WEBVTT

00:00.000 --> 00:08.400
Ka Pulungoana 2023, ho ile ha phatlalatsoa lengolo
le hlohlonang le tsoang ho European Medicines Agency.

00:08.400 --> 00:16.660
Lengolo le ne le arabela potso e tsoang ho MEPs e
'maloa mabapi le liente tsa mRNA le litla-morao tsa tsona.

00:16.660 --> 00:18.916
EMA hantle-ntle:

00:18.916 --> 00:26.243
Ruri o nepile ha o supa hore liente tsa
COVID-19 ha li a atolohuoa ho thibela phetisetso

00:26.243 --> 00:30.560
ho tloha ho motho a le mong ho ea ho e mong.

00:30.560 --> 00:38.640
Ho latela EMA, liente ha li eso ka li lekoa kapa tsa
amoheleha ho sireletsa khahlanong le tšoaetso le phetisetso.

00:38.640 --> 00:46.063
Ho ya ka ralipolotiki wa Modache le Setho sa Paramente ya Yuropa
Marcel de Graaff, sena se ne se bolela hore matsholo ohle a ente

00:46.063 --> 00:52.048
ya coronavirus a neng a sebediswa ho hatella setjhaba
ho phatlalla le Yuropa hore ba "itshireletse le ho

00:52.048 --> 00:55.940
sireletsa ba bang" a ne a se na motheo ebile a thetsa.

00:55.940 --> 01:02.663
Ha motho a hopola khatello ea ho enta le phatlalatso ea
lipolotiki le ea mecha ea litaba ea lilemong tsa morao tjena,

01:02.663 --> 01:09.600
hoa makatsa haholo hore ha ho so be le moferefere o akaretsang
mecheng ea litaba kamorao ho polelo ena e tsosang khang ea EMA.

01:09.600 --> 01:16.561
Ka lebaka la litla-morao tse ngata tsa ente, ho bohlokoa ho
feta leha e le neng pele ho hlahloba se etsahetseng e le hore

01:16.561 --> 01:20.450
litlōlo tsa meeli tse joalo li se ke tsa hlola li etsahala hape.

01:20.450 --> 01:27.488
Ikemele hore na MP de Graaff o akaretsa
likarabo tsa bohlokoahali tsa EMA joang.

01:28.738 --> 01:34.765
Bahlomphehi banna le basali. Khoeling e fetileng, Joachim Koers
le basebetsi-'moho le eena ba bang ba tšeletseng ba tsoang

01:34.765 --> 01:39.903
Palamenteng ea Europe ba ngotse lengolo le eang ho
EMA, e leng setsi sa Europe se ikarabellang bakeng sa

01:39.903 --> 01:42.876
tumello ea lihlahisoa tsa meriana 'marakeng oa Europe.

01:42.876 --> 01:47.956
Mme re kopile tlhaloso e hlakileng mabapi le
ditaba tse ngata tse amanang le meento ya COVID-19.

01:47.956 --> 01:53.176
Mme mathata ana a tebile haholo hoo re
kopileng EMA ho hlakola tumello ya ho bapatsa.

01:53.176 --> 02:00.952
Khoeling ena, re fumane karabo ea lengolo la rona ho
tsoa ho EMA, 'me karabo ena e na le lintlha tse tšosang.

02:00.952 --> 02:12.120
Sa pele, EMA e hlakisa ka ho hlaka hore e amohetse liente
tsa coronavirus feela bakeng sa ho sireletsa motho ka mong.

02:12.120 --> 02:20.216
le ka leihlo le le leng, ka sepheo sa ho loantša tšoaetso, 'me
ka sebele eseng bakeng sa thibelo kapa phokotso ea tšoaetso.

02:20.216 --> 02:28.436
Mme seo se senya haholo bakeng sa mebuso e ileng letšolong
la likhetho e ntse e phatlalatsa hore e etsetsa motho e mong.

02:28.436 --> 02:30.630
Ha ho letho la tsena le nepahetseng.

