Nā reira, ehara i ngā huaketo. E hiahia ana ahau ki te whakamahi i tēnei wā kia whakahuatia anō, ko ngā wheako i pā ki a mātou.
"Nō reira, e tino pā tonu ana mātou ki ngā huaketo hou, huhua, ā, he rerekē hoki."
Ka taea e mātou tērā. Kāore he take kia āwangawanga.
Nō reira me tino mōhio koe ina whakamataku koe i te tangata, ina whakatūpato rānei koe i a rātou mō
tētahi mate, kia tino mōhio koe he aha tērā mate.
I ētahi wā, he whakamate hoki.
Whakaarohia kei te whakatūpato koe i te hunga mō tētahi huaketo, ā, kua tino ngoikore rātou nā te glyphosate, kua pakaru tō
rātou microbiome, ā, nā reira ka pā ki a rātou ngā tohu mate paitini, ā, kāore rātou e taea te manawanui ki ētahi mea.
Ā, ka mea koe, āe, engari he huaketo kei reira.
Engari kua ngoikorehia ngā tāngata i runga i te pūnaha e tētahi momo paitini. Ka taea hoki tērā.
"E raru ana te hauora i te wāhea?"
Me pēhea koe e mōhio ai?
Ka taea anake te whakatau mēnā kei te tūpono ia mā te whakamātautau PCR. Koinei tā te WHO e kī ana.
E whakamārama ana me pēhea te mōhio ki ngā mōrearea, me ngā mōrearea e noho ana.
He tangata ā rātou puta noa i te ao, ā, ināianei kei te whakauru haere tonu rātou i tēnei puta noa i te ao. Mēnā he āhuatanga hei
kitea, ka tautuhi rātou he aha tērā, ā, ka kīia he monkeypox.
I kīia ēnei kōrero e Dr. Wolfgang Wodarg i tana kauhau i te 23 o Huitanguru 2024 i Reiden, i Huitene.
Ko te taitara o tana whakaaturanga tuatahi i Switzerland: "Ngā mate urutā hei whakakapi
i te manapori – te whakahaere mā te mataku?"
Ko Dr Wodarg he mātanga rongoā ā-roto, he mātanga rongoā manawa, he mātanga rongoā ā-hapori, he tākuta hauora ā-taiao,
ā, i noho ia hei upoko mō tētahi mana hauora mō te wā roa.
I te tau 1991, i whiwhi ia i tētahi pūtea āwhina ako kia ako i te mātai mate urutā i Te Whare Wānanga o Johns Hopkins, i Amerika.
Mai i te tau 1994 ki te tau 2009, he mema ia o te Pāremata mō te SPD i te Bundestag o Tiamana.
Mai i te tau 2011, kua mahi ia hei kaiwhakaako whare wānanga, hei kairangahau hauora, hei kaituhi hoki. Ko tana pukapuka Falsche
Pandemien (Ngā Mate Urutā Hē), i whakaputaina i te tau 2021, ko te nama tuatahi i te rārangi pukapuka hoko nui a SPIEGEL.
Anei i raro e taea ana e koe te mātakitaki i tētahi kohinga kotahi haora o tana whaikōrero rua haora.
Ka whakamārama a Wodarg he aha i kore ai ngā huaketo i hē mō te mate urutā coronavirus i
whakapaetia, engari ko te mana tautuhi a te WHO.
Ehara i ngā huaketo Āe, ināianei ki te mea e whai ake nei.
Nā reira, ehara i ngā huaketo. E hiahia ana ahau ki te whakamahi i tēnei wā kia kī anō
atu ki a koe, ko ngā wheako i pā ki a mātou.
Ngā huaketo, mēnā ka kite koe i tēnei, ngā rererangi maha e rere ana huri noa i te ao i roto i te 24 haora, he wā tēnei.
E tata ana ki te rua rau, ki te toru rau rānei ngā tāngata i ia rererangi, ā, kī tonu rātou katoa i ngā huaketo.
He tekau miriona ngā kaihaerere ia rā e hora ana i ā rātou huaketo puta noa i te ao, ā, kei te whakawhiti mātou i a rātou.
