WEBVTT

00:00.000 --> 00:08.400
NgoNovemba 2023, kwashicilelwa incwadi
eqhumayo evela e-European Medicines Agency.

00:08.400 --> 00:16.660
Incwadi yayiphendula umbuzo ovela kwabanye abamele ePhalamende
laseYurophu mayelana nemijovo ye-mRNA nemiphumela yayo engemihle.

00:16.660 --> 00:18.916
I-EMA ngokwezwi:

00:18.916 --> 00:25.742
Uyiqiniso ngempela ekukhombeni ukuthi imijovo
yokugoma ye-COVID-19 ayigunyaziwe ukuvimbela

00:25.742 --> 00:30.560
ukudluliselwa kwayo kusuka komunye umuntu kuya komunye.

00:30.560 --> 00:38.640
Ngokwe-EMA, lezi zitozo azikaze zihlolwe noma
zivunywe ukuvikela ekuthelelekeni nasekudluliseleni.

00:38.640 --> 00:45.908
NgokukaMarcel de Graaff, umpolitiki waseNetherlands nelungu
lePhalamende laseYurophu, lokhu kwakusho ukuthi yonke imikhankaso

00:45.908 --> 00:51.490
yokugoma i-coronavirus eyayisetshenziselwa
ukucindezela umphakathi kulo lonke elaseYurophu ukuze

00:51.490 --> 00:55.940
'bazivikele bona nabanye' yayingekho isizathu futhi yayidukisa.

00:55.940 --> 01:02.584
Uma umuntu ekhumbula ingcindezi yokugoma kanye nemikhankaso
yezepolitiki nezabezindaba eminyakeni yamuva nje,

01:02.584 --> 01:09.600
kuyamangaza kakhulu ukuthi lesi sitatimende esiphikisanayo
se-EMA asizange sibangele ukukhala okujwayelekile ezindabeni.

01:09.600 --> 01:15.977
Ngenxa yemiphumela eminingi engalindelekile
yokugoma, kubaluleke kakhulu kunanini ukuhlola

01:15.977 --> 01:20.450
okwenzekile ukuze lezi zinto ezidlulele zingaphindi zenzeke.

01:20.450 --> 01:27.488
Zizwele wena njengoba u-MP de Graaff
efingqa izimpendulo ezibaluleke kakhulu ze-EMA.

01:28.738 --> 01:35.792
Bafazi nabesilisa. Ngenyanga edlule, uJoachim Koers kanye nabanye
abasebenza naye abayisithupha ePhalamende laseYurophu

01:35.792 --> 01:42.876
babhale incwadi beya ku-EMA, i-ejensi yaseYurophu enesibopho
sokuvuma imikhiqizo yezokwelapha emakethe yaseYurophu.

01:42.876 --> 01:47.956
Futhi sicele ukucaciselwa ngezindaba eziningi
eziphathelene nemijovo yokugoma ye-COVID-19.

01:47.956 --> 01:53.176
Futhi lezi zinkinga zimbi kakhulu kangangokuba
sicele i-EMA ukuthi ikhansele imvume yokumaketha.

01:53.176 --> 02:00.952
Kule nyanga sithole impendulo encwadini yethu evela
ku-EMA, futhi le mpendulo iqukethe amaqiniso amangazayo.

02:00.952 --> 02:12.120
Okokuqala, i-EMA icacisa ngokusobala ukuthi ivumile kuphela
imijovo yokugoma ye-coronavirus ukuze umuntu ngamunye agonywe.

02:12.120 --> 02:17.452
futhi ngezimo ezingaphansi kwanoma yiziphi
ngenhloso yokulwa nokutheleleka, futhi impela

02:17.452 --> 02:20.216
hhayi ukuvimbela noma ukunciphisa ukutheleleka.

02:20.216 --> 02:28.436
Futhi lokho kuyinhlekelele kuhulumeni abangene emkhankasweni
wokhetho ngomlayezo wokuthi bekwenzela omunye umuntu.

02:28.436 --> 02:30.630
Akukho kulokho okunembile.

