2023-yil 30-noyabrdan 13-dekabrgacha Dubayda bo'lib o'tgan BMTning Iqlim o'zgarishi bo'yicha 28-konferensiyasida iqlimni
muhofaza qilishda oziq-ovqat sektori va qishloq xo'jaligiga ko'proq e'tibor qaratish
bo'yicha birinchi marta yo'l xaritasi belgilandi.
130 dan ortiq mamlakat qishloq xo'jaligi sohasidan chiqadigan emissiyalarni ham iqlim maqsadlariga
kiritish kerakligini bildiruvchi deklaratsiyani imzoladi.
Bu avvalo qishloq xo'jaligi hayvonchiligiga tegishlidir.
2023-yil oxirida JSST butun dunyo hukumatlarini qishloq xo'jaligi va oziq-ovqat ishlab
chiqarishga qarshi choralar ko'rishga chaqirdi!
JSST bosh direktori doktor Tedrosning aytishicha, oziq-ovqat tizimimiz odamlar va sayyoraning sog'lig'iga
zarar yetkazmoqda va issiqxona gazlarining 30 foizini tashkil etmoqda. Shuning uchun o'zgarish zarur.
Xususan chorvachilik iqlimga ayniqsa zararli deb baholanganligi sababli, Tedros dunyo yetakchilarini o'z mamlakatlarida go'sht
va sut mahsulotlaridan foydalanishni keskin cheklashga chaqirdi!
Buning o'rniga ratsion o'simlikka asoslangan mahsulotlar va laboratoriyada yetishtirilgan "taomlar", masalan
laboratoriyada yetishtirilgan go'sht hamda hasharotlarga asoslangan oziq-ovqatlarga o'zgartirilishi kerak.
Butun masala oldinga surilmoqda, garchi boshqalar qatorida AQSh olimi, Kaliforniya Universiteti professori va havo sifatini
o'rganish bo'yicha mutaxassis Dr Frank Mitloehner hamda Oxford Universiteti ilmiy tadqiqotlari qoramolchilikdan
chiqqan metan doimiy aylanada qolishini isbotlagan bo'lsa ham.
Bu iqlim o'zgarishiga qarshi kurashish uchun chorvachilikni kamaytirish kerak degan da'voni butunlay inkor etadi.
Shuningdek, u 2022 yilda e'lon qilingan "Dublin deklaratsiyasi"da butun dunyo bo'ylab 650 nafar olim 1 000 ta ilmiy
maqolaga tayangan holda chorvachilikka oid aniq pozitsiya bildirganini ham e'tiborsiz qoldiradi.
Ular xulosaga keldiki, chorvachilik barqaror oziq-ovqat tizimida muhim rol o'ynaydi.
U jamiyat uchun juda qimmatli bo'lib, fanatizm qurboniga aylanishiga yo'l qo'yib bo'lmaydi.
Biroq, bu nihoyatda muhim ovozlar aniq eshitilmayapti, bunday muhim qarorlarda ularni
hisobga olish haqida gap bo'lishi ham mumkin emas.
Chorvachilik ko'plab fermerlar uchun asosiy daromad manbaidir. Shu bois, uzoq muddatda rejalashtirilgan ratsion
o'zgarishi oxir-oqibat bugungi kunda bilgan qishloq xo'jaligimizni butunlay vayron bo'lishiga olib keladi.
Mashhur moliyaviy va iqtisodiy ekspert Ernst Volf quyidagi dasturda aynan shu reja ekanligini oshkor qiladi.
Uning bayonotlari shuni aniq ko'rsatadiki, katta pul yana ortida turibdi, endi esa qishloq xo'jaligiga hujum qilish
uchun BMT, JSST va itoatkor hukumatlardan foydalanmoqda.
Bu sayyora yoki atrof-muhitni saqlash haqida emas.
Bu faqat bir nechta superboy odamlar uchun katta foyda haqida emas, balki bundan ham ko'proq narsa haqida!
Genri Kissinger global strateg David Rokfeller strategiyasini quyidagicha qisqacha bayon qilgan:
Agar neftni nazorat qilsangiz, butun davlatlarni nazorat qilasiz; agar oziq-ovqatni nazorat qilsangiz, odamlarni nazorat qilasiz;
agar pulni nazorat qilsangiz, butun dunyoni nazorat qilasiz.
Agar oziq-ovqat tobora ko'proq dehqonlar o'rniga fabrikalarida ishlab chiqarilsa, Rokfellerning ikkinchi
maqsadi global strateglar uchun erishiladigan bo'ladi.