Kua tae rānei koe ki te tirotiro haumarutanga i te taunga rererangi, ā, kua noho tata koe ki a ia i runga i te rererangi?
– Kāore he painga o te kapi kanohi.
Kei konei ngā huaketo, ā, kei te whakawhitia rātou.
Kua pērā tēnei mō ngā tekau tau, ehara i ngā rererangi anake.
He mea noa tērā; kei te puta tonu ngā huaketo hou, ā, kei te panoni tonu rātou, otirā ko ngā huaketo RNA pērā i
ngā korona-huaketo, e panoni tere ana, e haere tonu ana.
Ā, he mea whakakatakata ngā kōrero e kōrerotia ana ki a koe mō ngā kanorau maha.
He pūrākau tēnei i tīpakohia e tētahi i tētahi huarahi.
He mea kua tīpakohia tērā.
He tino ngahere ake te taiao, nā te mea kāore ngā huaketo i horapa whānuitia; e ai ki ngā kōrero, i puta noa i Wuhan anake.
Engari i reira anō ētahi i konei.
I Switzerland, he maha ngā wāhi i kitea ai ngā huaketo, ā, tērā pea he rerekē ētahi.
Ā, nō ngā wāhi katoa rātou, ā, ka horapa tonu i ngā wāhi katoa, ā, ka huri, ka urutau.
Ā, ka mōhio tātou ki ā rātou pūnaha ārai mate katoa.
Ā, he whai wāhi whakangungu whakamīharo ā mātou, hei tauira mā te tūruhi me te ōhanga ā-ao, e
āhei ai ngā tāngata ki te haere puta noa i te ao.
Ko rātou katoa ngā tāngata e rere ana ki reira ia rā.
Ka ako rātou mō ngā huaketo, kāore rātou e mōhio nō hea, nō tētahi moutere i Ahia ki te Rāwhiti.
Hoki mai, i te mākete ika rātou.
Ā muri ake i Wīwī, i kite rātou i ngā pepeke e kai ana te tangata i reira.
Ā, ko ngā pūngāwerewere me ērā atu mea pēnei. He tokomaha ngā tāngata, ā, he tino kī te wāhi.
Ā, he hararei ātaahua tērā, e ai ki a rātou.
Kāore he mea.
Nō reira, e tino pā tonu ana mātou ki ngā huaketo hou, kāore nei i te mōhiotia.
Ka taea e mātou tērā. Kāore he take kia āwangawanga.
Ahumahi pōrangi
Mēnā ka titiro koe ki ngā raraunga mō ngā wā i pāngia ai te hunga e te mate i mua, pērā i tā Peter Doshi i whakaatu nei, ā, kei
a ia he whakarāpopototanga māmā o āna whakairoiro i Der Spiegel.
I tirohia e ia ngā mate mō te mate huaketo i Amerika mai i te tau 1930 ki te tau 2004.
Ā, pērā i tāu e kite nei, i tino heke i muri i te Pakanga o te Ao.
He tino iti noa iho kua toe. Kāore he tokomaha e mate ana ināianei.
Ka mate ngā kaumātua, ā. Me pērā tonu te āhua, nē rā?
Āe, ka mate rātou, ā i ētahi wā ka pā hoki ki a rātou te mate huaketo.
Āe, ā, i ētahi wā, ohorere, i muri i te pakanga, i ngā tau 1960, kia pēnei ai te kī, he aha ēnā huaketo?
Tuatahi, i tīmata koe ki te rapu i a rātou, ā, kātahi ka mōhio kē koe ki te rima, ki te ono rānei o ngā rua
rau e mōhio ana koe ināianei. Ā, ko ērā anake i whakamātauria e koe ka taea te whakamana.
Ā, ka kitea te mate huaketo.
Koia tērā te āhuatanga, nā te mea i aro nui ki a ia.
I mea anō tētahi pea ka taea te whakaputa i tētahi werohanga.
