,316 --> 00:04:26,476
Нәтиҗәдә санап бетергесез сабыйлар
явызлык белән инвалид булып туды.

46
00:04:26,476 --> 00:04:31,236
www.kla.tv/10611һәм башкалар...
"Гафу итегез – без ялгышкан идек..."

47
00:04:31,236 --> 00:04:35,003
Бернинди нәтиҗәләр дә юк! Фәкать табыш кына!

48
00:04:35,003 --> 00:04:40,695
Корал лоббисы өчен кризис табышлары, барлык
торгызу кредитлары һәм меңләгән башка эшләр

49
00:04:40,695 --> 00:04:44,096
аша финанс комплексы өчен кризис табышлары!

50
00:04:44,096 --> 00:04:51,443
Яки, мәсәлән, Әфганстандагы сугыш: ул, бәлки, милли
оборона яки террорчылыкка каршы көрәшү өчен булгандырмы?

51
00:04:51,443 --> 00:05:03,616
Юк, эчке чыганаклар хәбәр итә: бу наркотик сугышы иде, чөнки лидер
Мулла Омар 2000 елның июлендә опиум җитештерүне тыйган иде.

52
00:05:03,616 --> 00:05:08,756
Афганстан дөнья героинының 75%ын чыгара.

53
00:05:08,756 --> 00:05:16,396
Сугыш моны үзе хәл итте – 2002 елда матбугат рекордлы
уңыш турында хәбәр итте – элеккегеләрдән дә зуррак!

54
00:05:16,396 --> 00:05:22,303
Чөнки бик байлар аны халык хисабына
миллиардлар эшләү өчен кулланалар...

55
00:05:22,303 --> 00:05:26,660
Ярар, Оги әфәнде: безнең беркем дә сугыш теләмәде!

56
00:05:26,660 --> 00:05:32,510
Аларның шул дөреслекләре нәрсә иде
соң? («Seckle statt chriege...»)

57
00:05:32,510 --> 00:05:41,605
Ләкин хәзер мин ниһаять төп темага кире кайтырга тиеш: бу
хәлдә мин элекке федераль киңәшчеләремә ышаныргамы һәм 13-нче

58
00:05:41,605 --> 00:05:47,490
пенсиягә «юк» дип тавыш бирүгә бу ашыгыч мөрәҗәгатьне үтәргәме?

59
00:05:47,490 --> 00:05:52,810
Ярар, мин моның шулкадәр гади түгеллеген
аңлыйм, чөнки икенче пенсия инициативасы да күп

60
00:05:52,810 --> 00:05:55,903
кенә швейцариялеләр өчен зур нәтиҗәләргә ия:

61
00:05:55,903 --> 00:06:02,150
Ягъни, көннән-көн озаграк эшләргә туры
килә, ә пенсияләр көннән-көн кечерәя.

62
00:06:02,150 --> 00:06:10,050
Миңа калса, мин теләгәнчә тавыш бирә алам, ләкин бу миңа
кире борылып бәреләчәк, чөнки башка планнар да эшләнә...

63
00:06:10,050 --> 00:06:17,684
Хөрмәтле хезмәттәшләр, мин бүген тавыш бирүне тәкъдим итә
алмыйм, чөнки монда әллә ни киңрәк проблемалар бар,

64
00:06:17,684 --> 00:06:22,796
аларны «әйе» яки «юк» дип кенә тавыш бирү белән чишеп булмый.

65
00:06:22,796 --> 00:06:24,916
Ә ни белән соң?

66
00:06:24,916 --> 00:06:30,080
Без киңрәк картинаны аңларга өйрәнергә һәм
безнең ана иле бары тик безнең иң яхшы

67
00:06:30,080 --> 00:06:34,630
мәнфәгатьләребезне генә кайгырта дип уйлаудан туктарга тиешбез.

68
00:06:34,630 --> 00:06:42,396
Без уянырга тиеш! Ни өчен AHV хәзер
җитми? Бу акчаларның барысы да кая китә?

69
00:06:42,396 --> 00:06:46,643
Фармацевтика компанияләренең барлык кризис табышлары кая китә?

70
00:06:46,643 --> 00:06:53,947
Мисал өчен, Moderna һәм Pfizer фармацевтика
компанияләре 2023 елның мартына кадәр Covid вакциналары

71
00:06:53,947 --> 00:06:58,336
белән 100 миллиард доллардан артык табыш тапканнар.

