WEBVTT 00:00.426 --> 00:09.980 БМО барлык илләрне 2030 елгы көн тәртибен 17 тотрыклы үсеш максаты белән тизрәк һәм амбициозрак тормышка ашырырга чакырды. 00:09.980 --> 00:13.880 Билгеләнгән максат — милләтләрнең комплекслы иминлеге. 00:13.880 --> 00:18.460 Ләкин җентекләп карасаң, анда нәкъ киресенчә нәрсә бар. 00:18.460 --> 00:23.540 Мәгарифне, тотрыклы үсеш максатларының 17сеннән берсе булганны, мисал итеп алыйк. 00:23.540 --> 00:31.086 Мәгариф 2030 еллы Агенданы тулысынча тормышка ашыру өчен төп шартларның берсе дип санала. 00:31.086 --> 00:39.073 Германия һәм башка илләр куелган 17 максатны гамәлгә ашыруда мәгариф системасына хәтта төп роль бирәләр. 00:39.073 --> 00:47.186 Бер юнәлеш – мәктәпләрне цифрлаштыру, чөнки тормышның барлык өлкәләрен глобаль рәвештә цифрлаштыру гамәлгә ашырылырга тиеш. 00:47.186 --> 00:52.819 Үзенең Санлы Мәгариф буенча гамәл планында (2021–2027), Европа Берлеге мәгариф һәм укыту 00:52.819 --> 00:56.760 өлкәсендә санлы үзгәрешләр юнәлешен билгели. 00:56.760 --> 01:05.473 Цифрлаштыру стратегиясендә пионер буларак, Швеция 2017 елда балалар бакчаларында планшетлар куллануны мәҗбүри итте. 01:05.473 --> 01:10.800 Ләкин монда чынлап та балаларның һәм яшьләрнең чын ихтыяҗлары төп игътибар үзәгендәме? 01:10.800 --> 01:20.119 Яки яшьләрне гади генә файдаланып, «Агенда 2030» авторларының үз файдасына эшләүче максатлары өчен җәлеп итәләрме? 01:20.119 --> 01:24.446 Федераль мәгариф һәм фәннәр министрлыгына кем киңәш бирә? 01:24.446 --> 01:31.010 NachDenkSeiten белән әңгәмәдә Оффенбург кулланыш фәннәре университетының укытучысы һәм медиа белгече профессор Ральф 01:31.010 --> 01:37.178 Ланкау болай диде: «40 елдан артык вакыт дәвамында һәр яңа компьютер буыны мәктәпләргә кертелеп килде – шәхси 01:37.178 --> 01:40.880 компьютерлардан ноутбукларга, хәзер планшетларга кадәр.» 01:40.880 --> 01:48.405 Ул өстәп әйтте: «Лоббизм һәм зур реклама бюджетлары аркасында IT сәнәгатенең позицияләре матбугатта күренекле урын 01:48.405 --> 01:53.433 ала, ә тәнкыйтьчел хисаплар легитимлегеннән мәхрүм ителә». 01:53.433 --> 01:58.437 Төрле фәннәр өлкәсендәге 40тан артык алдынгы галим, педиатрлар һәм үсмерләр медицинасы белгечләре 01:58.437 --> 02:02.046 белән берлектә, цифрлаштыруны ялгыш юнәлешле дип саный. 02:02.046 --> 02:08.874 Алар мәгариф буенча дәүләт министрларын мәктәпләрдә һәм мәктәпкәчә белем бирү учреждениеләрендә вакытыннан алда цифрлаштыруга 02:08.874 --> 02:12.866 мораторий, ягъни туктатып тору кертүне таләп итәләр. 02:12.866 --> 02:16.566 Проф. Ральф Ланкау мөрәҗәгатьне башлап йөртүчеләрнең берсе. 02:16.566 --> 02:23.286 Ул ди: "Фәнни консенсус хәзер шундый: планшетлар һәм ноутбуклар белән укыту балаларны 6-нчы 02:23.286 --> 02:27.526 сыйныфка кадәр акыллырак итми, киресенчә, ахмак итә." 02:27.526 --> 02:33.294 Тикшеренүләргә караганда, сыйныфта санлы җайланмаларны күбрәк куллану сәламәтлеккә, психологик 02:33.294 --> 02:36.873 һәм социаль яктан да тискәре йогынтылар тудыра. 