Ā, kātahi ka tirohia e koe, ā, i reira ngā kaitirotiro mate pāwera puta noa i ngā whenua katoa.
E hia ngā mate huaketo influenza i kitea i reira, ā, pērā anō.
Ā, kātahi ka mea rātou he mate pāwera A, he mate pāwera B rānei. Kātahi ka puta anō a HN1, H5 me ērā atu momo iti katoa.
Ā, koia te take me whai koutou i ngā werohanga hou ia tau, nā te mea ka rereke rātou.
Ā, kātahi ka hiahia koe kia whiwhi i te kano anō.
He umanga pōrangi tēnei, nā te mea, āe, kei konei anō tātou me ngā momo hou; me whai rātou i tētahi kano ārai mate
hou mō Omicron, ā, kei te whakarite kē mātou i taua kano.
Ā, katahi… Ā, katahi ka puta te āhuatanga kei reira e rua, e toru rānei i te wā kotahi, ahakoa kotahi anake tāu e rapu ana, ā,
ka whakamātauria, ka kitea he mate hūhū anake, he mate korona anake rānei, hei tauira, kāore koe i tirotiro i ērā atu.
Engari ko te mea pono, i roto i te nuinga o ngā wā, arā, i te 40% o ngā pāwera, e rua ngā huaketo ka taea te whakamauiui i a koe.
I ētahi wā, mēnā e rua ngā huaketo kei a koe, kāore koe e māuiui; engari, mēnā kotahi anake kei a koe.
I ētahi wā, ka whakakaha ngā huaketo e rua i a rātou anō.
Ka whakawhirinaki tēnei ki ngā huaketo ka puta mai me te wā ka puta ai.
Ko te tikanga he tino, tino matatini i konei.
Me whiwhi koe i tētahi tātari rerekētanga mate me tētahi whakamātautau, ahakoa tōna tika, kāore he
painga, otirā kāore te whakamātautau PCR e whai take.
Mēnā e hiahia ana koe ki te aromātai i tērā tūraru, he pai kia tirohia mēnā kei te māuiui ake ngā tāngata i te tikanga.
Ka taea rānei te tautuhi i te mate me te tino mōhio? Koronavīrusi?
Ā, me pēhea koe e whakakore ai i te āheinga kāore ēnei i ētahi atu huaketo?
Me pēhea e taea ai e tētahi te whakatau he mea nā tēnei huaketo ngā tohu, mēnā he whakamātautau
tōna e tino taea ana te kite i te huaketo koronavīra?
Nō reira, ina whakamataku koe i te tangata, ina whakatūpato rānei koe i a rātou mō tētahi mate motuhake, me
tino mōhio koe he aha tērā mate. I ētahi wā he paitini.
Whakaarohia kei te whakatūpato koe i te tangata mō tētahi huaketo, ā, kua tino ngoikore rātou nā te glyphosate, kua pakaru
tō rātou microbiome (ngā ira ora katoa), ā, nā reira ka pā ki a rātou ngā tohu mate
paitini, ā, kāore rātou e manawanui ki ētahi mea.
Ā, ka mea koe, 'āe, engari he huaketo.'
Mā te mahi pēnei, kua ngoikorehia ngā tāngata i runga i tētahi pūnaha mā tētahi momo paitini. Ka taea hoki tērā.
Ehara i te mea he mea nui anake te tātaritanga rerekētanga mō ia tūroro, engari he mea nui hoki mō ngā kairangahau mate urutā.
Āe, ā muri ake ka kite koe i ngā mahi a te Robert Koch Institute; e aroturuki tonu ana
rātou i te tokomaha o ngā keehi mate pāwera.
He 600 ngā whare haumanu e pūrongo ana ia wiki.
Mōku, he maha pēnei. He paerewa motuhake, ā, ka taea e rātou te whakataurite i ngā tau maha,
kia kite mēnā kei te piki, kei te heke rānei.
Ā, ko reira taku i tiro tuatahi ai; he mea tata rite ki tāku i mahi ai me taku hoa wahine a Thomsen.
