1
00:00:00,453 --> 00:00:07,514
KwiNkomfa yama-28 ye-UN yoTshintsho lweMozulu, ebibanjelwe eDubai
ukusukela ngomhla wama-30 kuNovemba ukuya kowesi-13

2
00:00:07,514 --> 00:00:15,887
kuDisemba 2023, kwamiselwa indlela okokuqala ukuba kuqwalaselwe
ngakumbi icandelo lokutya nezolimo ekukhuseleni imozulu.

3
00:00:15,887 --> 00:00:22,189
Amazwe angaphezu kwe-130 atyikitye isibhengezo
esithi ukukhutshwa kweegesi kwicandelo lezolimo

4
00:00:22,189 --> 00:00:26,541
ngoku kufuneka nako kubandakanywe kwiinjongo zemozulu.

5
00:00:26,541 --> 00:00:29,340
Oku kusebenza ngaphezu kwako konke kubufuyi bezilwanyana.

6
00:00:29,340 --> 00:00:35,382
Ekupheleni kuka-2023, i-WHO ibongoze
oorhulumente kwihlabathi jikelele ukuba bathathe

7
00:00:35,382 --> 00:00:39,984
amanyathelo ngokuchasene nezolimo nemveliso yokutya!

8
00:00:39,984 --> 00:00:47,227
NgokukaMlawuli-Jikelele we-WHO, uGqr. Tedros, inkqubo yethu
yokutya yonakalisa impilo yabantu kunye

9
00:00:47,227 --> 00:00:55,483
neplanethi kwaye ibanga i-30% yegesi ezibamba
ubushushu. Yiyo loo nto inguqu ilibaluleke kakhulu.

10
00:00:55,483 --> 00:01:01,230
Ngenxa yokuba ukufuya izilwanyana ngokukodwa kuchongwe njengento
eyingozi kakhulu kwimozulu, uTedros ubongoze

11
00:01:01,230 --> 00:01:06,520
iinkokeli zehlabathi ukuba zinciphise kakhulu
ukutyiwa kwenyama neemveliso zobisi kumazwe azo!

12
00:01:06,520 --> 00:01:13,064
Endaweni yoko, ukutya kufuneka kutshintshwe kuye kwiimveliso
ezisekelwe kwizityalo kunye "nesidlo" esikhuliswe elebhu esifana

13
00:01:13,064 --> 00:01:17,737
nenyama ekhuliswe elebhu nokutya okusekelwe kwiintsholongwane.

14
00:01:17,737 --> 00:01:24,551
Yonke le nto iyaqhubekeka nangona kusaziwa ukuba, phakathi
kwabanye, isazinzulu sase-US uGqr. Frank Mitloehner,

15
00:01:24,551 --> 00:01:31,426
ongunjingalwazi nengcali yomgangatho womoya kwiYunivesithi
yaseCalifornia, kunye nezifundo zenzululwazi ezenziwe

16
00:01:31,426 --> 00:01:39,420
yiYunivesithi yaseOxford, bafakazele ukuba imethane evela
kwifama yezilwanyana ihlala ikwisijikelezo esingapheliyo.

17
00:01:39,420 --> 00:01:48,254
Oku kuphelisa ngokupheleleyo ingxoxo yokuba ukufuya izilwanyana
kufuneka kuncitshiswe ukuze kulwe utshintsho lwemozulu.

18
00:01:48,254 --> 00:01:55,957
Ikwayityeshela into yokuba kwisibhengezo ekuthiwa yi-"Dublin
Declaration" sango-2022, izazinzulu ezingama-650 ezivela

19
00:01:55,957 --> 00:02:04,396
kwihlabathi jikelele zathatha isimo esicacileyo malunga
nokufuya izilwanyana, isekelwe kumaphepha ezazinzulu ali-1,000.

20
00:02:04,396 --> 00:02:11,872
Bafikelele kwisigqibo sokuba ukufuya izilwanyana
kudlala indima ebalulekileyo kwinkqubo yokutya ezinzileyo.

21
00:02:11,872 --> 00:02:18,207
Uxabiseke kakhulu eluntwini ukuba
angavunyelwa ukuba abe lixhoba lobuphukuphuku.

