1 00:00:00,609 --> 00:00:07,245 Wikipedia adalah laman web ketujuh paling banyak dicari di dunia dan setakat ini ensiklopedia dalam talian yang paling terkenal. 2 00:00:07,245 --> 00:00:12,700 Oleh itu, Wikipedia mempunyai pengaruh yang ketara terhadap pengetahuan dan pandangan dunia ramai orang. 3 00:00:12,700 --> 00:00:21,838 Wikipedia umumnya dianggap sebagai projek kolaborasi yang telus dan kebanyakannya boleh dipercayai. Tetapi adakah itu benar? 4 00:00:21,838 --> 00:00:27,772 Siapa dan apa yang di sebalik Wikipedia, dan apakah objektifnya? 5 00:00:27,772 --> 00:00:34,644 Wikipedia dimiliki oleh Wikimedia Foundation. Setiap tahun, Wikipedia meminta sumbangan daripada pembacanya, memberikan 6 00:00:34,644 --> 00:00:38,841 tanggapan bahawa ia adalah medium yang dibiayai oleh pembaca. 7 00:00:38,841 --> 00:00:48,409 Wikimedia, yayasan di sebalik Wikipedia, mempunyai aset melebihi £100 juta pada Jun 2021. 8 00:00:48,409 --> 00:00:55,984 Di bawah tajuk "Wikipedia dan Propaganda," Swiss Policy Research mengemas kini sebuah artikel di laman utama mereka pada 9 00:00:55,984 --> 00:01:04,120 Januari 2024, yang telah diringkaskan dan dipetik sebahagiannya oleh Kla.TV dalam kata-kata mereka sendiri di bawah. 10 00:01:04,120 --> 00:01:09,054 Adakah Wikipedia merupakan karya kolaboratif oleh ramai pengarang? 11 00:01:09,054 --> 00:01:14,485 Penyelidikan menunjukkan bahawa Wikipedia Bahasa Inggeris, dengan tujuh bilion tontonan halaman 12 00:01:14,485 --> 00:01:18,025 setiap bulan, diuruskan oleh hanya 500 pentadbir aktif. 13 00:01:18,025 --> 00:01:27,643 Wikipedia Jerman, dengan kira-kira satu bilion tontonan halaman setiap bulan, dikawal oleh hanya 30 pegawai dan 150 pentadbir. 14 00:01:27,643 --> 00:01:35,089 80% daripada semua kandungan Wikipedia ditulis oleh hanya 1% daripada semua pengarang! 15 00:01:35,089 --> 00:01:40,241 Kumpulan mana yang mempengaruhi artikel di Wikipedia? 16 00:01:40,241 --> 00:01:42,267 Pengaruh oleh syarikat 17 00:01:42,267 --> 00:01:48,390 Dalam salah satu kes yang paling terkenal, seorang pengurus projek di syarikat farmaseutikal Merck juga 18 00:01:48,390 --> 00:01:54,880 merupakan pentadbir Wikipedia Jerman dan memanipulasi artikel mengenai sejarah dan produk Merck. 19 00:01:54,880 --> 00:02:01,295 Kes itu didedahkan pada tahun 2015, tetapi tidak mempunyai sebarang akibat bagi pentadbir. 20 00:02:01,295 --> 00:02:07,023 2014 Penyelidikan mendedahkan bagaimana Lufthansa membuang data mengenai bunyi kapal terbang dari Wikipedia dan 21 00:02:07,023 --> 00:02:13,332 bagaimana pengeluar kenderaan MAN membuang maklumat tentang pengeluaran tangkinya semasa Perang Dunia Kedua. 22 00:02:13,332 --> 00:02:18,079 Daimler-Benz telah mengeluarkan rujukan kepada lobi politik, dan Boehringer Ingelheim telah 23 00:02:18,079 --> 00:02:24,355 mengeluarkan maklumat mengenai "Agent Orange" yang dihasilkan. 