Ko tēnei tā te Robert Koch Institute e mahi ana ki ngā whare rongoā e 600 puta noa i Tiamana.
Ā, ka titiro au, ka kite – kei konei koe e kite ana i tēnei rārangi, ko te tau 2020 tērā – ā, ohorere i Maehe
ka tau te aukatinga, kāore he tangata i māuiui anō, e kaha ana te pāwera, ā, kāore he tangata i māuiui.
Ā, i miharo ahau.
Kei te mōhio au he aha i heke ai, nā te mea kāore he tangata i haere ki te tari rongoā a te tākuta ināianei.
Me mau koe i tētahi kapi ihu, ā, me whakamātauria koe; ā, i kī ētahi, "kāo", nā te mea ināianei e whakapono ana rātou ki
ahau, nō reira kāore au e hiahia ana i tētahi tuhipoka māuiui, ā, kāore au e hiahia ana ki te haere ki te tākuta.
Ā, i te wā i pāngia ai rātou e te mate huaketo, koia tērā te huarahi i whakamahia e rātou hei whakaora.
Ā, i haere tonu tērā i te tau i muri mai.
Koinei te tau 2021 – kāore he mea, tūturu kāore he mea, kāore rawa he mea i te tau katoa.
Kāore i puta he wā mate urutā.
Āe, i whakaaro tonu au ka tino raru tētahi mate urutā pēnei, ā, ka taumaha ngā hōhipera. Engari kāore i pērā. Kāore aku
raraunga i te ringa, engari tērā pea kua mōhio koe i whakaitihia e ngā hōhipera te maha o ngā moenga i tēnei wā.
Ko te whakamātautau PCR te kī ki te mate urutā (Haina)
Ā, nō Haina tērā. Ko tērā te mea i whakapūmau i ahau i taku tirotiro ki te CDC o Haina i te tīmatanga o
Poutū-te-rangi. He aha ngā raraunga e wātea ana i reira?
Ā, ko ēnā ngā take, ko ēnā ngā whakamātautau PCR i puta ai he hua pai.
Ā, ka kite koe, i te tuatahi he torutoru mano anake ngā keehi ia rā.
Ā, i te 1 o Poutū-te-rangi, ka taka ohorere i runga i te whakahau.
Kua mutu te mate urutā i Haina. I whakaweto noa rātou i a ia.
Me whakaaro ki ngā rererangi, me whakaaro ki te tokomaha o te hunga; kī tonu te wāhi katoa i te hunga.
He huaketo ā rātou. I whakamutu noa rātou i te mate urutā i te pō kotahi, ā, ērā atu mea pēnei.
Kāore rātou i whakamātautau anō i a ia. Kua ngaro ia.
Ka taea e mātou anō te mahi i tērā.
Ā, kua tautuhia tēnei mate.
Ā, ko tērā te mea i mahia e te WHO i mua i tōna tīmatanga, i te tau 2019.
I tautuhia e rātou te mate i runga i te waehere ICD.
Ko tērā tā te WHO e taea ana.
Ka taea e ia te whakamārama i ngā tātaritanga.
Ko te tikanga o te kupu 'define' he whakanoho i tētahi pa ki tētahi mea; ko ngā mea katoa kei roto he mea nōna.
Ko tērā tētahi whakamārama.
Ā, i tautuhia e rātou i tērā āhua, ā, ka mea rātou, 'Anei a Covid-19. Koinei te huaketo mōrearea hou nō Wuhan.'
Ā, ka taea e koe te tautuhi i tērā mā tētahi whakamātautau.
Koinei te whakamātautau PCR a Mr Drosten.
Kua tuhia hoki e mātou tērā.
Ā, mēnā ka whakaatu he pai, he Covid-19 tērā. Ā, kei reira hoki ngā take kāore he tohu.
Ko te tikanga he hauora ngā tāngata, engari he pai te whakamātautau.
Ā, kātahi ka whai rātou i tētahi tātaritanga tuarua.
Arā, kāore i tautuhia te huaketo Covid-19.
Kāore anō rātou kia whakamātauria kia pai mō te PCR.