02:30.630 --> 02:37.827
Hase feela hore EMA ha e a ka ea amohela liente ho
thibela tšoaetso ho hang, empa EMA e ea pele ho

02:37.827 --> 02:42.233
feta moo 'me e bolela karabong ea eona, 'me ke qotsa:

02:42.233 --> 02:50.116
Tlaleho ya tlhahlobo ya EMA e bua ka tumello ya mekento, e
totobatsang khaello ya datha mabapi le kotsi ya tshwaetso...

02:50.116 --> 02:57.555
Ka mantsoe a mang, liente ha lia etsetsoa ho
thibela tšoaetso, 'me ka sebele ha ho na datha e

02:57.555 --> 03:01.970
bontšang hore liente li thusa khahlanong le tšoaetso.

03:01.970 --> 03:12.943
Ha e le hantle, EMA e hlalosa hore ho pepesehela vaerase khafetsa
ho eketsa kotsi ea tšoaetso, esita le ho batho ba entetsoeng.

03:12.943 --> 03:20.179
Letsholo le leholo la mmuso la ho enta e le ho sireletsa
batswadi, baahisani le ditho tse hlokang tshireletso ka ho

03:20.179 --> 03:27.816
fetisisa tsa setjhaba, le ne le sa dumellwa feela, empa
hape e ne e le booatla bo feletseng mme le sa thehwa nneteng.

03:27.816 --> 03:30.136
Empa ka bomadimabe, ho mpefala le ho feta.

03:30.136 --> 03:40.043
EMA e bolela: "Mekento e reretsoe feela ho sireletsa motho ea
kentetsoeng, le pele motho kapa mokuli a kentisoa" — 'me ke

03:40.043 --> 03:50.096
qotsa EMA hape — "lintlha tsohle tsa polokeho li lokela ho
hlahlojoa ka hloko pele mokento o fanoa kapa o khothaletsoa."

03:50.096 --> 03:58.723
Sena se bolela hore o ne o na le tokelo ea ho entoa feela
haeba ngaka e ne e fumane hore ho loketse maemong a hau.

03:58.723 --> 04:06.232
Mme kaha hoo e ka bang ho se na motho ya ka tlase ho dilemo tse
60 ya neng a le kotsing ya ho ba le mathata a tebileng a

04:06.232 --> 04:14.923
bakwang ke coronavirus, ntle le ba seng bakae, ha ho na
motho ya ka tlase ho dilemo tse 60 ya lokelang ho entwa.

04:14.923 --> 04:20.298
Ka hona, liholo tsa lipapali tse neng li tletse ka
baamoheli ba liente li ne li le khahlanong ka ho feletseng le

04:20.298 --> 04:24.310
tšebeliso eo liente li neng li amohetsoe bakeng sa eona ke EMA.

04:24.310 --> 04:29.049
Mme ho ba hobe le ho feta ha ho tluwa
tabeng ya ho lekola polokeho ya mekento.

04:29.049 --> 04:36.703
Ho ne ho le bohlokoa ho EMA hore
litla-morao li tlalehwe ka nepo, mme EMA e bolela:

04:36.703 --> 04:42.385
Re lebeletse ho fumana ditlaleho tse ngata tsa
ditlamorao tse hlahang nakong ya ente kapa hang kamora yona.

04:42.385 --> 04:48.730
Sena se bolela hore litla-morao life kapa life tse mpe li tlameha
ho tlalehoa, haholo-holo nakong ea mehato ea pele ea ente.

04:48.730 --> 04:54.806
Mmuso o ile wa tshehetsa leano leo ho lona ditletlebo tsena di sa
kang tsa tlalehwa matsatsing a pele a leshome le

04:54.806 --> 05:00.410
metso e mene kamora ente, kaha ente e ne e tla
nka matsatsi a 10 ho isa ho a 14 hore e sebetse.

05:00.410 --> 05:05.370
Ditletlebo tsohle nakong ena di ne di amahanngwa le coronavirus.

05:05.370 --> 05:11.040
Mme seo ha se bosholu feela, empa hape
se beha maphelo a batho kotsing ka boomo.

05:11.040 --> 05:16.320
Mme ke rata ho le hopotsa hape hore re ntse
re tobane le sekhobo se seholo se bitswang

05:16.320 --> 05:19.496
sekhobo se sa hlaloseheng sa mafu a feteletseng.