72
00:06:58,336 --> 00:07:05,830
Бу Дөнья сәламәтлек саклау оешмасының 2020 һәм
2021 еллар өчен бюджетыннан 20 тапкыр күбрәк.

73
00:07:05,830 --> 00:07:11,263
Ләкин без ел саен Дөнья сәламәтлек оешмасына
якынча 2,8 миллион швейцария франкы түлибез.

74
00:07:11,263 --> 00:07:19,236
2020–2022 елларда өстәмә рәвештә 17
миллион ирекле төп өлешләр дә булачак.

75
00:07:19,236 --> 00:07:30,836
Фармацевтика компанияләренең зур табышын илләргә бу
WHO мәҗбүри өлешләрен каплау өчен ничек файдаланырга?

76
00:07:30,836 --> 00:07:35,430
Ниһаять, Бөтендөнья сәламәтлек саклау
оешмасы безне вакцинацияләнергә мәҗбүр итте.

77
00:07:35,430 --> 00:07:43,490
Ләкин юк, юк, табыш кире кайтмый, ул
һәрвакыт шәхси кешеләрнең кесәләренә эләгә.

78
00:07:43,490 --> 00:07:53,969
Мәсәлән, Covid ген инжекциясе вакцинасы скандалының зыяннары һәм
ян тәэсирләре — санап бетергесез үлемнәр, күпсанлы инвалидлык,

79
00:07:53,969 --> 00:08:03,622
йөрәк инфарктлары, инсультлар, миокардит, балаларда аутизм
һ.б. — соңыннан халык үзе финанслый, мәсәлән, гаҗәеп югары

80
00:08:03,622 --> 00:08:09,003
сәламәтлек иминияте чыгымнары яки үз саклык акчалары аша.

81
00:08:09,003 --> 00:08:20,963
Мәсәлән, 2024 елда Швейцариядә бер кеше өчен уртача айлык
сәламәтлек иминияте премиясе якынча 360 Швейцар франкы булачак!

82
00:08:20,963 --> 00:08:28,103
Уртача зурлыктагы гаилә ай саен 1500–2000
Швейцария франкы түләргә тиз арада мәҗбүр булырга мөмкин.

83
00:08:28,103 --> 00:08:34,196
Мин үзем дә белмим, без ничек 13
кешелек гаиләбезне тәэмин итә алганбыз...

84
00:08:34,196 --> 00:08:40,820
Аннан соң «киләчәк пандемияләр» өчен вакцина дозалары буенча
фармацевтика сәнәгате белән даими рәвештә яңа миллион фунтлык

85
00:08:40,820 --> 00:08:45,263
контрактлар бар – Германиядә мин 6 миллиард турында ишеткәнмен...

86
00:08:45,263 --> 00:08:51,223
Иң мөһиме шул: ул инде түләнгән –
кирәкме, кирәкмиме, шулкадәр әһәмиятле түгел...

87
00:08:51,223 --> 00:08:57,110
Элек свиной грипп вакытында кешеләр гади
генә итеп прививкага килүне туктатканнар иде.

88
00:08:57,110 --> 00:09:04,723
Калган вакцина дозалары, берничә миллион Швейцария
франкы кыйммәтендә, аннары утильләштерелергә мөмкин иде...

89
00:09:04,723 --> 00:09:09,996
Күрәсеңме, AHV пенсия фондында бу бөтен зур акча юкка чыккан...

90
00:09:09,996 --> 00:09:18,836
Әйткәндәй, Швейцариядә COVID-19 вакцинасының 10 миллионнан
артык дозасы кулланылмаганга күрә юк ителергә мәҗбүр булды.

91
00:09:18,836 --> 00:09:26,343
Бу калдыкларның гомуми бәясе ким дигәндә
270 миллион Швейцария франкы дип бәяләнә.

92
00:09:26,343 --> 00:09:34,053
Әгәр без моны 2021 елгы мәгълүмат буенча 2,4
миллион AHV алучыларга куллансак, һәр кешегә кире

93
00:09:34,053 --> 00:09:39,190
кайтарылган очракта бу шактый зур сумма булыр иде.

94
00:09:39,190 --> 00:09:44,850
ЕСта 55 миллион вакцина дозаларын утильлиләр.

95
00:09:44,850 --> 00:09:51,236
Һәм бу югалган AHV фондларының кайберләренең
кайда киткәнен күрсәткән бер генә кечкенә мисал гына.