Bu bizni oziq-ovqat orqali nazorat qilish haqida, va bu faqat yuz minglab fermerlarning tirikchilik manbalaridan
mahrum etilishi evaziga emas. Bu bizning kelajagimiz haqida!
youtube.com/watch?v=_zxXdSRF8Mk] Salom – men Ernst Wolffman.
Biz hozirda moliyaviy tizimda, mehnat sohasida va qishloq xo'jaligida tarixiy miqyosdagi global inqirozga duch kelmoqdamiz.
Hozirda 130 dan ortiq markaziy banklar moliyaviy tizimga raqamli markaziy bank pulini joriy etish ustida ishlamoqda.
Yaqin kelajakda biz barchamizda faqat bitta hisob bo'ladi, ya'ni markaziy bankdagi hisob.
Mehnat olamida sun'iy intellekt rivojlanishi tufayli biz potentsial ravishda yanada katta o'zgarishlarga duch kelmoqdamiz.
Algoritmalar va sanoat robotlari, sun'iy intellekt boshqaruvidagi dronlar va 3D printerlar ilgari odamlar
tomonidan bajarilgan barcha sanoat sohalaridagi cheksiz vazifalarni o'z zimmasiga oladi.
Biroq, eng dramatik ta'sirlar qishloq xo'jaligiga tegishli.
Texnologik yutuqlar yaqindagina faqat ilmiy-fantastika romanlarida mavjud bo'lgan imkoniyatlarni ochmoqda.
Xususan, ikki tendensiya markaziy o'rinni egallamoqda: vertikal dehqonchilik va laboratoriyada yetishtirilgan go'sht.
Vertikal dehqonchilikda o'simliklar endi ochiq havoda emas, balki yopiq zallarda yoki konteynerlarda yetishtiriladi.
Ular javonlarga terib qo'yilgan va sun'iy yorug'likka duchor etilgan.
Namlik, issiqlik va shamollatish kompyuterlar tomonidan nazorat qilinadi.
O'simliklarning ildizlari oziq moddalar bilan boyitilgan suv oqadigan konteynerlar yoki
naychalar ichidagi ko'pikli varaqlarda o'sadi.
Butun jarayon to'liq steril sharoitlarda o'tkaziladi.
O'simliklar quyosh, tuproq, yomg'ir yoki shamol bilan, shuningdek hasharotlar,
mikroblar yoki bakteriyalar bilan aloqada bo'lmaydi.
Hatto kunduzgi ritm ham hosilni optimallashtirish uchun sun'iy ravishda nazorat qilinadi.
Ikkinchi tendensiya laboratoriyalarda hujayra madaniyatlari asosida ishlab chiqarilgan sun'iy go'shtga taalluqlidir.
Bu go'sht 2013 yil avgust oyida Maastrix universitetida birinchi hujayra madaniyatida
yetishtirilgan gamburger taqdim etilganda ommaga ma'lum bo'ldi.
O'sha paytda uning ishlab chiqarish xarajatlari 250 000 yevrodan oshgan edi.
Ishlab chiqarish xarajatlari hozirda har bir gamburger uchun taxminan 10 dollar atrofida va kamayib bormoqda.
Bu shuni anglatadiki, laboratoriyada yetishtirilgan go'sht tez orada bozor­da haqiqiy go'sht bilan raqobatlashadi va
yaqin kelajakda narx bo'yicha ham undan arzonroq bo'la oladi.
Sun'iy o'simlik yetishtirish hamda sun'iy go'sht ishlab chiqarish butun dunyo bo'ylab yirik investorlarni jalb qilgan,
chunki ular bu yerda milliard funtlik biznes imkoniyatini sezishmoqda. Va buning uchun asosli sabablar bor.
Vertikal dehqonchilik dallarga, qishloq xo'jaligi texnikasiga va deyarli xodimlarga ehtiyojni yo'q qiladi. U suv, insektitsidlar
va pestitsidlarni tejaydi, ob-havo sharoitlariga bog'liq emas va agar fabrikalar yoki konteynerlar aholi
punktlariga yaqin joylashsa, logistikaning katta qismini yo'q qiladi. Yagona qo'shimcha xarajat – energiya.
Shuning uchun energiya deyarli bepul bo'lgan Dubayda shu turdagi hozirgacha eng yirik
zavodning o'tgan yili ochilgani mutlaqo tasodif emas.
Laboratoriyada yetishtirilgan go'shtga kelsak, tejashlar yanada katta.
Endi sizga hayvonlar, yem, yaylovlar, veterinarlar, hayvon tashuvchilar va go'sht so'yishxonalar
kerak emas, va xodimlar xarajatlarini juda tejaysiz.
Bundan tashqari, siz eng qimmatbaho narsani – vaqtni tejaysiz.
