1
00:00:00,453 --> 00:00:06,914
Engqungqutheleni yesi-28 ye-UN Yezinguquko zeSimo Sezulu,
eyabanjelwa eDubai kusukela mhla zingama-30 kuNovemba kuya mhla

2
00:00:06,914 --> 00:00:11,986
zingama-13 kuDisemba 2023, kwamiswa indlela
okokuqala ukunikeza ukunakwa okwengeziwe emkhakheni

3
00:00:11,986 --> 00:00:15,887
wokudla kanye nezolimo ekuvikelweni kwesimo sezulu.

4
00:00:15,887 --> 00:00:22,355
Amakhulunyaka angaphezu kuka-130 amazwe asayine
isimemezelo esithi imfucuza evela emkhakheni wezolimo

5
00:00:22,355 --> 00:00:26,541
manje nayo kufanele ifakwe ezinhlosweni zezimo sezulu.

6
00:00:26,541 --> 00:00:29,340
Lokhu kusebenza kakhulu kakhulu ekufuyweni kwezilwane ezolimo.

7
00:00:29,340 --> 00:00:35,905
Ekupheleni kuka-2023, i-WHO yabiza
ohulumeni emhlabeni wonke ukuba bathathe izinyathelo

8
00:00:35,905 --> 00:00:39,984
ngokumelene nezolimo nokukhiqizwa kokudla!

9
00:00:39,984 --> 00:00:49,324
NgokukaMqondisi-Jikelele we-WHO, uDkt. Tedros, uhlelo lwethu
lokudla lulimaza impilo yabantu nomhlaba futhi lunikela

10
00:00:49,324 --> 00:00:55,483
ngo-30% wamagesi abamba ukushisa. Yingakho kudingeka inguquko.

11
00:00:55,483 --> 00:01:01,243
Njengoba ukufuya izilwane ikakhulukazi kubhekwa njengokubangela
umonakalo omkhulu esimweni sezulu, uTedros wabiza

12
00:01:01,243 --> 00:01:06,520
abaholi bomhlaba wonke ukuthi banciphise kakhulu
ukudla kwenyama nemikhiqizo yobisi emazweni abo!

13
00:01:06,520 --> 00:01:11,670
Esikhundleni salokho, ukudla kufanele kushintshwe kube imikhiqizo
esekelwe ezitshalweni kanye nezidlo

14
00:01:11,670 --> 00:01:17,737
ezenziwe elabhorethri, njengenyama eyenziwe
elabhorethri nokudla okusekelwe ezinambuzaneni.

15
00:01:17,737 --> 00:01:24,911
Konke lokhu kuyaphushwa phambili nakuba kuyaziwa kahle ukuthi,
phakathi kwabanye, isazi sezesayensi saseMelika uDkt Frank

16
00:01:24,911 --> 00:01:32,086
Mitloehner, uprofesa nochwepheshe kwezokuhlanzeka komoya eNyuvesi
yaseCalifornia, kanye nocwaningo lwezesayensi olwenziwe

17
00:01:32,086 --> 00:01:39,420
yiNyuvesi yase-Oxford, bakhombisile ukuthi i-methane
evela ekufuyweni kwezilwane ihlala ijikeleza unomphela.

18
00:01:39,420 --> 00:01:48,254
Lokhu kudiliza ngokuphelele impikiswano yokuthi ukufuya izilwane
kumele kuncishiswe ukuze kulwe nokuguquka kwesimo sezulu.

19
00:01:48,254 --> 00:01:56,197
Futhi ayinaki iqiniso lokuthi eku "Sitatimende saseDublin"
sango-2022, ososayensi abangama-650 abavela emhlabeni

20
00:01:56,197 --> 00:02:04,396
wonke bathathe isikhundla esicacile mayelana nokufuya
izilwane ngokusekelwe emaphepheni esayensi ayi-1 000.

21
00:02:04,396 --> 00:02:11,872
Baphetha ukuthi ukufuya izilwane kudlala
indima ebalulekile ohlelweni lokudla oluzinzile.

22
00:02:11,872 --> 00:02:18,207
Ubaluleke kakhulu emphakathini ukuze
avunyelwe ukuba yisisulu sobuphazama.