96
00:09:51,236 --> 00:09:59,436
Хисаплауларыбызны дәвам итик һәм Швейцариянең башка илләргә
түли торган когезия түләүләрен («компенсация түләүләре») алыйк.

97
00:09:59,436 --> 00:10:01,903
Әйдәгез, моны якыннанрак карыйк:

98
00:10:01,903 --> 00:10:11,949
2007 елдан 2017 елга кадәр монда Көнчыгыш Европа Берлеге
илләрен үстерү өчен 1,3 миллиард Швейцария франкы бүленде.

99
00:10:11,949 --> 00:10:16,890
Бу елга 130 миллион Швейцария франкына тиң.

100
00:10:16,890 --> 00:10:23,790
Нигә без һәр ел саен Европа Берлегенә, БМОга һәм
Дөнья сәламәтлек оешмасына зур суммада акча түлибез?

101
00:10:23,790 --> 00:10:28,596
Аннары тагын бер мәсьәлә бар, ул – аборт.

102
00:10:28,596 --> 00:10:36,167
Бездә меңләгән бала җитми; рәсми статистика буенча,
2022 елда ел саен 11 000нән артык бала (хисапҡа

103
00:10:36,167 --> 00:10:40,923
алынмаган очракларны исәпкә алмаганда) аборт ясалган.

104
00:10:40,923 --> 00:10:50,102
Шулай итеп, соңгы 20 ел эчендә эш көченнән ким дигәндә
220 000 кеше югалды – бу һөнәрле эшчеләр кытлыгы

105
00:10:50,102 --> 00:10:55,610
турында гына түгел, AHVны финанслау мәсьәләсенә дә кагыла.

106
00:10:55,610 --> 00:10:58,676
Һәм боларның барысы да хөкүмәтнең рөхсәте белән.

107
00:10:58,676 --> 00:11:06,949
Әйткәндәй, вакыт чикләрен чишүгә кагылышлы яңа
законнарны яклап чыккан Дорис Лётард та үз сәламнәрен җибәрә.

108
00:11:06,949 --> 00:11:16,290
Бүгенге көндә аналык эчендәге баланы үтерү инде үтерү дип
саналмый – аналык эчендәге бала «күзәнәк тукымасы» дип аталды.

109
00:11:16,290 --> 00:11:25,969
Тиздән, әгәр кайбер «карыным минеке» яклылар үзләренчә
эш итсә, программага «туудан соңгы аборт» өстәләчәк.

110
00:11:25,969 --> 00:11:30,663
Без акылыбызны югалттыкмы?

111
00:11:30,663 --> 00:11:37,710
Мин әле дә яхшы хәтерлим, безне ул вакытта зур
гаиләбез белән «антисоциаль» дип атаганнар иде.

112
00:11:37,710 --> 00:11:43,833
Бер укытучы мине әрләп: «Ски-кемп өчен
ташлама сорагач, түли алмаган чакта ни өчен

113
00:11:43,833 --> 00:11:48,423
бездә шулкадәр күп "Гофен" бар?» – дип сорады.

114
00:11:48,423 --> 00:11:55,576
Ләкин безнең балалар һәм аларның яшьтәшләре
хәзер бүгенге AHV алучы өлкән буынны тәэмин итә.

115
00:11:55,576 --> 00:11:59,363
Нигә бездә шулкадәр аз бала бар?

116
00:11:59,363 --> 00:12:03,563
Швейцариядә ул кеше башына бик аз процент.

117
00:12:03,563 --> 00:12:10,596
Мәктәптә балаларга бала тапмауның изге
гамәл булуы турында өйрәтәләр – ни өчен?

118
00:12:10,596 --> 00:12:15,323
Чөнки балалар иң зур CO2 пычратучылармы?

119
00:12:15,323 --> 00:12:20,836
Мондый бозылган һәм мәгънәсез күрсәтмәләрне кем бирә?

120
00:12:20,836 --> 00:12:25,143
Бу сыерның газ чыгаруы турында ялганнан да начарак!

121
00:12:25,143 --> 00:12:33,569
Нигә чит ил гражданнары һәм аларның гаиләләре, туганнары берни дә
бирмичә безнең социаль иминият фондларыннан

122
00:12:33,569 --> 00:12:41,650
безнең бөтен гомерләрен эшләп, картлык өчен
системага акча түләгән өлкәннәребездән күбрәк акча ала?