02:30.630 --> 02:37.782
Akugcini nje ngokuthi i-EMA ayizange ivume imijovo
yokugoma ukuvimbela ukutheleleka nhlobo, kodwa i-EMA iya

02:37.782 --> 02:42.233
phambili ngisho ithi empendulweni yayo, futhi ngiyacaphuna:

02:42.233 --> 02:50.116
Imibiko yokuhlola ye-EMA mayelana nokugunyazwa kwemijovo yokugoma,
egcizelela ukuntuleka kwedatha ngengozi yokutheleleka...

02:50.116 --> 02:57.909
Ngamanye amazwi, imijovo yokugoma ayizange yakhelwe
ukuvimbela ukutheleleka, futhi impela akukho datha ekhombisa

02:57.909 --> 03:01.970
ukuthi imijovo yokugoma isiza ekuvimbeleni ukutheleleka.

03:01.970 --> 03:12.943
Eqinisweni, i-EMA ichaza ukuthi ukuchayeka kaningi kwegciwane
kwandisa ingozi yokutheleleka, ngisho nakubantu asebegonyelwe.

03:12.943 --> 03:20.302
Imikhankaso emikhulu kahulumeni yokugonywa ukuze kuvikelwe
abazali bomuntu, omakhelwane kanye namalungu abuthakathaka kakhulu

03:20.302 --> 03:27.816
emphakathini yayingagunyaziwe kuphela, kodwa futhi yayingamanga
ngokuphelele futhi ingekho ezintweni ezisekelwe eqinisweni.

03:27.816 --> 03:30.136
Kodwa ngeshwa, kuba kubi kakhulu.

03:30.136 --> 03:39.322
I-EMA ithi: "Ukugoma kuhloselwe kuphela ukuvikela umuntu
ogonyiwe, futhi ngaphambi kokuthi umuntu noma isiguli agonywe" —

03:39.322 --> 03:46.154
futhi ngiphinda ngicaphune i-EMA — "wonke
ulwazi lokuphepha kumele luhlolwe ngokucophelela

03:46.154 --> 03:50.096
ngaphambi kokunikezwa noma ukunconywa kokugoma."

03:50.096 --> 03:58.723
Lokhu kusho ukuthi wawunelungelo lokuthola umjovo kuphela
uma udokotela ebone ukuthi kufanelekile esimweni sakho.

03:58.723 --> 04:06.013
Futhi njengoba cishe kungekho muntu ongaphansi kweminyaka engu-60
osengozini yezinkinga ezinzima ze-coronavirus,

04:06.013 --> 04:14.923
ngaphandle kwezimo ezimbalwa, akufanele kutholakale umuthi
wokugoma kunoma ubani ongaphansi kweminyaka engu-60.

04:14.923 --> 04:20.307
Ngakho-ke, izinkundla zemidlalo ezigcwele abantu abathola
umuthi wokugoma zaziphikisana ngokuphelele nenjongo

04:20.307 --> 04:24.310
yokusetshenziswa kwalowo muthi wokugoma eyayigunyazwe yi-EMA.

04:24.310 --> 04:29.049
Futhi kuba kubi kakhulu lapho kuziwa
ekuhloleni ukuphepha kwemijovo yokugoma.

04:29.049 --> 04:36.703
Kwakubalulekile ku-EMA ukuthi imiphumela
engemihle ibhalwe kahle, futhi i-EMA ithi:

04:36.703 --> 04:42.385
Silindele ukuthola imibiko eminingi ngemiphumela engemihle
eyenzeka ngesikhathi sokugoma noma ngokushesha ngemva kokugoma.

04:42.385 --> 04:48.730
Lokhu kusho ukuthi noma yiziphi izimpendulo ezingezinhle
kumele zibikwe, ikakhulukazi esigabeni sokuqala sokugoma.

04:48.730 --> 04:54.434
Uhulumeni wasekela inqubomgomo yokuthi lezi zikhalazo zingabikwa
ezinsukwini eziyishumi nane zokuqala emva

04:54.434 --> 05:00.410
kokugoma, njengoba umuthi wokugoma uthatha izinsuku
eziyishumi kuya kweziyishumi nane ukuze usebenze.

05:00.410 --> 05:05.370
Zonke izikhalazo ngalesi sikhathi
zazibhekwa njengezibangelwa i-coronavirus.

