1
00:00:00,426 --> 00:00:05,156
Mokgatlo wa Machaba a Kopaneng o kopile ditjhaba tsohle hore di
kenye tshebetsong Ajenda ya ona ya 2030 e

2
00:00:05,156 --> 00:00:09,980
nang le Maikemisetso a Ntshetsopele e
Tsheparellang a 17 ka potlako le ka tjheseho e kgolo.

3
00:00:09,980 --> 00:00:13,880
Sepheo se boletsweng ke boiketlo bo akaretsang ba ditjhaba.

4
00:00:13,880 --> 00:00:18,460
Empa ha o shebisisa, e na le se fapaneng hantle.

5
00:00:18,460 --> 00:00:23,540
Ha re nke thuto, e leng e 'ngoe ea Lipakane tse
17 tsa Nts'etsopele e Tšoarellang, e le mohlala.

6
00:00:23,540 --> 00:00:31,086
Thuto e nkuoa e le e 'ngoe ea litlhokahalo tsa
bohlokoahali bakeng sa ho phethahatsa Leano lohle la 2030.

7
00:00:31,086 --> 00:00:39,073
Jeremane le dinaha tse ding di bile di abela tsamaiso ya thuto
karolo ya bohlokwa ho phethahatseng dipheo tse 17 tse behilweng.

8
00:00:39,073 --> 00:00:43,925
Ntlha e 'ngoe ea bohlokoa ke ho kenya sekolo
marang-rang, kaha ho kenya marang-rang libakeng tsohle

9
00:00:43,925 --> 00:00:47,186
tsa bophelo lefatšeng ka bophara ho tla phethahatsoa.

10
00:00:47,186 --> 00:00:52,682
Morerong oa eona oa Ts'ebetso bakeng sa Thuto ea
Dijithale (2021-2027), EU e hlahisa tataiso bakeng sa

11
00:00:52,682 --> 00:00:56,760
phetoho ea dijithale thutong le koetlisong ka har'a EU.

12
00:00:56,760 --> 00:01:05,473
E le pula-maliboho leqhekeng la dijithale, Sweden e se e entse
hore ho be tlamo hore dikereche di sebedise ditheblete ka 2017.

13
00:01:05,473 --> 00:01:10,800
Empa na litlhoko tsa sebele tsa bana le
bacha ke tsona tse shebilweng haholo mona?

14
00:01:10,800 --> 00:01:20,119
Kapa na batjha ba mpa feela ba sebediswa hampe le ho ngodiswa
bakeng sa dipheo tsa boithati tsa baqapi ba Agenda 2030?

15
00:01:20,119 --> 00:01:24,446
Ke mang ea eletsang Lekala la Naha la Thuto le Lipatlisiso?

16
00:01:24,446 --> 00:01:31,219
Puisanong le NachDenkSeiten, Moprofesa Ralf Lankau, morupeli le
setsebi sa mecha ea litaba Univesithing ea Offenburg ea Mahlale a

17
00:01:31,219 --> 00:01:37,310
Tšebetso, o itse: "Ka lilemo tse fetang 40, moloko o mong
le o mong o mocha oa likhomphutha o qobelloa likolong – ho

18
00:01:37,310 --> 00:01:40,880
tloha ho li-PC ho ea ho li-laptop 'me joale ke li-tablet."

19
00:01:40,880 --> 00:01:46,301
O ile a tswela pele ho re: "Ka lebaka la ho susumetsa le
ditjhelete tse kgolo tsa dipapatso, maikutlo a

20
00:01:46,301 --> 00:01:53,433
indasteri ya IT a hlahelletswe haholo mecheng ya
phatlalatso, ha di tlaleho tse nyatsang di nkuwa e se na nnete."

21
00:01:53,433 --> 00:01:57,418
Borasaense ba ka holimo ho 40 ba tsoang makaleng a fapaneng,
hammoho le lingaka tsa bana le lingaka tse

22
00:01:57,418 --> 00:02:02,046
ikhethileng tsa bongwana, ba nka hore ho fetolela
lintho ho ba tsa dijithale ke tsela e fosahetseng.

23
00:02:02,046 --> 00:02:07,272
Ba ipiletsa ho matona a thuto a linaha tsa kopanelo hore a emise
ka nakwana, ke hore, ho kenngwa tshebetsong

24
00:02:07,272 --> 00:02:12,866
kapele ho nako ha thekenoloji ya dijithale
dikolong le ditsing tsa thuto tsa bana ba banyenyane.

25
00:02:12,866 --> 00:02:16,566
Prof. Ralf Lankau ke e mong oa ba qalileng boipiletso.

26
00:02:16,566 --> 00:02:23,509
O re: "Tumellano ya saense hona jwale ke hore ho ruta
ka matlapa le dilaptop ha ho etse bana ba be bohlale,

27
00:02:23,509 --> 00:02:27,526
empa ho ba etsa ba be dithoto, ho fihlela Selemong sa 6."

