1
00:00:00,453 --> 00:00:07,729
Nan 28yèm Konferans Nasyonzini sou Chanjman Klima a, ki te fèt
nan Doubay soti 30 novanm pou rive 13 desanm 2023, yo

2
00:00:07,729 --> 00:00:15,887
te pran desizyon pou premye fwa pou bay sektè alimantè a
ak agrikilti plis konsiderasyon nan pwoteksyon klima a.

3
00:00:15,887 --> 00:00:22,473
Plis pase 130 peyi siyen yon deklarasyon ki
di ke emisyon ki soti nan sektè agrikòl la ta

4
00:00:22,473 --> 00:00:26,541
dwe kounye a enkli tou nan objektif klima yo.

5
00:00:26,541 --> 00:00:29,340
Sa a aplike sitou nan elvaj bèt agrikòl.

6
00:00:29,340 --> 00:00:39,984
Nan fen ane 2023, OMS te mande gouvènman atravè lemond
pou yo pran aksyon kont agrikilti ak pwodiksyon alimantè!

7
00:00:39,984 --> 00:00:49,387
Daprè Direktè Jeneral OMS, Doktè Tedros, sistèm alimantè nou
an ap domaje sante moun ak planèt la epi li kontribye 30% nan

8
00:00:49,387 --> 00:00:55,483
gaz ki lakòz efè tèmik. Se poutèt sa yon transfòmasyon esansyèl.

9
00:00:55,483 --> 00:01:02,428
Depi elvaj bèt an patikilye konsidere kòm espesyalman
danjere pou klima a, Tedros te mande lidè mondyal yo pou yo

10
00:01:02,428 --> 00:01:06,520
limite konsomasyon vyann ak pwodwi letye nan peyi yo sevèman!

11
00:01:06,520 --> 00:01:12,739
Olye de sa, rejim alimantè a ta dwe chanje pou pwodwi
ki baze sou plant ak "manje" ki fèt nan laboratwa

12
00:01:12,739 --> 00:01:17,737
tankou vyann ki fèt nan laboratwa ak manje ki fèt ak ensèk.

13
00:01:17,737 --> 00:01:27,125
Tout bagay sa a ap pouse pi devan menm si li byen konnen ke, pami
lòt moun, syantis Ameriken Dr Frank Mitloehner, pwofesè ak ekspè

14
00:01:27,125 --> 00:01:34,564
nan kalite lè nan University of California, ansanm ak
etid syantifik University of Oxford, te pwouve ke

15
00:01:34,564 --> 00:01:39,420
metàn ki soti nan elvaj bèt rete nan yon sik pèpetyèl.

16
00:01:39,420 --> 00:01:48,254
Sa a demanti nèt agiman ki di fòk elvaj
bèt diminye pou konbat chanjman klimatik.

17
00:01:48,254 --> 00:01:58,599
Li neglije tou lefèt ke nan sa yo rele "Deklarasyon Dublin"
an 2022, 650 syantis ki soti toupatou nan mond lan te pran yon

18
00:01:58,599 --> 00:02:04,396
pozisyon klè sou elvaj bèt, ki baze sou 1,000 atik syantifik.

19
00:02:04,396 --> 00:02:11,872
Yo te konkli ke elvaj bèt jwe yon wòl
esansyèl nan yon sistèm alimantè dirab.

20
00:02:11,872 --> 00:02:18,207
Li twò gen anpil valè pou sosyete a
pou yo ta kite l tonbe viktim fanatis.

21
00:02:18,207 --> 00:02:22,840
Sepandan, vwa sa yo ki ekstrèmman enpòtan yo
klèman pa tande, ni yo pa pran yo an

22
00:02:22,840 --> 00:02:26,627
konsiderasyon nan desizyon ki tèlman enpòtan konsa.

23
00:02:26,627 --> 00:02:32,435
Elvaj bèt se sous prensipal revni pou anpil kiltivatè. Kidonk,
alontèm, chanjman nan rejim alimantè ki

24
00:02:32,435 --> 00:02:39,414
planifye a ap finalman mennen nan pa anyen mwens pase
destriksyon agrikilti jan nou konnen li jodi a.

25
00:02:39,414 --> 00:02:46,695
Ernst Wolff, ekspè finansye ak ekonomik ki byen koni,
revele nan pwogram sa a ke se egzakteman plan sa a.