Ko ēnei ngā tāngata i whakapā ki tētahi i whakamātauria mā te PCR, ā, i pāngia rātou e te makariri.
Nā reira, me whai tohu ā rātou, ā, me whakapā rānei rātou ki tētahi i whakamātauria mā te PCR, ā, i puta he hua whakamana.
He Covid-19 anō hoki tērā. Nā te mea i tohua ki tētahi nama ICD rerekē, he paku rerekē, arā ko te 7.2. Āe,
ā, i hono tonu ēnei mea e rua ki te whakamātautau PCR.
Mēnā he Covid, koinei te whakamātautau PCR.
Ā, i a mātou e kōrero ana mō te Covid roa, te Covid muri rānei, kei te tohu mātou ki ngā tāngata e māuiui ana i muri i tō
rātou kitenga he kotahi o ēnei āhuatanga e rua i tētahi wā.
Ko ēnei kāore rawa he tikanga. Ehara i te mea whai take.
Ngā tāngata i pāngia e te mate ngenge mauroa.
Engari ko wai i whai hua whakamātautau PCR i waenga i reira. Koia tērā ināianei te Covid roa.
Ā, otirā, i tua atu i te mea i waihangatia e rātou te Long Covid hei huna i ngā pānga taha o ēnei werohanga.
Koinei te mahi matua.
He tangata whakamīharo tēnei, ko Kary B. Mullis. Ko ia te kaihanga o te whakamātautau PCR.
Tekau mā rua, tekau mā whā, toru, rua, kotahi, tekau mā rua, tekau mā whā, toru, rua, kotahi
Nō reira, e ai ki a ia, mā te whakamātautau PCR ka kitea e koe he aha rānei i roto i
tētahi tangata, mēnā kei reira he pūtau matū.
Ā, kei roto i a tātou ngā pūhui mai i ngā momo mea katoa.
Kei te mōhio koe kei te tuku koe i ngā huakita tetanus i roto i ōu paru? Nō te tokomaha o te hunga, kāore koe
e taea te whakawhirinaki ki te haere ki te wharepaku.
Nō mua, i tirotiro au i ngā tipu maimoatanga paru wai. Hei kaimahi hauora tūmatanui, me tirotiro hoki
koe i ngā puna wai inu me ngā tipu maimoatanga paru wai kia mahi tika ai, kia kore ai e kakā.
Ā muri ake, ka ine tētahi tangata i te nui o te salmonella kei roto i ngā wai para o te whare maimoatanga para.
He nui rawa tērā, nō reira i whakaaro ahau kāore koe e kauhoe ki reira mō te neke atu i te
tekau meneti. Ki te kore, ka pā he huaketo ki a koe.
Mā ēnei paerewa koe e ngana ana ki te whakatika i a koe anō, ā, ko ngā mea e rapu ana koe, ko ēnei anake ka kitea e koe.
Ā, ko ērā atu mea, pērā i te tētani, kāore he tangata e tirotiro ana i tērā ināianei;
ka taea e rātou te whakahoki mai anō i tērā.
Ka taea tonu e rātou te whai hua i tēnei, engari kaua e kī atu ki a rātou.
Engari, ānei, ka kitea e koe te maha o ngā whakamātautau. Koinei te wā i tīmata ai i te tīmatanga o te tau 2020, i te nui haere
tonu o ngā whakamātautau i mahia. Ko ngā pae kikorangi nei e tohu ana i ngā whakamātautau, ā, ohorere, he maha rawa atu ēnei.
I tētahi wā, i hanga e rātou he maha ki konei.
I te ngahuru o te tau 2020 tērā, i whakamātauria ai rātou i ngā whare kaumātua me ngā wāhi katoa, ā, ka tukuna ngā kaimahi ki te
kāinga, ka waiho ngā kaumātua kāore he tiaki. I mutu rātou ki te hōhipera, ka whakaurua he ngongo manawa i te wā e waru
tekau ō rātou tau, ka rongoāhia ki te Remdesivir, ka whakamatea, kia kite ai mātou i ngā hunga mate Covid-19.