05:19.496 --> 05:25.723
Ka bokgutshwanyane, tlhahisoleseding ena e tswang ho EMA
e senya le ho feta leano la ente la Rutte le De Jonge.

05:25.723 --> 05:31.160
Mmuso o ne o tseba hore mekento e ke ke ya
sireletsa kgahlanong le ho ata ha vaerase, empa ha o a

05:31.160 --> 05:34.076
ka wa arolelana tlhahisoleseding ena le setjhaba.

05:34.076 --> 05:40.746
Ho fapana le hoo, e sebelisitse mashano ho qobella
baahi ba rona ho entoa, ea pata litla-morao tsa ente le

05:40.746 --> 05:44.643
ho beha bophelo bo botle ba bohle ba entoeng kotsing.

05:44.643 --> 05:50.372
Letsholo la mekento le tlameha ho emisoa
kapele kamoo ho ka khonehang; ha le bolokehe ho

05:50.372 --> 05:53.323
hang ebile ha le fihlelle ditlhoko tsa EMA.

05:53.323 --> 06:01.190
Mme mmuso le mekgatlo yohle ya dipolotiki e tsheheditseng sena
ba lokela ho ikarabella bakeng sa mashano le thetso ya bona.

06:01.190 --> 06:06.880
EMA e tiisa sena lengolong la eona la la 18 Mphalane 2023.

06:06.880 --> 06:14.090
Liente tsa COVID-19 ha li so ananelwe ho thibela
phetisetso ho tloha ho motho a le mong ho ya ho e mong.

06:14.090 --> 06:19.923
Tshupo e akaretsa feela
tshireletso ya botho ya batho ba entilweng.

06:19.923 --> 06:23.266
'Muelli oa molao Markus Haintz o fana ka maikutlo:

06:23.266 --> 06:27.990
Ho ya ka EMA, sena se boletswe ka
ho hlaka ditokomaneng tsa tumello.

06:27.990 --> 06:34.055
Leha ho le jwalo, tlhokahalo ya ente e tobileng setsi le ya
Bundeswehr (Jeremane) le tlhokahalo e akaretsang

06:34.055 --> 06:40.496
ya ente (Austria) di ne di thehilwe mabapi le ho
sireletsa dihlopha tse kotsing ho tloha tshwaetsong.

06:40.496 --> 06:49.536
Ka hona, lebaka leo le ne le tsamaellana le sesupo se sa
lumelloang, mme ka hona ente eo e qobelloang e ba khatello.

06:49.536 --> 06:54.575
Phatlalatso ea ente e laetsoeng ke mmuso le ho
tsamaisoa ke mecha ea litaba e qobeletse batho

06:54.575 --> 06:57.663
ba bangata ho entoa khahlanong le thato ea bona.

06:57.663 --> 07:03.300
Batho ba bangata ba mametse boipiletso bo atileng le
bo bonahalang bo lokile ba ho "itshireletsa le ho

07:03.300 --> 07:07.160
sireletsa ba bang" ka lebaka la tumelo e ntle kapa tshabo.

07:07.160 --> 07:13.003
Mme ke batho bana hantle-ntle ba jwale ba tlamehang ho phela le
ditlamorao tsa ditlamorao tse mpe tsa ente ka dinako tse ding.

07:13.003 --> 07:16.890
Re sa bue ka palo e ntseng e nyoloha ka lebelo la
batho ba entetsoeng ba hlokahetseng "ka

07:16.890 --> 07:19.903
tšohanyetso le ka tsela e sa lebelloang" ka lebaka la ente.

07:19.903 --> 07:26.680
Lipolelo tsa EMA li ne li fumaneha ho mebuso, WHO le
balaodi ba phahameng ka ho fetisisa ba EU ho tloha qalong,

07:26.680 --> 07:30.503
ke ka lebaka leo re seng re sa ka bua ka ho hloka tsebo.

07:30.503 --> 07:33.160
Ke taba ea morero.

07:33.160 --> 07:38.986
Re hopola kgatello e kgolo haholo e ileng ya
behwa hodima setjhaba sa Jeremane feela: *

07:38.986 --> 07:42.743
Letona la Pele la Bophelo Jens Spahn (CDU):

07:42.743 --> 07:49.290
Haeba o batla ho etsa ho fetang feela ho etela
holong ya toropo kapa suphamaketeng, o lokela ho entoa.