26
00:02:46,695 --> 00:02:54,204
Remak li yo fè li klè ke gwo lajan ap dèyè
sa ankò, kounye a li ap itilize Nasyonzini,

27
00:02:54,204 --> 00:02:59,177
OMS ak gouvènman ki dakò pou atake agrikilti.

28
00:02:59,177 --> 00:03:02,818
Sa a pa gen anyen pou wè ak sove planèt la oswa anviwònman an.

29
00:03:02,818 --> 00:03:08,644
Se pa sèlman sou gwo pwofi pou kèk
moun ki trè rich, se sou pi plis pase sa!

30
00:03:08,644 --> 00:03:15,408
Henry Kissinger rezime estrateji David
Rockefeller, yon estratejis mondyal, konsa:

31
00:03:15,408 --> 00:03:22,928
Si ou kontwole lwil, ou kontwole tout
nasyon; si ou kontwole manje, ou kontwole moun; si

32
00:03:22,928 --> 00:03:27,784
ou kontwole lajan, ou kontwole lemonn antye.

33
00:03:27,784 --> 00:03:33,525
Si manje ap pwodui de pli zan pli nan faktori
olye de pa kiltivatè, dezyèm objektif

34
00:03:33,525 --> 00:03:37,970
Rockefeller la ap vin posib pou estratejis mondyal yo.

35
00:03:37,970 --> 00:03:45,579
Se sou kontwole nou tout atravè manje, e se pa
sèlman sou do dè santèn de milye de kiltivatè

36
00:03:45,579 --> 00:03:50,883
k ap pèdi mwayen pou yo viv. Se sou avni nou!

37
00:03:56,540 --> 00:03:58,842
youtube.com/watch?v=_zxXdSRF8Mk] Bonjou – se Ernst Wolff isit la.

38
00:03:58,842 --> 00:04:04,920
Nou ap fè fas kounye a ak yon boulvèsman
mondyal ki gen pwopòsyon istorik nan sistèm

39
00:04:04,920 --> 00:04:09,473
finansye a, nan mond travay la ak nan agrikilti.

40
00:04:09,473 --> 00:04:19,533
Plis pase 130 bank santral ap travay kounye a sou
entwodiksyon lajan dijital bank santral nan sistèm finansye a.

41
00:04:19,533 --> 00:04:27,619
Nan fiti ki previzib, nou tout ap gen
sèlman yon sèl kont, sètadi ak bank santral la.

42
00:04:27,619 --> 00:04:37,344
Nan mond travay la, n ap fè fas ak chanjman ki ka
vin pi gwo toujou akoz devlopman entèlijans atifisyèl.

43
00:04:37,344 --> 00:04:45,918
Algoritm ak robo endistriyèl, dron kontwole pa
entèlijans atifisyèl ak enprimant 3D pral pran sou yo

44
00:04:45,918 --> 00:04:51,866
plizyè travay atravè tout endistri ki te konn fèt pa moun.

45
00:04:51,866 --> 00:04:57,576
Sepandan, efè ki pi dramatik yo se sou agrikilti.

46
00:04:57,576 --> 00:05:08,293
Avansman teknolojik yo ap louvri posiblite ki jis
dènyèman te egziste sèlman nan woman syans fiksyon.

47
00:05:08,293 --> 00:05:16,415
De tandans an patikilye ap pran sant sèn nan:
agrikilti vètikal ak vyann ki grandi nan laboratwa.

48
00:05:16,415 --> 00:05:24,728
Nan agrikilti vètikal, yo pa plante plant yo deyò
ankò, men pito nan sal fèmen oswa nan resipyan.

49
00:05:24,728 --> 00:05:30,060
Yo ranje sou etajè epi yo ekspoze a limyè atifisyèl.

50
00:05:30,060 --> 00:05:35,866
Imidite, chalè ak vantilasyon kontwole pa òdinatè.

51
00:05:35,866 --> 00:05:46,349
Rasin plant yo grandi sou fèy kim nan resipyan
oswa tib kote dlo ki gen eleman nitritif ap koule.

52
00:05:46,349 --> 00:05:50,550
Tout pwosesis la fèt anba kondisyon ki totalman esteril.

53
00:05:50,550 --> 00:06:00,580
Plant yo pa an kontak ak solèy, tè, lapli
oswa van, ni ak ensèk, jèm oswa bakteri.