23
00:02:18,207 --> 00:02:26,627
Nokho, le mizwi ebaluleke kakhulu ngokusobala ayizwa,
kungakhathaliseki nokucatshangelwa kwezinqumo ezinkulu kangaka.

24
00:02:26,627 --> 00:02:32,519
Ukulima izilwane kuyimithombo eyinhloko yemali engenayo kubalimi
abaningi. Ngakho-ke, esikhathini eside,

25
00:02:32,519 --> 00:02:39,414
ushintsho oluhleliwe ekudleni ekugcineni luzoholela
ekubhujisweni kokulima njengoba sikwazi namuhla.

26
00:02:39,414 --> 00:02:46,695
U-Ernst Wolff, ingcweti eyaziwayo kwezezimali nakwezomnotho,
uveza ohlelweni olulandelayo ukuthi lona ngqo uhlelo.

27
00:02:46,695 --> 00:02:54,065
Amazwi akhe akwenza kucace ukuthi imali eningi
iphinde yaba ngemuva kwalokhu, manje isebenzisa

28
00:02:54,065 --> 00:02:59,177
i-UN, i-WHO nohulumeni abavumayo ukuhlasela ezolimo.

29
00:02:59,177 --> 00:03:02,818
Lokhu akukhulunywa ngokusindisa iplanethi noma imvelo.

30
00:03:02,818 --> 00:03:08,644
Akukhona nje ngokuzuza inzuzo enkulu kwabambalwa
abacebile kakhulu, kunalokho kukhona okuningi kakhulu kunalokho!

31
00:03:08,644 --> 00:03:15,408
UHenry Kissinger wahlanganisa isu lomcabangi
wezamasu womhlaba wonke uDavid Rockefeller kanje:

32
00:03:15,408 --> 00:03:27,784
Uma ulawula uwoyela, ulawula izizwe zonke; uma ulawula ukudla,
ulawula abantu; uma ulawula imali, ulawula umhlaba wonke.

33
00:03:27,784 --> 00:03:33,327
Uma ukudla sekukhiqizwa kakhulu ezifektri kunokuba
kukhiqizwe ngababalimi, umgomo wesibili

34
00:03:33,327 --> 00:03:37,970
kaRockefeller uzofinyeleleka kubacebisi bezamasu zomhlaba wonke.

35
00:03:37,970 --> 00:03:43,803
Kuyindaba yokusilawula sonke ngokudla, futhi hhayi kuphela
ngokubeka izinkulungwane eziningi

36
00:03:43,803 --> 00:03:50,883
zabalimi engcupheni yokulahlekelwa izindlela
zabo zokuphila. Kuyindaba ngekusasa lethu!

37
00:03:56,540 --> 00:03:58,842
youtube.com/watch?v=_zxXdSRF8Mk]
Sawubona – ngingu-Ernst Wolff lapha.

38
00:03:58,842 --> 00:04:05,279
Njengamanje siyabhekana nokudideka okukhulu
komhlaba wonke okungakaze kube khona emlandweni ohlelweni

39
00:04:05,279 --> 00:04:09,473
lwezezimali, emhlabeni womsebenzi kanye nezolimo.

40
00:04:09,473 --> 00:04:15,615
Ngaphezu kwamabhange aphakathi angu-130
okwamanje asebenza ekwethuleni imali yebhange

41
00:04:15,615 --> 00:04:19,533
eliphakathi edijithali ohlelweni lwezezimali.

42
00:04:19,533 --> 00:04:27,619
Esikhathini esizayo esingabikezelwa, sonke sizoba
ne-akhawunti eyodwa kuphela, okungukuthi ebhange eliphakathi.

43
00:04:27,619 --> 00:04:37,344
Emhlabeni womsebenzi, sibhekene nokuguquka okungaba
mkhulu kakhulu ngenxa yokuthuthukiswa kobuhlakani bokwenziwa.