28
00:02:27,526 --> 00:02:32,129
Ho latela diphuputso, ho na le ditlamorao tse mpe tsa bophelo bo
botle, tsa kelello le tsa setjhaba tse

29
00:02:32,129 --> 00:02:36,873
bakwang ke tshebediso e eketsehileng ya
disebediswa tsa dijithale ka phaposing ya borutelo.

30
00:02:36,873 --> 00:02:42,412
Hona joale ke nako ea hore baetsi ba melaoana ea
thuto ba mamele matichere le lingaka tsa bana tsa

31
00:02:42,412 --> 00:02:46,080
naha ena, 'me ba tlohele teko ea ho ruta ka dijithale!

32
00:02:46,080 --> 00:02:53,393
Naheng ea Sweden, sena se se se etsahetse: Letona la Thuto la
Sweden le emesitse tšebeliso ea li-tablet likolong tsa mathomo.

33
00:02:53,393 --> 00:02:58,560
Matona a thuto a dinaha tsa
kopanelo jwale a ka etsa se tshwanang.

34
00:02:58,560 --> 00:03:01,206
Lebaka la phetoho ea maikutlo naheng ea Sweden:

35
00:03:01,206 --> 00:03:07,200
Ho ya ka ditlhahiso tsa ha jwale tsa borasaense, bana
ba banyenyane ha ba a lokela ho shebella disekerine.

36
00:03:07,200 --> 00:03:11,786
Sekolong, ho bapala ka 'mele ho
molemo ho feta ho bapala ka dijithale.

37
00:03:11,786 --> 00:03:15,413
Ka hona, bana ba ne ba tla ba le monyetla o
moholo oa ho ithuta tšebelisano ea sechaba.

38
00:03:15,413 --> 00:03:21,926
Ho feta moo, bokgoni ba puo bo tla matlafala mme bana ba
tla ithuta ho utlwela ba bang bohloko ka katleho e kgolo.

39
00:03:21,926 --> 00:03:26,100
Le naheng ea Denmark, Letona la Thuto Mattias
Tesfaye o ile a kopa hore ho phetloe morao

40
00:03:26,100 --> 00:03:28,506
tšebeliso ea theknoloji ea dijithale likolong.

41
00:03:28,506 --> 00:03:33,546
Libakeng tse ngata, matlapa le lilaptop ke karolo
ea lisebelisoa tsa motheo likolong tsa mathomo.

42
00:03:33,546 --> 00:03:44,106
Ka Tšitoe 2023, o ile a kopa tšoarelo ho bana ba sekolo ka ho
sebelisoa hampe ha bona e le "mekhoto tekong ea dijithale".

43
00:03:44,106 --> 00:03:49,586
O tswela pele ho bolela hore dikolo di bile tlasa taolo ya
dikhamphani tse kgolo tsa thekenoloji ka nako e telele haholo.

44
00:03:49,586 --> 00:03:54,653
Re le sechaba, re ne re se re khahliloe
haholo ke mehlolo ea lefatše la dijithale.

45
00:03:54,653 --> 00:03:57,633
Joale na ena ke phetoho e kholo?

46
00:03:57,633 --> 00:04:03,739
Likotsi tsa mecha ea litaba ea dijithale li tsebahalitsoe
ka nako e telele, 'me litsebi tse ngata li ntse li lemosa.

47
00:04:03,739 --> 00:04:10,360
Kla.TV e ile ya buisana ka tshusumetso ya mecha ya
phatlalatso ya dijithale ho bana ka 2020 lenaneong

48
00:04:10,360 --> 00:04:14,686
la yona "Digitalisation in schools – a step forward?"

49
00:04:14,686 --> 00:04:22,280
Mekgwa e tshosang ya kgolo e sa tsamaeeng hantle ya mahlo, bana
le batjha ba bontshang boemo ba kgolo ba bana ba banyenyane.

50
00:04:22,280 --> 00:04:27,206
Tsoelo-pele ea puo le mathata a ho ela
hloko ke tse ling feela tsa litlamorao.

51
00:04:27,206 --> 00:04:31,484
Ho ya ka Moprofesa Spitzer, tshebediso ya
pele ya mecha ya phatlalatso ya dijithale e

52
00:04:31,484 --> 00:04:34,979
lebisa bana ba rona ho "dementia ya dijithale".

53
00:04:34,979 --> 00:04:39,120
Hobaneng mantswe a temoso a ne a dula a hlokomolohuwa?

54
00:04:39,120 --> 00:04:43,362
Hobaneng ha lisebelisoa tsa dijithale li
sebelisoa ho tloha lilemong tse nyenyane haholo

55
00:04:43,362 --> 00:04:46,753
naheng ea Jeremane le linaheng tse ling tse ngata?

