WEBVTT

00:10.143 --> 00:13.297
Сәлам, кадерле дуслар!

00:13.297 --> 00:21.814
Тагын бер кат Швейцариядә федераль референдум якынлаша,
һәм миңа ничек тавыш бирергә икәнен аңлау җиңел түгел.

00:21.814 --> 00:29.036
Димәк, бу AHV турында – ул Германиядә «old-age
provision» яки «пенсия» дип аталган картлык тәэминаты.

00:29.036 --> 00:39.799
Бу картлыкта яхшырак тормыш өчен түләнәчәк 13-нче
айлык пенсия турында – икенчесе «имин пенсия

00:39.799 --> 00:46.330
тәэминаты» дип атала, ул пенсия яшен күтәрүгә кагыла.

00:46.330 --> 00:54.822
Мин нәрсә өчен тавыш бирергә тиеш? Әйе яки Юк?
Икесе дә ничектер ышанычлы яңгырый. Ах! Рәхмәт Ходайга!

00:54.822 --> 01:01.633
Миңа берничә хат килде: Нәрсә?! Минем өчен шәхси хат элекке
федераль советчы Дорис Лётардтан һәм мәшһүр

01:01.633 --> 01:08.059
элекке федераль советчы Адольф Огидан – мин
бик яшь чакта ул федераль советчы түгел идеме?

01:08.059 --> 01:14.612
Анда болай язылган: «Безнең AHVны саклау өчен
ашыгыч мөрәҗәгать. 13-нче AHV пенсиясенә – юк!!»

01:14.612 --> 01:19.655
Мәшһүр шәхесләрдән сайлау буенча
киңәшләр алу минем өчен өстенлекме?

01:19.655 --> 01:24.576
Ох, юктыр, мөгаен – ул һичшиксез
бөтен Швейцария халкына адресланган!

01:24.576 --> 01:28.109
Шулай итеп, бик мөһим нәрсә куркыныч астында кебек.

01:28.109 --> 01:31.384
Һәм хәзер миңа бераз кире кайтырга туры килә:

01:31.384 --> 01:39.852
Ләкин мин бу озын кисәтү хатын һәм тавыш бирүгә
чакыруларны гади генә күз йоммыйча кабул итәр алдыннан,

01:39.852 --> 01:44.590
беренче уйым: бу федераль шура әгъзалары кемнәр иде?

01:44.590 --> 01:49.497
Вәкаләт вакытында алар Швейцария
халкының иминлеген кайгыртканнармы?

01:49.497 --> 01:55.106
Алар халыкның чын вәкилләре идеме, әллә хәзерге федераль
советчыларыбыз кебек үк Дөнья икътисади форумга, Дөнья

01:55.106 --> 01:59.182
сәламәтлек саклау оешмасына, БМОга һәм НАТОга буйсындылармы?

01:59.182 --> 02:08.190
Мин Дорис Лейухард чорын хәтерлим: ул мобиль телефон лоббисы
белән нык бәйләнешләре булган федераль советчы түгел идеме?

02:08.190 --> 02:16.870
Хәтта кайберәүләр аның югары вазыйфага халык түгел, ә
мобиль телефон ширкәтләре аркасында күтәрелгән дип әйтә.

02:16.870 --> 02:20.363
Бу бераз артык көчле... Мин моңа шикләнәм.

02:20.363 --> 02:27.953
Ләкин мин төгәл беләм: ул бервакыт чик кыйммәтләрен бераз
алдаштыру өчен, төнге үлчәүләр яки шундый ук

02:27.953 --> 02:36.083
ысуллар белән аларны манипуляцияләп, 5G-га каршы
торуны урап узу максатыннан күрсәтмәләр биргән.

02:36.083 --> 02:37.896
Бу нинди карар иде?

02:37.896 --> 02:41.156
Ул халыкка якын идеме?

02:41.156 --> 02:45.263
Федераль киңәшче Адольф Оги, аның
вазифада эшләү чорын нәрсә характерлады?

02:45.263 --> 02:51.963
Мин аның бер мәшһүр сүзен хәтерлим:
«Без дуслар белән уратып алынганбыз».

02:51.963 --> 02:58.850
Бу гади телдә әйткәндә, кораллы нейтралитет
хәзер инде шулкадәр мөһим булмаска тиеш дигән сүзме?

02:58.850 --> 03:03.670
Бу прогрессив заманда сугыш инде янау булмасмы?