02:36.873 --> 02:46.080 Хәзер мәгариф сәясәтчеләренә бу илнең укытучылары һәм педиатрлары сүзен тыңлап, санлы укыту тәҗрибәсеннән баш тартырга вакыт! 02:46.080 --> 02:53.393 Швециядә бу инде булды: Швеция мәгариф министры башлангыч мәктәпләрдә планшетлар куллануны туктатты. 02:53.393 --> 02:58.560 Федератив дәүләтләрдәге мәгариф министрлары хәзер дә шуны эшли ала. 02:58.560 --> 03:01.206 Швециядә кире борылыш ясау сәбәбе: 03:01.206 --> 03:07.200 Фәннәрчеләрнең хәзерге тәкъдимнәренә караганда, кечкенә балаларны экраннар каршында утырудан сакларга кирәк. 03:07.200 --> 03:11.786 Мәктәптә цифрлы уенга караганда физик уен өстенрәк. 03:11.786 --> 03:15.413 Шулай итеп, балалар социаль аралашуны җиңелрәк үзләштерерләр иде. 03:15.413 --> 03:21.926 Моннан тыш, тел күнекмәләре ныгытылачак һәм балалар башкаларга карата нәтиҗәлерәк рәвештә эмпатия күрсәтергә өйрәнәчәкләр. 03:21.926 --> 03:28.506 Даниядә дә мәгариф министры Маттиас Тесфайе мәктәпләрдә цифрлаштыруны кире боруны таләп итте. 03:28.506 --> 03:33.546 Күп урыннарда анда планшетлар һәм ноутбуклар башлангыч мәктәпләрдәге төп җиһазларның бер өлеше булып тора. 03:33.546 --> 03:44.106 2023 елның декабрендә ул мәктәп укучыларыннан санлы тәҗрибәдә «тәҗрибә тычканнары» итеп файдаланылганы өчен гафу үтенде. 03:44.106 --> 03:49.586 Ул әйтүенчә, мәктәпләр озак вакыт зур технология компанияләренең йогынтысында булган. 03:49.586 --> 03:54.653 Җәмгыять буларак без санлы дөньяның могҗизаларына артык гашыйк булган идек. 03:54.653 --> 03:57.633 Шулай итеп, бу зур борылышмы? 03:57.633 --> 04:03.739 Цифрлы медианың куркынычлары күптән билгеле, күп кенә белгечләр кисәтү сигналларын бирә. 04:03.739 --> 04:14.686 Kla.TV 2020 елда «Мәктәпләрдә цифрлаштыру – алга таба адыммы?» программасында цифрлы медианың балаларга йогынтысын тикшерде. 04:14.686 --> 04:22.280 Күзләрнең куркыныч үсеш бозылулары, балачак дәрәҗәсендә өлгерү күрсәткән балалар һәм яшүсмерләр, 04:22.280 --> 04:27.206 Тел үсеше бозылулары һәм игътибар бозылулары – болар бары тик кайбер нәтиҗәләр генә. 04:27.206 --> 04:34.979 Профессор Шпицер әйтүенчә, цифрлы медианы иртә куллану безнең балаларны «цифрлы деменциягә» илтә. 04:34.979 --> 04:39.120 Нигә кисәтү тавышлары даими рәвештә игътибарга алынмады? 04:39.120 --> 04:46.753 Ни өчен Германиядә һәм күп кенә башка илләрдә санлы җайланмаларны көннән-көн яшьрәк яшьтә кулланалар? 