22
00:02:18,207 --> 00:02:23,034
Nangona kunjalo, la mazwi abaluleke kakhulu
ngokucacileyo akaviwa, kungasathethwa ke ngokuba

23
00:02:23,034 --> 00:02:26,627
athathelwe ingqalelo kwizigqibo ezibaluleke kangaka.

24
00:02:26,627 --> 00:02:32,361
Ufuyi lwezilwanyana ngumthombo oyintloko wengeniso kubalimi
abaninzi. Ngenxa yoko, ekuhambeni kwexesha, olu tshintsho

25
00:02:32,361 --> 00:02:39,414
kulwakhiwo lwezondlo olucetywayo ekugqibeleni luza kukhokelela
ekutshatyalalisweni kwezolimo njengoko sizazi namhlanje.

26
00:02:39,414 --> 00:02:46,695
U-Ernst Wolff, ingcali eyaziwayo kwezemali noqoqosho,
utyhila kwinkqubo elandelayo ukuba le yiyo kanye le sicwangciso.

27
00:02:46,695 --> 00:02:53,859
Amazwi akhe ayenza icace into yokuba imali eninzi
iphinde yaba ngasemva koku, ngoku ihlasela

28
00:02:53,859 --> 00:02:59,177
ezolimo nge-UN, i-WHO kunye noorhulumente abathobelayo.

29
00:02:59,177 --> 00:03:02,818
Oku akukho malunga nokusindisa iplanethi okanye indalo.

30
00:03:02,818 --> 00:03:08,644
Ayikho nje ngokwenza inzuzo enkulu kubantu abambalwa
abazizityebi kakhulu, imalunga nokunye okuninzi kakhulu kunoko!

31
00:03:08,644 --> 00:03:15,408
UHenry Kissinger ushwankathele isicwangciso
somcwangcisi wehlabathi uDavid Rockefeller ngolu hlobo:

32
00:03:15,408 --> 00:03:22,752
Ukuba ulawula i-oyile, ulawula izizwe
zizonke; ukuba ulawula ukutya, ulawula abantu;

33
00:03:22,752 --> 00:03:27,784
ukuba ulawula imali, ulawula ihlabathi lonke.

34
00:03:27,784 --> 00:03:33,736
Ukuba ukutya kuqhutywa ngokukhulayo kwizifabriki
endaweni yokuba kwenziwe ngamafama, injongo yesibini

35
00:03:33,736 --> 00:03:37,970
kaRockefeller iya kufikeleleka kubacebi-maqhinga behlabathi.

36
00:03:37,970 --> 00:03:45,999
Kumalunga nokusilawula sonke ngokutya, kwaye kungekuphela
nje ngokubeka umrhumo kumakhulu amawaka amafama abahluthisiweyo

37
00:03:45,999 --> 00:03:50,883
ngendlela abaphila ngayo. Kumalunga nekamva lethu!

38
00:03:56,540 --> 00:03:58,842
youtube.com/watch?v=_zxXdSRF8Mk] Molo – ndingu-Ernst Wolff.

39
00:03:58,842 --> 00:04:05,112
Okwangoku sijamelene nengxakeko yehlabathi
jikelele engekho mva ngoku enjalo kwinkqubo

40
00:04:05,112 --> 00:04:09,473
yezemali, kwihlabathi lomsebenzi nakwezolimo.

41
00:04:09,473 --> 00:04:15,093
Ngaphezu kwe-130 yee-bhanki ezingundoqo
okwangoku zisebenzela ukwazisa imali

42
00:04:15,093 --> 00:04:19,533
yedijithali ye-bhanki engundoqo kwinkqubo yezemali.

43
00:04:19,533 --> 00:04:27,619
Kwixesha elizayo elibonakalayo, sonke siza kuba
ne-akhawunti enye kuphela, kanye neyebhanki engundoqo.

44
00:04:27,619 --> 00:04:37,344
Ehlabathini lomsebenzi, sijongene notshintsho olunokuba
lukhulu ngakumbi ngenxa yophuhliso lobukrelekrele bokwenziwa.