03:03.670 --> 03:11.565
Мәсәлән, Оги Швейцариянең НАТОның «Тинчлек өчен
партнерлык» исемле бүлекчәсенә кушылуын алга сөрде һәм 1999

03:11.565 --> 03:15.869
елда швейцария солдатларын Косовога җибәрүне оештырды.

03:15.869 --> 03:20.843
Аның тагын бер мәшһүр әйтеме: «Seckle
statt chriege» (елау урынына сакла).

03:20.843 --> 03:24.443
Башка сүзләр белән әйткәндә: «Сугыш алып
барудан бигрәк спорт белән шөгыльләнү яхшырак!»

03:24.443 --> 03:30.015
Әйе, ул чынлап та уйлыймы, ки теләсә кайсы
швейцария, Германия, Австрия яки Америка ватандашы

03:30.015 --> 03:33.936
беркайчан да ихтыярлы рәвештә сугышка барырга теләгән?

03:33.936 --> 03:42.110
Һәрвакыт сугыш кирәклеген иң югарыда
торучылар, хакимнәр генә күрмәделәрме?

03:42.110 --> 03:46.043
Бу, әлбәттә, өй хуҗабикәсе һәм ана өчен авыр тема.

03:46.043 --> 03:55.109
Ләкин син чынлап та уйлыйсыңмы, американнарга Иракта,
Әфганстанда яки Вьетнамда үз чикләрен якларга туры килде дип?

03:55.109 --> 03:58.883
Һәр очракта катнашкан мәнфәгатьләр бөтенләй төрлечә булмадымы?

03:58.883 --> 04:05.469
Мин үз колакларым белән ишеттем, ничек
Президент Обама шул вакытта SRF хәбәрләрендә

04:05.469 --> 04:10.510
Иракта бернинди атом корал табылмады дип таныды...

04:10.510 --> 04:13.876
Ләкин бу сугышның чын сәбәбе шул иде.

04:13.876 --> 04:18.016
О, димәк, бары тик якынча бер
миллион кеше генә явыз үлем кичергән.

04:18.016 --> 04:22.316
Ах, димәк, бары тик бер ил генә уран
амунициясе белән пычратылып, юк ителгән.

04:22.316 --> 04:26.476
Нәтиҗәдә санап бетергесез сабыйлар
явызлык белән инвалид булып туды.

04:26.476 --> 04:31.236
www.kla.tv/10611һәм башкалар...
"Гафу итегез – без ялгышкан идек..."

04:31.236 --> 04:35.003
Бернинди нәтиҗәләр дә юк! Фәкать табыш кына!

04:35.003 --> 04:40.695
Корал лоббисы өчен кризис табышлары, барлык
торгызу кредитлары һәм меңләгән башка эшләр

04:40.695 --> 04:44.096
аша финанс комплексы өчен кризис табышлары!

04:44.096 --> 04:51.443
Яки, мәсәлән, Әфганстандагы сугыш: ул, бәлки, милли
оборона яки террорчылыкка каршы көрәшү өчен булгандырмы?

04:51.443 --> 05:03.616
Юк, эчке чыганаклар хәбәр итә: бу наркотик сугышы иде, чөнки лидер
Мулла Омар 2000 елның июлендә опиум җитештерүне тыйган иде.

05:03.616 --> 05:08.756
Афганстан дөнья героинының 75%ын чыгара.

05:08.756 --> 05:16.396
Сугыш моны үзе хәл итте – 2002 елда матбугат рекордлы
уңыш турында хәбәр итте – элеккегеләрдән дә зуррак!

05:16.396 --> 05:22.303
Чөнки бик байлар аны халык хисабына
миллиардлар эшләү өчен кулланалар...

05:22.303 --> 05:26.660
Ярар, Оги әфәнде: безнең беркем дә сугыш теләмәде!

05:26.660 --> 05:32.510
Аларның шул дөреслекләре нәрсә иде
соң? («Seckle statt chriege...»)

05:32.510 --> 05:41.605
Ләкин хәзер мин ниһаять төп темага кире кайтырга тиеш: бу
хәлдә мин элекке федераль киңәшчеләремә ышаныргамы һәм 13-нче

05:41.605 --> 05:47.490
пенсиягә «юк» дип тавыш бирүгә бу ашыгыч мөрәҗәгатьне үтәргәме?

05:47.490 --> 05:52.810
Ярар, мин моның шулкадәр гади түгеллеген
аңлыйм, чөнки икенче пенсия инициативасы да күп

05:52.810 --> 05:55.903
кенә швейцариялеләр өчен зур нәтиҗәләргә ия:

05:55.903 --> 06:02.150
Ягъни, көннән-көн озаграк эшләргә туры
килә, ә пенсияләр көннән-көн кечерәя.

