WEBVTT

00:00.609 --> 00:04.244
Wikipedia ke sebaka sa bosupa sa marang-rang se
batloang ka ho fetisisa lefatšeng, hape ke

00:04.244 --> 00:07.245
encyclopaedia e tsebahalang ka ho fetisisa inthaneteng.

00:07.245 --> 00:12.700
Ka hona, Wikipedia e na le tšusumetso e kholo
tsebong le pono ea lefatše ea batho ba bangata.

00:12.700 --> 00:21.838
Ka kakaretso, Wikipedia e nkoa e le morero oa tšebelisano-'moho
o pepeneneng le o tšepahalang haholo. Empa na ho joalo kannete?

00:21.838 --> 00:27.772
Ke mang hape ke eng se ka morao ho
Wikipedia, mme merero ya yona ke efe?

00:27.772 --> 00:33.591
Wikipedia ke ea Wikimedia Foundation. Selemo se seng le se seng,
Wikipedia e kopa babali ba eona menehelo, e

00:33.591 --> 00:38.841
leng se fanang ka maikutlo a hore ke
sethala se tšehelitsoeng ka lichelete ke babali.

00:38.841 --> 00:48.409
Wikimedia, motheo o ka morao ho Wikipedia, e ne e na
le matlotlo a fetang £85 milione ka Phuptjane 2021.

00:48.409 --> 00:56.355
Tlas'a sehlooho se reng "Wikipedia le Phatlalatso ea Lipolotiki,"
Swiss Policy Research e ntlafalitse sengoloa leqepheng la eona

00:56.355 --> 01:04.120
la lehae ka Pherekhong 2024, seo Kla.TV e se khutsufalitseng
le ho se hlahisa karolo ka mantsoe a eona ka tlase.

01:04.120 --> 01:09.054
Na Wikipedia ke mosebetsi oa
tšebelisano-'moho oa bangoli ba bangata?

01:09.054 --> 01:14.737
Dipatlisiso di bontsha hore Wikipedia ya Senyesemane, e nang
le ditejello tsa maqephe tse kaalo ka dibilione tse supileng

01:14.737 --> 01:18.025
ka kgwedi, e laolwa ke batsamaisi ba mafolofolo ba 500 feela.

01:18.025 --> 01:23.872
Wikipedia ea Jeremane, e nang le lipono tsa
maqephe tse ka bang bilione ka khoeli, e laoloa

01:23.872 --> 01:27.643
ke liofisiri tse 30 feela le batsamaisi ba 150.

01:27.643 --> 01:35.089
80% ea litaba tsohle tsa Wikipedia e
ngotsoe ke 1% feela ea bangoli bohle!

01:35.089 --> 01:40.241
Ke dihlopha dife tse susumetsang dingolwa tsa Wikipedia?

01:40.241 --> 01:42.267
Tšusumetso ea lik'hamphani

01:42.267 --> 01:48.505
Ho e 'ngoe ea linyeoe tse tsebahalang haholo, mookameli oa morero
k'hamphaning ea meriana ea Merck e ne e boetse e le

01:48.505 --> 01:54.880
motsamaisi oa Wikipedia ea Jeremane 'me a qhekella
lingoloa tse mabapi le nalane le lihlahisoa tsa Merck.

01:54.880 --> 02:01.295
Taba ena e ile ea senoloa ka 2015, empa ha ho a
ka ha e-ba le litlamorao bakeng sa motsamaisi.

02:01.295 --> 02:07.121
2014 Liphuputso li senotse kamoo Lufthansa e tlositseng lintlha
ka lerata la lifofane ho Wikipedia le kamoo moetsi oa

02:07.121 --> 02:13.332
likoloi MAN a tlositseng tlhahisoleseding ka tlhahiso
ea litanka tsa eona nakong ea Ntoa ea Bobeli ea Lefatše.

02:13.332 --> 02:18.263
Daimler-Benz e tlositse litšupiso tsa ho
susumetsa lipolotiki, mme Boehringer Ingelheim e

02:18.263 --> 02:24.355
tlositse tlhahisoleseding ka "Agent Orange" e entsoeng.

