WEBVTT

00:00.453 --> 00:07.514
KwiNkomfa yama-28 ye-UN yoTshintsho lweMozulu, ebibanjelwe eDubai
ukusukela ngomhla wama-30 kuNovemba ukuya kowesi-13

00:07.514 --> 00:15.887
kuDisemba 2023, kwamiselwa indlela okokuqala ukuba kuqwalaselwe
ngakumbi icandelo lokutya nezolimo ekukhuseleni imozulu.

00:15.887 --> 00:22.189
Amazwe angaphezu kwe-130 atyikitye isibhengezo
esithi ukukhutshwa kweegesi kwicandelo lezolimo

00:22.189 --> 00:26.541
ngoku kufuneka nako kubandakanywe kwiinjongo zemozulu.

00:26.541 --> 00:29.340
Oku kusebenza ngaphezu kwako konke kubufuyi bezilwanyana.

00:29.340 --> 00:35.382
Ekupheleni kuka-2023, i-WHO ibongoze
oorhulumente kwihlabathi jikelele ukuba bathathe

00:35.382 --> 00:39.984
amanyathelo ngokuchasene nezolimo nemveliso yokutya!

00:39.984 --> 00:47.227
NgokukaMlawuli-Jikelele we-WHO, uGqr. Tedros, inkqubo yethu
yokutya yonakalisa impilo yabantu kunye

00:47.227 --> 00:55.483
neplanethi kwaye ibanga i-30% yegesi ezibamba
ubushushu. Yiyo loo nto inguqu ilibaluleke kakhulu.

00:55.483 --> 01:01.230
Ngenxa yokuba ukufuya izilwanyana ngokukodwa kuchongwe njengento
eyingozi kakhulu kwimozulu, uTedros ubongoze

01:01.230 --> 01:06.520
iinkokeli zehlabathi ukuba zinciphise kakhulu
ukutyiwa kwenyama neemveliso zobisi kumazwe azo!

01:06.520 --> 01:13.064
Endaweni yoko, ukutya kufuneka kutshintshwe kuye kwiimveliso
ezisekelwe kwizityalo kunye "nesidlo" esikhuliswe elebhu esifana

01:13.064 --> 01:17.737
nenyama ekhuliswe elebhu nokutya okusekelwe kwiintsholongwane.

01:17.737 --> 01:24.551
Yonke le nto iyaqhubekeka nangona kusaziwa ukuba, phakathi
kwabanye, isazinzulu sase-US uGqr. Frank Mitloehner,

01:24.551 --> 01:31.426
ongunjingalwazi nengcali yomgangatho womoya kwiYunivesithi
yaseCalifornia, kunye nezifundo zenzululwazi ezenziwe

01:31.426 --> 01:39.420
yiYunivesithi yaseOxford, bafakazele ukuba imethane evela
kwifama yezilwanyana ihlala ikwisijikelezo esingapheliyo.

01:39.420 --> 01:48.254
Oku kuphelisa ngokupheleleyo ingxoxo yokuba ukufuya izilwanyana
kufuneka kuncitshiswe ukuze kulwe utshintsho lwemozulu.

01:48.254 --> 01:55.957
Ikwayityeshela into yokuba kwisibhengezo ekuthiwa yi-"Dublin
Declaration" sango-2022, izazinzulu ezingama-650 ezivela

01:55.957 --> 02:04.396
kwihlabathi jikelele zathatha isimo esicacileyo malunga
nokufuya izilwanyana, isekelwe kumaphepha ezazinzulu ali-1,000.

02:04.396 --> 02:11.872
Bafikelele kwisigqibo sokuba ukufuya izilwanyana
kudlala indima ebalulekileyo kwinkqubo yokutya ezinzileyo.

02:11.872 --> 02:18.207
Uxabiseke kakhulu eluntwini ukuba
angavunyelwa ukuba abe lixhoba lobuphukuphuku.

02:18.207 --> 02:23.034
Nangona kunjalo, la mazwi abaluleke kakhulu
ngokucacileyo akaviwa, kungasathethwa ke ngokuba

02:23.034 --> 02:26.627
athathelwe ingqalelo kwizigqibo ezibaluleke kangaka.

02:26.627 --> 02:32.361
Ufuyi lwezilwanyana ngumthombo oyintloko wengeniso kubalimi
abaninzi. Ngenxa yoko, ekuhambeni kwexesha, olu tshintsho

02:32.361 --> 02:39.414
kulwakhiwo lwezondlo olucetywayo ekugqibeleni luza kukhokelela
ekutshatyalalisweni kwezolimo njengoko sizazi namhlanje.

02:39.414 --> 02:46.695
U-Ernst Wolff, ingcali eyaziwayo kwezemali noqoqosho,
utyhila kwinkqubo elandelayo ukuba le yiyo kanye le sicwangciso.