56
00:04:46,753 --> 00:04:54,300
Leha phetoho e potlakileng e ka amoheleha,
dijithale e ntse e phalla pele ka botlalo.

57
00:04:54,300 --> 00:05:01,926
Mokhahlelo o latelang oa boiketsetso thutong, ka
sebopeho sa bohlale ba maiketsetso (AI), o se o le mona.

58
00:05:01,926 --> 00:05:08,465
Prof. Ralf Lanknau o lemosa: "Ba se nang tsebo e khethehileng –
joalo ka baithuti ba sekolo ba kopanang le lihlooho tse ncha

59
00:05:08,465 --> 00:05:15,340
– ba tlameha ho etsa lipatlisiso tse pharalletseng le netefatso,
eo ho seng motho ea e etsang, kapa ba tšepe software."

60
00:05:15,340 --> 00:05:19,553
"Sena se ba fetola balatedi le badumedi ho ena le ho ba
batho ba nang le tsebo," ho hlokomedisa Prof. Lankau.

61
00:05:19,553 --> 00:05:25,899
Lik'hamphani tse kholo tsa dijithale tse kang Apple le Google li
ntse li kena ka matla 'marakeng oa thuto ka li-app le

62
00:05:25,899 --> 00:05:32,826
li-platform tsa ho ithuta tse kang Apple Classroom, Google
Classroom, Apple School Manager le Google Future Workshop.

63
00:05:32,826 --> 00:05:38,504
Bukeng ea hae ea Die Katastrophe der digitalen Bildung (Koloto ea
Thuto ea Dijithale), moqolotsi oa litaba tsa khoebo

64
00:05:38,504 --> 00:05:44,799
Ingo Leipner o lemosa khahlanong le lithahasello tsa
lipolotiki le tsa moruo le litlamorao tsa tsona sechabeng.

65
00:05:44,799 --> 00:05:49,936
O hlalosa hore dikhamphani tsa theknoloji e phahameng di lefa
makgetho a batlang a le fela, ka hoo di amoha

66
00:05:49,936 --> 00:05:55,033
mebuso tjhelete e hlokehang ho fana ka thuto
e lekanang ya bongoaneng bakeng sa bana bohle.

67
00:05:55,033 --> 00:05:59,339
Ho feta moo, lik'hamphani tsa theknoloji e
phahameng li bapatsa mananeo a ho ithuta a

68
00:05:59,339 --> 00:06:02,546
dijithale a sebelisoang ho qhekella bana ba mafutsana.

69
00:06:02,546 --> 00:06:07,786
Ka hona, mecha ea phatlalatso ea dijithale e
tebisa likarohano tsa moruo le tsa sechaba.

70
00:06:07,786 --> 00:06:13,302
Ho latela Leipner, ke bana ba litsebi tsa likhomphutha
tse ruileng haholo ba sa sebeliseng li-smartphone –

71
00:06:13,302 --> 00:06:17,240
'me le bona ha ba kene sekolo se bitsoang "sa dijithale".

72
00:06:17,240 --> 00:06:21,846
Ke batho baona bao ba batlang ho etsa hore
dibilione tsa bareki ba lemalle dihlahiswa tsa

73
00:06:21,846 --> 00:06:24,986
bona, ka hona ba sireletsa bana ba bona ho tsona.

74
00:06:24,986 --> 00:06:30,445
Sena se boetse se bontsha hore ditlamorao tse
kgolo tsa dijithale ha se "kotsi", empa di ne di se

75
00:06:30,445 --> 00:06:33,773
di ntse di tsejwa ke bahlahisi ho tloha qalong.

76
00:06:33,773 --> 00:06:41,323
Leipner o lemosa khahlanong le "setso se secha sa ho
ithuta" moo bana ba ka rutoang "ka bonngoe" likhomphutheng,

77
00:06:41,323 --> 00:06:46,106
ntle le ho kopanngoa le sehlopha le ntle le mohlokomeli.

78
00:06:46,106 --> 00:06:53,105
O boetse o supa mathata a maholo a tshireletso ya data a amanang
le mefuta e mengata ya software ya thuto, mme o lemosa kgahlanong

79
00:06:53,105 --> 00:07:01,720
le mekgwa ya puso e hatellang e teng mekgweng ya ho ruta e
itirisang, moo bana ba lekanyetswang le ho hlahlojwa ka botlalo.

80
00:07:01,720 --> 00:07:09,479
Na sena ha se fihlelle se fapaneng hantle le seo UN e se
tšepisang ka merero ea eona ea thuto e nang le sepheo se setle?