Semirib borayotgan buqa so'yish og'irligiga yetishi uchun 18–20 oy kerak bo'lsa, laboratoriyada yetishtirilgan
go'shtni qadoqlash va sotishga tayyor bo'lishi uchun atigi uchdan sakkiz haftagacha vaqt ketadi.
BlackRock, Vanguard va State Street kabi aktivlarni boshqaruvchi yirik investorlar hamda Bill Gates, Google asoschisi
kabi nihoyatda boy shaxslarning kelajak haqidagi qarashlari
Sergey Brin yoki Richard Branson taxminan shunday ko'rinadi:
Bir paytlar bu go'shtni ishlab chiqaradigan global 3D printerlar tarmog'i bo'ladi.
Ushbu 3D printerlar keyin litsenziyaga ega shaxslar tomonidan boshqariladi, ular laboratoriyada yetishtirilgan har bir
go'sht bo'lagi uchun litsenziyadorlarga haq to'lashlari kerak.
Shunday ekan, so'nggi yillarda sun'iy go'sht va sun'iy o'simliklarni rivojlantirishga yuzlab
millionlab dollar sarmoya kiritilgani ajablanarli emas.
Faqatgina 2021 yilda laboratoriyada yetishtirilgan go'sht 1,9 milliard dollarni tashkil
etdi. Va siyosatchilar ham shu yo'ldan bormoqda.
Masalan, atigi uch oydan biroz ko'proq vaqt oldin Yevropa Ittifoqi madaniy yetishtirilgan go'sht ishlab
chiqarish xarajatlarini kamaytirish imkoniyatlarini yanada o'rganish uchun 1,8 million yevro ajratdi.
Bundan tashqari, u yaqinda laboratoriyada yetishtirilgan go'sht uchun birinchi tasdiqlash jarayonini ishga tushirdi.
Bularning hech biri qishloq xo'jaligi uchun yaxshi alomat emas.
Agar bu ikki tendensiya ustun kelsa, bu biz bilgan qishloq xo'jaligining tugashini anglatadi.
Ammo – va bu juda muhim – butun narsa faqat odamlar ishtirok etsa ishlaydi.
Ya'ni, agar iste'molchilarning ko'pchiligi sun'iy sabzavotlar va sun'iy go'shtni qabul qilsa.
Biroq, hozircha vaziyat bunday emas. Unda nima qilish mumkin? Bu juda oddiy.
Iqlim o'zgarishi ideologiyasini va hammamizni tahdid qilayotgan yaqinlashib kelayotgan ob-havo apokalipsisini oling, odamlarda
qo'rquv va vahshat uyg'oting va ularga sun'iy sabzavotlar hamda sun'iy go'shtni yechim sifatida taqdim eting,
chunki ular kam suv iste'mol qiladi, kam metan chiqaradi va CO₂ chiqindilarini kamaytiradi.
Aynan hozir biz aynan shu vaziyatdamiz.
Biz hammamiz ommaviy axborot vositalari, siyosatchilar va olimlarning iqlim haqidagi dahshatli hikoyalar bilan doimiy
ravishda bosim oʻtkazishi ostida qolib, qishloq xoʻjaligidagi bu tuzilma oʻzgarishini iqlim oʻzgarishidan dunyoni
qutqaradigan najot deb qabul qilishga majbur boʻlyapmiz.
Butun vaziyatning ahmoqligi shuningdek Jahon Iqtisodiy Forumi doirasida tuzilgan va iqlim bo'yicha yetakchilar sifatida
global miqyosda kuchlarini birlashtirgan korporatsiyalar ittifoqiga quyidagi kompaniyalar kirishidan ham namoyon bo'ladi:
Allianz, AXA, Bank of America, Barclays, Deutsche Bank va Mastercard. Shuningdek
Carlsberg, Coca-Cola, Nestlé, Syngenta va Unilever.
Shuningdek, farmatsevtika gigantlari AstraZeneca, Novartis va eng ustidan glifosat ishlab chiqaruvchisi Bayer ham bor.
Bu yerda qanday o'yin o'ynalayotganini anglash uchun haqiqatan ham vaqti keldi.
Bu na sayyorani saqlash, na atrof-muhitni yaxshilash haqida emas, holbuki bu aslida zudlik bilan zarur.
Bu hammasi ozchilik manfaatlari uchun foyda olish haqida.
Va bu nafaqat yuz minglab dehqonlarning tirikchilik manbaidan mahrum bo'lishi evaziga, balki bizning,
bolalarimiz va kelajak avlodlarning kelajagi hamda hayot sifatining evaziga ham bo'lmoqda.