WEBVTT

00:00.453 --> 00:06.914
Engqungqutheleni yesi-28 ye-UN Yezinguquko zeSimo Sezulu,
eyabanjelwa eDubai kusukela mhla zingama-30 kuNovemba kuya mhla

00:06.914 --> 00:11.986
zingama-13 kuDisemba 2023, kwamiswa indlela
okokuqala ukunikeza ukunakwa okwengeziwe emkhakheni

00:11.986 --> 00:15.887
wokudla kanye nezolimo ekuvikelweni kwesimo sezulu.

00:15.887 --> 00:22.355
Amakhulunyaka angaphezu kuka-130 amazwe asayine
isimemezelo esithi imfucuza evela emkhakheni wezolimo

00:22.355 --> 00:26.541
manje nayo kufanele ifakwe ezinhlosweni zezimo sezulu.

00:26.541 --> 00:29.340
Lokhu kusebenza kakhulu kakhulu ekufuyweni kwezilwane ezolimo.

00:29.340 --> 00:35.905
Ekupheleni kuka-2023, i-WHO yabiza
ohulumeni emhlabeni wonke ukuba bathathe izinyathelo

00:35.905 --> 00:39.984
ngokumelene nezolimo nokukhiqizwa kokudla!

00:39.984 --> 00:49.324
NgokukaMqondisi-Jikelele we-WHO, uDkt. Tedros, uhlelo lwethu
lokudla lulimaza impilo yabantu nomhlaba futhi lunikela

00:49.324 --> 00:55.483
ngo-30% wamagesi abamba ukushisa. Yingakho kudingeka inguquko.

00:55.483 --> 01:01.243
Njengoba ukufuya izilwane ikakhulukazi kubhekwa njengokubangela
umonakalo omkhulu esimweni sezulu, uTedros wabiza

01:01.243 --> 01:06.520
abaholi bomhlaba wonke ukuthi banciphise kakhulu
ukudla kwenyama nemikhiqizo yobisi emazweni abo!

01:06.520 --> 01:11.670
Esikhundleni salokho, ukudla kufanele kushintshwe kube imikhiqizo
esekelwe ezitshalweni kanye nezidlo

01:11.670 --> 01:17.737
ezenziwe elabhorethri, njengenyama eyenziwe
elabhorethri nokudla okusekelwe ezinambuzaneni.

01:17.737 --> 01:24.911
Konke lokhu kuyaphushwa phambili nakuba kuyaziwa kahle ukuthi,
phakathi kwabanye, isazi sezesayensi saseMelika uDkt Frank

01:24.911 --> 01:32.086
Mitloehner, uprofesa nochwepheshe kwezokuhlanzeka komoya eNyuvesi
yaseCalifornia, kanye nocwaningo lwezesayensi olwenziwe

01:32.086 --> 01:39.420
yiNyuvesi yase-Oxford, bakhombisile ukuthi i-methane
evela ekufuyweni kwezilwane ihlala ijikeleza unomphela.

01:39.420 --> 01:48.254
Lokhu kudiliza ngokuphelele impikiswano yokuthi ukufuya izilwane
kumele kuncishiswe ukuze kulwe nokuguquka kwesimo sezulu.

01:48.254 --> 01:56.197
Futhi ayinaki iqiniso lokuthi eku "Sitatimende saseDublin"
sango-2022, ososayensi abangama-650 abavela emhlabeni

01:56.197 --> 02:04.396
wonke bathathe isikhundla esicacile mayelana nokufuya
izilwane ngokusekelwe emaphepheni esayensi ayi-1 000.

02:04.396 --> 02:11.872
Baphetha ukuthi ukufuya izilwane kudlala
indima ebalulekile ohlelweni lokudla oluzinzile.

02:11.872 --> 02:18.207
Ubaluleke kakhulu emphakathini ukuze
avunyelwe ukuba yisisulu sobuphazama.

02:18.207 --> 02:26.627
Nokho, le mizwi ebaluleke kakhulu ngokusobala ayizwa,
kungakhathaliseki nokucatshangelwa kwezinqumo ezinkulu kangaka.

02:26.627 --> 02:32.519
Ukulima izilwane kuyimithombo eyinhloko yemali engenayo kubalimi
abaningi. Ngakho-ke, esikhathini eside,

02:32.519 --> 02:39.414
ushintsho oluhleliwe ekudleni ekugcineni luzoholela
ekubhujisweni kokulima njengoba sikwazi namuhla.

02:39.414 --> 02:46.695
U-Ernst Wolff, ingcweti eyaziwayo kwezezimali nakwezomnotho,
uveza ohlelweni olulandelayo ukuthi lona ngqo uhlelo.