06:02.150 --> 06:10.050
Миңа калса, мин теләгәнчә тавыш бирә алам, ләкин бу миңа
кире борылып бәреләчәк, чөнки башка планнар да эшләнә...

06:10.050 --> 06:17.684
Хөрмәтле хезмәттәшләр, мин бүген тавыш бирүне тәкъдим итә
алмыйм, чөнки монда әллә ни киңрәк проблемалар бар,

06:17.684 --> 06:22.796
аларны «әйе» яки «юк» дип кенә тавыш бирү белән чишеп булмый.

06:22.796 --> 06:24.916
Ә ни белән соң?

06:24.916 --> 06:30.080
Без киңрәк картинаны аңларга өйрәнергә һәм
безнең ана иле бары тик безнең иң яхшы

06:30.080 --> 06:34.630
мәнфәгатьләребезне генә кайгырта дип уйлаудан туктарга тиешбез.

06:34.630 --> 06:42.396
Без уянырга тиеш! Ни өчен AHV хәзер
җитми? Бу акчаларның барысы да кая китә?

06:42.396 --> 06:46.643
Фармацевтика компанияләренең барлык кризис табышлары кая китә?

06:46.643 --> 06:53.947
Мисал өчен, Moderna һәм Pfizer фармацевтика
компанияләре 2023 елның мартына кадәр Covid вакциналары

06:53.947 --> 06:58.336
белән 100 миллиард доллардан артык табыш тапканнар.

06:58.336 --> 07:05.830
Бу Дөнья сәламәтлек саклау оешмасының 2020 һәм
2021 еллар өчен бюджетыннан 20 тапкыр күбрәк.

07:05.830 --> 07:11.263
Ләкин без ел саен Дөнья сәламәтлек оешмасына
якынча 2,8 миллион швейцария франкы түлибез.

07:11.263 --> 07:19.236
2020–2022 елларда өстәмә рәвештә 17
миллион ирекле төп өлешләр дә булачак.

07:19.236 --> 07:30.836
Фармацевтика компанияләренең зур табышын илләргә бу
WHO мәҗбүри өлешләрен каплау өчен ничек файдаланырга?

07:30.836 --> 07:35.430
Ниһаять, Бөтендөнья сәламәтлек саклау
оешмасы безне вакцинацияләнергә мәҗбүр итте.

07:35.430 --> 07:43.490
Ләкин юк, юк, табыш кире кайтмый, ул
һәрвакыт шәхси кешеләрнең кесәләренә эләгә.

07:43.490 --> 07:53.969
Мәсәлән, Covid ген инжекциясе вакцинасы скандалының зыяннары һәм
ян тәэсирләре — санап бетергесез үлемнәр, күпсанлы инвалидлык,

07:53.969 --> 08:03.622
йөрәк инфарктлары, инсультлар, миокардит, балаларда аутизм
һ.б. — соңыннан халык үзе финанслый, мәсәлән, гаҗәеп югары

08:03.622 --> 08:09.003
сәламәтлек иминияте чыгымнары яки үз саклык акчалары аша.

08:09.003 --> 08:20.963
Мәсәлән, 2024 елда Швейцариядә бер кеше өчен уртача айлык
сәламәтлек иминияте премиясе якынча 360 Швейцар франкы булачак!

08:20.963 --> 08:28.103
Уртача зурлыктагы гаилә ай саен 1500–2000
Швейцария франкы түләргә тиз арада мәҗбүр булырга мөмкин.

08:28.103 --> 08:34.196
Мин үзем дә белмим, без ничек 13
кешелек гаиләбезне тәэмин итә алганбыз...

08:34.196 --> 08:40.820
Аннан соң «киләчәк пандемияләр» өчен вакцина дозалары буенча
фармацевтика сәнәгате белән даими рәвештә яңа миллион фунтлык

08:40.820 --> 08:45.263
контрактлар бар – Германиядә мин 6 миллиард турында ишеткәнмен...

08:45.263 --> 08:51.223
Иң мөһиме шул: ул инде түләнгән –
кирәкме, кирәкмиме, шулкадәр әһәмиятле түгел...

08:51.223 --> 08:57.110
Элек свиной грипп вакытында кешеләр гади
генә итеп прививкага килүне туктатканнар иде.

08:57.110 --> 09:04.723
Калган вакцина дозалары, берничә миллион Швейцария
франкы кыйммәтендә, аннары утильләштерелергә мөмкин иде...