45
00:04:37,344 --> 00:04:46,730
Iialgorithms neerobhothi zemizi-mveliso, iidrone ezilawulwa yi-AI
kunye neeprinta ze-3D ziya kuthatha imisebenzi engenakubalwa

46
00:04:46,730 --> 00:04:51,866
kuzo zonke iinkalo zemizi-mveliso eyayisenziwa ngabantu.

47
00:04:51,866 --> 00:04:57,576
Nangona kunjalo, ezona ziphumo zibonakalayo zikwezolimo.

48
00:04:57,576 --> 00:05:08,293
Inkqubela phambili kwezobuchwepheshe ivula amathuba
awayekade ekhona kuphela kwiincwadi zentsomi yenzululwazi.

49
00:05:08,293 --> 00:05:16,415
Kukho iindlela ezimbini ezibalaseleyo ngokukodwa:
ukulima okuthe nkqo kunye nenyama ekhuliswe elebhu.

50
00:05:16,415 --> 00:05:24,728
Kulimo oluthe nkqo, izityalo azisakhulelwa ngaphandle,
kodwa zikhuliselwa kwiiholo ezivaliweyo okanye kwizikhongozeli.

51
00:05:24,728 --> 00:05:30,060
Zidweliswe kwiishelufu kwaye zibekwe ekukhanyeni okwenziweyo.

52
00:05:30,060 --> 00:05:35,866
Umswakama, ubushushu kunye
nokungeniswa komoya zilawulwa zii-khompyutha.

53
00:05:35,866 --> 00:05:41,855
Iingcambu zezityalo zikhula kumaphepha
anje nge-foam ezikwizikhongozeli okanye

54
00:05:41,855 --> 00:05:46,349
iityhubhu, apho kuhamba khona amanzi anesondlo.

55
00:05:46,349 --> 00:05:50,550
Inkqubo yonke yenzeka phantsi
kweemeko ezicocekile ngokupheleleyo.

56
00:05:50,550 --> 00:05:56,387
Izityalo azichanabeki elangeni, emhlabeni,
emvuleni okanye emoyeni, kwaye azidibani

57
00:05:56,387 --> 00:06:00,580
nezinambuzane, iintsholongwane okanye iibhaktheriya.

58
00:06:00,580 --> 00:06:08,276
Nkqu nesingqi sobumini silawulwa
ngobuchule ukuze kwandiswe isivuno.

59
00:06:08,276 --> 00:06:15,800
Ithreni yesibini imalunga nenyama eyenziweyo
eveliswa ngokukhulisa iiseli kwiilabhoratri.

60
00:06:15,800 --> 00:06:28,970
Eli nyama laziwa luluntu ngo-Agasti 2013, xa i-hamburger yokuqala
eyakhuliswa kwiiseli yayiboniswa kwiYunivesithi yaseMaastricht.

61
00:06:28,970 --> 00:06:35,130
Ngelo xesha, iindleko zokuveliswa kwayo
zazibiza ngaphezu kwee-euro ezingama-250,000.

62
00:06:35,130 --> 00:06:43,733
Iindleko zokuvelisa ngoku zimalunga
ne-$10 nge-hamburger nganye, kwaye ziyehla.

63
00:06:43,733 --> 00:06:50,005
Oku kuthetha ukuba inyama ekhuliswe elebhu iza kukhuphisana
kamsinya nenyama yokwenene kwimarike, kwaye

64
00:06:50,005 --> 00:06:56,730
iza kukwazi nokuyithengisa ngexabiso
eliphantsi kakhulu kwixesha elizayo elibonakalayo.

65
00:06:56,730 --> 00:07:03,477
Zombini inkulumo yokulinywa kwezityalo okwenziweyo kunye
nemveliso yenyama eyenziweyo zitsale abatyali-mali abakhulu

66
00:07:03,477 --> 00:07:08,479
kwihlabathi jikelele, ababona ithuba
loshishino elixabisa izigidi zeeponti apha. Kwaye

67
00:07:08,479 --> 00:07:12,260
kungekhona ngaphandle kwesizathu esivakalayo.

