1
00:00:00,609 --> 00:00:04,244
Wikipedia ke sebaka sa bosupa sa marang-rang se
batloang ka ho fetisisa lefatšeng, hape ke

2
00:00:04,244 --> 00:00:07,245
encyclopaedia e tsebahalang ka ho fetisisa inthaneteng.

3
00:00:07,245 --> 00:00:12,700
Ka hona, Wikipedia e na le tšusumetso e kholo
tsebong le pono ea lefatše ea batho ba bangata.

4
00:00:12,700 --> 00:00:21,838
Ka kakaretso, Wikipedia e nkoa e le morero oa tšebelisano-'moho
o pepeneneng le o tšepahalang haholo. Empa na ho joalo kannete?

5
00:00:21,838 --> 00:00:27,772
Ke mang hape ke eng se ka morao ho
Wikipedia, mme merero ya yona ke efe?

6
00:00:27,772 --> 00:00:33,591
Wikipedia ke ea Wikimedia Foundation. Selemo se seng le se seng,
Wikipedia e kopa babali ba eona menehelo, e

7
00:00:33,591 --> 00:00:38,841
leng se fanang ka maikutlo a hore ke
sethala se tšehelitsoeng ka lichelete ke babali.

8
00:00:38,841 --> 00:00:48,409
Wikimedia, motheo o ka morao ho Wikipedia, e ne e na
le matlotlo a fetang £85 milione ka Phuptjane 2021.

9
00:00:48,409 --> 00:00:56,355
Tlas'a sehlooho se reng "Wikipedia le Phatlalatso ea Lipolotiki,"
Swiss Policy Research e ntlafalitse sengoloa leqepheng la eona

10
00:00:56,355 --> 00:01:04,120
la lehae ka Pherekhong 2024, seo Kla.TV e se khutsufalitseng
le ho se hlahisa karolo ka mantsoe a eona ka tlase.

11
00:01:04,120 --> 00:01:09,054
Na Wikipedia ke mosebetsi oa
tšebelisano-'moho oa bangoli ba bangata?

12
00:01:09,054 --> 00:01:14,737
Dipatlisiso di bontsha hore Wikipedia ya Senyesemane, e nang
le ditejello tsa maqephe tse kaalo ka dibilione tse supileng

13
00:01:14,737 --> 00:01:18,025
ka kgwedi, e laolwa ke batsamaisi ba mafolofolo ba 500 feela.

14
00:01:18,025 --> 00:01:23,872
Wikipedia ea Jeremane, e nang le lipono tsa
maqephe tse ka bang bilione ka khoeli, e laoloa

15
00:01:23,872 --> 00:01:27,643
ke liofisiri tse 30 feela le batsamaisi ba 150.

16
00:01:27,643 --> 00:01:35,089
80% ea litaba tsohle tsa Wikipedia e
ngotsoe ke 1% feela ea bangoli bohle!

17
00:01:35,089 --> 00:01:40,241
Ke dihlopha dife tse susumetsang dingolwa tsa Wikipedia?

18
00:01:40,241 --> 00:01:42,267
Tšusumetso ea lik'hamphani

19
00:01:42,267 --> 00:01:48,505
Ho e 'ngoe ea linyeoe tse tsebahalang haholo, mookameli oa morero
k'hamphaning ea meriana ea Merck e ne e boetse e le

20
00:01:48,505 --> 00:01:54,880
motsamaisi oa Wikipedia ea Jeremane 'me a qhekella
lingoloa tse mabapi le nalane le lihlahisoa tsa Merck.

21
00:01:54,880 --> 00:02:01,295
Taba ena e ile ea senoloa ka 2015, empa ha ho a
ka ha e-ba le litlamorao bakeng sa motsamaisi.

22
00:02:01,295 --> 00:02:07,121
2014 Liphuputso li senotse kamoo Lufthansa e tlositseng lintlha
ka lerata la lifofane ho Wikipedia le kamoo moetsi oa

23
00:02:07,121 --> 00:02:13,332
likoloi MAN a tlositseng tlhahisoleseding ka tlhahiso
ea litanka tsa eona nakong ea Ntoa ea Bobeli ea Lefatše.

24
00:02:13,332 --> 00:02:18,263
Daimler-Benz e tlositse litšupiso tsa ho
susumetsa lipolotiki, mme Boehringer Ingelheim e

25
00:02:18,263 --> 00:02:24,355
tlositse tlhahisoleseding ka "Agent Orange" e entsoeng.