02:46.695 --> 02:54.065
Amazwi akhe akwenza kucace ukuthi imali eningi
iphinde yaba ngemuva kwalokhu, manje isebenzisa

02:54.065 --> 02:59.177
i-UN, i-WHO nohulumeni abavumayo ukuhlasela ezolimo.

02:59.177 --> 03:02.818
Lokhu akukhulunywa ngokusindisa iplanethi noma imvelo.

03:02.818 --> 03:08.644
Akukhona nje ngokuzuza inzuzo enkulu kwabambalwa
abacebile kakhulu, kunalokho kukhona okuningi kakhulu kunalokho!

03:08.644 --> 03:15.408
UHenry Kissinger wahlanganisa isu lomcabangi
wezamasu womhlaba wonke uDavid Rockefeller kanje:

03:15.408 --> 03:27.784
Uma ulawula uwoyela, ulawula izizwe zonke; uma ulawula ukudla,
ulawula abantu; uma ulawula imali, ulawula umhlaba wonke.

03:27.784 --> 03:33.327
Uma ukudla sekukhiqizwa kakhulu ezifektri kunokuba
kukhiqizwe ngababalimi, umgomo wesibili

03:33.327 --> 03:37.970
kaRockefeller uzofinyeleleka kubacebisi bezamasu zomhlaba wonke.

03:37.970 --> 03:43.803
Kuyindaba yokusilawula sonke ngokudla, futhi hhayi kuphela
ngokubeka izinkulungwane eziningi

03:43.803 --> 03:50.883
zabalimi engcupheni yokulahlekelwa izindlela
zabo zokuphila. Kuyindaba ngekusasa lethu!

03:56.540 --> 03:58.842
youtube.com/watch?v=_zxXdSRF8Mk]
Sawubona – ngingu-Ernst Wolff lapha.

03:58.842 --> 04:05.279
Njengamanje siyabhekana nokudideka okukhulu
komhlaba wonke okungakaze kube khona emlandweni ohlelweni

04:05.279 --> 04:09.473
lwezezimali, emhlabeni womsebenzi kanye nezolimo.

04:09.473 --> 04:15.615
Ngaphezu kwamabhange aphakathi angu-130
okwamanje asebenza ekwethuleni imali yebhange

04:15.615 --> 04:19.533
eliphakathi edijithali ohlelweni lwezezimali.

04:19.533 --> 04:27.619
Esikhathini esizayo esingabikezelwa, sonke sizoba
ne-akhawunti eyodwa kuphela, okungukuthi ebhange eliphakathi.

04:27.619 --> 04:37.344
Emhlabeni womsebenzi, sibhekene nokuguquka okungaba
mkhulu kakhulu ngenxa yokuthuthukiswa kobuhlakani bokwenziwa.

04:37.344 --> 04:45.842
Ama-algorithm namarobhothi ezimboni, ama-drone
alawulwa yi-AI kanye nama-printa we-3D kuzothatha

04:45.842 --> 04:51.866
imisebenzi eminingi ezimbonini zonke eyayenziwa ngabantu.

04:51.866 --> 04:57.576
Nokho, imiphumela emangalisayo kakhulu itholakala kwezolimo.

04:57.576 --> 05:08.293
Intuthuko kwezobuchwepheshe ivula amathuba aye ekhona
kuphela ezincwadini zesayensi eqanjiwe kuze kube muva nje.

05:08.293 --> 05:16.415
Kunezindlela ezimbili ezithile ezibamba iqhaza
elikhulu: ukulima okusimeme nokwenziwa inyama elabhorethri.

05:16.415 --> 05:24.728
Ekulimeni okusimeme, izitshalo azisakhuli ngaphandle,
kodwa zikhuliswa ezindlini ezivaliwe noma ezitsheni.

05:24.728 --> 05:30.060
Zibekwe ezitileni futhi zivezwe ekukhanyeni okwenziwe ngabantu.

05:30.060 --> 05:35.866
Umswakama, ukushisa nokuvunguzwa
komoya kulawulwa ngamakhompyutha.

05:35.866 --> 05:46.349
Izingcambu zezitshalo zikhula kumashidi e-foam ezitsha noma
emathubhu lapho kugeleza khona amanzi anothile ngamaminerali.

05:46.349 --> 05:50.550
Inqubo yonke yenzeka ngaphansi
kwezimo ezihlanzekile ngokuphelele.

05:50.550 --> 06:00.580
Izitshalo azithinti ilanga, inhlabathi, imvula noma umoya,
futhi azihlangani nezimbungulu, amagciwane noma amabhaktheriya.

06:00.580 --> 06:08.276
Ngisho nesigqi sokukhanya kwelanga
silawulwa ngokwenziwa ukuze kuthuthukiswe isivuno.