07:49.290 --> 07:52.842
* Letona la Bophelo bo Botle Karl Lauterbach (SPD):

07:52.842 --> 07:59.116
Ba sa entoang ke bona ba bakang hore re se ke ra hatela pele
... Naha kaofela e tla ba motshwaro ka lebaka la batho bana.

07:59.116 --> 08:00.981
Ha re sa ka ke ra kgona hoo.

08:00.981 --> 08:08.203
* Letona la Bophelo bo Botle Karl Lauterbach (SPD) o
hlasela basebeletsi ba booki ba sa entoang boipelaetsong, a re:

08:08.203 --> 08:14.071
Ha o so kenye letsoho ka letho, mme ke fumana ho
makatsa hore ebe o ntse o na le sebete sa ho sebedisa

08:14.071 --> 08:17.683
boipelaetso bo hlophisitsweng ke ba sebeleditseng ka thata!

08:17.683 --> 08:22.383
Mosebetsi oa hau ha o a tlatsetsa
letho ho hang, e re ke hlakise seo hantle.

08:22.383 --> 08:25.263
* Tona-kholo ea Federale Olaf Scholz (SPD):

08:25.263 --> 08:29.680
Motho e mong le e mong o na le monyetla
oa ho fetola boemo ka ho itokisa ente.

08:29.680 --> 08:33.460
... Mokento le liente tse
matlafatsang ke tsela ea ho tsoa bothateng bona.

08:33.460 --> 08:38.467
‒ mme o tswela pele: "Ka bomadimabe, ha ho baahi
ba lekaneng ba entilweng. Mme sohle seo re se

08:38.467 --> 08:41.456
iphumanang re le ho sona hona jwale se amana le seo."

08:41.676 --> 08:44.216
Moetapele oa CDU Friedrich Merz:

08:44.216 --> 08:50.271
Ha ho sa na batho ba sa entoang ofising, ha ho sa na libapali tsa
bolo tsa maoto tse sa entoang lebaleng, ha ho sa na

08:50.271 --> 08:55.080
litho tsa Paramente tse sa entoang Palamenteng, ha
ho sa na baithuti ba sa entoang holong ea lithuto.

08:55.080 --> 08:55.323
*

08:55.323 --> 08:58.256
Tona-kholo Markus Söder (CSU):

08:58.256 --> 09:05.680
Ha re qetelleng re kenye tshebetsong ente e qobelloang Jeremane
... Ente e qobelloang ha se tlolo ya ditokoloho tsa botho.

09:05.680 --> 09:10.580
Ho e-na le hoo, ke tlhokahalo ea pele
bakeng sa ho fumana tokoloho ea rona hape.

09:10.580 --> 09:19.203
* Dorothee Bär, Motlatsi oa Molulasetulo oa sehlopha sa
paramente sa CDU/CSU ho Bundestag bakeng sa Lelapa le Setso:

09:19.203 --> 09:23.823
Mokento o pholosa maphelo – ke sebetsa sa
rona sa bohlokoahali khahlanong le seoa.

09:23.823 --> 09:27.463
Ke ka lebaka leo ke tšehetsang ho thehoa ha
leano la mokento o tlamang bakeng sa bohle.

09:27.463 --> 09:32.074
Re tlameha ho eketsa khatello ea ho enta ka
boikarabello bo laetsoeng ka molao e le hore re koale

09:32.074 --> 09:35.070
sekheo sa hajoale sa ente kapele kamoo ho ka khonehang.

09:35.070 --> 09:39.296
* Setsebi sa mehleng sa sepolotiki sa
Mokgatlo wa Green Party, Boris Palmer, o sisintse:

09:39.296 --> 09:44.509
Litefello tsa penshene, litefello tsa ho tlohela
mosebetsi kapa esita le phihlello ea sebakeng sa mosebetsi li

09:44.509 --> 09:47.350
ka etsoa hore li itšetlehe ka ho hlahisa bopaki ba ente.