Ko te whero i te kurupae, koinei te paemahana i konei, koinei te ōrau o ngā whakamātautau pai.
I te tīmatanga, he tino teitei.
Kāore he mea i konei i te raumati.
I whakamātauria rātou i te taunga rererangi, engari kāore i puta he hua. Anei.
Ā, ka tīmata, ka piki te ōrau, ka eke ki te 10% pea i konei, ā, i reira, he 10% pea o ngā whakamātautau i puta he hua pai.
He nui rawa tērā, arā, e ai ki te maha o ngā whakamātautau.
Tirohia, kua tata mai nei, ā, kua tata mai hoki; āe, ko te 1.5 miriona whakamātautau ia wiki kua mahia i Tiamana.
Ko ēnā ngā tatauranga, nē rā? Ko ēnā ngā tatauranga; i konei i whakahaerehia ngā whakamātautau 2.5 miriona i muri
mai, ā, i Aperira 2022, 2.5 miriona whakamātautau ia wiki.
Ā, tirohia he tokomaha ngā hua whakamātau i puta he pai.
I tae ki te 50% i puta he hua pai i muri mai.
He tino pōrangi, he tino koretake.
Ehara i te mea he whakapau rawa anake, engari he whakaiti i te mātauranga o te katoa o te taupori.
Ā, kei a mātou ngā whare rangahau e tino mōhio ana.
Kei a mātou te Paul Ehrlich Institute, kei a mātou te Robert Koch Institute, me ngā tāngata mātau i ngā whare wānanga.
He aha i noho puku ai rātou mō tērā pōrohe?
Engari he aha tā mātou i wheako ai?
I muri iho, ka rapu au i tētahi atu mea.
I tirotiro au i te utu, ā, ka tae mai ngā ratonga ohotata, ko ngā tāngata rama kikorangi, i
reira kē i aua tau, i te tau rua mano tekau mā tahi.
Ka kitea e koe ēnei rārangi pōrokaru, rārangi pakari rānei; ko te rārangi pakari nō te tau
2021, ko ērā atu nō ngā tau e rua i mua i tērā.
Ānei ngā take manawa e whakatau ana mēnā ka tukuna koe ki te tari ohorere hei take ohorere nā tētahi mate manawa.
Ā, kua tatau ngā peti.
Ko ēnei ngā whakahaere e tohatoha ana puta noa i Tiamana.
I taua wā, e ono noa ngā wāhi pēnei i tuhia ai ēnei mahi ohorere.
Ā, ināianei, he maha ake anō.
Ka kitea e koe kāore he panoni hei kite.
Kāore he take ngā mate manawa, he aha anō tērā – he aha anō tērā, te huaketo korona?
E ai ki te kī, he huaketo manawa tēnei.
Kāore he mea hei kite, nō reira i whakaaro au. Ā, he aha tērā?
Ā muri ake, ka tirotiro anō au: me pēhea ngā mīhana kē?
Ko ēnei ngā take o te pūnaha toto-ngakau i uru ai ki te hōhipera mō ngā ohorere, arā, ngā raruraru o te pūnaha toto-ngakau.
Ā, ohorere ka kite koe, e taurite ana ki tēnei kei raro nei – nāku anō i mahi tēnei, i whakanoho au i ēnei kotahi i muri i
tētahi – ko ēnei mea e rua, kua whakakotahitia tika i te wā.
Ā, ko tērā te wā tuatahi ka kite koe i tēnei rārangi kerei.
Me whakaatu e au tēnei.
Tirohia, kei reira tētahi.
Ko ēnei ngā tāngata i whiwhi i te werohanga tuatahi.
Ānei rā ngā tāngata i whiwhi i te werohanga tuarua.
Ānei, inā koa i te tīmatanga o te werohanga tuarua, engari kua kitea kē i konei, ka piki ohorere tēnei rārangi ki tētahi taumata
tino rerekē, neke atu i te rua ngā wā te maha o ngā sireni nā ngā raruraru o te manawa me ngā toto, i te wā
kotahi tonu me te tuku o ēnei matū RNA, arā, tēnei rongoā ira.