06:08.276 --> 06:15.800
Uhlelo lwesibili luphathelene nenyama eyenziwe
ngobuchwepheshe evela ekukhuleni kweziseli ezilabhorethri.

06:15.800 --> 06:28.970
Leli nyama lwaziwa emphakathini ngo-Agasti 2013, lapho i-hamburger
yokuqala ekhuliswe emaselini yethulwa eNyuvesi yaseMaastricht.

06:28.970 --> 06:35.130
Ngaleso sikhathi, izindleko zayo
zokukhiqiza zazidlula ama-euro angu-250,000.

06:35.130 --> 06:43.733
Izindleko zokukhiqiza manje cishe
ziyi-$10 nge-hamburger ngayinye, futhi ziyehla.

06:43.733 --> 06:49.610
Lokhu kusho ukuthi inyama ekhuliswe elabhorethri maduze izoba
nokuncintisana nenyama yangempela

06:49.610 --> 06:56.730
emakethe, futhi izokwazi ukuyithengisa ngentengo
ephansi esikhathini esizayo esibikezelwayo.

06:56.730 --> 07:03.890
Kokubili ukulima izitshalo okwenziwe ngobuchwepheshe nokukhiqizwa
kwenyama okwenziwe ngobuchwepheshe kuye kwakhanga abatshalizimali

07:03.890 --> 07:08.699
abakhulu emhlabeni wonke, ababona lapha
ithuba lebhizinisi eliyizigidigidi zamaphawundi.

07:08.699 --> 07:12.260
Futhi akunjalo ngaphandle kwesizathu esihle.

07:12.260 --> 07:19.865
Ukulima okusimeme okuvundlile kususa isidingo samapulazi,
imishini yokulima kanye nabaningi basebenzi. Kunciphisa

07:19.865 --> 07:28.412
ukusetshenziswa kwamanzi, izibulala-zinambuzane namakhemikhali
okuvimbela izinambuzane, akuxhomekeki esimweni sezulu futhi, uma

07:28.412 --> 07:35.277
izimboni noma iziqukathi zisendaweni eseduze nezindawo
zabantu, kususa iningi lezokuthutha nokuphathwa

07:35.277 --> 07:39.420
kwezimpahla. Izinga lokukhokha elengeziwe kuphela yamandla.

07:39.420 --> 07:48.959
Ngakho-ke akuyona nhlobo ingahleliwe ukuthi ifektri enkulu
kunazo zonke yohlobo lolu kuze kube manje yavulwa ngonyaka

07:48.959 --> 07:54.980
odlule eDubai, lapho amandla aziwa ukuthi abiza cishe lutho.

07:54.980 --> 08:01.659
Uma kukhulunywa ngenyama ekhuliswe
elabhorethri, ukonga kuba mkhulu kakhulu.

08:01.659 --> 08:09.341
Awusadingi izilwane, ukudla kwezilwane, amasimu,
odokotela bezilwane, abathwali bezilwane, izindawo

08:09.341 --> 08:14.156
zokubulala izilwane, futhi wonga kakhulu kubasebenzi.

08:14.156 --> 08:19.740
Ngaphezu kwalokho, ugcina impahla
ebizayo kunazo zonke: isikhathi.

08:19.740 --> 08:26.087
Ngenkathi inkomo eqhume isisindo idinga izinyanga eziyi-18 kuya
kweziyi-20 ukuze ifinyelele isisindo sokubulawa, inyama

08:26.087 --> 08:33.833
ekhiqizwa elabhorethri idinga amasonto amathathu kuya kwayi-8
kuphela ngaphambi kokuba ilungele ukupakishwa nokuthengiswa.

08:33.833 --> 08:40.118
Umbono wesikhathi esizayo sabatshalizimali abakhulu, kuhlanganise
nabaphathi bezimpahla ezifana neBlackRock,

08:40.118 --> 08:45.880
Vanguard neState Street, kanye nabantu abacebile
kakhulu abafana noBill Gates, umsunguli weGoogle.

08:45.880 --> 08:52.140
USergey Brin noma uRichard Branson babukeka kanje:

08:52.140 --> 09:01.019
Ngesinye isikhathi, kuzoba nenethiwekhi
yomhlaba wonke yamaprinta e-3D akhiqiza le nyama.

09:01.019 --> 09:08.872
Lezi ziprinta ze-3D zisebenza ngabatholi
belayisense, okumele bakhokhe imali kubanikezeli belayisense

09:08.872 --> 09:13.564
ngenqwaba ngayinye yenyama ekhuliswe elabhorethri.

09:13.564 --> 09:20.184
Akumangazi-ke-ke ukuthi izigidigidi zamadola sezitshalwe
ekuthuthukisweni kwenyama eyenziwe ngobuchwepheshe kanye

09:20.184 --> 09:24.054
nezitshalo ezenziwe ngobuchwepheshe eminyakeni yamuva nje.