24 00:02:24,355 --> 00:02:26,621 Pengaruh oleh perkhidmatan rahsia 25 00:02:26,621 --> 00:02:34,500 Pada tahun 2007, para penyelidik menemui bahawa salah seorang pentadbir Wikipedia Inggeris yang paling aktif dan berpengaruh, 26 00:02:34,500 --> 00:02:39,542 yang dikenali sebagai "Slim Virgin", sebenarnya bekas pemberi maklumat perisikan 27 00:02:39,542 --> 00:02:43,979 British yang tinggal di Kanada dengan nama palsu. 28 00:02:43,979 --> 00:02:51,058 Juga pada tahun 2007, para penyelidik berjaya membuktikan bahawa kakitangan CIA dan FBI telah menyunting artikel 29 00:02:51,058 --> 00:02:57,834 Wikipedia mengenai topik kontroversi seperti Perang Iraq dan penjara ketenteraan Guantánamo. 30 00:02:57,834 --> 00:03:02,063 Pengaruh kumpulan aktivis di Wikipedia 31 00:03:02,063 --> 00:03:08,743 Selain firma PR dan pelaku kerajaan, beberapa kumpulan aktivis juga memainkan peranan penting 32 00:03:08,743 --> 00:03:13,130 dalam menyunting dan memanipulasi artikel Wikipedia. 33 00:03:13,130 --> 00:03:20,366 Salah satu kumpulan aktivis paling berpengaruh tetapi paling kurang dikenali di Wikipedia ialah golongan yang digelar 34 00:03:20,366 --> 00:03:26,674 "sceptik", sebuah organisasi samar dan mirip sekta yang anggotanya tidak "bersikap skeptikal" terhadap 35 00:03:26,674 --> 00:03:31,175 pendirian rasmi, sebaliknya mengkritik pendirian tersebut. 36 00:03:31,175 --> 00:03:39,528 Oleh itu, "sceptics" pada dasarnya berfungsi sebagai "pejuang siber" untuk kepentingan politik dan komersial. 37 00:03:39,528 --> 00:03:47,528 Malah semasa pandemik koronavirus (2020–2022), golongan "sceptik" memainkan peranan utama di Wikipedia dengan 38 00:03:47,528 --> 00:03:56,825 menguatkuasakan pendirian rasmi tetapi kebanyakannya palsu dan memfitnah penyelidik, doktor dan wartawan kritikal. 39 00:03:56,825 --> 00:04:02,332 Sebagai contoh, kemungkinan bahawa virus itu berasal dari makmal telah ditolak sebagai "teori konspirasi" dan kesan 40 00:04:02,332 --> 00:04:06,261 perlindungan vaksin telah dibesar-besarkan dengan ketara. 41 00:04:06,261 --> 00:04:14,291 Malah dalam isu perubahan iklim yang kompleks, para aktivis mempertahankan naratif rasmi dan memfitnah penulis kritikal. 42 00:04:14,291 --> 00:04:20,292 Sesetengah aktiviti ini disokong oleh kerajaan, seperti "Projek untuk Meningkatkan Komunikasi 43 00:04:20,292 --> 00:04:25,960 Pengetahuan tentang Perubahan Iklim melalui Wikipedia". 44 00:04:25,960 --> 00:04:34,770 2019 mendedahkan bahawa artikel Wikipedia Jerman mengenai peralihan tenaga, pemanasan global, perlindungan iklim, penafian 45 00:04:34,770 --> 00:04:43,771 perubahan iklim, penafian sains, tenaga angin, fotovoltaik dan Greta Thunberg semuanya mempunyai penulis utama yang sama: 46 00:04:43,771 --> 00:04:49,997 Seorang ahli Parti Hijau dan gerakan skeptik Jerman. 47 00:04:49,997 --> 00:04:57,069 Satu lagi kumpulan yang amat aktif dalam menyunting dan memanipulasi topik politik dan sosial 48 00:04:57,069 --> 00:05:01,732 di Wikipedia ialah yang digelar "gerakan Antifa". 49 00:05:01,732 --> 00:05:11,040 Berbeza dengan "sayap kiri" tradisional, "gerakan Antifa" moden menyokong dasar pro-Amerika dan pro-Israel. 