Kāore rātou i māuiui rawa. Kāore e taea e koe te rongoā i ngā tāngata māuiui – tēnei whakamate.
Ā, ka hāngai anō hoki tēnei ki ngā mate ā-roro e noho ana.
Anei anō hoki ka kitea e koe i pēhea i piki ohorere, ā, i tino nui hoki, nā ngā pāhekeheke me ngā
mate ā-roro i pā: i mōremore ngā tāngata, ā, ērā atu.
I piki tērā i te wā kotahi me ngā werohanga. I tino whakamataku ahau i taua wā.
I kite au i tērā i te tīmatanga tonu.
I te wā tata ki te rua tekau mā tahi tau, i wātea ai ngā raraunga.
Ā, nā tērā i tino mārama ai au ka paitini ngā werohanga.
Mate nui atu
Āianei, kei reira ētahi aromatawai e whakaatu ana i te nui o te mate tāpiri, kāore rawa e whakawhirinaki ki tētahi tātaritanga
mate. I tiro noa rātou ki te tokomaha o te hunga i mate.
I te pakeke haere o te taupori, ka mate āta tōtika ake ngā tāngata.
Ka nohinohi ake te taupori, ka iti ake ngā tāngata e mate ana.
Ā, kāore e taea e te hunga kua mate kotahi te mate anō.
Ko ēnei mea, e mōhio ana koe tūturu.
Me whakaata tērā i ngā tātaitanga.
Mēnā e hiahia ana koe ki te aromātai i tēnei mā te mātai mate urutā, me taurite ki te
pakeke. Ā, nā Cooper i mahi tēnei i tino pai.
Ā, ka kite ia, i konei e ai ki ngā rōpū tau, kāore he mea i pā ki ngā tamariki i konei i te rautau rua tekau mā tahi.
Engari i waenga i ngā rangatahi tekau mā rima tau te pakeke, ohorere, kāore he mea i konei; i puta he
hekenga i te reiti mate i ngā tau o te mate urutā.
Engari i te wā e heke haere ana te mate urutā, ka mate ohorere rātou.
Ā, i mate ngā rangatahi i konei.
Ko te reiti mate taapiri 8% i waenga i te hunga 40 ki te 49 tau te pakeke.
He nui rawa tērā. He tino whakamīharo tērā.
Ā, kātahi ka mate tētahi rōpū tau, kāore au e mōhio he aha.
Kāore a Mr Cooper e taea te whakamārama i tērā anō, kāore au e mōhio.
Kāore i mate auau ngā tāngata i waenga i te 50 me te 59 tau.
Ahakoa mēnā he rōpū i tino angitu ki te karo i te werohanga, kāore au e mōhio.
Ā, kei konei tonu te haere tonu. I te tau 2022, i kino ake te āhuatanga, ā, i tino taumaha rawa ki ngā
taitamariki, me te 10% te reiti mate tāpiri i waenga i ngā taitamariki o ngā rōpū e toru katoa.
Ā muri ake nei, mō te hunga e 70 tau te pakeke, me runga ake hoki.
He mea tino whakamataku tērā.
He nui rawa tērā. Ā, he raraunga tino pono tērā.
Te reiti mate whānui; kāore tēnei e tohu ana i te take o te mate.
Ahakoa kāore rātou i mate i te tau o te mate urutā, i taua wā i hoatu ngā werohanga ki te nuinga o te taupori—neke atu i
te 80%—rua, toru rānei ngā wā; ko tērā te wā i mate ai rātou.
Ā, ki taku whakaaro, kua ranea tērā. Koia rā te take me tango tonu ēnei werohanga i te mākete. He nui ake te tere.
I te wā tonu i puta ai ngā pānga taha tuatahi ki VAERS, ā, i kitea mārama hoki i Amerika, me kī rātou kia mutu
tonu, ā, i mua ake, i te wā i taea tonu ai e mātou te whakawhirinaki ki ngā mana whakahaere, ko taku tūmanako.
