Wikipedia është faqja e shtatë më e kërkuar në botë dhe me shumë diferencë enciklopedia më e njohur online.
Prandaj, Wikipedia ka një ndikim të rëndësishëm në njohuritë dhe në pikëpamjen e botës së shumë njerëzve.
Wikipedia përgjithësisht konsiderohet si një projekt bashkëpunues transparent dhe
kryesisht i besueshëm. Por a është vërtet kështu?
Kush dhe çfarë qëndron pas Wikipedia-s, dhe cilat janë qëllimet e saj?
Wikipedia zotërohet nga Fondacioni Wikimedia. Çdo vit, Wikipedia u kërkon lexuesve të saj donacione, duke krijuar
përshtypjen se është një medium i financuar nga lexuesit.
Wikimedia, fondacioni pas Wikipedia-s, kishte asete që tejkalonin 100 milionë paund në qershor 2021.
Nën titullin "Wikipedia dhe Propaganda", Swiss Policy Research përditësoi një artikull në faqen e saj kryesore në
janar 2024, të cilin Kla.TV e ka përmbledhur dhe riprodhuar pjesërisht me fjalët e veta më poshtë.
A është Wikipedia një vepër bashkëpunuese nga shumë autorë?
Hulumtimet tregojnë se Wikipedia në anglisht, me shtatë miliardë shikime faqesh në muaj,
menaxhohet nga vetëm 500 administratorë aktivë.
Wikipedia gjermane, me rreth një miliard shikime faqesh në muaj, kontrollohet nga vetëm 30 zyrtarë dhe 150 administratorë.
80% e të gjithë përmbajtjes së Wikipedia-s është shkruar nga vetëm 1% e të gjithë autorëve!
Cilat grupe ndikojnë në artikujt në Wikipedia?
Ndikimi nga kompanitë
Në një nga rastet më të njohura, një menaxher projekti në kompaninë farmaceutike Merck ishte gjithashtu
administrator i Wikipedia-s gjermane dhe manipuloi artikujt mbi historinë dhe produktet e Merck-ut.
Rasti u zbulua në vitin 2015, por nuk pati pasoja për administratorin.
2014 Hulumtimi zbuloi se si Lufthansa hoqi nga Wikipedia të dhënat mbi zhurmën e avionëve dhe si prodhuesi
i automjeteve MAN hoqi informacionin për prodhimin e tankeve gjatë Luftës së Dytë Botërore.
Daimler-Benz hoqi referencat për lobim politik, dhe Boehringer Ingelheim hoqi informacionin rreth "Agent Orange"-it të prodhuar.
Ndikimi i shërbimeve sekrete
Në vitin 2007, studiuesit zbuluan se një nga administratorët më aktivë dhe më me ndikim të Wikipedisë në anglisht, i
njohur si "Slim Virgin", ishte në fakt një ish-informator i inteligjencës britanike që jetonte me emër të rremë në Kanada.
Gjithashtu në vitin 2007, studiuesit arritën të provojnë se punonjësit e CIA-s dhe FBI-së redaktuan
artikujt e Wikipedisë mbi tema kontroverse si Lufta e Irakut dhe burgu ushtarak i Guantánamos.
Ndikimi i grupeve aktiviste në Wikipedia
Përveç firmave të marrëdhënieve me publikun dhe aktorëve qeveritarë, disa grupe aktivistësh
gjithashtu luajnë një rol të rëndësishëm në redaktimin dhe manipulimin e artikujve të Wikipedia-s.
Një nga grupet më me ndikim, por më pak të njohura të aktivistëve në Wikipedia janë të ashtuquajturit "skeptikë", një organizatë e
errët dhe me natyrë sektare, anëtarët e së cilës nuk janë "skeptikë" ndaj pozicioneve
zyrtare, por më tepër kritikë të këtyre pozicioneve.
Kështu, "skeptikët" në thelb shërbejnë si "luftëtarë kibernetikë" për interesa politike dhe komerciale.
Edhe gjatë pandemisë së koronavirusit (2020–2022), "skeptikët" luajtën një rol qendror në Wikipedia duke imponuar
pozicione zyrtare, por kryesisht të rreme, dhe duke shpifur për studiues, mjekë dhe gazetarë kritikë.