26
00:02:24,355 --> 00:02:26,621
Tšusumetso ea litšebeletso tsa sephiri

27
00:02:26,621 --> 00:02:33,055
Ka 2007, bafuputsi ba ile ba sibolla hore e mong wa batsamaisi ba
mafolofolo le ba nang le tshusumetso e kgolo ba Wikipedia ya

28
00:02:33,055 --> 00:02:39,387
Senyesemane, ya tsejwang ka lebitso la "Slim Virgin", ha e le
hantle e ne e le mofuta wa pele wa mofana-lesedi wa bohlale wa

29
00:02:39,387 --> 00:02:43,979
Borithane ya neng a phela ka lebitso la bohata naheng ya Canada.

30
00:02:43,979 --> 00:02:50,488
Hape ka 2007, bafuputsi ba ile ba kgona ho paka hore basebetsi ba
CIA le FBI ba ile ba fetola diathikele tsa

31
00:02:50,488 --> 00:02:57,834
Wikipedia tse mabapi le ditaba tse tsosang kgang tse
kang Ntwa ya Iraq le teronko ya sesole ya Guantánamo.

32
00:02:57,834 --> 00:03:02,063
Tšusumetso ea lihlopha tsa baitseki ho Wikipedia

33
00:03:02,063 --> 00:03:08,655
Ntle le difeme tsa PR le basebeletsi ba mmuso, dihlopha
tse mmalwa tsa baitseki le tsona di bapala karolo ya

34
00:03:08,655 --> 00:03:13,130
bohlokwa ho hlophiseng le ho fetoleng diathikele tsa Wikipedia.

35
00:03:13,130 --> 00:03:20,772
Se seng sa lihlopha tsa baitseki tse nang le tšusumetso e kholo
empa tse sa tsejoeng haholo ho Wikipedia ke seo ho thoeng ke "ba

36
00:03:20,772 --> 00:03:27,101
belaelli", mokhatlo o sa tsebahaleng haholo o kang
lihlotšoana, oo litho tsa oona li sa "belaelleng" maemo

37
00:03:27,101 --> 00:03:31,175
a semmuso, empa e le bahlahlobisisi ba maemo a joalo.

38
00:03:31,175 --> 00:03:35,204
Ka hona, "ba belaellang" ha e le hantle ba
sebeletsa e le "bahlabani ba marang-rang" bakeng

39
00:03:35,204 --> 00:03:39,528
sa lithahasello tsa lipolotiki le tsa khoebo.

40
00:03:39,528 --> 00:03:47,682
Le nakong ea seoa sa coronavirus (2020–2022), "ba belaelli" ba
ile ba bapala karolo ea bohlokoa ho Wikipedia ka ho qobella

41
00:03:47,682 --> 00:03:56,825
maikutlo a semmuso empa hangata e le a bohata, le ho senya
seriti sa bafuputsi ba bohlokoa, lingaka le baqolotsi ba litaba.

42
00:03:56,825 --> 00:04:02,177
Ka mohlala, monyetla oa hore vaerase e simolohile laboratoring
o ile oa hanoa e le "teori ea morero oa sephiri" 'me

43
00:04:02,177 --> 00:04:06,261
katleho ea liente tsa ho sireletsa e ile ea feteletsoa haholo.

44
00:04:06,261 --> 00:04:10,889
Le taba e rarahaneng ea phetoho ea
tlelaemete, baitseki ba sireletsa pale ea semmuso

45
00:04:10,889 --> 00:04:14,291
'me ba senya lebitso la bangoli ba e nyatsang.

46
00:04:14,291 --> 00:04:20,679
Tse ling tsa mesebetsi ena li tšehelitsoe ke
mebuso, joalo ka "Morero oa ho Ntlafatsa Phatlalatso

47
00:04:20,679 --> 00:04:25,960
ea Tsebo ka Phetoho ea Tlelaemete ka Wikipedia".

48
00:04:25,960 --> 00:04:33,546
2019 e senotse hore diathikele tsa Wikipedia tsa Jeremane tse
mabapi le phetoho ya eneji, ho futhumala ha lefatshe, tshireletso

49
00:04:33,546 --> 00:04:40,175
ya tlelaemete, ho latola phetoho ya tlelaemete, ho
latola saense, eneji ya moya, photovoltaic le Greta Thunberg

50
00:04:40,175 --> 00:04:43,771
kaofela di na le mongodi ya ka sehloohong ya tshwanang:

51
00:04:43,771 --> 00:04:49,997
Setho sa Mokgatlo wa Botala le
mokgatlo wa dipelaelo wa Majeremane.

52
00:04:49,997 --> 00:04:57,175
Sehlopha se seng se sebetsang haholo ho hlophisa le
ho fetola litaba tsa lipolotiki le tsa sechaba ho

53
00:04:57,175 --> 00:05:01,732
Wikipedia ke seo ho thoeng ke "mokhatlo oa Antifa".

54
00:05:01,732 --> 00:05:07,142
Ho fapana le "lehlakore la leqeleng" la
setso, mokhatlo oa sejoale-joale oa "Antifa" o

55
00:05:07,142 --> 00:05:11,040
tšehetsa maano a tšehetsang Amerika le Iseraele.

