Bongo ezalaki ba virus te, nalingi kozwa libaku oyo mpo na kozongela lisusu ete, ezalaki te ba virus nde toyokaki.
Na yango, tozali ntango nyonso na likama ya kokutana na ba virus ebele ya sika mpe ya kokamwa.
Tokoki kosala yango. Esengeli te komitungisa.
Yango wana, esengeli ozala na bondimi mpenza ntango ozobangisa bato to okebisi bango mpo na
bokono moko, ete oyebi mpenza bokono nini yango ezali.
Ntango mosusu ezalaka mpe pwazɔ.
Kanisá ozali kokebisa bato mpo na virus moko, mpe bafandi makasi te na nzela ya glyphosate, na boye ete
microbiome na bango ebebi, bazali komona bilembo ya pwazɔ mpe bakoki lisusu kondima biloko mosusu te.
Mpe na nsima olobi, oh, kasi ezali na virus.
Kasi bato balembisami kaka na ndenge ya ebongi na lolenge moko ya pwazɔ. Yango mpe ekoki kozala bongo.
Ntango nini kolongono ya nzoto ezali na likama?
Ndenge nini okoki koyeba?
Kaka na nzela ya test ya PCR nde ekoki koyebisa soki azali na likama. Yango nde OMS elobi.
Elimboli ndenge ya koyeba makama mpe makama nini ezali.
Bazali na bato na bango bisika nyonso mpe sikoyo bazali se kotia yango bisika nyonso, mpe soki eloko moko
emonanaki, bango moko nde balimbolaka yango mpe na nsima balobaka ete ezali maladi ya mposo ya makako.
Maloba oyo elobamaki na Dr. Wolfgang Wodarg na ntango ya lisolo na ye na mokolo ya 23
sanza ya mibale 2024 na Reiden, na ekolo Suisse.
Motó ya likambo ya bolakisi na ye ya liboso na Suisse ezalaki: "Ba pandɛ́mi na esika ya
demokrasi – koyangela na nzela ya bobangi?"
Dr Wodarg azali monganga ya mayele na monganga ya kati, monganga ya mapulúmɔ, monganga ya mayele na monganga ya bomoi ya
bato, monganga ya bopeto mpe ya zinga zinga, mpe azalaki mokonzi ya kala ya ebongiseli moko ya makambo ya bokolongono.
Na mobu 1991, azwaki bourse mpo na koyekola épidémiologie na Iniversite ya Johns Hopkins, na Etats-Unis.
Kobanda 1994 kino 2009, azalaki depité ya lingomba SPD na Bundestag ya Allemagne.
Banda 2011, azali kosala lokola molakisi na universite, moto ya siansi ya bokolongono mpe mokomi. Buku na ye Falsche Pandemien
(Maladi ya mondele ya lokuta), oyo ebimaki na 2021, ezalaki na esika ya yambo na liste ya ba best-sellers ya SPIEGEL.
Awa na nse okoki kotala compilation ya ngonga moko ya lisolo na ye ya ngonga mibale.
Wodarg alimboli ntina oyo ba virus ezalaki na ngambo te mpo na pandemi ya coronavirus oyo
bakanisaki, kasi nde nguya ya OMS ya kopesa ndimbola.
Ezalaki ba virus te Malamu, sikoyo tokende na oyo elandi.
Bongo ezalaki ba virus te, nalingi kozwa libaku oyo mpo na koyebisa bino lisusu, ete tokutanaki na yango.
Ba virus, soki omoni oyo, ba mpɛpɔ ebele oyo ezali kopumbwa na mokili mobimba na kati ya
ngonga 24, yango ezali eleko moko ya ntango.
Na mpɛpɔ mokomoko ezalaka na bato pene na nkama mibale to misato, mpe bango nyonso batondi na ba virus.
Yango ezali bapassagers milio zomi mokolo na mokolo bazali kopanza ba virus na bango na
mokili mobimba, mpe biso tozali kokitanisa bango.
Biso tolekaki na sécurité na aéroport mpe tofandaki pembeni na pembeni na kati ya mpepo?
– Masque ezali mpamba mpenza.
Ba virus ezali awa mpe bazali kopesana yango.
Ezali boye banda bambula ebele, kasi kaka na ba mpɛpɔ te.
Yango ezali normal; ba virus ya sika ebimaka ntango nyonso, mpe ezali kobongwana ntango nyonso, mingi mingi
ba virus ya ARN lokola ba coronavirus, oyo ebongwanaka mbangu mpenza mpe kozanga kotika.
Mpe makambo bazali koyebisa yo na ntina na bokeseni ebele ezali bozoba.
Yango ezali lisolo oyo moto moko aponi na lolenge moko boye.
Yango ezali eloko baponaki.
Nature ezali na zamba mingi koleka, mpo ba virus bipanzani te, balobi ete bipanzanaki kaka longwa na Wuhan.
Kasi ezalaki mpe na basusu awa.
Na Suisse, ezali na bisika ebele esika ba virus emonani, mbala mosusu ata ya ndenge na ndenge.
Mpe bautaka bisika nyonso, bapanzanaka ntango nyonso uta bisika nyonso, mpe babongwanaka mpe bamesanaka.
Mpe système immunitaire na bango, toyebi bango nyonso.
Mpe tozali na mabaku ya kokamwa ya koyekola, na ndakisa na nzela ya tourisme mpe économie mondialisée,
oyo epesaka bato nzela ya kotambola na mokili mobimba.
Bango nyonso bazali bato oyo bapumbwaka kuna mokolo na mokolo.
Baye bayekoli mpo na ba virus, bayebi te esika nini, na esanga moko na Azia ya Esti.
Bozonga, bazalaki na zando ya mbisi.
Mpe na Vietnam, bamonaki ba mbisi oyo bato balia kuna.
Mpe ba chenilles mpe biloko ya ndenge wana. Mpe bato bazalaki ebele mpe esika etondaki na bato.
Mpe elongo wana ezalaki kitoko mpenza, balobi.
Eloko moko te ezalaki.
Na yango, tozali ntango nyonso na likama ya kokutana na ba virus ebele ya sika mpe oyo toyebi te.
Tokoki kosala yango. Esengeli te komitungisa.
Industrie ya ligboma
Soki otali ba données oyo elakisi bisika bato bazwaki bokono na tango ya kala, ndakisa lokola elakisami awa na
Peter Doshi, oyo apesi résumé ya bakonzi na ye na Der Spiegel.
Atalaki liwa ya grippe na Etats-Unis kobanda 1930 kino 2004.
Mpe lokola bozali komona, kokita monene esalemaki sima ya Etumba ya Mokili Mobimba.
Bongo, etikali moke mpenza. Kasi lelo, pene na moto akufaka lisusu te.
Ba nkoko bakufaka, na ndenge wana. Yango esengelaki kosalema, boye te?
Iyo, bakufaka, mpe tango mosusu bazwaka grippe.
Ɛɛ, mpe tango mosusu, na mbalakaka, sima ya etumba, na bambula ya 1960, ndenge balobaka, ba virus wana ezalaki nini?
Ya liboso, obandaki koluka bango, mpe na nsima oyebaki déjà bato mitano to motoba kati na nkama mibale oyo oyebi sikoyo.
Mpe kaka baoyo osalaki bango mitindo nde bakokaki kondimama.
Mpe na nsima, grippe ekokaki komonana.
Ezali bongo, mpamba te likebi ya monene epesamaki na yango.
Moto mosusu alobaki mpe ete ekoki kosalema ete bábimisa mangwele.
Mpe na nsima, otalaki kaka, mpe ezalaki na bato ya bokengi ya grippe bisika nyonso na mikili.
Ba cas boni ya grippe bamonanaki kuna mpe bongo na bongo.
Mpe na sima balobaki grippe A to B. Na sima, ezalaki lisusu HN1, H5 mpe ba sous-variétés na yango nyonso.
Mpe yango wana esengeli ozwa mangwele ya sika mbula na mbula, mpo ete ebongwanaka.
Mpe na sima esengeli ozwa lisusu mangwele.