04:46.753 --> 04:54.300 Курсны ашыгыч рәвештә үзгәртү кирәк булса да, киңкүләмле цифрлаштыру өзлексез дәвам итә. 04:54.300 --> 05:01.926 Ясалма интеллект (AI) рәвешендәге укытуны автоматлаштыруның киләсе этабы инде безнең алда. 05:01.926 --> 05:08.160 Проф. Ральф Ланкнау кисәтә: «Махсус белемнәре булмаганнар – мәсәлән, яңа темалар белән очрашкан мәктәп укучылары – барысын да 05:08.160 --> 05:12.499 тикшереп-эзләп чыгу өчен күп вакыт сарыф итәргә тиеш, ләкин моны беркем дә эшләми, шуңа 05:12.499 --> 05:15.340 күрә аларга программага ышанырга туры килә.» 05:15.340 --> 05:19.553 «Бу аларны белемле шәхесләр урынына иярүчеләргә һәм ышанучыларга әйләндерә», – дип кисәтә профессор Ланкау. 05:19.553 --> 05:26.211 Apple һәм Google кебек зур цифрлы корпорацияләр Apple Classroom, Google Classroom, Apple School Manager һәм 05:26.211 --> 05:32.826 Google Future Workshop кебек кушымталар һәм уку платформалары аша мәгариф базарына үтеп керәләр. 05:32.826 --> 05:37.972 Үзенең «Die Katastrophe der digitalen Bildung» («Цифрлы белем бирү фаҗигасе») исемле китабында 05:37.972 --> 05:44.799 бизнес-журналист Инго Лейпнер сәяси һәм икътисади мәнфәгатьләрдән һәм аларның социаль нәтиҗәләреннән кисәтә. 05:44.799 --> 05:49.963 Ул аңлата, югары технологияле корпорацияләр диярлек салым түләмиләр, шуның белән хөкүмәтләрне барлык 05:49.963 --> 05:55.033 балаларга тигез сыйфатлы иртә яшьтәге белем бирү өчен кирәкле акчадан мәхрүм итәләр. 05:55.033 --> 05:59.558 Моннан тыш, югары технологияле корпорацияләр иң ярлыларның балаларын алдау өчен кулланыла 05:59.558 --> 06:02.546 торган санлы укыту программаларын базарга чыгара. 06:02.546 --> 06:07.786 Шулай итеп, санлы медиа икътисади һәм социаль бүленешләрне тирәнәйтә. 06:07.786 --> 06:13.442 Лейпнер сүзләренә караганда, нәкъ менә миллиардер компьютер гуруларының балалары смартфоннарга ия түгел – һәм алар 06:13.442 --> 06:17.240 «санлы мәктәпләр» дип аталган уку йортларына да йөрмиләр. 06:17.240 --> 06:21.945 Шул ук кешеләр, миллиардлаган кулланучыны үз товарларына бәйле итәргә теләгәннәр, шуның 06:21.945 --> 06:24.986 белән үз балаларын шул товарлардан саклыйлар. 06:24.986 --> 06:29.895 Бу шулай ук санлылаштыруның драматик нәтиҗәләре очраклы түгеллеген, ә аларның 06:29.895 --> 06:33.773 программистларга баштан ук билгеле булуын күрсәтә. 06:33.773 --> 06:40.936 Лейпнер «яңа өйрәнү мәдәнияте»нә каршы кисәтә: анда балаларны төркемдә социаль интеграциясез һәм ышанычлы 06:40.936 --> 06:46.106 кешесез компьютерларда «индивидуаль» рәвештә укытырга мөмкин. 06:46.106 --> 06:52.855 Ул шулай ук күпчелек белем бирү программалары белән бәйле зур мәгълүматны яклау проблемаларын күрсәтә һәм балаларны 06:52.855 --> 07:01.720 тулысынча үлчәү һәм тикшерүгә нигезләнгән автоматлаштырылган укыту процессларындагы тоталитар тенденцияләрдән кисәтә. 07:01.720 --> 07:09.479 Бу БМОның яхшы ниятле мәгариф планнары вәгъдә иткән нәтиҗәгә тулысынча каршы килмиме? 