50 00:05:11,040 --> 00:05:18,441 2021 Dokumen bocor mendedahkan bahawa seorang ahli terkemuka dalam gerakan "Antifa" Amerika mempunyai 51 00:05:18,441 --> 00:05:22,999 hubungan dengan agensi perisikan British dan Amerika. 52 00:05:22,999 --> 00:05:30,015 Ahli Antifa itu menyerang wartawan dan ahli politik sayap kiri konservatif dan tradisional 53 00:05:30,015 --> 00:05:34,355 yang mengkritik perang AS atau dasar Israel. 54 00:05:34,355 --> 00:05:41,839 Di negara-negara berbahasa Jerman, istilah "Transatlantifa" telah menjadi biasa bagi kumpulan aktivis ini. 55 00:05:41,839 --> 00:05:44,556 Wikipedia dan WEF 56 00:05:44,556 --> 00:05:52,540 Tidak mengejutkan bahawa pengasas Wikipedia, Jimmy Wales, telah berulang kali menyokong operasi rahsia sedemikian di Wikipedia. 57 00:05:52,540 --> 00:06:00,280 Wales adalah rakan bekas Perdana Menteri British Tony Blair. Pada tahun 2012, Wales berkahwin dengan Kate Garvey. 58 00:06:00,280 --> 00:06:05,103 Kate Garvey adalah Pemimpin Muda Global Forum Ekonomi Dunia (WEF) di Davos. 59 00:06:05,103 --> 00:06:13,131 Bekas Ketua Pegawai Eksekutif Wikimedia, Katherine Maher (2016–2021), sebelum ini bekerja di Majlis 60 00:06:13,131 --> 00:06:17,974 Perhubungan Luar Amerika yang berpengaruh (CFR). 61 00:06:17,974 --> 00:06:26,568 Katherine Maher juga merupakan Pemimpin Muda Global WEF, Felo Kanan di Majlis Atlantik yang berafiliasi dengan 62 00:06:26,568 --> 00:06:32,266 NATO, dan ahli Lembaga Dasar Hal Ehwal Luar Jabatan Negara AS. 63 00:06:32,266 --> 00:06:36,741 Pengasas bersama Wikipedia tidak lagi mempercayai Wikipedia 64 00:06:36,741 --> 00:06:42,351 Dalam satu temu bual pada tahun 2021, pengasas bersama Wikipedia, Larry Sanger, menyatakan bahawa dia 65 00:06:42,351 --> 00:06:46,148 tidak lagi mempercayai laman web yang telah diciptanya. 66 00:06:46,148 --> 00:06:52,476 Secara khusus, Sanger mencatat bahawa topik dan kontroversi yang tidak muncul dalam "media arus perdana 67 00:06:52,476 --> 00:06:55,986 pusat-kiri" mungkin juga tidak muncul di Wikipedia. 68 00:06:55,986 --> 00:07:03,147 Sebenarnya, Wikipedia menerima hampir hanya media yang telah mapan sebagai "sumber yang boleh dipercayai", manakala media bebas, 69 00:07:03,147 --> 00:07:08,817 tanpa mengira kualitinya, kekal sebahagian besarnya dikecualikan. 70 00:07:08,817 --> 00:07:17,900 Dalam satu temu bual dengan wartawan AS Glenn Greenwald pada tahun 2023, Sanger berhujah bahawa Wikipedia telah menjadi "alat 71 00:07:17,900 --> 00:07:24,876 kawalan" di tangan golongan penubuhan dan agensi perisikan Amerika, sambil menambah bahawa, pada 72 00:07:24,876 --> 00:07:32,801 pendapatnya, "tiada ensiklopedia yang pernah begitu tidak seimbang seperti Wikipedia". 73 00:07:32,801 --> 00:07:41,166 Kami mengakhiri dengan petikan daripada bekas Wikipedian: "Apa yang sedang berlaku kepada Wikipedia adalah satu skandal." 74 00:07:41,166 --> 00:07:45,742 Saya pernah menjadi jurusalin dan boleh mengesahkan kediktatoran para pentadbir. 75 00:07:45,742 --> 00:07:48,490 Bukan tentang hujah, ia tentang kuasa.