54
00:06:00,580 --> 00:06:08,276
Menm ritm lajounen an kontwole
atifisyèlman pou optimize rekòt la.

55
00:06:08,276 --> 00:06:15,800
Dezyèm tandans lan konsène vyann atifisyèl
ki pwodui apati kilti selil nan laboratwa.

56
00:06:15,800 --> 00:06:24,168
Vyann sa a te vin konnen piblik la nan mwa Out
2013, lè yo te prezante premye anmbègè ki te

57
00:06:24,168 --> 00:06:28,970
kiltive nan selil la nan Inivèsite Maastricht.

58
00:06:28,970 --> 00:06:35,130
Nan epòk sa a, pwodiksyon li te koute plis pase 250,000 ero.

59
00:06:35,130 --> 00:06:43,733
Kou pwodiksyon an kounye a se anviwon
$10 pou chak anmbègè, e li ap desann.

60
00:06:43,733 --> 00:06:51,412
Sa vle di ke vyann ki grandi nan laboratwa pral
byento konpetisyon ak vyann reyèl sou mache a e li menm

61
00:06:51,412 --> 00:06:56,730
pral kapab vann pi bon mache pase li nan fiti pròch.

62
00:06:56,730 --> 00:07:04,728
Kiltivasyon plant atifisyèl ak pwodiksyon vyann atifisyèl toulede
atire gwo envestisè ki soti toupatou nan mond

63
00:07:04,728 --> 00:07:12,260
lan, ki santi yon opòtinite biznis ki vo
plizyè milya liv isit la. E se pa san bon rezon.

64
00:07:12,260 --> 00:07:24,495
Kiltivasyon vètikal elimine bezwen pou jaden, machin agrikòl ak
pifò mendèv la. Li ekonomize dlo, ensèktsid ak pestisid, li pa

65
00:07:24,495 --> 00:07:34,109
depann sou tan an e, si faktori yo oswa kontenè yo
sitiye toupre sant popilasyon yo, li elimine yon

66
00:07:34,109 --> 00:07:39,420
gwo pati nan lojistik la. Sèl depans anplis se enèji.

67
00:07:39,420 --> 00:07:48,938
Se poutèt sa, se pa yon koensidans ditou ke pi gwo
faktori kalite sa a jiskaprezan te louvri ane pase

68
00:07:48,938 --> 00:07:54,980
nan Doubay, kote yo konnen enèji koute prèske anyen.

69
00:07:54,980 --> 00:08:01,659
Konsènan vyann ki grandi nan
laboratwa, ekonomi an menm pi konsiderab.

70
00:08:01,659 --> 00:08:14,156
Ou pa bezwen bèt ankò, manje pou bèt, pâtur, veterinè, transpòtè
bèt, abato, epi ou ekonomize yon gwo kantite sou depans pèsonèl.

71
00:08:14,156 --> 00:08:19,740
Anplis de sa, ou ekonomize komodite ki pi presye nan tout: tan.

72
00:08:19,740 --> 00:08:28,269
Pandan yon bèf k ap pran pwa pran 18 a 20 mwa pou l rive
nan pwa pou abataj, vyann ki grandi nan laboratwa bezwen

73
00:08:28,269 --> 00:08:33,833
sèlman twa a uit semèn anvan li pare pou anbalaj ak vant.

74
00:08:33,833 --> 00:08:41,674
Vizyon pou lavni gwo envestisè yo, tankou manadjè byen
tankou BlackRock, Vanguard ak State Street, osi byen ke

75
00:08:41,674 --> 00:08:45,880
moun ki gen anpil richès tankou Bill Gates, fondatè Google

76
00:08:45,880 --> 00:08:52,140
Sergey Brin oswa Richard Branson sanble yon bagay konsa:

77
00:08:52,140 --> 00:09:01,019
Yon jou, pral gen yon rezo mondyal
enprimant 3D k ap pwodui vyann sa a.

78
00:09:01,019 --> 00:09:08,815
Enprimant 3D sa yo ap opere pa moun ki gen
lisans, ki dwe peye yon frè bay moun ki bay lisans

79
00:09:08,815 --> 00:09:13,564
yo pou chak moso vyann ki grandi nan laboratwa.