Secteur oyo ezali ya ligboma, po, oh, tobandi lisusu na ba variants, balingi ete esengeli kozala na vaccin ya
sika mpo na Omicron, mpe bazali déjà kobongisa yango.
Mpe bongo . . . Mpe bongo likambo ete bato mibale to misato bazali kuna na mbala moko, nzokande ozali koluka kaka
moko, mpe teste emonisi ete ezali positif, kaka grippe to kaka coronavirus, na ndakisa, otalaki ata basusu te.
Kasi solo ezali ete, mbala mingi, na pene ya 40% ya ba infections, ezalaka ba virus mibale oyo ekoki kokɔnɔisa yo.
Ntango mosusu, soki ozali na ba virus mibale, obɛlɛngɛngɛ te, kasi kaka soki ozali na moko.
Ntango mosusu ba virus mibale bakómisaka makasi moko na moko.
Yango etali ba virus nini bakoya mpe ntango nini.
Yango elingi koloba ete ezali mpasi mpenza awa.
Oza mpenza na mposa ya diagnostic différentiel mpe ya test, ata soki ezali ya sikisiki ndenge nini, yango
ekoyebisa yo eloko moko te, mingi mpenza test ya PCR.
Mpe soki olingi kotala likama ya boye, ezali malamu kotala soki bato bazali kobɛla mingi koleka ndenge ezalaka.
To, ezali mpenza possible koyeba bokono na bosolo nyonso? Coronavirus?
Mpe ndenge nini okoki koloba na bosolo nyonso ete oyo ezali ba virus mosusu te?
Ndenge nini moto akoki koyeba ete bilembo ezali mpenza mpo na infection oyo, soki moto asalaki
test oyo ekoki komonisa coronavirus na bosolo?
Yango wana, soki obangisi bato to okebisi bango mpo na bokono moko boye, esengeli oyeba mpenza nini bokono
wana ezali. Na tango mosusu, ekoki mpe kozala pwazɔ.
Kanisá ozali kokebisa bato mpo na virus moko, mpe bafandi na makasi te mpo na glyphosate, na boye ete microbiome
na bango ebebá. Yango epesi bango bilembo ya botɔ́ndi mpe ekómisi bango bakoki te kondima biloko mosusu.
Mpe na nsima olobi, oh, kasi ezali na virus.
Na kosala bongo, bato bakómá kaka na makasi te na ndenge ya mobeko na nzela ya lolenge
moko ya pwazɔ. Yango mpe ekoki kozala bongo.
Diagnostic différentiel ezali na ntina kaka te mpo na mokoni moko moko, kasi ezali mpe na ntina mpo na ba épidémiologistes.
Iyo, mpe na nsima okokaki komona nini Institut Robert Koch ezalaki kosala; bango balandaka
ntango nyonso motango ya bato oyo bazali na grippe.
Bazali na ba cabinets médicaux 600 oyo epesaka rapport pɔsɔ na pɔsɔ.
Mpo na ngai, ezali boye. Ezali na ndelo moko boye, mpe na nsima bakoki kokokanisa yango na kolanda ntango, na
boumeli ya bambula, mpo na komona soki ezali komata to kokita.
Mpe wana nde esika natalaki liboso; ezali pene na pene eloko moko oyo nasalaki na mwasi na ngai Thomsen.
Oyo nde mosala oyo Institut Robert Koch esalaka na ba cabinets médicaux 600 na Allemagne mobimba.
Mpe na nsima natali mpe namoni – awa okoki komona molongo oyo, wana ezalaki mobu 2020 – mpe na mbala moko na sanza ya misato
confinement ebandaki, moto moko te azalaki lisusu kobɛla, pandemi ezalaki makasi kasi moto moko te azalaki kozwa bokono.
Mpe yango ekamwisaki ngai.
Nayebi ntina oyo ekitaki, mpo moto moko te azalaki lisusu kokende na cabinet ya monganga.
Esengelaki olata maske mpe osala test, mpe bato balobaki, te, po sikoyo bandimi ngai, yango wana nazali na mposa ya
mokanda ya bokono te mpe esengeli te nakende epai ya monganga.
Mpe bongo, soki bazwaki grippe, na ndenge wana nde bazalaki kobikisa yango.
Mpe yango ekobaki na mobu oyo elandaki.
Wana nde 2021 – eloko te, mpenza eloko te, eloko te mobu mobimba.
Eleko ya grippe ezalaki ata te.
Iyo, nakanisaka ntango nyonso ete likambo lokola oyo, pandemi, ekozala likama monene, na ba lopitalo etondi na bato. Kasi
ezalaki bongo te. Nazali na ba données te awa na maboko, kasi mbala mosusu oyebi ete ba
lopitalo ekitisaki motango ya mabenga na eleko oyo.
Test ya PCR ezali fungola ya pandemi (Chine)
Mpe yango ewuti na Chine. Yango nde epesaki ngai bondimi ntango natunaki na CDC ya Chine na
ebandeli ya sanza ya misato. Badone nini ezali kuna?
Mpe yango nde ezalaki ba cas, yango nde ezalaki ba test PCR ya positif.
Mpe omoni, na ebandeli ezalaki kaka na mwa bankoto ya cas mokolo na mokolo.
Mpe na mbala moko, na mokolo ya yambo ya sanza ya misato, ekitaki, ndenge batindaki.
Pandemi esilaki na Chine. Babomaki yango kaka.
Kanisá mpɛpɔ, kanisá bato ebele, esika nyonso etondi na bato.
Bazalaki na ba virus mwa moke. Babomaki pandemi na butu moko mpamba mpe biloko ya ndenge wana.
Bango bamekaki ye lisusu te. Asilaki.
Tokokaki kosala yango biso moko.
Mpe bokono oyo elimbolami.
Mpe yango nde OMS esalaki liboso ete yango ebanda, na mobu 2019.
Bapesaki ndimbola ya bokono kolanda code ya ICD.
Yango nde WHO ekoki kosala.
Akoki kolimbola ba diagnostics.
Ndimbola ya 'définir' ezali ya kotia efelo zingazinga ya eloko moko; nyonso oyo ezali na kati ezali ya yango.
Yango ezali ndimbola moko.
Mpe balimbolaki yango na ndenge oyo balobaki, bon, Covid-19 ezali. Balobaki ete ezali
mikrobe ya sika mpe ya likama kowuta na Wuhan.
Mpe okoki koyeba yango na nzela ya teste.
Oyo ezali teste ya PCR ya Mongongu Drosten.
Tosala mpe enregistrage ya yango.
Mpe soki ezali positif, wana ezali Covid-19. Mpe ezalaka na bato oyo bazali na bilembo te.
Yango elingi koloba ete bato bazali na nzoto kolongono, kasi teste ebimi positif.
Mpe na nsima, bazwi diagnostic ya mibale.
Elingi koloba, virus ya Covid-19 emonani naino te.
Bango bakisi naino te na PCR.
Bango bazalaki bato oyo bazalaki pene na moto oyo teste na ye ya PCR ebimaki positif – mpe bazalaki na miyoyo.
Na yango, esengeli kozala ete bazalaki na bilembo mpe bakutanaki na moto oyo teste na ye ya PCR ebimaki positif.
Wana mpe ezalaki Covid-19. Mpo bapesaki yango nimero ya ICD ekeseni, moko oyo ekeseni moke, 7.2. Iyo, mpe makambo
wana mibale ezalaki ntango nyonso na boyokani na teste ya PCR.
Soki ezali Covid, bongo ezali teste ya PCR.
Mpe tango tolobeli Covid ya ntango molai to nsima ya Covid, tolingi koloba bato oyo bazali na bokono nsima ya koyebana
ete bazali na moko ya makono oyo mibale na eleko moko boye.
Oyo ezali na ntina te mpenza. Ezali na tina te.
Bato oyo bazalaki na bokono ya kolɛmba nzoto ya ntango molai.
Kasi nani azalaki na test ya PCR ya positif na katikati. Yango sikoyo ezali Long Covid.