02:46.695 --> 02:53.859
Amazwi akhe ayenza icace into yokuba imali eninzi
iphinde yaba ngasemva koku, ngoku ihlasela

02:53.859 --> 02:59.177
ezolimo nge-UN, i-WHO kunye noorhulumente abathobelayo.

02:59.177 --> 03:02.818
Oku akukho malunga nokusindisa iplanethi okanye indalo.

03:02.818 --> 03:08.644
Ayikho nje ngokwenza inzuzo enkulu kubantu abambalwa
abazizityebi kakhulu, imalunga nokunye okuninzi kakhulu kunoko!

03:08.644 --> 03:15.408
UHenry Kissinger ushwankathele isicwangciso
somcwangcisi wehlabathi uDavid Rockefeller ngolu hlobo:

03:15.408 --> 03:22.752
Ukuba ulawula i-oyile, ulawula izizwe
zizonke; ukuba ulawula ukutya, ulawula abantu;

03:22.752 --> 03:27.784
ukuba ulawula imali, ulawula ihlabathi lonke.

03:27.784 --> 03:33.736
Ukuba ukutya kuqhutywa ngokukhulayo kwizifabriki
endaweni yokuba kwenziwe ngamafama, injongo yesibini

03:33.736 --> 03:37.970
kaRockefeller iya kufikeleleka kubacebi-maqhinga behlabathi.

03:37.970 --> 03:45.999
Kumalunga nokusilawula sonke ngokutya, kwaye kungekuphela
nje ngokubeka umrhumo kumakhulu amawaka amafama abahluthisiweyo

03:45.999 --> 03:50.883
ngendlela abaphila ngayo. Kumalunga nekamva lethu!

03:56.540 --> 03:58.842
youtube.com/watch?v=_zxXdSRF8Mk] Molo – ndingu-Ernst Wolff.

03:58.842 --> 04:05.112
Okwangoku sijamelene nengxakeko yehlabathi
jikelele engekho mva ngoku enjalo kwinkqubo

04:05.112 --> 04:09.473
yezemali, kwihlabathi lomsebenzi nakwezolimo.

04:09.473 --> 04:15.093
Ngaphezu kwe-130 yee-bhanki ezingundoqo
okwangoku zisebenzela ukwazisa imali

04:15.093 --> 04:19.533
yedijithali ye-bhanki engundoqo kwinkqubo yezemali.

04:19.533 --> 04:27.619
Kwixesha elizayo elibonakalayo, sonke siza kuba
ne-akhawunti enye kuphela, kanye neyebhanki engundoqo.

04:27.619 --> 04:37.344
Ehlabathini lomsebenzi, sijongene notshintsho olunokuba
lukhulu ngakumbi ngenxa yophuhliso lobukrelekrele bokwenziwa.

04:37.344 --> 04:46.730
Iialgorithms neerobhothi zemizi-mveliso, iidrone ezilawulwa yi-AI
kunye neeprinta ze-3D ziya kuthatha imisebenzi engenakubalwa

04:46.730 --> 04:51.866
kuzo zonke iinkalo zemizi-mveliso eyayisenziwa ngabantu.

04:51.866 --> 04:57.576
Nangona kunjalo, ezona ziphumo zibonakalayo zikwezolimo.

04:57.576 --> 05:08.293
Inkqubela phambili kwezobuchwepheshe ivula amathuba
awayekade ekhona kuphela kwiincwadi zentsomi yenzululwazi.

05:08.293 --> 05:16.415
Kukho iindlela ezimbini ezibalaseleyo ngokukodwa:
ukulima okuthe nkqo kunye nenyama ekhuliswe elebhu.

05:16.415 --> 05:24.728
Kulimo oluthe nkqo, izityalo azisakhulelwa ngaphandle,
kodwa zikhuliselwa kwiiholo ezivaliweyo okanye kwizikhongozeli.

05:24.728 --> 05:30.060
Zidweliswe kwiishelufu kwaye zibekwe ekukhanyeni okwenziweyo.

05:30.060 --> 05:35.866
Umswakama, ubushushu kunye
nokungeniswa komoya zilawulwa zii-khompyutha.

05:35.866 --> 05:41.855
Iingcambu zezityalo zikhula kumaphepha
anje nge-foam ezikwizikhongozeli okanye

05:41.855 --> 05:46.349
iityhubhu, apho kuhamba khona amanzi anesondlo.

05:46.349 --> 05:50.550
Inkqubo yonke yenzeka phantsi
kweemeko ezicocekile ngokupheleleyo.

05:50.550 --> 05:56.387
Izityalo azichanabeki elangeni, emhlabeni,
emvuleni okanye emoyeni, kwaye azidibani

05:56.387 --> 06:00.580
nezinambuzane, iintsholongwane okanye iibhaktheriya.

