היצע־כוואַליעס, טריקענישן, לאַנג־דויערנדיקע פֿײַערן, ערדציטערנישן, טאָרנאַדאָס, צונאַמיס און פילע
אַנדערע וועטער־קאַטאַסטראָפֿעס פּלאָגן מענטשהייט אַלץ מער.
צי האַנדלען מיר מיט מענטש־געמאַכט קלימאַט־ענדערונג?
בשעת די מעדיע קיינמאָל ניט מיד ווערט צו באַשולדיקן געוויינטלעכע בירגער דערפֿאַר, קומען מער און מער
בײַװײַזן פֿון באַוווּסט וועטער־מאַניפּולאַציע צום ליכט.
מיר רעדן וועגן וועטער־מאָדיפיצירנדיקע טעכנאָלאָגיעס וואָס ווערן קאָנטראָלירט דורך מענטשן און דרינגענדיק
דאַרפֿן ווערן געבראַכט צו דער ציבורדיקער אויפמערקזאַמקייט.
אין דעם וואָס קומט, נעמט קלאַ.טיווי אויף באריכטן פֿון די הויפּטשטראם־מעדיע, וואָס קלאָר באַווייזן אַז
די פאָרשונג און דער באַניץ פֿון קלימאַט־וואָפֿנס זענען אמת און האָבן אַ לאַנגע געשיכטע.
1. דעם 14טן מערץ 2019, האָט די שווייצער סבֿיבֿה־מיניסטערין סימאָנעטאַ סאָמאַרוגאַ געזאָגט דאָס
פֿאָלגנדיקע אין אַן אינטערוויו בײַם ראַנד פֿון דער 4טער פֿאַראייניקטע־פֿעלקער סבֿיבֿה־פֿאַרזאַמלונג:
יאָ, שווייץ האָט פּרוּווירט ברענגען די טעמע פֿון געאָ־אינזשעניריע, דאָס הייסט שפּריצן פּאַרטיקלען
אין דער אַטמאָספֿערע, צו דער טיש, צו זאַמלען אינפֿאָרמאַציע און צו באַטראַכטן די מעגלעכקייטן און ריזיקן.
דאָס זענען עקספּערימענטן וואָס ווערן דורכגעפֿירט אָן קיין וויסן וועגן די קאָנסעקווענצן.
אָבער מיר וועלן ווייטער קעמפן דערפֿאַר.
מיר מוזן נאָר מאָל צוויי פּרוּוון, און דאָס וועט זיכער ווייטערגיין.
דער ענין איז צו וויכטיק און אין עטלעכע פאַלן צו פּראָבלעמאַטיש, אַז מיר קענען פשוט נישט קוקן אַוועק.
2. דעם 14טן יאַנואַר 2009, האָט דער סערטיפֿיצירטער מעטעאָראָלאָג גונטער טירש געמאַכט עטלעכע רייצנדיקע באַמערקונגען בעת
דער וועטער־פּראָגנאָז אויפֿן דײַטשן טעלעוויזיע־קאַנאַל ZDF.
ער האָט באַשריבן דעם וועטער אויף דער אויפֿגעוויזענער מאַפּע אַזוי:
און דאַן האָבן מיר דאָ עפּעס וואָס מיר קענען נישט אידענטיפֿיצירן ווי שניי אָדער רעגן,
דאָ אין מערב זענען די סערפּענטינע שורות מסתּמא געשאַפֿן געוואָרן דורך אַ פּאָר מיליטערישע עראָפּלאַנען, וואָס האָבן
נאָכמיטאָג געפֿלויגן איבער דעם צפון־ים אין אַ הייך פֿון בערך 5–6 קילאָמעטער. דאָס האָט גאָרנישט צו טאָן מיט דעם וועטער.
... באַלד דערנאָך, צוליב פֿילע פֿראַגעס פֿון צוקוקער וועגן דעם וועטער־באַריכט, האָט ZDF
אינטערוויויִרט קאַרסטען בראַנדט, אַ מומחה פֿון דער וועטער־דינסט.
דאָ איז די שטאַרק פֿאַרקירצטע ווערסיע אין דער אָריגינעלער פֿאָרמולירונג.
פּרעזענטער: אַ פֿענאָמען וואָס קאַרסטען בראַנדט פֿון דער וועטער־דינסט 'דאָננערװעטער' גוט ווייסט.
מעטעאָראָלאָגן האָבן די ערשטע מאָל באַמערקט די מאָדנע גײַסט־וואָלקן אין 2005.
מלחמה־שיפֿן ניצן אויך אַזעלכע קינסטלעכע וואָלקנס פֿאַר קאַמופלאַזש.
שאַף, דאָס הייסט קינסטלעכע וואָלקנס וואָס מען ניצט צו שטערן ראַדאַר־אויסרוסטונג, למשל, איז שוין
אַנטוויקלט געוואָרן אין דער צווייטער וועלט־מלחמה ...