Mpe, solo mpenza, longola likambo ete babimisaki Long Covid mpo na kobomba ba effets secondaires ya ba injections oyo.
Yango nde mosala monene.
Ezali na moto moko ya malamu, Kary B. Mullis. Ye nde mobandisi ya test ya PCR.
Moko, mibale, misato, minei, mitano, motoba, nsambo, mwambe, libwa, zomi, zomi na moko, zomi na mibale, zomi na
misato, zomi na minei, zomi na mitano, zomi na motoba, nsambo na moko, mwambe na moko, libwa na moko
Bongo alobi ete na teste ya PCR, okoki komona eloko nyonso na moto nyonso soki molékile ata moko ezali kuna.
Mpe tozali na ba molécules ya biloko ya ndenge na ndenge na kati na biso.
Oyebaki ete ozali kobimisa ba microbes ya tétanos na masélo na yo? Na bato ebele boye, okoki lisusu kotyela toilette motema te.
Bon, nazalaki kotala ba usines ya kopetola mai ya bosoto. Lokola agent ya santé publique, esengeli mpe otalaka mai ya
komela mpe ba usines ya kopetola mai ya bosoto mpo na komindimisa ete ezali kosala malamu mpe ezali na nsolo mabe te.
Mpe na nsima, moto moko amekaki bonene ya salmonella oyo ezali na mai ya bosoto oyo ebimi uta na usine ya kopetola mai ya bosoto.
Ezalaki ebele mpenza, yango wana nakanisaki ete osengeli te kosukola kuna koleka
miniti zomi. Soki te, bokono ya mai ekokanga yo.
Na mibeko oyo, soki oluki komiyeba nzela mpe biloko oyo ozali koluka, okomona kaka biloko wana.
Mpe biloko mosusu, lokola tetanos, bakataka yango lisusu te, bakoki kozongisa yango lisusu.
Bakoki naino kobongisa yango, kasi osengeli te koyebisa bango yango.
Kasi awa, awa okoki komona motango ya ba-tests. Wana nde ebandaki na ebandeli ya mobu 2020, tango ba-tests ezalaki
kosalema ebele na ebele. Ba-barres ya bule awa elakisi ba-tests, mpe na mbala moko, ebele na yango emonani awa.
Kala, basalaki awa ebele na yango.
Yango ezalaki na automne ya 2020, tango basalaki ba tests na bandako ya bakolo mpe bisika nyonso mosusu mpe batindaki basali
na bango na ndako, kotikaka bakolo kozanga kobatelama. Bakomaki na lopitalo, batyaki bango intubation na mbula
80, balɔkɔlaki bango na Remdesivir, babomaki bango, mpo ete biso tomona bato oyo bazwaki Covid-19.
Motane na kati ya courbe, yango nde échelle awa, yango nde pourcentage ya ba tests ya positif.
Na ebandeli, ezalaki likolo mpenza.
Na eleko ya molunge, eloko moko te ezalaki awa.
Bamekaki bango na aéroport, kasi eloko moko ebimaki te. Awa.
Mpe bongo ebandaki, sima pourcentage emataki, emataki kino pene na 10%, mpe ezalaki ete kino 10% ya ba tests ezalaki positif.
Yango ezali, solo, ebele mpenza, kolanda motango ya ba tests.
Tala, ekomi pene, bongo ozali pene, ɛɛ, yango ezali ba-tests milio moko na ndambo na pɔsɔ oyo esalemi na Allemagne.
Wana nde mituya, boye te? Wana nde bato yango, awa basalaki ba-tests milio 2,5 sima na yango, na
sanza ya minei 2022, ba-tests milio 2,5 na pɔsɔ.
Mpe tala bato boni bazalaki na bokono.
Kino na 50% bazalaki positif na sima.
Ezali bozoba mpenza, makambo ya pamba.
Ezali bobele te kobebisa biloko ya motuya, kasi mpe kokitisa mayele ya bato nyonso.
Mpe tozali na ba instituts oyo eyebi malamu koleka.
Tozali na Institut Paul Ehrlich, tozali na Institut Robert Koch, bato ya mayele na ba universités.
Mpo na nini batikaki kimia mpo na masano ya boye?
Kasi, nini mpenza tokutanaki na yango?
Na sima nalukaki eloko mosusu.
Natunaki talo, mpe na mbala moko bato ya lisalisi ya lombangu bayaki, bato ya mwinda ya bule,
oyo bazalaki déjà kuna na bambula wana, na 2021.
Okoki komona ba liyini oyo ekeseni, oyo ya matɔnɔ-matɔnɔ mpe oyo ya kotelema ngwi. Liyini ya kotelema ngwi ebandi na
2021, mpe oyo mosusu ezali ya mibu mibale liboso na yango.
Mpe oyo nde bantina ya pema oyo etali soki bakotinda yo na urgence lokola cas d'urgence mpo na bokono ya pema.
Mpe ba paris batángami.
Oyo ezali ba opérations oyo epanzani na Allemagne mobimba.
Na tango wana, ezalaki kaka na bisika motoba ya boye esika misala wana ya lombangu ekomamaki.
Mpe sikoyo ezali ebele koleka.
Okoki komona ete mbongwana emonanaka te.
Maladi ya kopema ezali likambo te, yango ezalaki nini lisusu – coronavirus wana?
Esengeli ezala virus ya kopema.
Eloko ya komona ezalaki te, yango wana nazalaki komituna. Bon, wana ezali nini?
Mpe na sima, natalaki lisusu: bongo mpo na ba missions misusu?
Oyo ezalaki bantina ya motema mpe misisa oyo ememaki na bokoti na lopitalo mpo na makambo ya
lombangu, elingi koloba, mikakatano ya motema mpe misisa.
Mpe na mbala moko omoni, parallèle na oyo ya nse – ngai moko nasali yango, natiaki yango moko sima ya mosusu –
biloko oyo mibale, esalami na boyokani ya ntango mpenza.
Mpe wana nde omonaka molongo oyo ya gris mpo na mbala ya liboso.
Esengeli nalakisa oyo.
Talá, kuna ezali moko.
Bango nde bato oyo bazwaki mangwele ya liboso.
Mpe bango nde bazwi mangwele ya mibale.
Mpe awa, mingi mpenza na ebandeli ya injection ya mibale, kasi ata mpe sikoyo, courbe oyo emati na mbala moko na niveau mosusu
mpenza, koleka mbala mibale, ba sirènes mbala mibale mpo na mikakatano ya motema mpe misisa ya makila, na ngonga moko
oyo bazali kopesa biloko oyo ya ARN, thérapie génétique oyo.
Bazalaki na bokono ata moke te. Okoki te kobikisa bato ya maladi – bwanya oyo.
Mpe bongo mpe mpo na bokono ya bɔɔngɔ́, oyo ezalaka mpe.
Awa mpe, okoki komona ndenge emataki na mbala moko makasi mpenza, na nzela ya ba AVC mpe bokono mosusu ya bɔɔngɔ́ nyonso
oyo ebimaki: bato bakomaki bakufi-miso, mpe bongo na bongo.
Yango emataki elongo na ba piqures. Mpe yango ebangisaki ngai mpenza na ntango wana.
Namɔnaki yango mbala moko ntango ebandaki.
Yango ezalaki pene na 21, tango ba données esilaki kozala disponible.
Mpe yango esalaki ete nayeba malamu ete ba injections yango ezalaki na pwazɔ.
Liwa oyo eleki
Mpe sikoyo, ezali na ba évaluations oyo emonisi motango ya liwa oyo eleki, kozanga kotala bokono ya
moto. Batalaki kaka motango ya bato oyo bakufaki.
Ndenge bato bazali kokola na mbula, bakokufa ebele.
Soki bato bazali bilenge, bakufi bazalaka moke.
Mpe bato oyo bakufá déjà mbala moko bakoki kokufa lisusu te.
Makambo oyo, oyebi mpenza.
Mpe yango esengeli komonana na bakalkile.