09:04.723 --> 09:09.996
Күрәсеңме, AHV пенсия фондында бу бөтен зур акча юкка чыккан...

09:09.996 --> 09:18.836
Әйткәндәй, Швейцариядә COVID-19 вакцинасының 10 миллионнан
артык дозасы кулланылмаганга күрә юк ителергә мәҗбүр булды.

09:18.836 --> 09:26.343
Бу калдыкларның гомуми бәясе ким дигәндә
270 миллион Швейцария франкы дип бәяләнә.

09:26.343 --> 09:34.053
Әгәр без моны 2021 елгы мәгълүмат буенча 2,4
миллион AHV алучыларга куллансак, һәр кешегә кире

09:34.053 --> 09:39.190
кайтарылган очракта бу шактый зур сумма булыр иде.

09:39.190 --> 09:44.850
ЕСта 55 миллион вакцина дозаларын утильлиләр.

09:44.850 --> 09:51.236
Һәм бу югалган AHV фондларының кайберләренең
кайда киткәнен күрсәткән бер генә кечкенә мисал гына.

09:51.236 --> 09:59.436
Хисаплауларыбызны дәвам итик һәм Швейцариянең башка илләргә
түли торган когезия түләүләрен («компенсация түләүләре») алыйк.

09:59.436 --> 10:01.903
Әйдәгез, моны якыннанрак карыйк:

10:01.903 --> 10:11.949
2007 елдан 2017 елга кадәр монда Көнчыгыш Европа Берлеге
илләрен үстерү өчен 1,3 миллиард Швейцария франкы бүленде.

10:11.949 --> 10:16.890
Бу елга 130 миллион Швейцария франкына тиң.

10:16.890 --> 10:23.790
Нигә без һәр ел саен Европа Берлегенә, БМОга һәм
Дөнья сәламәтлек оешмасына зур суммада акча түлибез?

10:23.790 --> 10:28.596
Аннары тагын бер мәсьәлә бар, ул – аборт.

10:28.596 --> 10:36.167
Бездә меңләгән бала җитми; рәсми статистика буенча,
2022 елда ел саен 11 000нән артык бала (хисапҡа

10:36.167 --> 10:40.923
алынмаган очракларны исәпкә алмаганда) аборт ясалган.

10:40.923 --> 10:50.102
Шулай итеп, соңгы 20 ел эчендә эш көченнән ким дигәндә
220 000 кеше югалды – бу һөнәрле эшчеләр кытлыгы

10:50.102 --> 10:55.610
турында гына түгел, AHVны финанслау мәсьәләсенә дә кагыла.

10:55.610 --> 10:58.676
Һәм боларның барысы да хөкүмәтнең рөхсәте белән.

10:58.676 --> 11:06.949
Әйткәндәй, вакыт чикләрен чишүгә кагылышлы яңа
законнарны яклап чыккан Дорис Лётард та үз сәламнәрен җибәрә.

11:06.949 --> 11:16.290
Бүгенге көндә аналык эчендәге баланы үтерү инде үтерү дип
саналмый – аналык эчендәге бала «күзәнәк тукымасы» дип аталды.

11:16.290 --> 11:25.969
Тиздән, әгәр кайбер «карыным минеке» яклылар үзләренчә
эш итсә, программага «туудан соңгы аборт» өстәләчәк.

11:25.969 --> 11:30.663
Без акылыбызны югалттыкмы?

11:30.663 --> 11:37.710
Мин әле дә яхшы хәтерлим, безне ул вакытта зур
гаиләбез белән «антисоциаль» дип атаганнар иде.

11:37.710 --> 11:43.833
Бер укытучы мине әрләп: «Ски-кемп өчен
ташлама сорагач, түли алмаган чакта ни өчен

11:43.833 --> 11:48.423
бездә шулкадәр күп "Гофен" бар?» – дип сорады.

11:48.423 --> 11:55.576
Ләкин безнең балалар һәм аларның яшьтәшләре
хәзер бүгенге AHV алучы өлкән буынны тәэмин итә.

11:55.576 --> 11:59.363
Нигә бездә шулкадәр аз бала бар?

11:59.363 --> 12:03.563
Швейцариядә ул кеше башына бик аз процент.

12:03.563 --> 12:10.596
Мәктәптә балаларга бала тапмауның изге
гамәл булуы турында өйрәтәләр – ни өчен?

12:10.596 --> 12:15.323
Чөнки балалар иң зур CO2 пычратучылармы?

12:15.323 --> 12:20.836
Мондый бозылган һәм мәгънәсез күрсәтмәләрне кем бирә?