81
00:07:09,479 --> 00:07:14,159
Bana ba etswa dithoto ka boomo ke ho qala ho sebedisa thekenoloji
ya dijithale esale ba le banyenyane, ba theolelwa boemong ba ho

82
00:07:14,159 --> 00:07:17,750
ba "bahlokomedi ba data" bakeng sa dikhamphani tsa
thekenoloji, mme ba ka laolwa ka nako e nngwe le

83
00:07:17,750 --> 00:07:19,966
e nngwe ka mekgwa ya Bohlale ba Maiketsetso (AI).

84
00:07:19,966 --> 00:07:24,688
Sena qetellong se lebisa ho amohueng botho bohle litokelo tsa
bona ka ho feletseng. Sena se tsamaellana ka ho

85
00:07:24,688 --> 00:07:30,160
feletseng le Foramo ea Moruo ea Lefatše (WEF), joalo ka ha
moeletsi oa WEF, Yuval Noah Harari, a phatlalalitse:

86
00:07:30,160 --> 00:07:37,053
Phetohelo ea bohlale ba maiketsetso e ntse
e theha sehlopha sa batho ba se nang thuso.

87
00:07:37,053 --> 00:07:43,001
Hoa khothatsa hore batho ba kang bo-ramahlale ba maemo a holimo
ba 40 ba boletsoeng ba kopanela 'moho le ho

88
00:07:43,001 --> 00:07:49,526
phahamisa mantsoe a bona ba tšehetsa tsamaiso ea thuto
e hlileng e tsotellang boiketlo ba moloko o mocha.

89
00:07:49,526 --> 00:07:56,241
Leha ho le joalo, hore phetoho e atlehileng e etsahale,
lithahasello tsa lik'hamphani tse kholo tsa theknoloji li tlameha

90
00:07:56,241 --> 00:08:02,012
ho hlahlojoa ka hloko, ho itšetleha ha lipolotiki le
phallo ea chelete li tlameha ho senoloa, 'me Morero

91
00:08:02,012 --> 00:08:05,820
oa motheo oa 2030 oa WEF kapa UN o tlameha ho senoloa.

92
00:08:05,820 --> 00:08:12,073
Qetellong, shebella karoloana e tsoang ho:
"WEF, Great Reset le baqapi ba bona ba likelello":

93
00:08:12,073 --> 00:08:19,320
WEF ha se feela motheo oa Switzerland o
thehiloeng le ho holisoa ke Klaus Schwab ea ikemetseng.

94
00:08:19,320 --> 00:08:24,175
Ha e ne e thehwa ka 1971, WEF e ile ya fuwa mosebetsi wa ho kenya
tshebetsong lenaneo la Tshebetso e Ntjha

95
00:08:24,175 --> 00:08:29,086
ya Lefatshe (NWO) lefatsheng ka bophara ka
thuso ya dikoporasi tse kgolo tsa lefatshe.

96
00:08:29,086 --> 00:08:33,640
Bohle ba maemo a phahameng ba dikgwebo tse
kgolo tsa lefatshe ka bophara jwale ba kopane mona.

97
00:08:33,640 --> 00:08:39,664
"Great Reset" e phatlalalitsoeng ke mothehi oa WEF e
ikemiselitse ho kenya baahi bohle ba lefatše mehleng e

98
00:08:39,664 --> 00:08:43,879
mecha ea dijithale e laoloang ke bohlale ba maiketsetso.

99
00:08:43,879 --> 00:08:48,327
"Great Reset" e bolela ho hong ho tshwanang le: lefatshe leo ho
lona ho seng ya nang le letho, leo ho lona motho

100
00:08:48,327 --> 00:08:53,493
e mong le e mong a laolwang ka botlalo mme hape
a itshetlehile ka botlalo, ka hona a ka laolwa.

101
00:08:53,493 --> 00:08:59,419
Lenaneo la transhumanism – ho kopanngoa ha
'mele ea batho le lefats'e la dijithale – le bula

102
00:08:59,419 --> 00:09:03,300
monyako oa ho laola le ho tsamaisa batho ka mano.

103
00:09:03,300 --> 00:09:05,820
Tsela e bulehile bakeng sa puso ea
bohatelli ea lefats'e e bohareng!

104
00:09:05,820 --> 00:09:11,613
Bashebelli ba ratehang, batsoali ba ratehang – ka kopo
phatlalatsang taba ea khefu eo saense e e kopanetseng ho ba

105
00:09:11,613 --> 00:09:17,151
maemong a boikarabello, e le hore, e le mohato oa pele,
phetoho ea dijithale e kotsi le e potlakileng ho feta

106
00:09:17,151 --> 00:09:20,740
tekano ea bana ba rona le eona e ka emisoa United Kingdom.

107
00:09:20,740 --> 00:09:30,353
Thusa bana ba rona ho hola e be batho ba matla le ba
falimehileng, ka hona ho sitisa morero o se nang botho oa WEF.