68
00:07:12,260 --> 00:07:20,895
Ulimo oluthe nkqo luphelisa imfuneko yamasimi, oomatshini
bezolimo kunye nenani elikhulu labasebenzi. Lonwciphisa amanzi,

69
00:07:20,895 --> 00:07:29,816
izibulali-zinambuzane nezibulali-zitshabalazi, aluxhomekekanga
kwimozulu kwaye, ukuba iifektri okanye izikhongozeli zikufuphi

70
00:07:29,816 --> 00:07:35,953
neendawo ezinabantu abaninzi, lunokuphelisa
inxalenye enkulu yezothutho nolungiselelo.

71
00:07:35,953 --> 00:07:39,420
Ekuphela kweendleko ezongezelelweyo ngamandla.

72
00:07:39,420 --> 00:07:49,170
Kungoko ngokuqinisekileyo kungekho ngamabona-ndenzile ukuba owona
mzi-mveliso mkhulu wolu hlobo ukuza kuthi ga ngoku uvulwe kunyaka

73
00:07:49,170 --> 00:07:54,980
ophelileyo eDubai, apho amandla aziwa ngokuba phantse asimahla.

74
00:07:54,980 --> 00:08:01,659
Ngokuphathelele inyama ekhuliswe
elebhu, ukonga kuyakhulu ngakumbi.

75
00:08:01,659 --> 00:08:09,207
Akusafuneki zizilwanyana, ukutya, amadlelo,
oogqirha bezilwanyana, abathuthi bezilwanyana okanye

76
00:08:09,207 --> 00:08:14,156
izibulelo, kwaye wonga kakhulu kwiindleko zabasebenzi.

77
00:08:14,156 --> 00:08:19,740
Ngaphezu koko, wonga owona mthengi
uxabiseke ngaphezu kwako konke: ixesha.

78
00:08:19,740 --> 00:08:25,905
Ngelixa inkomo etyebayo ithatha iinyanga ezili-18 ukuya
kwezili-20 ukufikelela kubunzima bokuxhelwa, inyama

79
00:08:25,905 --> 00:08:33,833
ekhuliswe elebhu ifuna kuphela iiveki ezintathu ukuya
kwezisibhozo phambi kokuba ilungele ukupakishwa nokuthengiswa.

80
00:08:33,833 --> 00:08:40,214
Umbono wekamva wabatyali-mali abakhulu, kuquka abalawuli-butyalo
abanjengoBlackRock, Vanguard kunye neState

81
00:08:40,214 --> 00:08:45,880
Street, kwakunye nabantu abazizityebi
ezigqithisileyo abanjengoBill Gates, umsunguli weGoogle.

82
00:08:45,880 --> 00:08:52,140
USergey Brin okanye uRichard Branson ukhangeleka ngolu hlobo:

83
00:08:52,140 --> 00:09:01,019
Ngelinye ixesha, kuza kubakho uthungelwano
lwehlabathi jikelele lweephrinta ze-3D ezivelisa enyama le.

84
00:09:01,019 --> 00:09:07,863
Ezi printa ze-3D ke zisetyenziswa ngabantu
abanelayisensi, ekufuneka behlawule umrhumo

85
00:09:07,863 --> 00:09:13,564
kubaniki-layisensi ngesitya ngasinye senyama ekhuliswe elebhu.

86
00:09:13,564 --> 00:09:20,208
Akumangalisi ke ngoko, ukuba amakhulu ezigidi
etyaliwe kuphuhliso lwenyama eyenziweyo kunye

87
00:09:20,208 --> 00:09:24,054
nezityalo ezenziweyo kule minyaka yakutshanje.

88
00:09:24,054 --> 00:09:34,373
Ngo-2021 kuphela, inyama ekhuliswe elebhu yenza i-1.9
yeebhiliyoni zeedola. Kwaye nezopolitiki ziyalandela umkhondo.

89
00:09:34,373 --> 00:09:41,836
Ngaphezulu kancinci kweenyanga ezintathu ezidlulileyo, umzekelo,
i-EU inikezele nge-€1.8 yezigidi ukuze kuqhutywe

90
00:09:41,836 --> 00:09:50,122
uphando olongezelelweyo malunga nokuncitshiswa kweendleko
ezinokwenzeka kwimveliso yenyama ekhuliswe ngobuchwepheshe.

91
00:09:50,122 --> 00:09:58,200
Ukongeza, isandula ukuphehlelela inkqubo
yokuqala yokuvunywa kwenyama ekhuliswe elebhu.