טאָנען פֿון דער סובסטאַנץ מוזן זיך איבער און איבער אַראָפּגיין איבער דער פֿעדעראַלער רעפּובליק פֿון די ריזיקע
גײַסט־וואָלקנס וואָס קומען פֿון דער האָלענדישער קאָסט.
מעטעאָראָלאָג קאַרסטען בראַנדט: מיר באַגרינדן סביבה־זאָנען און ענלעכע מיטלען.
און מסתּמא געלט די נידעריק־עמיסיע־זאָנע אין פֿיר אָדער פֿינף קילאָמעטער.
נישט העכער דעם צפֿון־ים און נישט העכער דײַטשלאַנד.
עס מאַכט נישט אויס וואָס דאָרט פֿאַרשפּרייט ווערט.
איך געפֿין דאָס אומגלויבלעך!
… פּרעזענטער: אפילו אויב די וואָלקנס קומען נישט פֿון די דײַטשישע אַרמיי, האַלטן מעטעאָראָלאָגן עס פּשוט אַבסורד אַז קיינער
פילט זיך נישט פֿאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר די סובסטאַנצן וואָס רעגולער אַראָפּגיין איבער דײַטשלאַנד און זענען טאַקע פֿאַרבאָטן.
דער מסקנא פֿון דעם פּרעזענטירער: "אַבסורד" איז נאָך אַ נײַסער אופֿן עס צו אויסדריקן.
‒ דאָ ווערט דער ציבור פֿאַרפֿירט!
3. דער דײַטשער פֿיזיקער און טעלעוויזיע־פּרעזענטאַטאָר יאָאַכשים בובלאַט האָט אין אַ דאָקומענטאַר פֿאַר ZDF געמאכט זייער דעטאַלירטע
דערקלערונגען וועגן וועטער־מאַניפּולאַציע דורך דער אַרמיי.
ביז 2008 האָט בובלאַט די וויסנשאַפֿט־פּראָגראַמען פֿאַר ZDF'ס "אַבענטורע פֿאָרשלונג" (אַדווענטורע־פֿאָרשונג) דיזיינירט.
אין דעם באַהאַנדלט ער די וועטער־מאַניפּולאַציע דורך די מיליטער מיט ריזיקע
אַנטענע־סיסטעמען און די שאַפֿונג פֿון קינסטלעכע וואָלקנס.
דאָ איז אויך אַ אויסצוג פֿון דעם אָריגינעלן טעקסט. יאָאַכיים בובלאַט: עס איז חשד אַז די שטאַרק טראַנסמיטערס
און די גרויסע אַנטענע־סיסטעמען פֿון HAARP ווערן אויך גענוצט פֿאַר די מיליטערישע עקספּערימענטן.
גאַקאָנאַ, אַלאַסקאַ: ווײַט פֿון דער ציוויליזאַציע, פֿירט דאָ די אַמעריקאַנער אַרמיי אַן
אינסטאַלאַציע צו מאַניפּולירן די יאָנאָספֿערע.
דער נאָמען פֿון דעם מיסטעריעזן פּרויעקט איז האַאַרפּ.
אַ ריזיקער וואַלד פֿון אַנטענעס קען שיקן ראַדיאָ־כוואַליעס אין די יאָנאָספֿערע.
... ראַדיאָ־כוואַליעס ווערן גענוצט צו פּרוּוון טוישן די יאָנאָספֿערע.
די ראַדיאָ־וואָלן פּאָמפּן ענערגיע אין דעם שיכט פֿון עלעקטריש־געלאָדענע פּאַרטיקלען.
די יאָנאָספֿערע ווערט אָנגעלאָדן, ברייט זיך אויס אין די געביטן און ווײַזט שטערונגען.
איין וועג צו שאַפֿן שוועריקייטן פֿאַרן מיליטערישן קעגנער
אָבער, לויט דער אָפֿיציעלער אינפֿאָרמאַציע, איז האַאַרפּ בלויז באַשטימט צו ווערן גענוצט פֿאַר פֿאָרשונג אין דער יאָנאָספֿערע.
בובלעך באריכטעט אויך וועגן אַ ענלעכע אינסטאַלירונג נאָענט צו טראָמסאָ אין נאָרוועגיע.
דערנאָך קומט אַ אָפּטייל פֿון דער BBC, וואָס באריכטעט וועגן דער שאַפֿונג פֿון קינסטלעכע וואָלקנס דורך נאַסאַ.
קורצע צװישענצײַטיקע מסקנא: מער ווי צען יאָר צוריק האָט דער דײַטשער בראָדקאַסטער ZDF באריכטעט וועגן מיליטערישע
פּרוּוון צו השפּיען אויף דעם וועטער פֿאַר מיליטערישע צילן דורך אַרויסלאָזן פּאַרטיקלען און ניצן ריזיקע אַנטענע־סיסטעמען.