44
00:04:37,344 --> 00:04:45,842
Ama-algorithm namarobhothi ezimboni, ama-drone
alawulwa yi-AI kanye nama-printa we-3D kuzothatha

45
00:04:45,842 --> 00:04:51,866
imisebenzi eminingi ezimbonini zonke eyayenziwa ngabantu.

46
00:04:51,866 --> 00:04:57,576
Nokho, imiphumela emangalisayo kakhulu itholakala kwezolimo.

47
00:04:57,576 --> 00:05:08,293
Intuthuko kwezobuchwepheshe ivula amathuba aye ekhona
kuphela ezincwadini zesayensi eqanjiwe kuze kube muva nje.

48
00:05:08,293 --> 00:05:16,415
Kunezindlela ezimbili ezithile ezibamba iqhaza
elikhulu: ukulima okusimeme nokwenziwa inyama elabhorethri.

49
00:05:16,415 --> 00:05:24,728
Ekulimeni okusimeme, izitshalo azisakhuli ngaphandle,
kodwa zikhuliswa ezindlini ezivaliwe noma ezitsheni.

50
00:05:24,728 --> 00:05:30,060
Zibekwe ezitileni futhi zivezwe ekukhanyeni okwenziwe ngabantu.

51
00:05:30,060 --> 00:05:35,866
Umswakama, ukushisa nokuvunguzwa
komoya kulawulwa ngamakhompyutha.

52
00:05:35,866 --> 00:05:46,349
Izingcambu zezitshalo zikhula kumashidi e-foam ezitsha noma
emathubhu lapho kugeleza khona amanzi anothile ngamaminerali.

53
00:05:46,349 --> 00:05:50,550
Inqubo yonke yenzeka ngaphansi
kwezimo ezihlanzekile ngokuphelele.

54
00:05:50,550 --> 00:06:00,580
Izitshalo azithinti ilanga, inhlabathi, imvula noma umoya,
futhi azihlangani nezimbungulu, amagciwane noma amabhaktheriya.

55
00:06:00,580 --> 00:06:08,276
Ngisho nesigqi sokukhanya kwelanga
silawulwa ngokwenziwa ukuze kuthuthukiswe isivuno.

56
00:06:08,276 --> 00:06:15,800
Uhlelo lwesibili luphathelene nenyama eyenziwe
ngobuchwepheshe evela ekukhuleni kweziseli ezilabhorethri.

57
00:06:15,800 --> 00:06:28,970
Leli nyama lwaziwa emphakathini ngo-Agasti 2013, lapho i-hamburger
yokuqala ekhuliswe emaselini yethulwa eNyuvesi yaseMaastricht.

58
00:06:28,970 --> 00:06:35,130
Ngaleso sikhathi, izindleko zayo
zokukhiqiza zazidlula ama-euro angu-250,000.

59
00:06:35,130 --> 00:06:43,733
Izindleko zokukhiqiza manje cishe
ziyi-$10 nge-hamburger ngayinye, futhi ziyehla.

60
00:06:43,733 --> 00:06:49,610
Lokhu kusho ukuthi inyama ekhuliswe elabhorethri maduze izoba
nokuncintisana nenyama yangempela

61
00:06:49,610 --> 00:06:56,730
emakethe, futhi izokwazi ukuyithengisa ngentengo
ephansi esikhathini esizayo esibikezelwayo.

62
00:06:56,730 --> 00:07:03,890
Kokubili ukulima izitshalo okwenziwe ngobuchwepheshe nokukhiqizwa
kwenyama okwenziwe ngobuchwepheshe kuye kwakhanga abatshalizimali

63
00:07:03,890 --> 00:07:08,699
abakhulu emhlabeni wonke, ababona lapha
ithuba lebhizinisi eliyizigidigidi zamaphawundi.

64
00:07:08,699 --> 00:07:12,260
Futhi akunjalo ngaphandle kwesizathu esihle.