05:05.370 --> 05:11.040
Futhi lokho akuyona inkohliso kuphela, kodwa
futhi ngenhloso kubeka izimpilo zabantu engcupheni.

05:11.040 --> 05:19.496
Futhi ngithanda ukukukhumbuza futhi ukuthi sisalwa
nokufa okukhulu okubizwa ngokuthi okungachazeki.

05:19.496 --> 05:25.723
Ngamafuphi, lolu lwazi oluvela ku-EMA
lubhubhisa inqubomgomo yokugoma kaRutte noDe Jonge.

05:25.723 --> 05:31.132
Uhulumeni wayazi ukuthi imijovo yokugoma
ngeke ivikele ekusabalaleni kwegciwane, kodwa

05:31.132 --> 05:34.076
akazange wabelane ngalolu lwazi nomphakathi.

05:34.076 --> 05:40.562
Ngokuphambene nalokho, isebenzise amanga ukuphoqa abantu
bethu ukuba bagonywe, yafihla imiphumela engemihle futhi

05:40.562 --> 05:44.643
yabeka engcupheni impilo yabo bonke abagonyiwe ngaleyo ndlela.

05:44.643 --> 05:53.323
Imikhankaso yokugoma kumele imiswe ngokushesha okukhulu;
aziphephile nje futhi azihlangabezani nezimfuno ze-EMA.

05:53.323 --> 06:01.190
Futhi uhulumeni nawo wonke amaqembu ezombusazwe asekele
lokhu kufanele babophezeleke ngamanga abo nokukhohlisa kwabo.

06:01.190 --> 06:06.880
I-EMA iqinisekisa lokhu encwadini
yayo enomhla ka-18 Okthoba 2023.

06:06.880 --> 06:14.090
Imijovo yokugoma ye-COVID-19 ayikavunyelwa ukuvimbela
ukudluliselwa kwayo kusuka komunye umuntu kuya komunye.

06:14.090 --> 06:19.923
Isibonakaliso sihlanganisa kuphela
ukuvikelwa komuntu siqu kwabantu abagonyiwe.

06:19.923 --> 06:23.266
Ummeli uMarkus Haintz uphawula:

06:23.266 --> 06:27.990
Ngokwe-EMA, lokhu kuchazwe ngokusobala emibhalweni yokugunyaza.

06:27.990 --> 06:34.327
Nokho, isidingo sokugoma esikhethekile sesikhungo kanye nesidingo
sokugoma seBundeswehr (eJalimane) kanye nesidingo

06:34.327 --> 06:40.496
jikelele sokugoma (e-Austria) sabekelwa isizathu
sokuvikela amaqembu abuthakathaka ekuthelelekeni.

06:40.496 --> 06:49.536
Ngakho-ke isizathu sasifanele inkomba engavunyelwe,
futhi ukugonywa okuphoqelekile kuba ukucindezelwa.

06:49.536 --> 06:54.665
Umkhankaso wokugoma ophoqelelwa uhulumeni
futhi oqhutshwa yabezindaba uphoqe abantu abaningi

06:54.665 --> 06:57.663
ukuthi bagonywe ngokuphikisana nezifiso zabo.

06:57.663 --> 07:03.458
Abantu abaningi baye balalela isimemo esinamandla
futhi esibonakala sinokuziphatha esithi "zivikele

07:03.458 --> 07:07.160
wena nabanye" ngenhloso enhle noma ngenxa yokwesaba.

07:07.160 --> 07:13.003
Futhi yibo ngqo laba bantu okufanele manje baphile nemiphumela
yezingozi ezimbi kwezinye izikhathi zomjovo wokugoma.

07:13.003 --> 07:16.932
Ngaphandle kokukhuluma ngenani elikhuphuka
ngokushesha labantu abagonyiwe abashonile

07:16.932 --> 07:19.903
"ngokuzumayo nangokungalindelekile" ngenxa yokugonywa.

07:19.903 --> 07:26.395
Izitatimende ze-EMA bezitholakala kuhulumeni, e-WHO
kanye neziphathimandla eziphezulu ze-EU kusukela

07:26.395 --> 07:30.503
ekuqaleni, yingakho sesingasakwazi ukukhuluma ngokungazi.

07:30.503 --> 07:33.160
Kuyindaba yomqondo.

