Täze pandemiýa ýa-da şonça meňzeş ýagdaý ýüze çykan halatynda hökmany sanjym, ýörite ýagdaýy yglan etmek we
gözegçiligi giňeltmek arkadan girizilip mümkin edilmeli mi?
Şonuň üçin, hatda bir ýurt Dünýä saglyk guramasynyň pandemiýa şertnamasyna we Halkara Saglyk
Kadalaryna girizilen üýtgetmelere gol çekmese-de?
Iň bolmanda, Şweýsariýanyň epidemiýalar baradaky kanunynyň meýilleşdirilen üýtgetmesi şeýle täsir galdyrýar.
Bürger fragen nach (Raýatlar Sorýar) assosiasiýasy Federal Geňeşiň täze kanuna teklip eden üýtgetmelerini seljerip, Milli Geňeşe
we Döwletler Geňeşine ýazan hatynda öz pikirini beýan etdi.
Aşakda bu hatdan iň degişli parçalar berilýär.
Özüňiz barlaň, siziň ýurduňyzda şol bir ýa-da şonça meňzeş kanunlaryň meýilleşdirilýändigini.
Biz hem Federal Geňeşiň Epidemiki Keseller Hakyndaky Kanuna (EPG) teklip eden üýtgetmesini üns bilen kabul etdik.
Teklip edilen üýtgeşmeleriň käbiri bizi uly alada goýýar.
Esasan-da koronawirus pandemiyasy bilen göreşmek heniz başlanmandyr we köp zat näbelli galýar.
Aýratyn-da çalt girizilen sanjymlar bilen baglylykda, şu güne çenli sanawsyz soraglar jogapsyz galýar.
Munyň mysalydygyny görkezmek üçin, EMA-nyň soňundan sanjymlaryň koronawirus ýokançlygyny we şonuň bilen onuň ýaýranylmagyny hiç
haçan öňüni alyp bilmeýändigini boýun almagyna mysal getirýäris.
Mundan başga-da, sanjym edilen ilat hakyky manysy bilen lukmançylyk synagyna gatnaşýandyklary barada
dogryça habarly berilmändir, sebäbi sanjymlar girizilen mahaly zerur barlaglar heniz tamamlanmandy.
Munuň ýerine ilata ýanaýan täsirleri örän az bolan ýokary netijeli sanjymyň ideýasy satyldy.
EPG 6-njy madda – desga esasly sanjym talaby
Agzalan ähli faktlara garamazdan, Federal Geňeş häzir hakykatdanam geljekki pandemiýa üçin 6c-madda
desgada esaslanan sanjym talabyny girizmegi isleýär!
Size Federal Geňeşi agzasy Alain Bersetiň 2021-nji ýylyň 30-njy noýabrynda SRF bilen
interwýusynda eden beýanatyny ýatlatmak isleýäris.
(10 vor 10 programmasy): Biz hemişe aýdyp gelýäris, ýurdumyzda sanjym erkin islegli hereket
bolup durýar we biz munuň hormatlanmagyny isleýäris.
2023-nji ýylyň 17-nji maýyndaky Milli Geňeşiň agzasy Franz Grüter-e beren jogabynda, ol WHO-nyň täze pandemiýa şertnamasyny
nazara alyp hökmany sanjym garaşylýarmy diýip anyk soranda, Federal Geňeşiň bu soraga gysga we düşnükli jogaby şeýledi:
Dünýä saglyk guramasy agza döwletlerine çäreleri mejbur edip bilmeýär.
Dünýä saglyk guramasy COVID-19 pandemiýasy döwründe hiç hili hökmany sanjym çärelerini girizmedi.
Hawa, Federal Geňeşiň bellemegine görä, Dünýä Saglyk Guramasynyň täze pandemiýa şertnamasy hökmany sanjym talap etmez.
Çünki jenap Alain Berset 2023-nji ýylyň 29-njy noýabrynda Federal Geňeşiň hakykatdan hem (bölekleýin) hökmany
sanjymlamany EPG-de girizmegi isleýändigini tassyklady.