אָבער הער צו אַן אַנדער קול וואָס באַריכטעט אין גרויסן דעטאַל וועגן דער נאַטור און די צילן פֿון וועטער־מאַניפּולאַציע.
4. דעם 19טן אָקטאָבער 2017 האָט די שפּאַנישע טעלעוויזיע־סטאַנציע "לאַ 8 זאַמאָראַ טעלעוויזיע" אינטערוויויִרט
יוסעפֿינאַ פֿרײַלע פֿון "אַסאָסיאַסיאָן טיעראַ SOS-טעניבלע" אונטערן קעפּל: געאָאינזשעניריע.
‒ סוד־הסכם
דאָ קענט איר הערן עטלעכע אויסצוגן.
אין אָנהייב איז דער פאָקוס אויף פאַרבאָטן די אַזוי גערופענע קלימאַט־וואַפֿנס.
חוסעפֿינאַ פֿרײַלע באַציט זיך אויף דער ענמאָד־קאָנווענץ (קאָנווענץ וועגן פֿאַרבאָט פֿון מיליטערישער אָדער יעדער אַנדערער
פֿײַנטלעכער באַניצונג פֿון טעכניקן פֿון סבֿיבֿה־מאָדיפֿיקאַציע).
דאָס איז אַ אינטערנאַציאָנאַלע טראַקטאַט וואָס איז אָנגענומען געוואָרן דורך די פֿאַראייניקטע
נאַציאָנען (UN) ווי רעזאָלוציע 31/72 אין 1976.
עס ווערט אויסדריקלעך דערמאָנט אינטערווענציעס וואָס האָבן די פאלגנדע ווירקונגען:
- ערדציטערנישן אָדער ענדערונגען אין דער ערד־קאָרע - צונאַמיס - וועטער־פֿענאָמענען ווי ציקלאָנען, טאָרנאַדאָס,
וואָלקן־פֿאָרמירונג, אָפּפֿאַל/רעגן - שטערונג פֿון דער עקאָלאָגישער באַלאַנס פֿון אַ געגנט - השפּעה
אויף אָקעאַן־שטראָמען, אאַז״וו. יאָסעפֿינאַ פֿרײַלע:
מען האָט דערגרייכט אַן אָפּמאַך אַז קלימאַט־וואָפֿנס טאָרן נישט ווערן גענוצט אין באַוואָפֿנטע קאָנפֿליקטן.
אָבער אין פאַקט, עס איז נאָך אין באַניץ.
וואָס קענסטו טאָן מיט דעם וואָפן, און וואָס טוסטו דערמיט?
מיט דעם וואָפן קענסטו מאַכן רעגן, שטורעמס, וואָלקנס, בליצן און דונער־שטורעמס אין יעדן אָרט אין דער וועלט.
אָדער פֿאַרקערט:
דו קענסט רעגן־פראָנטן צעשפּרייטן, האַגל און שניי אָפּשטעלן, און זיכער פֿאַרשאַפֿן טריקענישן.
די געליקטע ביישפּילן פֿון די מאַס־מעדיע רעפּרעזענטירן נאָר אַ קליינעם טייל פֿון די בײַװײַזן פֿאַר דער
עקזיסטענץ און באַניץ פֿון וועטער־ענדערנדיקע טעכנאָלאָגיעס.
דער פֿריִערדיקער אַמעריקאַנער פּרעזידענט לינדאָן ב. דזשאָנסאָן האָט שוין אין 1962 בײַ אַ קאָנפֿערענץ אָנגעוויזן אויף זייער
ריזיקער השפּעה, זאָגנדיק: "ווער עס קאָנטראָלירט דעם וועטער, קאָנטראָלירט די וועלט." אַן אָפֿיציעלער דאָקומענט פֿון דער
אַמעריקאַנער לופֿטפֿלאָט פֿון 1996 טראָגט דעם טיטל "וועטער ווי אַ קראַפֿט־פֿאַרמערער", און דער אונטערטיטל לייענט זיך: "מיר וועלן
באַהערשן דאָס וועטער ביז 2025." טײַערע צוקוקער, ווען די הויפּטשטראם־מעדיע איגנאָרירן דעם ענין און אַריבערלייגן די שולד
און די פֿאַרבונדענע לאַסט פֿאַר קלימאַט־ענדערונג אויף די געוויינטלעכע בירגער, איז עס
וויכטיקער ווי קיינמאָל פֿאַר אונדז אַלע צו האַנדלען.
העלפֿט אונדז אַרויסברענגען די אמתע שולדיקע הינטער דער מענטש־געמאַכטער קלימאַט־ענדערונג.
איבו סאַסעק, דער גרינדער פֿון Kla.TV, דערקלערט אין זײַן לעצטן רעדע ווי אַזוי מען קען דאָס דורכפֿירן אויף אַ פּראַקטישן אופֿן:
דערהײַנטיקונגען פֿאַר גרעטאַ! – די אמתע קלימאַט־מערדער