07:33.160 --> 07:38.986
Sikhumbula ingcindezi enkulu kakhulu
eyayibekwa kubantu baseJalimane kuphela: *

07:38.986 --> 07:42.743
OwayenguNgqongqoshe Wezempilo uJens Spahn (CDU):

07:42.743 --> 07:49.290
Uma ufuna ukwenza okungaphezu kokuvakashela ihholo
ledolobha noma isuphamakethe yakho, khona-ke kufanele ugonywe.

07:49.290 --> 07:52.842
* uNgqongqoshe Wezempilo uKarl Lauterbach (SPD):

07:52.842 --> 07:59.116
Abangagonyelwe baphethe umthwalo wokuthi
asithuthuki ... Izwe lonke lizobanjwa iziboshwa yilaba bantu.

07:59.116 --> 08:00.981
Asisekwazi ukukhokhela lokho.

08:00.981 --> 08:08.203
* uNgqongqoshe Wezempilo uKarl Lauterbach (SPD) uhlasela
abasebenzi bokunakekela abangagonyelwanga emibhikishweni, ethi:

08:08.203 --> 08:17.683
Awuzange unikele lutho, futhi ngiyamangala ukuthi usenamandla
okusebenzisa umbhikisho ohlelwe yilabo abasebenze kanzima!

08:17.683 --> 08:22.383
Umsebenzi wakho awunikezanga lutho
nhlobo, ake ngikucacisele lokhu ngokuphelele.

08:22.383 --> 08:25.263
* I-Chancellor Kazwelonke u-Olaf Scholz (SPD):

08:25.263 --> 08:29.680
Wonke umuntu unethuba lokushintsha
isimo ngokuzithathela umjovo wokugoma.

08:29.680 --> 08:33.460
Ukugoma nemijovo yokugqugquzela
yindlela yokuphuma kulesi simo esiphuthumayo.

08:33.460 --> 08:41.456
‒ futhi uyaqhubeka: "Ngeshwa, abantu abaningi abakayitholi imijovo
yokugoma. Futhi konke esikubonayo manje kunxulumene nalokho."

08:41.676 --> 08:44.216
Umholi we-CDU uFriedrich Merz:

08:44.216 --> 08:49.883
Asisekho abantu abangagonyelwe ehhovisi, asisekho abadlali
bebhola abangagonyelwe enkundleni, asisekho

08:49.883 --> 08:55.080
amalungu ePhalamende angagonyelwe ePhalamende,
asisekho abafundi abangagonyelwe egumbini lokufundela.

08:55.080 --> 08:55.323
*

08:55.323 --> 08:58.256
uNdunankulu uMarkus Söder (CSU):

08:58.256 --> 09:05.680
Masibeke ekugcineni ukugonywa okuphoqelekile eJalimane ...
Ukugonywa okuphoqelekile akuyona ukwephulwa kwamalungelo oluntu.

09:05.680 --> 09:10.580
Kunalokho, kuyimfuneko yokubuyisa inkululeko yethu.

09:10.580 --> 09:19.203
* uDorothee Bär, uSihlalo Omsizi weqembu
lePhalamende le-CDU/CSU eBundestag weMndeni neSiko:

09:19.203 --> 09:23.823
Ukugoma kusindisa izimpilo – yisikhali
sethu esibaluleke kakhulu sokulwa nale mbungu.

09:23.823 --> 09:27.463
Yingakho ngisekela ukwethulwa kwesidingo jikelele sokugoma.

09:27.463 --> 09:35.070
Kumele sandise ingcindezi yokugoma ngesibopho esigunyaziwe
ukuze sivale igebe langokugoma lamanje ngokushesha okukhulu.

09:35.070 --> 09:39.296
* Umpolitiki wangaphambilini weGreen
Party, uBoris Palmer, waphakamisa:

09:39.296 --> 09:44.494
Izinkokhelo zomhlalaphansi, izinkokhelo zokuthatha
umhlalaphansi noma ngisho nokufinyelela endaweni yokusebenza

09:44.494 --> 09:47.350
kungabekwa imibandela ekubonisweni kobufakazi bokugonywa.