06:00.580 --> 06:08.276
Nkqu nesingqi sobumini silawulwa
ngobuchule ukuze kwandiswe isivuno.

06:08.276 --> 06:15.800
Ithreni yesibini imalunga nenyama eyenziweyo
eveliswa ngokukhulisa iiseli kwiilabhoratri.

06:15.800 --> 06:28.970
Eli nyama laziwa luluntu ngo-Agasti 2013, xa i-hamburger yokuqala
eyakhuliswa kwiiseli yayiboniswa kwiYunivesithi yaseMaastricht.

06:28.970 --> 06:35.130
Ngelo xesha, iindleko zokuveliswa kwayo
zazibiza ngaphezu kwee-euro ezingama-250,000.

06:35.130 --> 06:43.733
Iindleko zokuvelisa ngoku zimalunga
ne-$10 nge-hamburger nganye, kwaye ziyehla.

06:43.733 --> 06:50.005
Oku kuthetha ukuba inyama ekhuliswe elebhu iza kukhuphisana
kamsinya nenyama yokwenene kwimarike, kwaye

06:50.005 --> 06:56.730
iza kukwazi nokuyithengisa ngexabiso
eliphantsi kakhulu kwixesha elizayo elibonakalayo.

06:56.730 --> 07:03.477
Zombini inkulumo yokulinywa kwezityalo okwenziweyo kunye
nemveliso yenyama eyenziweyo zitsale abatyali-mali abakhulu

07:03.477 --> 07:08.479
kwihlabathi jikelele, ababona ithuba
loshishino elixabisa izigidi zeeponti apha. Kwaye

07:08.479 --> 07:12.260
kungekhona ngaphandle kwesizathu esivakalayo.

07:12.260 --> 07:20.895
Ulimo oluthe nkqo luphelisa imfuneko yamasimi, oomatshini
bezolimo kunye nenani elikhulu labasebenzi. Lonwciphisa amanzi,

07:20.895 --> 07:29.816
izibulali-zinambuzane nezibulali-zitshabalazi, aluxhomekekanga
kwimozulu kwaye, ukuba iifektri okanye izikhongozeli zikufuphi

07:29.816 --> 07:35.953
neendawo ezinabantu abaninzi, lunokuphelisa
inxalenye enkulu yezothutho nolungiselelo.

07:35.953 --> 07:39.420
Ekuphela kweendleko ezongezelelweyo ngamandla.

07:39.420 --> 07:49.170
Kungoko ngokuqinisekileyo kungekho ngamabona-ndenzile ukuba owona
mzi-mveliso mkhulu wolu hlobo ukuza kuthi ga ngoku uvulwe kunyaka

07:49.170 --> 07:54.980
ophelileyo eDubai, apho amandla aziwa ngokuba phantse asimahla.

07:54.980 --> 08:01.659
Ngokuphathelele inyama ekhuliswe
elebhu, ukonga kuyakhulu ngakumbi.

08:01.659 --> 08:09.207
Akusafuneki zizilwanyana, ukutya, amadlelo,
oogqirha bezilwanyana, abathuthi bezilwanyana okanye

08:09.207 --> 08:14.156
izibulelo, kwaye wonga kakhulu kwiindleko zabasebenzi.

08:14.156 --> 08:19.740
Ngaphezu koko, wonga owona mthengi
uxabiseke ngaphezu kwako konke: ixesha.

08:19.740 --> 08:25.905
Ngelixa inkomo etyebayo ithatha iinyanga ezili-18 ukuya
kwezili-20 ukufikelela kubunzima bokuxhelwa, inyama

08:25.905 --> 08:33.833
ekhuliswe elebhu ifuna kuphela iiveki ezintathu ukuya
kwezisibhozo phambi kokuba ilungele ukupakishwa nokuthengiswa.

08:33.833 --> 08:40.214
Umbono wekamva wabatyali-mali abakhulu, kuquka abalawuli-butyalo
abanjengoBlackRock, Vanguard kunye neState

08:40.214 --> 08:45.880
Street, kwakunye nabantu abazizityebi
ezigqithisileyo abanjengoBill Gates, umsunguli weGoogle.

08:45.880 --> 08:52.140
USergey Brin okanye uRichard Branson ukhangeleka ngolu hlobo:

08:52.140 --> 09:01.019
Ngelinye ixesha, kuza kubakho uthungelwano
lwehlabathi jikelele lweephrinta ze-3D ezivelisa enyama le.

09:01.019 --> 09:07.863
Ezi printa ze-3D ke zisetyenziswa ngabantu
abanelayisensi, ekufuneka behlawule umrhumo

09:07.863 --> 09:13.564
kubaniki-layisensi ngesitya ngasinye senyama ekhuliswe elebhu.