80
00:09:13,564 --> 00:09:24,054
Se pa etone, kidonk, ke dè santèn milyon dola te envesti nan
devlopman vyann atifisyèl ak plant atifisyèl nan dènye ane yo.

81
00:09:24,054 --> 00:09:34,373
Nan lane 2021 sèlman, vyann ki grandi nan laboratwa te
vo 1.9 milya dola. E politisyen yo ap suiv egzanp lan.

82
00:09:34,373 --> 00:09:43,849
Jis plis pase twa mwa de sa, pa egzanp, Inyon Ewopeyen
an te bay 1.8 milyon ero pou plis rechèch sou

83
00:09:43,849 --> 00:09:50,122
rediksyon potansyèl nan depans pou pwodiksyon vyann kiltive.

84
00:09:50,122 --> 00:09:58,200
Anplis, li fèk lanse premye pwosesis
apwobasyon pou vyann ki grandi nan laboratwa.

85
00:09:58,200 --> 00:10:02,004
Anyen nan sa pa bon pou agrikilti.

86
00:10:02,004 --> 00:10:12,978
Si de tandans sa yo domine, sa ta vle di anyen
mwens pase fen agrikilti jan nou konnen li a.

87
00:10:12,978 --> 00:10:21,580
Men – e sa a esansyèl – tout bagay sa
a ka sèlman mache si moun patisipe.

88
00:10:21,580 --> 00:10:28,757
Sa vle di, si majorite konsomatè yo
aksepte legim atifisyèl ak vyann atifisyèl.

89
00:10:28,757 --> 00:10:37,568
Sepandan, sa pa vre, omwen pa kounye a.
Kidonk, kisa nou ka fè? Li senp anpil.

90
00:10:37,568 --> 00:10:49,180
Pran ideyoloji sou chanjman klimatik ak apokalips meteyo k ap
pwoche ki menase nou tout, enstile laperèz ak laterè nan moun,

91
00:10:49,180 --> 00:10:57,327
epi prezante yo legim atifisyèl ak vyann
atifisyèl kòm solisyon akoz yo konsome ti dlo,

92
00:10:57,327 --> 00:11:02,494
yo emèt ti metàn epi yo diminye emisyon CO₂.

93
00:11:02,494 --> 00:11:07,611
Se egzakteman sitiyasyon nou twouve nou ladan l kounye a.

94
00:11:07,611 --> 00:11:17,240
Nou tout anba gwo presyon medya yo, politisyen yo ak syantis yo,
ki toujou ap inonde nou ak istwa laterè sou klima a,

95
00:11:17,240 --> 00:11:27,149
pou fè nou aksepte chanjman estriktirèl sa a nan
agrikilti kòm sipoze delivrans mond lan kont chanjman klimatik.

96
00:11:27,149 --> 00:11:35,877
Absidite tout sitiyasyon an demontre tou pa lefèt ke alyans
kòporasyon yo ki te fonde nan Fowòm Ekonomik

97
00:11:35,877 --> 00:11:44,263
Mondyal la, ki te mete fòs yo ansanm atravè
lemond kòm lidè klimatik, gen ladan konpayi sa yo:

98
00:11:44,263 --> 00:11:51,617
Allianz, AXA, Bank of America, Barclays,
Deutsche Bank ak Mastercard. Plis

99
00:11:51,617 --> 00:11:57,003
Carlsberg, Coca-Cola, Nestlé, Syngenta ak Unilever.

100
00:11:57,003 --> 00:12:10,368
Menm jan ak jeyan famasetik AstraZeneca,
Novartis, epi, pou mete sou sa, manifakti glifosat Bayer.

101
00:12:10,368 --> 00:12:15,513
Li vrèman lè pou rekonèt ki jwèt k ap jwe isit la.

102
00:12:15,513 --> 00:12:24,395
Sa pa ni pou sove planèt la ni pou amelyore
anviwònman an, ki an reyalite ijanman bezwen.

103
00:12:24,395 --> 00:12:30,004
Se tout sou pwofi pou benefis yon ti minorite.

104
00:12:30,004 --> 00:12:41,357
E sa a se pa sèlman sou do dè santèn de milye de kiltivatè
k ap pèdi mwayen pou yo viv, men tou sou do lavni ak

105
00:12:41,357 --> 00:12:47,774
kalite lavi nou menm, pitit nou yo ak tout jenerasyon k ap vini.