02:24.355 --> 02:26.621
Tšusumetso ea litšebeletso tsa sephiri

02:26.621 --> 02:33.055
Ka 2007, bafuputsi ba ile ba sibolla hore e mong wa batsamaisi ba
mafolofolo le ba nang le tshusumetso e kgolo ba Wikipedia ya

02:33.055 --> 02:39.387
Senyesemane, ya tsejwang ka lebitso la "Slim Virgin", ha e le
hantle e ne e le mofuta wa pele wa mofana-lesedi wa bohlale wa

02:39.387 --> 02:43.979
Borithane ya neng a phela ka lebitso la bohata naheng ya Canada.

02:43.979 --> 02:50.488
Hape ka 2007, bafuputsi ba ile ba kgona ho paka hore basebetsi ba
CIA le FBI ba ile ba fetola diathikele tsa

02:50.488 --> 02:57.834
Wikipedia tse mabapi le ditaba tse tsosang kgang tse
kang Ntwa ya Iraq le teronko ya sesole ya Guantánamo.

02:57.834 --> 03:02.063
Tšusumetso ea lihlopha tsa baitseki ho Wikipedia

03:02.063 --> 03:08.655
Ntle le difeme tsa PR le basebeletsi ba mmuso, dihlopha
tse mmalwa tsa baitseki le tsona di bapala karolo ya

03:08.655 --> 03:13.130
bohlokwa ho hlophiseng le ho fetoleng diathikele tsa Wikipedia.

03:13.130 --> 03:20.772
Se seng sa lihlopha tsa baitseki tse nang le tšusumetso e kholo
empa tse sa tsejoeng haholo ho Wikipedia ke seo ho thoeng ke "ba

03:20.772 --> 03:27.101
belaelli", mokhatlo o sa tsebahaleng haholo o kang
lihlotšoana, oo litho tsa oona li sa "belaelleng" maemo

03:27.101 --> 03:31.175
a semmuso, empa e le bahlahlobisisi ba maemo a joalo.

03:31.175 --> 03:35.204
Ka hona, "ba belaellang" ha e le hantle ba
sebeletsa e le "bahlabani ba marang-rang" bakeng

03:35.204 --> 03:39.528
sa lithahasello tsa lipolotiki le tsa khoebo.

03:39.528 --> 03:47.682
Le nakong ea seoa sa coronavirus (2020–2022), "ba belaelli" ba
ile ba bapala karolo ea bohlokoa ho Wikipedia ka ho qobella

03:47.682 --> 03:56.825
maikutlo a semmuso empa hangata e le a bohata, le ho senya
seriti sa bafuputsi ba bohlokoa, lingaka le baqolotsi ba litaba.

03:56.825 --> 04:02.177
Ka mohlala, monyetla oa hore vaerase e simolohile laboratoring
o ile oa hanoa e le "teori ea morero oa sephiri" 'me

04:02.177 --> 04:06.261
katleho ea liente tsa ho sireletsa e ile ea feteletsoa haholo.

04:06.261 --> 04:10.889
Le taba e rarahaneng ea phetoho ea
tlelaemete, baitseki ba sireletsa pale ea semmuso

04:10.889 --> 04:14.291
'me ba senya lebitso la bangoli ba e nyatsang.

04:14.291 --> 04:20.679
Tse ling tsa mesebetsi ena li tšehelitsoe ke
mebuso, joalo ka "Morero oa ho Ntlafatsa Phatlalatso

04:20.679 --> 04:25.960
ea Tsebo ka Phetoho ea Tlelaemete ka Wikipedia".

04:25.960 --> 04:33.546
2019 e senotse hore diathikele tsa Wikipedia tsa Jeremane tse
mabapi le phetoho ya eneji, ho futhumala ha lefatshe, tshireletso

04:33.546 --> 04:40.175
ya tlelaemete, ho latola phetoho ya tlelaemete, ho
latola saense, eneji ya moya, photovoltaic le Greta Thunberg

04:40.175 --> 04:43.771
kaofela di na le mongodi ya ka sehloohong ya tshwanang:

04:43.771 --> 04:49.997
Setho sa Mokgatlo wa Botala le
mokgatlo wa dipelaelo wa Majeremane.

04:49.997 --> 04:57.175
Sehlopha se seng se sebetsang haholo ho hlophisa le
ho fetola litaba tsa lipolotiki le tsa sechaba ho

04:57.175 --> 05:01.732
Wikipedia ke seo ho thoeng ke "mokhatlo oa Antifa".

05:01.732 --> 05:07.142
Ho fapana le "lehlakore la leqeleng" la
setso, mokhatlo oa sejoale-joale oa "Antifa" o

05:07.142 --> 05:11.040
tšehetsa maano a tšehetsang Amerika le Iseraele.