09:13.564 --> 09:20.208
Akumangalisi ke ngoko, ukuba amakhulu ezigidi
etyaliwe kuphuhliso lwenyama eyenziweyo kunye

09:20.208 --> 09:24.054
nezityalo ezenziweyo kule minyaka yakutshanje.

09:24.054 --> 09:34.373
Ngo-2021 kuphela, inyama ekhuliswe elebhu yenza i-1.9
yeebhiliyoni zeedola. Kwaye nezopolitiki ziyalandela umkhondo.

09:34.373 --> 09:41.836
Ngaphezulu kancinci kweenyanga ezintathu ezidlulileyo, umzekelo,
i-EU inikezele nge-€1.8 yezigidi ukuze kuqhutywe

09:41.836 --> 09:50.122
uphando olongezelelweyo malunga nokuncitshiswa kweendleko
ezinokwenzeka kwimveliso yenyama ekhuliswe ngobuchwepheshe.

09:50.122 --> 09:58.200
Ukongeza, isandula ukuphehlelela inkqubo
yokuqala yokuvunywa kwenyama ekhuliswe elebhu.

09:58.200 --> 10:02.004
Akukho nanye kwezi zinto ethembisa okulungileyo kwezolimo.

10:02.004 --> 10:12.978
Ukuba ezi meko zimbini ziyaqhubeka, oko
kungathetha ukuphela kwezolimo njengoko sizazi.

10:12.978 --> 10:21.580
Kodwa – kwaye oku kubaluleke kakhulu – yonke le nto
ingasebenza kuphela xa abantu bethatha inxaxheba.

10:21.580 --> 10:28.757
Oko kukuthi, ukuba uninzi lwabathengi
luyamkela imifuno eyenziweyo kunye nenyama eyenziweyo.

10:28.757 --> 10:37.568
Noko ke, akunjalo, ubuncinci okwangoku.
Ngoko ke, yintoni enokwenziwa? Kulula kakhulu.

10:37.568 --> 10:47.086
Thatha ingcinga-siseko yotshintsho lwemozulu kunye nesiphelo
sezulu esisondelayo esisongela sonke, faka uloyiko nentuthumbo

10:47.086 --> 10:56.528
ebantwini, uze ubabonise imifuno yenziweyo nenyama yenziweyo
njengesisombululo ngenxa yokuba zisebenzisa amanzi amancinci,

10:56.528 --> 11:02.494
zikhupha i-methane encinci kwaye zinciphisa ukukhutshwa kwe-CO₂.

11:02.494 --> 11:07.611
Yiyo kanye le meko esikuyo ngoku.

11:07.611 --> 11:16.416
Sonke singaphantsi koxinzelelo olukhulu oluvela kumajelo eendaba,
kwezopolitiko nakwizazinzulu, ezisoloko zisihlasela ngamabali

11:16.416 --> 11:22.795
eyoyikisayo malunga nemozulu, ukuze samkele olu
tshintsho lulwakhiwo kwezolimo njengesindiso

11:22.795 --> 11:27.149
elithi lihlawule ihlabathi ekutshintsheni kwemozulu.

11:27.149 --> 11:34.913
Ububhanxa bale meko iphela bubonakaliswa kwakhona yinyaniso
yokuba umanyano lweenkampani olusekwe kwiForam

11:34.913 --> 11:44.263
yezoQoqosho yeHlabathi, ezimanyeneyo kwihlabathi jikelele
njengeenkokeli zemozulu, lubandakanya ezi nkampani zilandelayo:

11:44.263 --> 11:51.619
Allianz, AXA, Bank of America, Barclays,
Deutsche Bank kunye neMastercard. Kananjalo

11:51.619 --> 11:57.003
neCarlsberg, Coca-Cola, Nestlé, Syngenta kunye neUnilever.

11:57.003 --> 12:04.222
Kunjalo nakwiinkampani ezinkulu zamachiza
i-AstraZeneca, i-Novartis, kwaye,

12:04.222 --> 12:10.368
ukugqibezela konke, umenzi we-glyphosate i-Bayer.

12:10.368 --> 12:15.513
Lixesha lokwenene lokuqonda ukuba kudlalwa yeyiphi imidlalo apha.

12:15.513 --> 12:24.395
Ayikho malunga nokusindisa iplanethi okanye ukuphucula
indalo, into enyanisweni efuneka ngokungxamisekileyo.

12:24.395 --> 12:30.004
Konke kumalunga nenzuzo ukuze kuxhamle isigaba esincinci kakhulu.

12:30.004 --> 12:38.932
Kwaye oku kusenzeka kungakhathalelwanga nje amakhulu amawaka
amafama abahluthwa iindlela zabo zokuphila, kodwa

12:38.932 --> 12:47.774
kungakhathalelwanga ikamva kunye nomgangatho wobomi bethu,
obantwana bethu kunye nazo zonke izizukulwana ezizayo.