65
00:07:12,260 --> 00:07:19,865
Ukulima okusimeme okuvundlile kususa isidingo samapulazi,
imishini yokulima kanye nabaningi basebenzi. Kunciphisa

66
00:07:19,865 --> 00:07:28,412
ukusetshenziswa kwamanzi, izibulala-zinambuzane namakhemikhali
okuvimbela izinambuzane, akuxhomekeki esimweni sezulu futhi, uma

67
00:07:28,412 --> 00:07:35,277
izimboni noma iziqukathi zisendaweni eseduze nezindawo
zabantu, kususa iningi lezokuthutha nokuphathwa

68
00:07:35,277 --> 00:07:39,420
kwezimpahla. Izinga lokukhokha elengeziwe kuphela yamandla.

69
00:07:39,420 --> 00:07:48,959
Ngakho-ke akuyona nhlobo ingahleliwe ukuthi ifektri enkulu
kunazo zonke yohlobo lolu kuze kube manje yavulwa ngonyaka

70
00:07:48,959 --> 00:07:54,980
odlule eDubai, lapho amandla aziwa ukuthi abiza cishe lutho.

71
00:07:54,980 --> 00:08:01,659
Uma kukhulunywa ngenyama ekhuliswe
elabhorethri, ukonga kuba mkhulu kakhulu.

72
00:08:01,659 --> 00:08:09,341
Awusadingi izilwane, ukudla kwezilwane, amasimu,
odokotela bezilwane, abathwali bezilwane, izindawo

73
00:08:09,341 --> 00:08:14,156
zokubulala izilwane, futhi wonga kakhulu kubasebenzi.

74
00:08:14,156 --> 00:08:19,740
Ngaphezu kwalokho, ugcina impahla
ebizayo kunazo zonke: isikhathi.

75
00:08:19,740 --> 00:08:26,087
Ngenkathi inkomo eqhume isisindo idinga izinyanga eziyi-18 kuya
kweziyi-20 ukuze ifinyelele isisindo sokubulawa, inyama

76
00:08:26,087 --> 00:08:33,833
ekhiqizwa elabhorethri idinga amasonto amathathu kuya kwayi-8
kuphela ngaphambi kokuba ilungele ukupakishwa nokuthengiswa.

77
00:08:33,833 --> 00:08:40,118
Umbono wesikhathi esizayo sabatshalizimali abakhulu, kuhlanganise
nabaphathi bezimpahla ezifana neBlackRock,

78
00:08:40,118 --> 00:08:45,880
Vanguard neState Street, kanye nabantu abacebile
kakhulu abafana noBill Gates, umsunguli weGoogle.

79
00:08:45,880 --> 00:08:52,140
USergey Brin noma uRichard Branson babukeka kanje:

80
00:08:52,140 --> 00:09:01,019
Ngesinye isikhathi, kuzoba nenethiwekhi
yomhlaba wonke yamaprinta e-3D akhiqiza le nyama.

81
00:09:01,019 --> 00:09:08,872
Lezi ziprinta ze-3D zisebenza ngabatholi
belayisense, okumele bakhokhe imali kubanikezeli belayisense

82
00:09:08,872 --> 00:09:13,564
ngenqwaba ngayinye yenyama ekhuliswe elabhorethri.

83
00:09:13,564 --> 00:09:20,184
Akumangazi-ke-ke ukuthi izigidigidi zamadola sezitshalwe
ekuthuthukisweni kwenyama eyenziwe ngobuchwepheshe kanye

84
00:09:20,184 --> 00:09:24,054
nezitshalo ezenziwe ngobuchwepheshe eminyakeni yamuva nje.

85
00:09:24,054 --> 00:09:34,373
Ngo-2021 kuphela, inyama ekhiqizwe elabhorethri yafinyelela
ku-1.9 billionamadola. Futhi abezepolitiki bayalilandela.

86
00:09:34,373 --> 00:09:42,530
Ngaphezu kwezinyanga ezintathu ezedlule, isibonelo, i-EU inikeze
ama-euro ayizigidi eziyi-1.8 ukuze iqhubeke

87
00:09:42,530 --> 00:09:50,122
nocwaningo ngokwehlisa izindleko ezingase
zenzeke ekukhiqizweni kwenyama ekhuliswe ngamaseli.

88
00:09:50,122 --> 00:09:58,200
Ngaphezu kwalokho, isanda kusungula inqubo
yokuqala yokuvunywa kwenyama ekhuliswe elabhorethri.