Soki olingi kotalela likambo oyo na mayele ya épidémiologie, esengeli obongisa yango kolanda mbula
ya bato. Mpe Cooper asalaki yango malamu mpenza.
Mpe na nsima amonaki, awa kolanda bituluku ya mibu, ete eloko moko te esalemaki na bana, awa, na ekeke ya 21.
Kasi na kati ya bilenge ya mibu 15 mpe likolo, na mbala moko, liwa ekitaki makasi, ezalaki na liwa ya nse na mibu ya pandemi.
Kasi kaka ntango pandemi ezalaki kokita, bakufaki na mbalakaka.
Mpe bilenge bakufaki awa.
Taux ya liwa oyo eleki ya 8% na kati ya bato ya mibu 40 kino 49.
Eza ebele. Eza likambo ya kokamwa.
Mpe na sima, etuluku moko ya mibu ekufaki, nayebi te mpo na nini.
Mongongo Cooper mpe akoki kolimbola yango te, nayebi te.
Bato ya mibu 50 kino 59 bakufaki mingi te.
Soki ezalaki etuluku oyo na lolenge moko elongaki koboya mangwele koleka, nayebi te.
Mpe ezali kokoba awa. Na 2022, likambo ekomaki mabe koleka, ekomaki mpenza ya nsomo na kati ya bilenge
mpenza, na motango ya liwa oyo eleki na 10% na kati ya bilenge na bituluku nyonso misato.
Mpe na sima, mpo na ba oyo bazali na mibu 70 mpe likolo.
Yango ezali likambo ya kobangisa mpenza.
Eza ebele. Mpe yango eza ba données ya solo mpenza.
Motango mobimba ya liwa; elakisi ntina ya liwa te.
Kasi atako bakufaki te na mobu ya pandemi, ntango bango nde bapesaki mangwele na bato nyonso, koleka 80% ya
bato, mbala mibale to misato, nde wana nde bakufaki.
Mpe yango, na makanisi na ngai, ekoki. Yango wana ba injections oyo esengelaki kolongolama na zando mbala moko. Kala mpenza.
Kaka ntango ba effets secondaires ya liboso ebimaki na VAERS, oyo emonanaki mpe polele na Amerika, basengelaki
koloba bátika mbala moko, liboso, ntango tokokaki naino kotyela bakonzi motema mwa moke, nazali kolikia.
Mpe basalaki yango te.
Yango esalami na nko.
Nzela mosusu ya kolimbola yango ezali te.
Esengeli ete moto moko nde asalaki ete bato bázalisa na libateli te.
Moto moko azalaki na makanisi mabe mpo na bato.
Mpe ɛɛ, yango nde ezalaki likambo oyo tobengaki pandemi...
Awa okoki komona lisusu makambo nyonso ndenge esalemaki. Awa okoki komona bilenge.
Bato bakufaki moke koleka ndenge emesanaki.
Awa mpe, ata kino na 30, eloko moko te esalemaka.
Mpe awa, ntango ebandaki awa, ebandaki mpe awa na kati ya bilenge oyo bazalaki kokufa mingi koleka.
Mpe awa, ezalaki kaka liwa oyo eleki ndelo na eleko oyo bato bazalaki kobomama na bandako ya bakolo mpe na ba lopitalo.
Kaka mibange nde bazalaki. Yango ezali te ndenge emonanaka na pandemi; mbala mosusu kaka bilenge, mbala mosusu kaka mibange.
Osengeli kozwa bikateli ebele, ndenge nini mpe nani olingaki koboma awa. Yango ekoki kosalema te.
Bongo yango ebongaki ata moke te.
Nalingi yango lisusu te. Ezali bozoba mingi.
Yango nde elilingi oyo bato ya siansi ya ba virus bazali kolakisa biso: Wuhan, eloko ya likama.
Mpe bongo ndambo ya bato mpe ya siansi balobi: Yango ewuti mpenza na laboratoire.
Balobi analyse yango euti na zando ya mbisi.
Eloko moko te eyaki, ata moke te. Baekzame eyaki.
Ba virus ya likama ezalaki kopanzana te, ata moko te.
Mpe lisolo oyo etali ivermectin to hydroxychloroquine ezali lisolo ya lokuta, lisolo ya kobenda makanisi.
Tosáleláká yango ata mokolo moko te mpo na grippe ya lolenge nyonso.
Mpe bato oyo basalelaki yango mpe na sima balobaki, "Kasi biso tobikisaki bato na ivermectin."
Bango batalaki ata te makambo mosusu oyo ekokaki kozala kuna.
Te! Ba virus ya sika ezalaki te.
Mpe J.J. Couey, oyo azali biologiste, alakisi yango na ndenge ya kitoko mingi mpenza.
Mpe awa mpe, ezalaki na bato ya Japon moke oyo bazalaki na mosala makasi mpenza.
Bango balobaki na nsima: Iyo, tala, maponi ezalaki nini?
Mpe na sima batalaki mpe – bazalaki mpenza na likebi mingi – batalaki biloko nyonso: esika ba
virus ezalaki, lolenge nini, mpe bongo na bongo.
Mpe batalani: Bokeseni na bango ezalaki nini na oyo etali molongo, lolenge ekeseni oyo ebimaki?
Mpe bongo batalaki: Oh, ezali kosekisa.
Yango esalemá naino te na biloko ya mokili, ete oyo... ndenge nini yango ekoki kosalema? Yango ekokani.
Bamonaki ete kobimama ya bamoko ya ba isolat ya Omicron ezalaki te mpo na mbongwana ya génome.
Balobaki ete ba mécanismes ya boye esalemaka te na évolution.
Mpe na sima, balobaki lisusu ete ba variants ya Omicron ezalaki déjà komonana bisika nyonso na mobu 2020.
Yango mpe ekokani te na lisolo oyo bazali kotiya biso na monoko.
Mpe na suka: ba variants ebimaki na nzela ya sika mpenza oyo bioloji ya lelo ekoki kolimbola te.
Balobaki ete eloko ya boye ezali naino te na mokili.
Mpe batiaki mpenza milende mingi na yango.
Mosala kitoko mpenza na ba détails ebele.
Mpe ezali na nkasa ebele mpenza oyo elakisaka yango malamu mpenza, na lolenge ya bosembo.
Mpe soki otali, nazali na ba contacts na ba virologues mpe na bato oyo basalaka mpe na biologie moléculaire.
Mpe bayebi ete ARN ná ba virus ya ARN ezalaka stable te.
Couey aza na ndakisa ya malamu mpo na kolimbola likambo oyo.
Alobi ete soki olingi kobakisa eloko, osala kopi na yango, bongo na RNA ezali lokola kozala na kasete ya
miziki mpe kokopia yango na kasete mosusu ya miziki.
Bongo ezali na makelele mwa moke.
Mpe soki olingi kokopiá lisusu banzembo oyo, makɛlɛlɛ ekozala ebele koleka.
Mpe soki ozongeli kokopiá bango, okoyoka miziki lisusu malamu te.
Ndenge moko mpe mpo na ba virus ya ARN.
Okoki te kotinda makambo oyo liboso soki obongoli yango te, kasi ekoki kosalema noki-noki.
Kanisá bapassagers milio zomi na ba mpɛpɔ mokolo na mokolo to eloko moko ya boye. Ezali likambo ya bozoba, lisolo oyo
bayebisaki biso ete virus ezali kopanzana mpe kobongwana.
Mpe na nsima okuti lolenge mosusu. Yango ekosimba te.
Kasi, osalaka nini mpo na kondimisa ete ba variantes oyo ekomonana na mokili mobimba?
Yango esalemaka na kosaleláká mayele moko ya sikisiki mpo na kosangisa biteni wana ya mike, oyo virisi yango ezali na ba
nucléotides 30 000, mpe na nsima kosangisa yango esika moko.
Ya solo, ezalaki kaka na ba ordinatɛrɛ na Wuhan. Ezalaki kuna nde bazalaki na yango.
Ezalaki na molongo moko na ordinatere.
Ezalaki na biloko ya likama na kati, biteni ya likama. Mpe bazalaki na yango.