Për shembull, mundësia që virusi të ketë origjinë në një laborator u hodh poshtë si një "teori konspiracioni"
dhe efekti mbrojtës i vaksinave u ekzagjerua ndjeshëm.
Edhe në çështjen komplekse të ndryshimeve klimatike, aktivistët mbrojnë narrativën zyrtare dhe shpifin autorët kritikë.
Disa nga këto aktivitete mbështeten nga qeveritë, si p.sh. "Projekt për përmirësimin e komunikimit të
njohurive rreth ndryshimeve klimatike përmes Wikipedia-s".
2019 zbuloi se artikujt gjermanë të Wikipedia-s mbi temat e tranzicionit energjetik, ngrohjes globale, mbrojtjes së klimës,
mohimit të ndryshimeve klimatike, mohimit të shkencës, energjisë së erës, fotovoltaikëve dhe Greta
Thunberg kanë të gjithë të njëjtin autor kryesor:
Një anëtar i Partisë së Gjelbër dhe i lëvizjes së skeptikëve gjermanë.
Një grup tjetër që është veçanërisht aktiv në redaktimin dhe manipulimin e temave politike dhe sociale
në Wikipedia është i ashtuquajturi "lëvizja Antifa".
Ndryshe nga "e majta" tradicionale, lëvizja moderne "Antifa" mbështet politika pro-amerikane dhe pro-izraelite.
2021 Dokumentet e rrjedhura zbuluan se një anëtar kryesor i lëvizjes amerikane "Antifa" kishte lidhje me
agjencitë britanike dhe amerikane të inteligjencës.
Anëtari i Antifës sulmoi gazetarë dhe politikanë konservatorë dhe të majtë tradicionalë që ishin
kritikë ndaj luftërave të SHBA-së ose politikës izraelite.
Në vendet gjermanishtfolëse, termi "Transatlantifa" është vendosur për këtë grup aktivistësh.
Wikipedia dhe WEF-i
Nuk është befasuese që themeluesi i Wikipedia-s, Jimmy Wales, ka mbështetur vazhdimisht
operacione të tilla të fshehta në Wikipedia.
Uells është mik i ish-kryeministrit britanik Tony Blair. Në vitin 2012, Uells u martua me Kate Garvey.
Kate Garvey është një Lider Global i Rinj i Forumit Ekonomik Botëror (WEF) në Davos.
Ish-drejtoresha ekzekutive e Wikimedia-s, Katherine Maher (2016–2021), më parë ka punuar në Këshillin e
Ndikueshëm Amerikan për Marrëdhëniet e Jashtme (CFR).
Katherine Maher është gjithashtu një Lider i Rinj Global i Forumit Ekonomik Botëror, një anëtare e lartë në Këshillin
Atlantik të lidhur me NATO-n, dhe anëtare e Bordit të Politikave të Çështjeve të Jashtme të Departamentit të Shtetit të SHBA-së.
Bashkëthemeluesi i Wikipedia-s nuk i beson më Wikipedia-s
Në një intervistë në vitin 2021, bashkëthemeluesi i Wikipedia-s, Larry Sanger, deklaroi se
nuk i besonte më faqes që ai kishte krijuar.
Në veçanti, Sanger vuri në dukje se temat dhe kontestimet që nuk shfaqen në mediat kryesore të
qendrës së majtë mund të mos shfaqen as në Wikipedia.
Në fakt, Wikipedia pranon pothuajse vetëm media të konsoliduara si "burime të besueshme", ndërsa mediat e pavarura,
pavarësisht cilësisë, mbeten kryesisht të përjashtuara.
Në një intervistë me gazetarin amerikan Glenn Greenwald në vitin 2023, Sanger argumentoi se Wikipedia ishte bërë një "mjet
kontrolli" në duart e elitës amerikane dhe agjencive të inteligjencës, duke shtuar se, sipas mendimit të tij, "asnjë
enciklopedi nuk ka qenë kurrë kaq e pabalancuar sa Wikipedia".
Ne përfundojmë me një citat nga një ish-Wikipedian: "Ajo që po ndodh me Wikipedian është një skandal."
Unë isha transkriptues dhe mund të konfirmoj diktaturën e administratorëve.
Nuk bëhet fjalë për argumente, bëhet fjalë për pushtet.