89
00:09:58,200 --> 00:10:02,004
Akukho kulokhu okubikezela okuhle kwezolimo.

90
00:10:02,004 --> 00:10:12,978
Uma lezi zindlela ezimbili ziqhubeka zibusa,
kuzoba ukuphela kokulima njengoba sikwazi.

91
00:10:12,978 --> 00:10:21,580
Kodwa – futhi lokhu kubalulekile – konke lokhu
kungasebenza kuphela uma abantu bebamba iqhaza.

92
00:10:21,580 --> 00:10:28,757
Okusho ukuthi, uma iningi labathengi lamukela
imifino eyenziwe ngabantu nenyama eyenziwe ngabantu.

93
00:10:28,757 --> 00:10:37,568
Nokho, akunjalo okwamanje.
Ngakho-ke yini engayenziwa? Kulula nje.

94
00:10:37,568 --> 00:10:45,945
Thatha umbono wokushintsha kwesimo sezulu kanye nokuphela kwesimo
sezulu okusondelene okusongela sonke, ufake ukwesaba nodlame

95
00:10:45,945 --> 00:10:53,989
ezingqondweni zabantu, bese ubanikeza imifino eyenziwe
ngobuchwepheshe nenyama eyenziwe ngobuchwepheshe njengesisombululo

96
00:10:53,989 --> 00:11:02,494
ngenxa yokusetshenziswa kwabo kwamanzi okuncane,
ukukhishwa kwe-methane okuphansi nokuncipha kokukhishwa kwe-CO₂.

97
00:11:02,494 --> 00:11:07,611
Lena yilokho ngqo esimweni esisibhekene naso njengamanje.

98
00:11:07,611 --> 00:11:15,563
Sonke siphansi kwengcindezi enkulu evela emithonjeni yezindaba,
kubaholi bezepolitiki nakubasayensi, abahlale besihlasela

99
00:11:15,563 --> 00:11:22,793
ngezindaba ezesabekayo mayelana nesimo sezulu,
ngenhloso yokwenza ukuthi samukele le nguquko yohlaka kwezolimo

100
00:11:22,793 --> 00:11:27,149
njengokusindiswa komhlaba ekushintsheni kwesimo sezulu.

101
00:11:27,149 --> 00:11:35,959
Ubuphutha obukhulu kulesi simo sonke bubonakala futhi ngokuthi
inhlangano yezinkampani eyasungulwa e-World Economic

102
00:11:35,959 --> 00:11:44,263
Forum, ezihlangene emhlabeni wonke njengabaholi
bemozulu, ifaka phakathi lezi zinkampani ezilandelayo:

103
00:11:44,263 --> 00:11:52,433
Allianz, AXA, Bank of America, Barclays,
Deutsche Bank kanye neMastercard. Futhi iCarlsberg,

104
00:11:52,433 --> 00:11:57,003
iCoca-Cola, iNestlé, iSyngenta kanye neUnilever.

105
00:11:57,003 --> 00:12:04,991
Kufana nalokho nezinkampani ezinkulu zemithi
ezifana ne-AstraZeneca, i-Novartis, futhi, okukhulu

106
00:12:04,991 --> 00:12:10,368
kunakho konke, umkhiqizi we-glyphosate i-Bayer.

107
00:12:10,368 --> 00:12:15,513
Sekuyisikhathi eside ngempela sokubona
ukuthi kuludlwa muphi umdlalo lapha.

108
00:12:15,513 --> 00:12:24,395
Akukhona ngokugcina iplanethi noma
ngokuthuthukisa imvelo, okuyinto edingeka ngokuphuthumayo.

109
00:12:24,395 --> 00:12:30,004
Konke kumayelana nenzuzo ukuze kube usizo kwabambalwa abancane.

110
00:12:30,004 --> 00:12:39,526
Futhi lokhu akubizi kuphela izigidi zabalimi abahluthunwayo
izindlela zabo zokuphila, kodwa futhi kubiza

111
00:12:39,526 --> 00:12:47,774
ikusasa nekhwalithi yokuphila kwethu,
kwezingane zethu kanye nazo zonke izizukulwane ezizayo.