Mpe na sima ozalaki kosangisa eloko moko, kosangisa yango na kati ya biloko ya mokili, kolandisa yango, mpe na sima kobimisa ARN.
Mpe lokola ezali kobongwana noki, soki olingi kobomba yango sikoyo, esengeli okoma yango lisusu.
Esengelaki osala ARN uta na elilingi ya cachet, esengelaki osala cachet.
Mpe elembo ekangami.
Oyebi, bamonaki ADN ya mammouth na kati ya glace.
Mpe na sima bamekaki lisusu kosalela bango na banzoku to... mpo na kobota na bango.
Bongo, ADN oyo ezali stable mingi mpenza.
Mpe Couey alimbolaki yango na kolobaka ete ADN ezali lokola kokopola ba CD.
Bango bazali kaka ndenge moko. Bakopi ya numérike bazali kaka ndenge moko.
Mpe ewumelaka mwa ntango.
Kasi soki okopi cassette, makelele ekomaka makasi koleka.
Yango nde ARN.
Mpe yango wana, ezali mpasi ya kobimisa ba virus ya RNA, ata mpe ba virus ya RNA oyo esalami na laboratoire, na
lolenge oyo ekopesa bango makoki ya kopanzana mpe ya kobika ntango molai kozanga ete ebongwana makasi.
Mpe na evolisyo, evolisyo ya ba virus ezali kokende liboso mpo na komimesenisa malamu koleka na bapaya na bango.
Yango elingi koloba ete virus oyo ebomaka nzoto oyo efandi na kati na yango ezali zoba mpe ezali na likoki te ya kobika.
Kaka ba virus oyo etikaka biso tóbika, na boye ete tomonaka ata te ete ezali na bandako na biso, nde ekoki kokola na
lolenge ya kokamwa bisika nyonso. Mpe na kati ya mpepo, na engbunduka, mpe awa mpe, okoki kopanza ba virus bisika nyonso.
Yango ezali eloko moko oyo esalisaka bango bázala na likoki ya kobika.
Oyebi, nzoto na yo esalemi na ba cellules 30 000 milliards. Na moyenne, ezali 30 000 milliards, mpo na
bamosusu ezali mwa mingi koleka, kasi génome na yo ezali kuna.
Ba selile oyo ezali ya yo, oyo ezali yo moko. Na boye nde bakoki koyeba yo.
Mpe lisusu, ozali na ba microorganismes mosusu 39 trillions oyo bafandaka na misopo na yo, na
loposo na yo, mpe bisika nyonso na ba muqueuses na yo.
Bango bazali bongo... okomona esika moko esika biloko ya mokili bizali na bonsomi.
Mpe oyo nyonso ezali ba microbes ya ntina mingi. Bazali na mosala na bango moko ya sikisiki.
Bango nde ntina oyo okomi moto oyo ozali.
Ba microbes ezali na kati ya génome na yo. Bakotisi ba séquences génétiques na bango na kati ya génome na yo,
kowuta na ba virus, kowuta na ba retrovirus. Bakotisi yango. Mpe ezali bongo nde bato babandaki kokola.
Ezalaki na ba virus mosusu oyo esalaki ete tozala lisusu na mposa ya kolala maki te.
Bongo, bokoli oyo, bokoli oyo ya evolisyo, esalemaka na nzela ya bopesi ya bansango ya genetiki uta na ekelamu moko ya bomoi kino
na mosusu. Mpe likambo ya kitoko ezali ete, lisolo moko ezali, soki ba virus ezalaka to te?
Mpo na ngai, yango ezali mwa kokatisa makanisi.
Kala, ezalaki na bato oyo bamonaki eloko moko oyo babengaki bactéries. Yango mpe ezali lolenge moko ya bokeseni. Mpe na sima,
bakabolaki yango na bituluku ya mike. Mpe na sima, ezalaki na bato oyo balobaki ete ezali na eloko
moko oyo ekoki komonana te na nse ya microscope.
Kasi yango ekoki kaka kobɛlisa yo; okoki mpe kokuta yango na kati ya mai. Mpe okoki kokuta biloko ya mike-mike ya ndenge wana
bisika nyonso na kati ya biloko ya mokili. Sima, bamonaki yango na nse ya microscope electronique mpe babengaki yango ba virus.
Sima na yango, biloko ya ndenge moko, pene na pene ndenge moko, ezwamaki na kati ya nzoto.
Mpe bongo bato balobaka, yango ezali ba virus te, ezalaki, ezali naino kuna. Babengaka yango ba
exosomes. Emonanaka pene na ndenge moko mpenza.
Ezali mpe na bansango ya génétique mpe tango mosusu na ba protéines.
Yango elingi koloba ete na bomoi ya biloko ya mokili, oyo bokeseni na yango ekoki te kokitisama, oyo ezali likambo ya
ntina mingi, bokeseni ya biloko ya mokili ekoki te kokitisama.
Mpe siansi ekitisaka ntango nyonso. Epesaka ndimbola ya biloko ntango nyonso. Elobaka, oyo ezali wana, wana ezali oyo.
Mpe bongo bakokanisaka, mpe ndimbola oyo ebongwaná mbala ebele na siansi.
Bakozala lisusu na ntina te na tango moko.
Mpe nandimi na makasi ete ndimbola ya ba bactéries na ba virus ekozala lisusu na ntina te na sima ya mibu ntuku mibale.
Mpo toyebi makambo mingi koleka.
Toyebi na nzela ya bana mike ete boyebi na biso ezali kokoma ya biteni-biteni mingi koleka.
Tozali koyekola mingi koleka na ntina na ba molécules ya mike koleka oyo ezali na esika na likambo oyo.
Mpe yango elingi koloba ete tosengeli lisusu koyokana na ndenge ya kosala na likambo yango.
Ndenge tolobelaka yango.
Mpe ezali na bankombo mpo ete tokoka kolobela yango.
Mpe moko ya bankombo oyo ebimaki na lisolo ya kala ezali nkombo ya virus.
Mpe soki moto moko alobi ete ba virus ezalaka te, na esengo na ye, asengeli koluka maloba ya sika oyo tokoka kosalela
mpo na kosolola na mayele mpe kondima yango bango nyonso.
Oyo mbala mosusu ekoki kozala mosala ya molayi.
Iyo, mpe wana ezali ba théories ya laboratoire. Mpota oyo ebandi na ba laboratoires. Makambo 309 esalemaki na ba laboratoires
na boumeli ya mibu 20 oyo eleki. Yango wana, eloko moko te.
Ebele na bango mpe ezalaki ba bactéries, na ba laboratoires ya bɔ́ngɔ́ ya banyama.
Mpe na nsima, esalemaki mbala zomi na motoba ete eloko moko ebimaki na laboratoire. Libota mpe ezwaki eloko.
To mbala mosusu ezalaki lokola bokono moke mpo eloko moko esangisamaki na mayi to eloko mosusu.
Kasi oyo nyonso ezali biloko ya ndelo mpenza.
Mbeba esalami te.
Oyo ezali liste ofisiele, ebimisami na zulunalo The Lancet, ya ba mikrobe oyo ekeseni mpenza, oyo na
lolenge moko boye ebimaki na motango moke na tango moko.
Bongo, lisolo oyo mobimba na ntina ya ba laboratoires, euti na ba laboratoires, euti na bazando ya mbisi, ezali
kaka mpo na kobenda makanisi na biso. Ezali kaka lisapo.
Bosana yango.
Mpe bato oyo bazali koyebisa yo masolo oyo, bazali komeka kokosa yo.
Kondima bango te.
Wana ezalaki Covid-19, Mongombo Wodarg, ndenge nini okoki koboya kondima yango?
Omoni te oyo esalemaki na Italie ya nord?
Mpe bakufi na New York oyo akundaki kuna... Yango ezali likambo mpenza, bato ebele bakufaki.
Okoki te koboya komona yango. Ezali likama mpenza.
Iyo, bato bakufaki na nordi ya Italie. Kasi bakufaki ebele koleka na 2017 mpe 2018.