05:11.040 --> 05:18.500
Litokomane tse lutlisitseng li senotse hore setho se ka
sehloohong sa mokhatlo oa Maamerika oa "Antifa" se ne se na

05:18.500 --> 05:22.999
le likamano le mekhatlo ea bohlale ea Borithane le Amerika.

05:22.999 --> 05:29.577
Setho sa Antifa se hlasetse baqolotsi ba litaba le
bo-ralipolotiki ba lehlakore la conservative le la setso la

05:29.577 --> 05:34.355
leqeleng, ba neng ba nyatsa lintoa tsa US kapa leano la Iseraele.

05:34.355 --> 05:41.839
Linaheng tse buang Sejeremane, lentsoe "Transatlantifa"
le se le tloaelehile bakeng sa sehlopha sena sa baitseki.

05:41.839 --> 05:44.556
Wikipedia le WEF

05:44.556 --> 05:52.540
Ha ho makatse hore mothehi wa Wikipedia, Jimmy Wales, o
tsheheditse kgafetsa mesebetsi e jwalo ya sephiring ho Wikipedia.

05:52.540 --> 06:00.280
Wales ke motswalle wa eo e neng e le Tonakgolo ya
Borithane, Tony Blair. Ka 2012, Wales o nyetse Kate Garvey.

06:00.280 --> 06:05.103
Kate Garvey ke Moetapele e Monyane oa Lefatše
oa Foramo ea Moruo ea Lefatše (WEF) e Davos.

06:05.103 --> 06:13.193
Mookameli e moholo oa mehleng oa Wikimedia, Katherine Maher
(2016–2021), o kile a sebetsa Lekhotleng le nang le tšusumetso

06:13.193 --> 06:17.974
le leholo la Amerika la Likamano tsa Kantle ho Naha (CFR).

06:17.974 --> 06:25.081
Katherine Maher hape ke Moetapele e Monyane oa Lefatše oa WEF,
Setho se Phahameng Lekhotleng la Atlantic Council

06:25.081 --> 06:32.266
le amanang le NATO, le setho sa Boto ea Leano la
Litaba tsa Kantle ho Naha ea Lefapha la Naha la US.

06:32.266 --> 06:36.741
Mothehi-'moho oa Wikipedia ha a sa tšepa Wikipedia

06:36.741 --> 06:42.447
Puisanong ka 2021, mothehi-'moho oa
Wikipedia, Larry Sanger, o boletse hore ha a sa tšepa

06:42.447 --> 06:46.148
sebaka sa marang-rang seo a neng a se thehile.

06:46.148 --> 06:52.265
Haholo-holo, Sanger o hlokometse hore lihlooho le likhang
tse sa hlaheleng mecheng ea phatlalatso e ka sehloohong e

06:52.265 --> 06:55.986
bohareng ba leqeleng, li kanna tsa se hlahelle le ho Wikipedia.

06:55.986 --> 07:01.099
Ha e le hantle, Wikipedia e amohela hoo e ka bang mecha ea
phatlalatso e tsebahalang feela e le "mehloli e

07:01.099 --> 07:08.817
tšepahalang", athe mecha ea phatlalatso e ikemetseng, ho sa
tsotellehe boleng ba eona, e ntse e sa kenyeletsoe haholo.

07:08.817 --> 07:17.212
Puisanong le moqolotsi oa litaba oa Amerika, Glenn Greenwald, ka
2023, Sanger o ile a pheha khang ea hore Wikipedia e fetohile

07:17.212 --> 07:24.208
"sesebelisoa sa taolo" matsohong a bo-ralipolotiki ba maemo a
holimo ba Amerika le mekhatlo ea bohlale, a

07:24.208 --> 07:32.801
phaella ka hore, ka maikutlo a hae, "ha ho na bukantswe
e kileng ea ba le leeme le fetang la Wikipedia".

07:32.801 --> 07:41.166
Re qetella ka qotso e tsoang ho mongoli oa mehleng oa
Wikipedia: "Se etsahalang ho Wikipedia ke sekhobo."

07:41.166 --> 07:45.742
Ke ne ke le mongoli wa dingolwa mme nka
tiisa puso ya kgatelelo ya batsamaisi.

07:45.742 --> 07:48.490
Ha se taba ea likhang, ke taba ea matla.