09:47.350 --> 09:52.029
* Tobias Hans, CDU, eo e neng e le
Letona-Mopresidente oa Saarland:

09:52.029 --> 09:58.270
Jwale o qheletswe ka thoko bophelong ba setjhaba. Ke ka lebaka
leo re ntseng re kenya tshebetsong 2G ka ho sa kgaotseng...

09:58.270 --> 10:01.956
Re dumela hore sena se tla re nolofalletsa ho hlola leqhubu.

10:01.956 --> 10:04.843
* Mopresidente oa Federale Frank-Walter Steinmeier:

10:04.843 --> 10:09.256
Bongata ba batho naheng ea rona ba entoa
ho itšireletsa le ho sireletsa ba bang.

10:09.256 --> 10:16.109
Ba sa entoeng ba beha bophelo ba bona
kotsing, mme ba re beha bohle kotsing.

10:16.109 --> 10:20.823
* Mopresidente oa mehleng oa Federale
Joachim Gauck ho batho ba sa entoang:

10:20.823 --> 10:26.061
Joale hape ho hobe hore re phela naheng eo
ho eona ho seng feela batho ba batlang ho

10:26.061 --> 10:29.863
ruteha, empa hape le palo e lekaneng ea maoatla.

10:29.863 --> 10:32.750
* Setho sa sepolotiki sa FDP Rainer Stinner:

10:32.750 --> 10:35.856
Ha ho motho ea hananang le ente ea nkoa e le sera sa sechaba.

10:35.856 --> 10:42.436
O hloka feela ho kgaotsa ho hlaha phatlalatsa, ka tshepo
haufinyane, hobane ke kotsi e tsamayang hara setjhaba.

10:42.436 --> 10:47.936
Empa o na le tokoloho ya ho se entelwe. Leha ho le
jwalo, ha a na tokoloho ya ho beha bophelo ba ka kotsing.

10:47.936 --> 10:51.089
* Setho sa sepolotiki sa FDP Strack-Zimmermann:

10:51.089 --> 10:55.463
Ba sa entoang ha baa lokela ho
lumelloa ho tšosa bongata e le sehlotšoana.

10:55.463 --> 10:59.550
mme o tswela pele: "Mehleng ena, ho ka
qhelelwa ka thoko ho fokolang haholo."

10:59.550 --> 11:03.663
"… * Jessica Rosenthal (mokgatlo wa batjha wa SPD):

11:03.663 --> 11:08.960
Tlhokahalo e akaretsang ea ente ha e thibele
tokoloho ea rona, empa ho e-na le hoo e e re busetsa.

11:08.960 --> 11:11.936
* Mophethi oa ZDF Sarah Bosetti:

11:11.936 --> 11:17.869
Na karohano ea sechaba e ne e tla ba ntho e mpe hakalo?

11:17.869 --> 11:20.930
Che, sechaba se ne se ke ke sa arohana hara-hare.

11:20.930 --> 11:25.499
Hobane ha e le hantle, batho ba batlang ho
arola sechaba ba le ka nqane haholo ho lehlakore

11:25.499 --> 11:27.876
la letona ebile ba le maemong a tlase haholo.

11:27.876 --> 11:33.963
Mme ka kutlwisiso e tiileng, appendiksi ha e
bohlokwa bakeng sa bophelo bo botle ba mmele kaofela.

11:33.963 --> 11:38.443
* Mopresidente oa Mokhatlo oa Bongaka
oa Lefatše Frank Ulrich Montgomery:

11:38.443 --> 11:45.477
Hobane hona joale re hlile re phela tlasa bohatelli ba
ba sa entoang, ba busang karolo tse pedi ho tse tharo

11:45.477 --> 11:49.450
tsa ba entoeng mme ba re qobella ka mehato ena yohle ...

11:49.450 --> 11:51.876
E, ke sebedisa polelwana "kgatello ya bohatelli" ka boomo.

11:51.876 --> 11:58.187
Batho ba bang ba bangata ba tummeng le bona ba
ile ba nka monyetla oa ho senya lebitso la batho

11:58.187 --> 12:01.685
ba sa entoang le ho ba qosa ka ho ata vaerase:

12:01.685 --> 12:05.983
Leha ho le jwalo, ba hanang ho entwa ha ba ipone
e le baetsadibe, empa ba ipone e le mahlatsipa.