Na ba lopitalo wana kaka.
Mpe na zulunalo ya Milan, namonaki basango oyo ezalaki kolobela ndenge makambo ezali mabe mpenza, mpe
ndenge basali bazali na nse ya mokumba koleka ndelo.
Masolo kaka wana lisusu.
Mbala mosusu bilili yango ezalaki kutu ya 2017/2018, mpo ezalaki kutu makasi koleka ya lelo.
Kasi likambo ete bato oyo bazali na ba salles ya soins intensifs bazalaka na motungisi makasi, ezali likambo oyo nakoki mpenza
koyeba, lokola momonisi ya basali na lopitalo moko na Hamburg.
Lokola basali ya lopitalo, tozalaka ntango nyonso komilela ete tosengeli na basali ebele. Mosala eleki biso makasi.
Mpe bato balali na ba couloirs mpe bongo na bongo.
Mokolo moko, sénateur moko ayaki kotala biso.
Ezalaki te Sénateur ya Santé ya Hamburg, kasi moto mosusu.
Mpe azalaki na eloko, mpe na sima alalaki wana elongo na biso.
Mpe totikaki yango na couloir mpo na ntango molai.
Iyo, nini esalemaki na tango wana babangisaki biso makasi na bilili oyo?
Yango ezalaki na New York, ezalaki komonana lokola likama.
Oyo ezali mpenza bakufi na ba lopitalo.
Ezalaki kobanda mokolo ya 16 sanza ya misato kino mokolo ya 20 sanza ya mitano. Na mokuse mpenza.
Bato ebele bakufaki. Ebele mpenza.
Mpe mpo na nini? Nini esalemaki kuna?
Mpe ntina ezali mpo na yango.
Emonanaki ete bato bazalaki kosalelama mabe. Kutu, na ndenge ya mabe mpenza.
Ezalaki na mwango ya lisalisi oyo basengelaki kolanda.
Na Covid-19, esengeli osala boye mpe boye.
Mpe ezalaki na nkisi oyo esalisaki te, oyo ezalaki na pwazɔ.
Ezalaki mpe overdose ya hydroxychloroquine.
Moto ya kolongono akoki te koyika mpiko na yango.
Bapesaki ngai dozi mbala zomi.
Mpe na nsima motema etelemaka kaka.
To soki bapesi moto favisme hydroxychloroquine, moto oyo abotami kozanga enzyme oyo esengeli, bongo ba globule ya
makila na ye epasukaka mpe akoki kokanga mpema lisusu te.
Makambo oyo nyonso etekamaki lokola Covid-19.
Mpe na mbala moko, bapesaki bato nkisi ya kolalisa mpe batiaki bango na ba ventilateurs.
Mpo esengelaki na yo.
Esengelaki kopema lisalisi mbala moko, noki noki.
Bongo bakoki kobikisama, balobaki.
Mpe na nsima bapesaki bango midazolam, batubaki bango ba nkisi ya kolalisa, oyo ekitisaka mpe makasi ya
kopema, elingi koloba ete bakokaki lisusu kopema bango moko te, mpe batiaki bango intubation.
Mpe moto oyo batie ye intubation azali déjà na likama monene.
Ezali likambo ya mpasi mpenza ntango batié bango intubation mpo na ntango molai.
Yango moko ezali likama.
Likambo ete bato bakufaki mpo na bikateli ya boye ezali ndimbola ya malamu, mingi mpenza soki okanisi
ete ezalaki bongo te na San Francisco na tango wana.
Mpo na nini pandemi ezalaki te?
To na Florida mpe, eloko moko ya solo te ezalaki kuna.
Bongo na automne, emonani lokola balongoli mpe bato nyonso na bandako ya bakelembi na Florida.
Mpe sima na yango, wana ezali molongo ya mibale, yango ezali ebandeli ya ba injections.
Mpe okoki komona ete bato ya New York na mbala moko bakomaki na ntembe mingi.
To mbala mosusu bazwi ba lots mosusu, nayebi te.
Mpe bato ya San Francisco, bamonaki mpasi mingi kuna.
Bongo okoki komona ete oyo ezali mitango ya solo ya liwa ya Amerika, elingi koloba motango mobimba ya liwa.
Etali diagnostic te.
Mpe tala likambo moko etali hydroxychloroquine; nakutaki buku moko oyo elobeli yango.
Kokufa na ndenge na yo moko na hydroxychloroquine.
Yango ezali lolenge moko ya komiboma, na dose ndenge bapesaki yango kuna.
Na internet, kokutana na likambo moko na mbalakaka.
Nazalaki komela hydroxychloroquine. Ezali buku ya malako mpo na bato oyo balingi komiboma.
Mpe yango nde batindaki, na ndenge ya Leta, mpo na boyekoli oyo awa.
Chris Whitty asalaki yango.
Mokonzi ya basungi ya bokolongono na Angleterre, mopesi-toli ya guvɛnɛmá, alobaki ete basengeli kosala yango.
Bazwi dozi.
Azalaki na libunga, longola sé soki bapesaki ye mpenza nkisi mosusu. Yango wana ezali lisolo ya bozoba
mpenza, mpenza. Babomaki bato mpo na kobangisa biso.
Nani
Sikawa, noki-noki, OMS. Ndenge bino nyonso boyebi, ezali na kanyaka mpe ezwaka misolo kouta na bato ya mosolo ya bango moko.
Kasi OMS ezali na ntina mingi mpo ete ezali na bokonzi ya kolimbola maloba.
Tozali na oyo nalobelaki yo mpo na ba ICDs, oyo ezali na mokili mobimba. Ba ICDs ezali ba codes.
Soki olingi kotinda facture lokola monganga to lopitalo, esengeli okoma nimero ya ICD.
Yango elingi koloba ete bokono esengeli kotyama na etuluku kolanda mibeko ya OMS.
Mpe na sima alimboli likambo ya lombangu.
Yango nde Mongombo Ghebreyesus alobi, alobi ezali pheic.
Yango ebéngami Likama ya Bokolongono ya Bato na Mokili Mobimba oyo etali Mokili Nyonso.
Ebombamaka Pheic.
Mpe bango mpe balimboli yango; balingaki kolimbola immunité. Balobaki ete ezali kosalema kaka na nzela ya mangwele.
Bomoko ya lisanga ekoki kozwama kaka na nzela ya mangwele.
To balobaka, bokono ebandi ntango nini?
Ntango nini bokolongono ezali na likama?
Ndenge nini okoki koyeba?
Kaka na nzela ya test ya PCR nde ekoki koyebana soki azali na likama.
Yango nde OMS elobi. Elimboli ndenge ya koyeba makama mpe makama nini ezali.
Bazali na bato na bango bisika nyonso mpe bazali kotia yango bisika nyonso sik'oyo.
Mpe soki eloko moko ya komona ezali, mpe soki balimboli yango, bongo ezali maladi ya nkema.
Mabulu na masoko mpe teste ya PCR oyo ebimi positif: maladi ya mbwa-zamba.
Bango basalaka bongo ntango nyonso.
Basalaki yango liboso; basponsorema na industrie ya nkisi.
Mpe na sima bakitisaki motuya ya cholestérol, bakitisaki ndelo longwa na 240 milligrammes
kino na 200 milligrammes na litre moko ya makila.
Mpe na sima, bazali na bato ya maladi 86% koleka oyo bazali na mposa ya lisalisi.
Eza mpenza na ntina.
Mpe ɛɛ, basalaka ntango nyonso bongo mpo na industrie ya nkisi na kotyáká mibeko – mpamba te, soki tokoki koloba bongo,
biso nde totindaka bango. Esengeli ezala ndenge moko, elobi OMS – bango nde bazwi mokumba oyo ya kotyáká mibeko.
Na kotyáká mibeko, ekoki kosala ete tókwá na bokono, ekoki kolimbola bokono ná bamposa ya
lisalisi, mpe ekoki kolimbola lolenge ya koyeba bokono.
Wana ezali nguya moko ya kokamwa oyo azali na yango déjà.