Sanki Federal Geňeş bu niýeti Grüter beýe beren jogabynda sekiz aý ozal bilmeýän ýaly!
EPG 6b-madda
– Dünýä saglyk guramasynyň -nji görkezmesine laýyklykda ýörite ýagdaý. Bu makalanyň esasynda, eger Dünýä saglyk guramasy halkara
derejesinde aladaly bolmaga sebäp bolýan jemgyýetçilik saglygy goraýyş ýagdaýynyň
bardygyny kesgitlese, ýörite ýagdaý hasaplanýar.
Munyň Şweýsariýada jemgyýetçilik saglygyna hem aýratyn howp salyp biljekdigini görmek örän aňsat.
Hatda Şweýsariýa IHR-e girizilen üýtgeşmelere razy bolmasa we pandemiýa şertnamasyny ret etse-de, biz goşmaça
maddasyz EPG-ni WHO tarapyndan yglan edilen ýörite ýagdaýy kabul etmegiň gapysy hökmünde görýäris.
EPG 12-nji madda – Gözegçilik
1(c) paragrafda häzir sosial-demografik we hereketlere degişli maglumatlar ýygnalýar.
Bu maksat üçin, bu maglumatlar hem d bendi laýyklykda AHV nomerine baglanyşdyrylýar.
5(d) paragrafy şeýle hem halkara derejesinde gözegçiligi ylalaşylan synlaryň habar berilmelidigini kesgitleýär.
Biz Şweýsariýanyň ilatynyň olaryň hereketleri babatynda giň gerimde gözegçilik astynda saklanýandygyny çak edýäris. Munuň
bilen baglanyşyklylykda, kimdir biri talap edilýän ýaly hereket etmez bolsa, onda çäreleriň hem görüljekdiginden gorkýarys.
BMG-niň Saglygy goraýyş guramasynyň (WHO) Häzirki wagtdaky Halkara Saglyk Režimleriniň (IHR) şu wagta çenli girizilen
üýtgetmelerinden bilşimiz ýaly, wiruslar we bakterialar tarapyndan döredilen keseller we howpdan başga-da, geljekde Baş
direktor tarapyndan jemgyýetçilik saglygy goraýyş boýunça krizis ýagdaýy yglan ediljek howplaryň
biri hem howa şertleriniň üýtgemegi bolup biler.
EPG 33-nji maddanyň 2-nji bölegi – aragatnaşyk yzarlamak
Aragatnaşyk yzarlamagy häzir bu ýerde doly ornaşdyrylýar.
Munyň Covid hakyndaky kanundan Epidemikiň kanunyna geçiriljekdigi garaşylýardy.
Emma aragatnaşyk yzarlamagyň hakyky peýdasy jiddi seljerildimi?
EPG Art. 44b – lukmançylyk harytlary, dermanlar
a bapda, Federal Geňeş geljekde lukmançylyk harytlaryny import etmekde aýry-ýörite ýagdaýlar girizmäge mümkinçilik bolar.
Bu ýerde rugsatsyz, ulanmaga taýýar derman serişdeleriniň importyny ýeňilleşdirmek açyk-aýdyň agzalmaga.
b bapda Federal Geňeş rugsat bermek şertlerini hem üýtgedip biler.
Ol litera c-de görkezilen lisenziýa talaby boýunça istisnalar girizmäge ýa-da bu kesgitlemäni lisenziýa
talaplaryny ýa-da lisenziýa beriş prosedurasyny üýtgetmek üçin ulanmaga mümkinçilik berer.
we d bapda Federal Geňeş degişli istisnalar barada kesgitlemeli
Bazara çykarmak, bazarda elýeterli etmek we lukmançylyk enjamlaryny (dermanlar, sanjymlar ýa-da lukmançylyk
enjamlary hökmünde kesgitlenen zatlar) ulanmaga girizmek.