123
00:12:41,650 --> 00:12:51,229
Чагыштыру: Швейцария пенсионеры уртача ай саен 1 500
Швейцар франкы ала, ә хатыны һәм ике баласы булган

124
00:12:51,229 --> 00:12:57,729
качак гомуми ярдәм рәвешендә 6 500 франкка кадәр ала ала.

125
00:12:57,729 --> 00:13:03,877
Бу безнең Федераль шура әгъзаларының кулъязуымы, алар инде
халыкның иминлегенә түгел, ә кайбер икътисади мәнфәгатьләргә,

126
00:13:03,877 --> 00:13:08,616
яшерен оешмаларга яки башка нәрсәләргә бирелгәннәрме?

127
00:13:08,616 --> 00:13:13,230
Күрәсеңме, монда син өзелмәячәк җепне тартасың.

128
00:13:13,230 --> 00:13:21,273
Һәм хикәянең ахыры монда түгел, әмма Дөнья икътисади форумы
башлыгы Клаус Шваб һәм аның «Зур яңадан көйләү» дип аталган 2030

129
00:13:21,273 --> 00:13:26,982
елгы Агендасына караганда, ахыр — без пенсия
алмый башлыйбыз, чыннан да берни дә калмый,

130
00:13:26,982 --> 00:13:30,236
әмма шул вакытта без бәхетле булырга тиешбез...

131
00:13:30,236 --> 00:13:36,863
Чөнки безгә аз күләмле төп керем җитәрлек дип санала, ул безнең
аңа яки Яңа Дөнья тәртибенә

132
00:13:36,863 --> 00:13:46,489
буйсынучанлыгыбызга карап кирәк булса киметелергә яки
бөтенләй керү мөмкинлегеннән мәхрүм ителергә мөмкин.

133
00:13:46,489 --> 00:13:51,216
Син моңа ышанасыңмы? Бу инде Кытайда чынбарлыкка әйләнде.

134
00:13:51,216 --> 00:13:58,643
Шулай итеп, гомуми юнәлеш болай: сезнең
кесәгездән супербай кешеләрнең яшерен җәмгыяте кесәләренә.

135
00:13:58,643 --> 00:14:03,693
Бу безнең һәм безнең
балаларыбызның киләчәге буларак без теләгәнме?

136
00:14:03,693 --> 00:14:05,190
Һәм син беләсеңме?

137
00:14:05,190 --> 00:14:15,790
Бу әле ахыр түгел, чөнки сез билгеләгән ахыр —
халык санын 500 миллион кешегә кадәр киметү.

138
00:14:15,790 --> 00:14:24,976
Бу 7,5 миллиард кешенең «артык
AHV пенсия алучылар» булуын аңлата.

139
00:14:24,976 --> 00:14:30,870
Тавыш бирү буенча киңәш бирү урынына мин бары тик
бер үтенеч кенә ясый алам: без уянырга тиешбез.

140
00:14:30,870 --> 00:14:35,650
Без лидерларыбызны нык күзәтеп торырга
һәм тиешле реакция күрсәтергә тиешбез.

141
00:14:35,650 --> 00:14:41,206
Безгә чынлап та мәгълүмат алырга кирәк –
ләкин бу төп агым матбугатыннан түгел!

142
00:14:41,206 --> 00:14:44,696
Чөнки алар барысы да бер-берсе белән серләшеп эшли.

143
00:14:44,696 --> 00:14:51,823
Һәм без ачкан әйберләрне яңа җәмәгать
аң-фикере барлыкка килгәнче таратырга тиешбез.

144
00:14:51,823 --> 00:15:00,718
Шуннан соң халыктан, иң зәгыйфьләрдән, балалардан, яңа
туганнардан һәм өлкәннәрдән чыккан яңа нәрсә өстенлек алачак, һәм

145
00:15:00,718 --> 00:15:06,510
мин сезгә вәгъдә итәм, шул вакытта без барыбыз да яхшы булырбыз.

146
00:15:06,510 --> 00:15:09,783
Бездә пенсия проблемалары булмаячак.

147
00:15:09,783 --> 00:15:16,705
Минем ышануым болай: гаделсезлек, эксплуатация
һәм ялган чәчәк аткан җирдә мин гаделлек,

148
00:15:16,705 --> 00:15:21,616
хакыйкать һәм мәхәббәт яклы булып торырга телим.

149
00:15:21,616 --> 00:15:24,390
Сезгә иң изге теләкләр – хушыгыз!