07:09.479 --> 07:14.588 Балаларны иртә цифрлаштыру нәтиҗәсендә ниятләп акылсызландыралар, технология компанияләре өчен «мәгълүмат 07:14.588 --> 07:19.966 җыючылар» дәрәҗәсенә төшерәләр һәм аларны ясалма интеллект ярдәмендә теләгәнчә контрольдә тота алалар. 07:19.966 --> 07:26.078 Бу ахыр чиктә кешелекнең тулысынча сайлау хокукыннан мәхрүм ителүенә китерә. Бу тулысынча Дөнья икътисади форумга 07:26.078 --> 07:30.160 (WEF) туры килә, дип WEF киңәшчесе Ювал Ноа Харари игълан итте: 07:30.160 --> 07:37.053 Ясалма интеллект революциясе файдасыз катламны барлыкка китерү процессында. 07:37.053 --> 07:44.615 40 югары дәрәҗәле галим кебек кешеләрнең көчләрен берләштереп, яшь буынның иминлеген чын күңелдән кайгыртучы 07:44.615 --> 07:49.526 мәгариф системасын яклап тавышларын күтәрүләре өмет уята. 07:49.526 --> 07:56.644 Ләкин бу борылыш уңышлы булсын өчен зур технология компанияләренең мәнфәгатьләре җентекләп тикшерелергә, сәяси 07:56.644 --> 08:01.885 бәйлелекләр һәм акча агымнары ачыкланырга, шулай ук Дөнья икътисади форумының яки 08:01.885 --> 08:05.820 БМОның төп «Көн тәртибе 2030»ы ачыкланырга тиеш. 08:05.820 --> 08:12.073 Ниһаять, «WEF, Зур Яңадан Көйләү һәм аларның баш мие» фильмыннан өзек карагыз: 08:12.073 --> 08:19.320 Дөнья икътисади форумы — ул гади генә Швейцария фонды түгел, аны мөстәкыйль Клаус Шваб нигезләгән һәм үстергән. 08:19.320 --> 08:25.066 1971 елда нигез салынганда, Дөнья икътисади форумга (WEF) зур глобаль корпорацияләр ярдәмендә Яңа дөнья тәртибе (NWO) 08:25.066 --> 08:29.086 көн тәртибен бөтен дөнья буенча гамәлгә ашыру бурычы йөкләнде. 08:29.086 --> 08:33.640 Бөтендөньяның эре корпорацияләренең бөтен элитасы хәзер монда көчләрен берләштерде. 08:33.640 --> 08:39.703 Дөнья икътисади форум нигезләүчесе игълан иткән «Зур яңадан көйләү» бөтен дөнья гражданнарын ясалма интеллект 08:39.703 --> 08:43.879 контролендә торган яңа санлы гасырга кертүне максат итә. 08:43.879 --> 08:49.192 «Зур яңадан көйләү» дигәндә шундый мәгънә аңлашыла: беркем дә бернәрсәгә дә хуҗа булмаган, һәркем тулысынча күзәтелгән, 08:49.192 --> 08:53.493 тулысынча бәйле һәм шуңа күрә контрольдә тотыла ала торган дөнья. 08:53.493 --> 08:58.702 Трансгуманизм программасы – кеше тәннәрен санлы мохит белән берләштерү – кешелекне 08:58.702 --> 09:03.300 манипуляцияләүгә, контрольдә тотуга һәм идарә итүгә ишек ача. 09:03.300 --> 09:05.820 Үзәкләштерелгән бөтендөнья диктатурасы өчен юл ачык! 09:05.820 --> 09:12.333 Хөрмәтле тамашачылар, хөрмәтле әти-әниләр – зинһар, галимнәрнең мораторий турындагы мөрәҗәгатен җаваплы урыннардагы кешеләргә 09:12.333 --> 09:16.970 җиткерегез, шулай итеп беренче чиратта безнең балаларның ачык зарарлы һәм вакытыннан алда 09:16.970 --> 09:20.740 цифрлаштыруын Бөекбританиядә дә туктатырга мөмкинлек булсын. 09:20.740 --> 09:30.353 Безнең балаларның нык һәм уяу шәхесләргә әверелүенә ярдәм итегез, шуның белән WEFның кешелексез планын кире кагыгыз.