12:20.836 --> 12:25.143
Бу сыерның газ чыгаруы турында ялганнан да начарак!

12:25.143 --> 12:33.569
Нигә чит ил гражданнары һәм аларның гаиләләре, туганнары берни дә
бирмичә безнең социаль иминият фондларыннан

12:33.569 --> 12:41.650
безнең бөтен гомерләрен эшләп, картлык өчен
системага акча түләгән өлкәннәребездән күбрәк акча ала?

12:41.650 --> 12:51.229
Чагыштыру: Швейцария пенсионеры уртача ай саен 1 500
Швейцар франкы ала, ә хатыны һәм ике баласы булган

12:51.229 --> 12:57.729
качак гомуми ярдәм рәвешендә 6 500 франкка кадәр ала ала.

12:57.729 --> 13:03.877
Бу безнең Федераль шура әгъзаларының кулъязуымы, алар инде
халыкның иминлегенә түгел, ә кайбер икътисади мәнфәгатьләргә,

13:03.877 --> 13:08.616
яшерен оешмаларга яки башка нәрсәләргә бирелгәннәрме?

13:08.616 --> 13:13.230
Күрәсеңме, монда син өзелмәячәк җепне тартасың.

13:13.230 --> 13:21.273
Һәм хикәянең ахыры монда түгел, әмма Дөнья икътисади форумы
башлыгы Клаус Шваб һәм аның «Зур яңадан көйләү» дип аталган 2030

13:21.273 --> 13:26.982
елгы Агендасына караганда, ахыр — без пенсия
алмый башлыйбыз, чыннан да берни дә калмый,

13:26.982 --> 13:30.236
әмма шул вакытта без бәхетле булырга тиешбез...

13:30.236 --> 13:36.863
Чөнки безгә аз күләмле төп керем җитәрлек дип санала, ул безнең
аңа яки Яңа Дөнья тәртибенә

13:36.863 --> 13:46.489
буйсынучанлыгыбызга карап кирәк булса киметелергә яки
бөтенләй керү мөмкинлегеннән мәхрүм ителергә мөмкин.

13:46.489 --> 13:51.216
Син моңа ышанасыңмы? Бу инде Кытайда чынбарлыкка әйләнде.

13:51.216 --> 13:58.643
Шулай итеп, гомуми юнәлеш болай: сезнең
кесәгездән супербай кешеләрнең яшерен җәмгыяте кесәләренә.

13:58.643 --> 14:03.693
Бу безнең һәм безнең
балаларыбызның киләчәге буларак без теләгәнме?

14:03.693 --> 14:05.190
Һәм син беләсеңме?

14:05.190 --> 14:15.790
Бу әле ахыр түгел, чөнки сез билгеләгән ахыр —
халык санын 500 миллион кешегә кадәр киметү.

14:15.790 --> 14:24.976
Бу 7,5 миллиард кешенең «артык
AHV пенсия алучылар» булуын аңлата.

14:24.976 --> 14:30.870
Тавыш бирү буенча киңәш бирү урынына мин бары тик
бер үтенеч кенә ясый алам: без уянырга тиешбез.

14:30.870 --> 14:35.650
Без лидерларыбызны нык күзәтеп торырга
һәм тиешле реакция күрсәтергә тиешбез.

14:35.650 --> 14:41.206
Безгә чынлап та мәгълүмат алырга кирәк –
ләкин бу төп агым матбугатыннан түгел!

14:41.206 --> 14:44.696
Чөнки алар барысы да бер-берсе белән серләшеп эшли.

14:44.696 --> 14:51.823
Һәм без ачкан әйберләрне яңа җәмәгать
аң-фикере барлыкка килгәнче таратырга тиешбез.

14:51.823 --> 15:00.718
Шуннан соң халыктан, иң зәгыйфьләрдән, балалардан, яңа
туганнардан һәм өлкәннәрдән чыккан яңа нәрсә өстенлек алачак, һәм

15:00.718 --> 15:06.510
мин сезгә вәгъдә итәм, шул вакытта без барыбыз да яхшы булырбыз.

15:06.510 --> 15:09.783
Бездә пенсия проблемалары булмаячак.

15:09.783 --> 15:16.705
Минем ышануым болай: гаделсезлек, эксплуатация
һәм ялган чәчәк аткан җирдә мин гаделлек,

15:16.705 --> 15:21.616
хакыйкать һәм мәхәббәт яклы булып торырга телим.

15:21.616 --> 15:24.390
Сезгә иң изге теләкләр – хушыгыз!