Şonuň üçin, EPG-de ýokardaky üýtgeşmeleri bu nukdaýnazardan seredeniňde, biz özümize çynlakaý sorag berýäris:
Federal Geňeş geljekde dermanlar we lukmançylyk enjamlary boýunça Dünýä Saglyk Guramasynyň görkezmelerini ýönekeýçe kabul edermi?
Hatda IHR-e girizilen üýtgeşmeler kabul edilmese we täze pandemiýa şertnamasy ratifikasiýa edilmese-de, Dünýä Saglyk
Guramasy we onuň täsirli hökümet däl guramalary Federal Geňeşiň üsti bilen Şweýsariýada haýsy dermanlaryň,
sanjymlaryň we lukmançylyk enjamlarynyň tassyklanjagyny häzirki ýaly hem kesgitlejeklermi?
Biz Bill we Melinda Gates gaznasy ýaly hökümet däl guramalaryň Dünýä saglyk guramasyna (DSG) nähili güýje eýedigini
bilýäris we Bill Gatesiň bu gaznasy arkaly diňe altruistik däl, eýsem maliýe bähbitlerini hem yzarlaýandygyny açyk görýäris.
Biz farmasewtiki lobbiniň gatnaşmagy we täsiri barandygyny bilýäris.
Meselem, Bill Gatesiň bu kompaniýa bazara bir-de bir derman çykarmanka ozal
BioNTech-e maýa goýandygyny nähili düşündirersiňiz?
Täsadüfen, şol bir kompaniýa soňra Pfizeriň hyzmatdaşlygynda sanjymy öndürdi?
Tassyklanan wagty synaglary henizem tamamlanmadyk we onuň mümkin bolan uzak möhletli
täsirleri/zeperleri henizem doly näbelli bolan sanjym?
Soňky Dünýä Ykdysady Forumynda Bill Gates geljekde täze sanjymlaryň 100 gün içinde
bazara çykarylmagyny öňe sürýändigini yglan etdi.
Siz howpsuzlyk, zäherlilik, genotoksislik we täsirlilik boýunça zerur barlaglaryň 100 günde
geçirilip boljakdygyna hakykatdanam ynanýarsyňyzmy?
mRNA sanjymlary tassyklanylmazyndan ozal, adatça täze derman üçin tassyklama almak takmynan 10 ýyl alýar diýlip hasap edilýärdi.
Biz bu faktlary we gözden geçirişiň ýoklugyny nazara alsak, bu ähli üýtgeşmeleriň häzir Epidemiki Keseller Hakyndaky Kanuna göni
girizilip, Federal Geňeşiň ygtyýarlyklarynyň giňeldilmeginiň şeýdip kanuny taýdan
berkidilmegini nähili bolup biljekdigini düşünmeýäris.
Ilki bilen, bu EPG üýtgeşmelerini ýönekeýçe tassyklamadan ozal soňky dört ýylyň dowamynda bolup geçen
käbir wakalary has ünsli seljerip geçmelimiz gerek.
2023-nji ýylyň 29-njy noýabrynda Şweýsariýanyň Federal Geňeşi Epidemiki Keseller Hakynda Kanunyň bölekleýin
üýtgedilmegi boýunça maslahatlaşyk prosedurasyny açdy.
Bu maslahat beriş döwri 2024-nji ýylyň 22-nji martyna çenli açyk bolar.
Şweýsariýa raýatlary bolmadyklar üçin düşündiriş:
Maslahatlaşmak prosesi kanunyň güýje girmeginden öň geçirilýän Şweýsariýanyň kanun çykaryş prosedurasynyň bir tapgyrydyr.
Bu tapgyrda gyzyklanýan taraplar ýa-da şahslardan teswirler tabşyrmak mümkin.
Maslahatlaşyş prosesine gatnaşmaga çagyrylmadyklar hem teklibe teswir bilerler.
Isleg bildirýän islendik adam 2024-nji ýylyň 22-nji martyna çenli çäre görüp biler.
Bu programmada getirilen hatdan başga-da, gyzyklanýan taraplar gök maglumat gutusynda Dr. iur. Heinz
Rascheinden gelen başga bir maslahat jogap hatyny taparlar.