56
00:05:11,040 --> 00:05:18,500
Litokomane tse lutlisitseng li senotse hore setho se ka
sehloohong sa mokhatlo oa Maamerika oa "Antifa" se ne se na

57
00:05:18,500 --> 00:05:22,999
le likamano le mekhatlo ea bohlale ea Borithane le Amerika.

58
00:05:22,999 --> 00:05:29,577
Setho sa Antifa se hlasetse baqolotsi ba litaba le
bo-ralipolotiki ba lehlakore la conservative le la setso la

59
00:05:29,577 --> 00:05:34,355
leqeleng, ba neng ba nyatsa lintoa tsa US kapa leano la Iseraele.

60
00:05:34,355 --> 00:05:41,839
Linaheng tse buang Sejeremane, lentsoe "Transatlantifa"
le se le tloaelehile bakeng sa sehlopha sena sa baitseki.

61
00:05:41,839 --> 00:05:44,556
Wikipedia le WEF

62
00:05:44,556 --> 00:05:52,540
Ha ho makatse hore mothehi wa Wikipedia, Jimmy Wales, o
tsheheditse kgafetsa mesebetsi e jwalo ya sephiring ho Wikipedia.

63
00:05:52,540 --> 00:06:00,280
Wales ke motswalle wa eo e neng e le Tonakgolo ya
Borithane, Tony Blair. Ka 2012, Wales o nyetse Kate Garvey.

64
00:06:00,280 --> 00:06:05,103
Kate Garvey ke Moetapele e Monyane oa Lefatše
oa Foramo ea Moruo ea Lefatše (WEF) e Davos.

65
00:06:05,103 --> 00:06:13,193
Mookameli e moholo oa mehleng oa Wikimedia, Katherine Maher
(2016–2021), o kile a sebetsa Lekhotleng le nang le tšusumetso

66
00:06:13,193 --> 00:06:17,974
le leholo la Amerika la Likamano tsa Kantle ho Naha (CFR).

67
00:06:17,974 --> 00:06:25,081
Katherine Maher hape ke Moetapele e Monyane oa Lefatše oa WEF,
Setho se Phahameng Lekhotleng la Atlantic Council

68
00:06:25,081 --> 00:06:32,266
le amanang le NATO, le setho sa Boto ea Leano la
Litaba tsa Kantle ho Naha ea Lefapha la Naha la US.

69
00:06:32,266 --> 00:06:36,741
Mothehi-'moho oa Wikipedia ha a sa tšepa Wikipedia

70
00:06:36,741 --> 00:06:42,447
Puisanong ka 2021, mothehi-'moho oa
Wikipedia, Larry Sanger, o boletse hore ha a sa tšepa

71
00:06:42,447 --> 00:06:46,148
sebaka sa marang-rang seo a neng a se thehile.

72
00:06:46,148 --> 00:06:52,265
Haholo-holo, Sanger o hlokometse hore lihlooho le likhang
tse sa hlaheleng mecheng ea phatlalatso e ka sehloohong e

73
00:06:52,265 --> 00:06:55,986
bohareng ba leqeleng, li kanna tsa se hlahelle le ho Wikipedia.

74
00:06:55,986 --> 00:07:01,099
Ha e le hantle, Wikipedia e amohela hoo e ka bang mecha ea
phatlalatso e tsebahalang feela e le "mehloli e

75
00:07:01,099 --> 00:07:08,817
tšepahalang", athe mecha ea phatlalatso e ikemetseng, ho sa
tsotellehe boleng ba eona, e ntse e sa kenyeletsoe haholo.

76
00:07:08,817 --> 00:07:17,212
Puisanong le moqolotsi oa litaba oa Amerika, Glenn Greenwald, ka
2023, Sanger o ile a pheha khang ea hore Wikipedia e fetohile

77
00:07:17,212 --> 00:07:24,208
"sesebelisoa sa taolo" matsohong a bo-ralipolotiki ba maemo a
holimo ba Amerika le mekhatlo ea bohlale, a

78
00:07:24,208 --> 00:07:32,801
phaella ka hore, ka maikutlo a hae, "ha ho na bukantswe
e kileng ea ba le leeme le fetang la Wikipedia".

79
00:07:32,801 --> 00:07:41,166
Re qetella ka qotso e tsoang ho mongoli oa mehleng oa
Wikipedia: "Se etsahalang ho Wikipedia ke sekhobo."

80
00:07:41,166 --> 00:07:45,742
Ke ne ke le mongoli wa dingolwa mme nka
tiisa puso ya kgatelelo ya batsamaisi.

81
00:07:45,742 --> 00:07:48,490
Ha se taba ea likhang, ke taba ea matla.