09:24.054 --> 09:34.373
Ngo-2021 kuphela, inyama ekhiqizwe elabhorethri yafinyelela
ku-1.9 billionamadola. Futhi abezepolitiki bayalilandela.

09:34.373 --> 09:42.530
Ngaphezu kwezinyanga ezintathu ezedlule, isibonelo, i-EU inikeze
ama-euro ayizigidi eziyi-1.8 ukuze iqhubeke

09:42.530 --> 09:50.122
nocwaningo ngokwehlisa izindleko ezingase
zenzeke ekukhiqizweni kwenyama ekhuliswe ngamaseli.

09:50.122 --> 09:58.200
Ngaphezu kwalokho, isanda kusungula inqubo
yokuqala yokuvunywa kwenyama ekhuliswe elabhorethri.

09:58.200 --> 10:02.004
Akukho kulokhu okubikezela okuhle kwezolimo.

10:02.004 --> 10:12.978
Uma lezi zindlela ezimbili ziqhubeka zibusa,
kuzoba ukuphela kokulima njengoba sikwazi.

10:12.978 --> 10:21.580
Kodwa – futhi lokhu kubalulekile – konke lokhu
kungasebenza kuphela uma abantu bebamba iqhaza.

10:21.580 --> 10:28.757
Okusho ukuthi, uma iningi labathengi lamukela
imifino eyenziwe ngabantu nenyama eyenziwe ngabantu.

10:28.757 --> 10:37.568
Nokho, akunjalo okwamanje.
Ngakho-ke yini engayenziwa? Kulula nje.

10:37.568 --> 10:45.945
Thatha umbono wokushintsha kwesimo sezulu kanye nokuphela kwesimo
sezulu okusondelene okusongela sonke, ufake ukwesaba nodlame

10:45.945 --> 10:53.989
ezingqondweni zabantu, bese ubanikeza imifino eyenziwe
ngobuchwepheshe nenyama eyenziwe ngobuchwepheshe njengesisombululo

10:53.989 --> 11:02.494
ngenxa yokusetshenziswa kwabo kwamanzi okuncane,
ukukhishwa kwe-methane okuphansi nokuncipha kokukhishwa kwe-CO₂.

11:02.494 --> 11:07.611
Lena yilokho ngqo esimweni esisibhekene naso njengamanje.

11:07.611 --> 11:15.563
Sonke siphansi kwengcindezi enkulu evela emithonjeni yezindaba,
kubaholi bezepolitiki nakubasayensi, abahlale besihlasela

11:15.563 --> 11:22.793
ngezindaba ezesabekayo mayelana nesimo sezulu,
ngenhloso yokwenza ukuthi samukele le nguquko yohlaka kwezolimo

11:22.793 --> 11:27.149
njengokusindiswa komhlaba ekushintsheni kwesimo sezulu.

11:27.149 --> 11:35.959
Ubuphutha obukhulu kulesi simo sonke bubonakala futhi ngokuthi
inhlangano yezinkampani eyasungulwa e-World Economic

11:35.959 --> 11:44.263
Forum, ezihlangene emhlabeni wonke njengabaholi
bemozulu, ifaka phakathi lezi zinkampani ezilandelayo:

11:44.263 --> 11:52.433
Allianz, AXA, Bank of America, Barclays,
Deutsche Bank kanye neMastercard. Futhi iCarlsberg,

11:52.433 --> 11:57.003
iCoca-Cola, iNestlé, iSyngenta kanye neUnilever.

11:57.003 --> 12:04.991
Kufana nalokho nezinkampani ezinkulu zemithi
ezifana ne-AstraZeneca, i-Novartis, futhi, okukhulu

12:04.991 --> 12:10.368
kunakho konke, umkhiqizi we-glyphosate i-Bayer.

12:10.368 --> 12:15.513
Sekuyisikhathi eside ngempela sokubona
ukuthi kuludlwa muphi umdlalo lapha.

12:15.513 --> 12:24.395
Akukhona ngokugcina iplanethi noma
ngokuthuthukisa imvelo, okuyinto edingeka ngokuphuthumayo.

12:24.395 --> 12:30.004
Konke kumayelana nenzuzo ukuze kube usizo kwabambalwa abancane.

12:30.004 --> 12:39.526
Futhi lokhu akubizi kuphela izigidi zabalimi abahluthunwayo
izindlela zabo zokuphila, kodwa futhi kubiza

12:39.526 --> 12:47.774
ikusasa nekhwalithi yokuphila kwethu,
kwezingane zethu kanye nazo zonke izizukulwane ezizayo.