09:47.350 --> 09:52.029
* Tobias Hans, i-CDU,
owayenguNgqongqoshe-uMongameli waseSaarland:

09:52.029 --> 09:58.270
Manje usuqedwe empilweni yomphakathi.
Yingakho siqhubeka sisebenzisa i-2G njalo.

09:58.270 --> 10:01.956
Sikholelwa ukuthi lokhu kuzosisiza ukuba siphule igagasi.

10:01.956 --> 10:04.843
* UMengameli Kazwelonke uFrank-Walter Steinmeier:

10:04.843 --> 10:09.256
Iningi labantu ezweni lethu liyagonywa ukuze lizivikele nabanye.

10:09.256 --> 10:16.109
Labo abangagonyelwa ubuhlobo bokugoma babeka impilo
yabo engcupheni, futhi basibeka sonke engcupheni.

10:16.109 --> 10:20.823
* OwayenguMongameli weFederal
uJoachim Gauck kubantu abangagonyelwanga:

10:20.823 --> 10:29.863
Kuyesabeka futhi ukuthi siphila ezweni lapho kungekho kuphela
abantu abafuna ukufunda, kodwa futhi inani elanele lamazidenge.

10:29.863 --> 10:32.750
* Umpolitiki we-FDP uRainier Stinner:

10:32.750 --> 10:35.856
Akekho umuntu ophikisa ukugoma ophathwa njengositha lukahulumeni.

10:35.856 --> 10:42.436
Kumele ayeke nje ukuphuma obala,
ngethemba maduzane, ngoba uyingozi emphakathini.

10:42.436 --> 10:47.936
Kodwa unenkululeko yokungatholi umjovo wokugoma.
Nokho, akanakho ikhono lokubeka mina engcupheni.

10:47.936 --> 10:51.089
* Ilungu le-FDP uStrack-Zimmermann:

10:51.089 --> 10:55.463
Abangagonyelwanga akufanele bavunyelwe
ukwesabisa iningi njengengxenye encane.

10:55.463 --> 10:59.550
futhi ngaphezu kwalokho: "Kulezi
zikhathi, akukho okuningi ongakwazi ukukususa."

10:59.550 --> 11:03.663
…". * uJessica Rosenthal (inhlangano yentsha ye-SPD):

11:03.663 --> 11:08.960
Isidingo jikelele sokugoma asinciphisi
inkululeko yethu, kodwa siyibuyisela kithi.

11:08.960 --> 11:11.936
* Umethuli we-ZDF uSarah Bosetti:

11:11.936 --> 11:17.869
Ingabe ukuhlukaniswa komphakathi
bekungaba yinto embi kangaka ngempela?

11:17.869 --> 11:20.930
Cha, umphakathi ngeke waphuka phakathi.

11:20.930 --> 11:27.876
Ngoba empeleni, abantu abafuna ukuhlukanisa
umphakathi basekunene kakhulu futhi baphansi kakhulu.

11:27.876 --> 11:33.963
Futhi ngokomqondo oqinile kakhulu, i-appendix
ayibalulekile ekuphileni kwazo zonke izakhiwo eziyinkimbinkimbi.

11:33.963 --> 11:38.443
* uMongameli weNhlangano Yezokwelapha
Yomhlaba Wonke uFrank Ulrich Montgomery:

11:38.443 --> 11:43.676
Ngoba okwamanje ngempela siyahlupheka ngaphansi kobushiqela
babangagonyelwanga, ababusa phezu

11:43.676 --> 11:49.450
kwezingxenye ezimbili kwezintathu zabagonyiwe futhi
basiphoqelela zonke lezi zinyathelo kithi ...

11:49.450 --> 11:51.876
Yebo, ngihlose ngokusobala
ukusebenzisa igama elithi "ubushiqela".

11:51.876 --> 11:57.079
Abanye abantu abadumile abaningi nabo
bathathe ithuba lokuhlambalaza abantu

11:57.079 --> 12:01.685
abangagonyelwanga nokubabeka icala ngokusabalalisa igciwane:

12:01.685 --> 12:05.983
Nokho, labo abenqaba ukugonywa abaziboni
njengabenza okubi, kodwa bazibona njengezisulu.

12:05.983 --> 12:09.254
Sonke siyazi ukuthi ubani onesono ngalokhu kuphenduka kwesine.