Iyo, asili kosala yango.
Mpe na nsima, alimbolaki mpe nini ezali kolongono ya nzoto.
Na kala, na ekeke ya 19, kolongono ya nzoto ezalaki likambo ya moto ye moko.
Système ya bokolongono ezalaki te, yango wana bato bazalaki kosalisana ndenge bakokaki.
Baoyo bazalaki na mbongo bazwaki moto ya mayele, mpe basusu basengelaki koluka lolenge ya koyokana bango na bango.
Na sima, na ekeke ya 20, bongo balimbolaki kolongono ya nzoto lokola lotomo ya moto, ndenge nalobaki,
elongo na Bismarck, oyo na nsima alobaki ete tozali na lotomo ya kozala na kolongono ya nzoto.
Mpe bikolo nyonso basengeli kosala ete likambo oyo esalema, baguvernema nyonso basengeli kosala ete likambo oyo esalema.
Yango nde OMS elobaki na bambula ya 1960.
Bikolo nyonso esengeli komindimisa ete bato na bango bazali na nzoto kolongono.
Lotomo ya kolongono ezali.
Na sima, likambo yango ebongwanaki, mpe ekomaki lotomo ya bomoto.
Kasi na eteni ya liboso ya misato ya ekeke na biso, na mbala moko Forum Économique Mondial ebengisamaki na Mama Brundtland,
Secrétaire-Général, mpo na kolobela likambo ya bokolongono, kolobaka ete, "Baninga ba-industriels, baninga
bakonzi ya mombongo, baninga ba-banquiers, tosengeli kosala makasi koleka mpo na bokolongono."
Mpe esengelaki te báyebisa bango mbala mibale, mbala moko babongolaki ntina ya OMS mpo na
kosalela yango mpo na matomba na bango moko.
Basaleli bango mpo na matomba na bango mpe bapesaka bango mbongo, kasi na nsima, bango moko nde batyaka mpe nini esalema.
Mpe kolongono ya nzoto emonanaki lokola zando oyo ezali kokola.
Bato nyonso na Afrika basengeli kozwa nkisi oyo; soki te, ezali bosembo te. Ezali bongo te?
Bango nyonso basengeli kozwa mangwele oyo, mpe osengeli kosala likambo mpo na yango.
Yango elingi koloba ete bakomi na mosala ya kofungola zando mpo na nkita.
Mpe oyo bazali kosala sikoyo ezali kotombola contrôle ya motango ya bato na nzela ya kobatela bokolongono.
Na ntina ete tokoki kobatela kolongono na yo na lolenge mosusu te, esengeli ete tozwa ba données génétiques na yo.
Boni? Esengeli tókelemela nani azali mpenza koyamba makambo pɛtɛɛ to nani azali mpenza na motema pɛtɛɛ.
Na yango, tosengeli kozala na sango.
Tozali na mposa ya ba dossiers médicaux électroniques ya bakoni mpo tómona esika bato bazali kobɛla, mpe tókoka
koyeba bisika oyo bokono ezali koyangana na ntango ebongi.
Mpe kuna nde esengeli biso tokota, kuna nde esengeli biso toloba na leta, mpo bazali na lotomo ya kozala na kolongono ya nzoto.
Na Afrika mpe, basengeli kozala na nzoto kolongono.
Mpe tosengeli kokoka koyebisa bango ete basengeli kozwa mbongo.
Mpe soki bazali na yango te, tosengeli kopesa bango mwa moke. Te bongo?
Santé moko nde nzela ya kolonga.
Mpe tala ye wana, Mama Brundtland na Mongombo Schwab, bonjour, mobu 1989, tango Bloc de l'Est ebukanaki kaka mpe Organisation
Mondiale de la Santé ekamatamaki na maboko ya ba investisseurs.
Mpe Mama Brundtland asalaki yango mpo na mwa ntango, mpe na sima bakomaki mibale oyo balongaki mingi te, kasi na sima Mama
Chan ayaki na grippe ya ngulu, mpe sikoyo Nkolo Ghebreyesus.
Mama Brundtland azali kaka kuna, azali kaka kokamba makambo, azali kaka kosala mosala monene banda ebandeli ya pandemi ya
coronavirus, ndenge balobaka, lokola azalaki na kati ya Global Preparedness Monitoring
Board, oyo ezali esika ya sekele ya bokambi na OMS.
Fauci azali kofanda kuna, Jeremy Farrar azali kofanda kuna, prezida ya Lingomba ya Minganga ya Amerika azali kofanda kuna,
mokonzi ya CDC azali kofanda kuna, mpe mokonzi ya CDC ya Chine, elingi koloba bakonzi
ya bokolongono ya Chine, azali kofanda kuna.
Bango nyonso bazali kuna, bazali kokoma ba rapports, bongo okoki komona ba rapports minei kuna likolo, mpe okoki lisusu komona na
kati ya moko ya ba rapports, ezali na karte oyo, epai okoki komona bamaladi ebele oyo etali likambo, oyo
ezali kokoma pandemi, to, oyo biso tokoki kokomisa pandemi.
Tozali naino na yango na nzela.
Iyo, bango nde bato wana, ezali solo ete basusu bazali mpe, nalakisi kaka mwa moke awa, basusu mwambe bazali.
Mpe likambo mosusu, bakutanaki na 2019.
Bafandaki esika moko na BBC na Londres mpe bayokanaki mpo na kobundisa infodemic. Bakonzi nyonso ya likolo ya ba kompani
minene ya media bazalaki wana, elongo na masanga ya bapanzi sango, ba kompani ya media mpe nkombo mosusu
nyonso oyo babengaka yango. Bafandaki mpe bayokanaki.
Na mobu 2019, bamibongisaki na ntango malamu mpo ete pandemi oyo ebebisama te na lolenge nyonso na nzela ya botɛmɛli.
Mpo OMS ekobatela biso.
Mpe sikoyo azali koluka ba microbes na mai ya bosoto.
Oyo ezali na bisika 170 na Allemagne, mpe ba usines ya bopetoli mai ya bosoto etalelamaka mbala na mbala.
Mpe wana nde esika basalaka ba test ya PCR. Oyebi te nini okoki kokuta kuna.
Mpe yango ekomami na bosikisiki, ezali na bagrafe mpe makambo mosusu, bato sikoyo bazali kobimisa ba virus ebele
koleka liboso mpe bongo na bongo. Mpe na nsima bakokanisaka yango mpe babimisaka bikateli uta na yango.
Nayebi mpenza te nini balingi kobimisa na yango.
Kasi, ɛɛ, ezali secteur mobimba, ezali lisanga mobimba, ezali na ba kompani oyo esalaka yango mpenza, ezali mpe
mombongo. Babongisaki yango, mpe babongisi yango lisusu. Bokɛngɛli ya ba usine ya bopetoli mai ya bosɔtɔ – mbotama!
Mpo na nini baguvernema mpe bakonzi ya bokengi babatelaki biso te liboso ya likambo oyo?
Mpo bazali na kanyaka, ndenge tolobaki liboso.
Kasi yango nde ntina monene.
Mpo etumba oyo mobimba ya kobunda na ba virus ekomi likambo ya basoda na Etats-Unis.
Esalá mibu ebele sikoyo, kasi kaka na mibu zomi oyo euti koleka te, kasi ata liboso na yango.
Mpe bongo ezali na etumba oyo mpo na ba virus, kaka lokola etumba na botɛmɔli.
Na likambo yango, moto wana kaka, Rumsfeld, nde azalaki na makanisi ya boye.
Abandaki etumba na botɛmɔli, na sima na Gilead Sciences lokola mokonzi ya kompani ya nkisi, abandaki etumba na ba virus,
abundaki grippe ya bandɛkɛ mpe asalaki ete motuya ya ba actions na ye emata, nyonso wana
ezalaki na kati ya Tamiflu, ya Gilead Sciences.
Mpe bongo ezali na ba généraux mpe ba services secrets, mpe bazali komibongisa mpo na etumba. Ekoki mpenza
kozala ete monguna azali kobimisa ba bactéries to ba virus ya likama. Ekoki mpenza kozala.