92
00:09:58,200 --> 00:10:02,004
Akukho nanye kwezi zinto ethembisa okulungileyo kwezolimo.

93
00:10:02,004 --> 00:10:12,978
Ukuba ezi meko zimbini ziyaqhubeka, oko
kungathetha ukuphela kwezolimo njengoko sizazi.

94
00:10:12,978 --> 00:10:21,580
Kodwa – kwaye oku kubaluleke kakhulu – yonke le nto
ingasebenza kuphela xa abantu bethatha inxaxheba.

95
00:10:21,580 --> 00:10:28,757
Oko kukuthi, ukuba uninzi lwabathengi
luyamkela imifuno eyenziweyo kunye nenyama eyenziweyo.

96
00:10:28,757 --> 00:10:37,568
Noko ke, akunjalo, ubuncinci okwangoku.
Ngoko ke, yintoni enokwenziwa? Kulula kakhulu.

97
00:10:37,568 --> 00:10:47,086
Thatha ingcinga-siseko yotshintsho lwemozulu kunye nesiphelo
sezulu esisondelayo esisongela sonke, faka uloyiko nentuthumbo

98
00:10:47,086 --> 00:10:56,528
ebantwini, uze ubabonise imifuno yenziweyo nenyama yenziweyo
njengesisombululo ngenxa yokuba zisebenzisa amanzi amancinci,

99
00:10:56,528 --> 00:11:02,494
zikhupha i-methane encinci kwaye zinciphisa ukukhutshwa kwe-CO₂.

100
00:11:02,494 --> 00:11:07,611
Yiyo kanye le meko esikuyo ngoku.

101
00:11:07,611 --> 00:11:16,416
Sonke singaphantsi koxinzelelo olukhulu oluvela kumajelo eendaba,
kwezopolitiko nakwizazinzulu, ezisoloko zisihlasela ngamabali

102
00:11:16,416 --> 00:11:22,795
eyoyikisayo malunga nemozulu, ukuze samkele olu
tshintsho lulwakhiwo kwezolimo njengesindiso

103
00:11:22,795 --> 00:11:27,149
elithi lihlawule ihlabathi ekutshintsheni kwemozulu.

104
00:11:27,149 --> 00:11:34,913
Ububhanxa bale meko iphela bubonakaliswa kwakhona yinyaniso
yokuba umanyano lweenkampani olusekwe kwiForam

105
00:11:34,913 --> 00:11:44,263
yezoQoqosho yeHlabathi, ezimanyeneyo kwihlabathi jikelele
njengeenkokeli zemozulu, lubandakanya ezi nkampani zilandelayo:

106
00:11:44,263 --> 00:11:51,619
Allianz, AXA, Bank of America, Barclays,
Deutsche Bank kunye neMastercard. Kananjalo

107
00:11:51,619 --> 00:11:57,003
neCarlsberg, Coca-Cola, Nestlé, Syngenta kunye neUnilever.

108
00:11:57,003 --> 00:12:04,222
Kunjalo nakwiinkampani ezinkulu zamachiza
i-AstraZeneca, i-Novartis, kwaye,

109
00:12:04,222 --> 00:12:10,368
ukugqibezela konke, umenzi we-glyphosate i-Bayer.

110
00:12:10,368 --> 00:12:15,513
Lixesha lokwenene lokuqonda ukuba kudlalwa yeyiphi imidlalo apha.

111
00:12:15,513 --> 00:12:24,395
Ayikho malunga nokusindisa iplanethi okanye ukuphucula
indalo, into enyanisweni efuneka ngokungxamisekileyo.

112
00:12:24,395 --> 00:12:30,004
Konke kumalunga nenzuzo ukuze kuxhamle isigaba esincinci kakhulu.

113
00:12:30,004 --> 00:12:38,932
Kwaye oku kusenzeka kungakhathalelwanga nje amakhulu amawaka
amafama abahluthwa iindlela zabo zokuphila, kodwa

114
00:12:38,932 --> 00:12:47,774
kungakhathalelwanga ikamva kunye nomgangatho wobomi bethu,
obantwana bethu kunye nazo zonke izizukulwana ezizayo.