12:09.254 --> 12:11.390
Hhayi-ke, ngiyabonga kakhulu kubo
bonke abangakayitholi imijovo yokugoma.

12:11.390 --> 12:14.896
Ngokwemithetho, abantu
abangagonyelwanga akufanele bagubhe nhlobo.

12:14.896 --> 12:16.582
Ubushiqela babangavunywanga

12:16.582 --> 12:17.853
Abantu abangekho emthethweni abasekela uhlangothi lwesokudla.

12:17.853 --> 12:19.963
Inqwaba encane, okungukuthi labo abangagonyelwanga.

12:19.963 --> 12:21.976
Ubhubhane lwabantu abangagonyelwanga.

12:21.976 --> 12:23.186
Izinkulumo zokuhlelana

12:23.186 --> 12:25.114
Abantu abenqaba ukugonywa

12:25.114 --> 12:26.723
Yebo, abantu abangenangqondo

12:26.723 --> 12:27.963
kanye nabaphikisi bamaJuda

12:27.963 --> 12:29.740
Laba bantu kufanele bashaywe.

12:29.740 --> 12:31.680
Kungani kufanele babe namalungelo afanayo nathi?

12:31.680 --> 12:34.056
Ngenxa yakho, ihlaya elilandelayo
mayelana nokuvala kwesizwe seliseduze.

12:34.056 --> 12:36.813
Noma ubani ongafuni ukugonywa unenkinga.

12:36.813 --> 12:38.823
Sizodinga nje ukukhokha intengo yalokho.

12:38.823 --> 12:41.911
Manje usuphume emphakathini.

12:41.911 --> 12:43.647
Ngakho-ke akusekho mayelana nokugonywa okuphoqelekile.

12:43.647 --> 12:46.408
Izijeziso, ukwenganyelwa, indawo yokusebenza engcolile.

12:46.408 --> 12:52.140
Masinyane noma kamuva, ngokunembile imithetho
enjalo izokwethulwa kubantu abangagonyelwanga.

12:52.140 --> 13:00.136
Ucwaningo lwezomthetho olunzulu ngalokho okwenzekile
ngokusobala alufuneki ezombusazwe noma ezemithombo yezindaba.

13:00.136 --> 13:09.040
Lokhu ngokungagwemeki kuvusa umbuzo wokuthi yiziphi izinyathelo
zomthetho ezidingekayo ukuze labo abanesibopho babhekelwe icala.

13:09.040 --> 13:16.480
Ummeli waseJalimane uRalf Ludwig, ngomkhankaso wakhe i-ZAAVV
futhi ngosizo lwamanye amagqwetha amaningi, ufake izikhalazo

13:16.480 --> 13:23.444
zobugebengu cishe ezingama-600 eHhovisi Lomshushisi Womphakathi
Lwefederal eKarlsruhe futhi uzilungiselele ukuya phambi

13:23.444 --> 13:28.652
kweNkantolo Yezobugebengu Yamazwe Ngamazwe
eThe Hague ukuze "avimbe ubugebengu bokuphatha

13:28.652 --> 13:32.080
kabi abantu ngenxa yezinyathelo ze-coronavirus".

13:32.080 --> 13:39.000
Ingxoxo nommeli uRalf Ludwig ilandelayo
futhi inikeza ulwazi ngesimo somthetho.

13:39.000 --> 13:44.907
Nawe ungabasiza ngendlela esebenzayo ngokwabelana ngalolu
hlelo kanye nezinye izinhlelo zemfundo mayelana nokubhekana

13:44.907 --> 13:48.863
namacala obugebengu ahambisana nobhadane lwe-coronavirus.

13:48.863 --> 13:53.268
Abantu abakhanyiselwe bayisibambiso esisebenza
kahle kakhulu sokulwa nabaholi bezimvo abavusa

13:53.268 --> 13:56.093
imizwa yomphakathi ngesikhathi sobhubhane odlule.

13:56.093 --> 14:02.379
Abantu abakhanyiselwe bayisibopho esisebenza kahle
kakhulu sokumelana nalabo abaqala izifo

14:02.379 --> 14:06.133
ezibhubhanayo nezinye izimo eziphuthumayo ezenziwe ngenhloso.