Mpe ekoki kozala mpenza ete azali kosala na gaz ya pwazɔ.
Na bongo basoda na biso bakozala na mposa ya kozala na ba maske oyo ebongi. Mpe bongo nde basalaka yango mpo
na ba bactéries; basengeli kozwa mangwele oyo ebongi.
Mpo na kosala yango, esengeli toyeba makambo nini ya likama monguna akoki kosala... mpe yango ezali likambo
monene mpenza! Kanisá kaka biloko nyonso oyo okoki kokanisa oyo esengeli omibatela na yango.
Bolukiluki ya molayi, bakontra ebele ya bolukiluki, mbongo mingi ya kosala ezali. Ba-institut ezali kobima bisika
nyonso, nyonso na lisungi ya mbongo ya budget ya défense.
Bongo, yango esili kosalema bambula ebele.
Grippe ya ngulu Nazali na masolo awa mpo na ngonga mosusu na ndambo etali ba alarme ya lokuta ndenge na ndenge ya OMS.
Grippe ya ndeke, nakoleka yango noki-noki.
Mongombo Stöhr asali misala ya kokamwa na likambo oyo.
Bamilio ya bakufi ezali déjà, alobaki na Genève, lokola mokonzi ya OMS.
Bongo grippe ya ngulu eyaki na 2009, mpe wana nde nakɔtaki na likambo. Na Mexique, bato nkama
mibale bazalaki kobunda mpo na bomoi na bango.
Bato basengeli kozala zoba kino wapi soki batángaka zulunalo?
Bato nkama mibale bazali kobunda mpo na bomoi na bango.
Yango elingi koloba eloko te.
Bazali kobunda ntango nyonso mpo na bomoi na bango.
Bato 68 bakufi déjà na Mexique.
Oyebi ete bamilio moke ya bato bafandaka kuna?
Ezali bozoba mpenza.
Mpe oyo azali Mongombo Ferguson. Azalaki na mosala mingi na mibu oyo euti koleka. Oyo
ezali bililingi na ye. Kutu, cas boni ezalaki?
Bazalaki na ba cas 300 sima.
Ata ba cas 600 bakomisami na ba lopitalo na Mexique.
Bamekaki bato oyo bazalaki kosu-su mpe bomeki yango ebimaki positif.
Mpe bongo bakutaki ye.
Mpe ba ekzamɛ ezalaki mpo na H1N1. Yango wana ezalaki grippe ya ngulu. Mpe ebimaki positif.
Yango ezali eloko te.
Bamilio ya bato bafandaka kuna.
Mpe yango esalemaki na kompani moko na nkombo Veratect.
Natálákí mikanda oyo bapesákí ngáí na ntángo wana.
Mpe esili kopesama. Bóta tala.
Mpe bayebaki ete bato ya mikolo bazalaki na ba anticorps mpo bazalaki deja na grippe H1N1 na bambula ya 1970.
Mpe na nsima, batalaki mpe bampaka, mpe bakokaki kaka komona ba anticorps.
Mpe na nsima bamonaki bango mpe balobaki, oh, déjà ba cas 600.
Mpe na sima, Ferguson azwaki ba vols nyonso, elingi koloba etanda oyo ezali na sima, oyo ebandaki na Mexique, abakisaki
yango na motango ya ba cas, mpe na bongo azwaki lolenge ya bopalanganaki. Mpe yango nde pandemi oyo balakisaki na OMS.
Mpe na nsima Madame Chan alobaki, oh, sikoyo pandemi eza.
Iyo, ezalaki grippe ya ngulu.
Kasi ba contrats ezalaki ata moko te.
Mongombo Sarkozy azalaki na Mexique kala liboso likambo oyo ebanda, azalaki kofuta programme ya mangwele mpo na Sanofi.
Bongo biloko nyonso ebongisamaki, kaka lokola mbala nyonso.
Yango nde boyokani ya France, oyo elobi ete soki OMS elobi ete bokono ya mokili mobimba ebandi, bongo
bikolo esengeli kofuta, mpe boyokani yango ekomi na nguvu.
Bamitungisaki ata moke te ete bazikaki to babebisaki mangwele na sima.
Bazwaki miliard 18.
Mpe babongolaki ndimbola, balongolaki kaka bokono ya makasi.
Makambo oyo nyonso ezali na ntina te nakomela yo lisusu... Yango esalemaki na Conseil de l'Europe. Bango nyonso bazali bato ya
kanyaka oyo bazwaki ekateli na komite ya bato ya mayele, mpe bango nyonso bazalaki na boyokani na
industrie pharmaceutique. Tomonaki makambo oyo nyonso.
Grippe ya Espagne Babengaka yango ntango nyonso Grippe ya Espagne.
Oyebaki ete na tango wana, na 2019, ba virus eyebanaki ata moko te?
Bayebaki eloko te, buku moko te ezalaki na ntina na grippe ya Espagne.
Yango ebandaki kaka na 1960.
Balobaki ezalaki grippe ya virisi.
Mpe na mobu 2000, mwa moke liboso pandemi ya liboso ebanda, na esika moko na kati ya galasi na Alaska,
babimisaki bato oyo bakufaki na grippe ya Espagne.
Mpe na sima basalaki teste ya PCR, H1N1. Mpe na sima grippe ya Espagne ezalaki, mpe bango
nyonso bazalaki bato oyo bazwaki bokono wana ya H1N1.
Yango ezalaki na mokili mobimba.
Bango nyonso bakufaki na ngonga moko.
Ezalaki ntango moko ya mabe makasi.
Basalaki mpe bomeki ya mangwele ya liboso kuna.
Mbeka ya meningite, nakanisi. Mpe na sima babomaki bato.
Bongo bato bazwaki nzala.
Na sima, bazwaki maladi ya pɛtɛɛpɛtɛ.
Na sima, batindaki bango na makasi na lopitalo mpo na pneumonie. Na sima, bazangaki bilei.
Bato ebele bakufi mpo na bantina ekeseni.
Kufela ya bato koleka ndelo ezalaki mpenza, na ntembe te.
Kasi kosalela yango sikoyo mpo na koyebisa biso ete virus moko ya likama nde ebimisaki makambo oyo nyonso
na ntango wana, ezali likambo ya zoba. Ezali kaka zoba.
Yango nde nsuka ya maloba ya Dr. Wolfgang Wodarg.
Kolanda Dr Wodarg, likama ya solo ewutaka na ba virus te, kasi ewutaka na bokonzi ya OMS ya kofinirisa yango.
Maladi oyo elimbolami, lolenge ya koyeba maladi, bapandemi mpe lolenge ya kosalisa maladi.
Na lolenge oyo ya kotalela, boyokani ya OMS mpo na pandemi mpe mbongwana na Mibeko ya Bokolongono
ya Mokili Mobimba ezali na ntina monene mpenza.
Oyo esengeli kondimama na likita ya 77 ya Lisanga ya Mokili mobimba ya Bokolongono na Genève,
kobanda mokolo ya 27 Mai kino mokolo ya 1 Yuni 2024.
Bokonzi ya OMS ya kopesa ndimbola esengeli ekomisama ndenge moko na mokili mobimba, etambwisama na mibeko
mpe ezala ya kotosa na makasi mpo na bikolo nyonso.
Na ntango oyo, ezali malamu tókanisa lisusu maloba ya suka ya avoka ya Suisse, Philipp Kruse.
Na lisolo moko na mokolo ya 7 sanza ya mibale 2024 na Lichtenstein, alobaki boye:
"Nalingi te kopesa lisusu mateya mingi, kasi nalingi nde boyeba oyo epalangana kati na bino, ete bokabola
yango, mpe bobandisa masolo kati na bino moko, na baninga na bino mpe na bato oyo boyebi."
Mpe tango likambo oyo ekokoma na esika na yango, elingi koloba na parlement.
– Makambo nalobi awa ezali na esika na yango, mpe ezali kuna nde bakamataka bikateli.