12:05.983 --> 12:09.254
Kaofela ha rona rea tseba hore na molato
ke oa mang bakeng sa phetoho ena ea bone.

12:09.254 --> 12:11.390
Hantle, ke leboha haholo bohle ba sa kang ba entoa.

12:11.390 --> 12:14.896
Ho ya ka melao, batho ba sa entwang ha ba
a lokela ho dumellwa ho keteka ho hang.

12:14.896 --> 12:16.582
Tšōmong ea ba sa entoang.

12:16.582 --> 12:17.853
Batho ba maikutlo a feteletseng a lehlakore le letona

12:17.853 --> 12:19.963
Banyenyane, e leng ba sa entoang.

12:19.963 --> 12:21.976
Sefuba sa ba sa entoang.

12:21.976 --> 12:23.186
Lipuisano tsa morero o seketseng

12:23.186 --> 12:25.114
Batho ba hanang ho entoa.

12:25.114 --> 12:26.723
E, batho ba maoatla

12:26.723 --> 12:27.963
le ba hloileng Bajuda.

12:27.963 --> 12:29.740
Batho bana ba lokela ho shapuoa.

12:29.740 --> 12:31.680
Hobaneng ba lokela ho ba le litokelo tse tšoanang le tsa rona?

12:31.680 --> 12:34.056
Ka lebaka la hao, motlae o latelang ka lockdown o haufi.

12:34.056 --> 12:36.813
Mang kapa mang ea sa batleng ho entoa o na le bothata.

12:36.813 --> 12:38.823
Re tla tlameha feela ho lefa theko ea eona.

12:38.823 --> 12:41.911
Jwale o se o le kantle ho setjhaba.

12:41.911 --> 12:43.647
Kahoo qetellong ha se ka ente e tlamang.

12:43.647 --> 12:46.408
Ditefiso, karohano, sebaka sa mosebetsi se ditshila

12:46.408 --> 12:52.140
Nako e 'ngoe, melao e tšoanang hantle e
tla hlahisoa bakeng sa batho ba sa entoang.

12:52.140 --> 13:00.136
Ho hlakile hore boralipolotiki le mecha ea litaba ha ba batle
lipatlisiso tse phethahetseng tsa molao mabapi le se etsahetseng.

13:00.136 --> 13:09.040
Sena se qobella hore ho botsoe hore na ke mehato efe ea
molao e hlokahalang ho etsa hore ba ikarabelleng ba ikarabelle.

13:09.040 --> 13:16.165
'muelli oa molao oa Mojeremane Ralf Ludwig, ka morero oa hae oa
ZAAVV mme ka tshehetso ya babuelli ba bang ba molao ba bangata, o

13:16.165 --> 13:22.826
kentse ditletlebo tsa botlokotsebe tse ka bang 600 Ofising ya
Mochochisi wa Setjhaba wa Federale e Karlsruhe mme o itokiseditse

13:22.826 --> 13:28.542
ho ya ka pele ho Lekgotla la Matjhaba la Ditsheko tsa
Botlokotsebe le The Hague ho "thibela ditlolo tsa molao

13:28.542 --> 13:32.080
kgahlanong le botho ka lebaka la mehato ya coronavirus".

13:32.080 --> 13:39.000
Puisano le 'muelli oa molao Ralf Ludwig e latela, 'me
e fana ka tlhahisoleseding mabapi le boemo ba molao.

13:39.000 --> 13:44.684
Le wena o ka thusa ka tsela e sebetsang ka ho aba
lenaneo lena le mananeo a mang a thuto mabapi le ho

13:44.684 --> 13:48.863
sebetsana le ditlolo tsa molao tsa sewa sa coronavirus.

13:48.863 --> 13:53.333
Batho ba nang le temoho ke bona molemo o sebetsang
ka ho fetisisa kgahlanong le baqhekelli ba ileng

13:53.333 --> 13:56.093
ba ferekanya matshwele nakong ya sewa se fetileng.

13:56.093 --> 14:03.086
Batho ba nang le temoho ke bona ba hanyetsang ka
katleho ka ho fetisisa ba qholotsang mafu a seoa a

14:03.086 --> 14:06.133
kamoso le mathata a mang a qholotsoeng ka boomo.