Ā, kāore rātou i mahi pēnei.
He mea whakarite tērā.
Kāore he huarahi kē hei whakamārama i tēnei.
Mehemea kua whakaritea e tētahi kia kore ai e tiakina ngā tāngata.
He tangata i whai whakaaro kino ki ngā tāngata.
Āe, koia tērā tā mātou i kī ai he mate urutā...
Anei ka kitea anō e koe te mea katoa i te raupapa wā. Anei ka kitea e koe ngā rangatahi.
He iti ake ngā tāngata i mate i te tikanga.
Anei anō hoki, ahakoa tae noa ki te 30, kāore he mea e puta.
Ā, i konei, i tīmata ai, i tīmata hoki i waenga i ngā rangatahi e nui ana te mate.
Ānei, he nui noa atu ngā mate i taua wā i patua ai ngā tāngata i ngā whare tiaki kaumātua me ngā hōhipera.
Ko ngā kaumātua anake i toe. Ehara tēnei i te āhua noa o tētahi mate urutā; i ētahi wā ko ngā
rangatahi anake, i ētahi wā ko ngā kaumātua anake.
Me whakatau koe i ngā mea maha: me pēhea, ā, ko wai hoki e hiahia ana koe ki te patu i konei. Kāore e taea tērā.
Nā reira, kāore rawa i hāngai.
Kāore au e hiahia ana ki tērā ināianei. He tino pōrangi tēnei.
Koinei te whakaahua e tuhi nei ngā kairangahau huaketo mō mātou: kei reira a Wuhan, te mea mōrearea.
Ā, ka mea te haurua o te hapori me te pūtaiao: Nō te taiwhanga rangahau tērā.
E ai ki a rātou, i ahu mai te tātaritanga i te mākete ika.
Kāore he mea i tae mai, kāore rawa he mea. I tae mai ngā whakamātautau.
Kāore he huaketo mōrearea i horapa, kāore rawa.
Ā, he kōrero teka tēnei mō te ivermectin me te hydroxychloroquine, he whakararu noa iho.
Kāore anō mātou kia hiahiatia tērā mō tētahi momo mate huaketo.
Me ngā tāngata i whakamahia, ā, i muri iho ka mea, "Engari i whakaora mātou i ngā tāngata mā te ivermectin."
Kāore rātou i mahi i tētahi tātari rerekētanga kia kitea ai he aha atu pea kei reira.
Kāo! Kāore he huaketo hou.
Ā, nā J.J. Couey, he kaipūtaiao koiora, i whakaatu tēnei i te tino ātaahua rawa.
Ānei anō hoki, i reira ētahi Hapanihi tino kaha mahi.
Ka mea rātou i muri mai: Āe, tirohia, he aha ngā kōwhiringa?
Ā, ka tiro rātou, ā, he tino āta rātou – ka tirotiro rātou i ngā mea katoa: kei hea ngā huaketo, he aha ngā momo, me ērā atu.
Ka titiro rātou ki a rātou anō: He pēhea rā rātou i rerekē ai i ngā raupapa, i ngā momo rereke i puta mai?
Ā, ka titiro rātou: Aue, he rerekē tērā.
Kāore anō tēnei kia puta i roto i te taiao i mua, tēnei … me pēhea e taea ai tēnei? E hāngai ana tēnei.
I kitea e rātou kāore te hanganga o ētahi o ngā tauira Omicron i puta mai i te whanaketanga o te ira.
I mea rātou kāore ēnei momo pūnaha e puta i te whanaketanga.
Ā, i mea anō hoki rātou i kitea kē ngā momo Omicron puta noa i te tau 2020.
Ehara hoki tērā i te mea e hāngai ana ki te pūrākau e whāngaihia ana ki a mātou.
Ā, ko te whakatau: i ahu mai ngā momo rerekē mā tētahi pūnaha tino hou, kāore e taea te
whakamārama mā ngā mōhiotanga koiora o nāianei.
I mea rātou kāore anō he mea pēnei i tēnei e kitea ana i te taiao.
Ā, i whakapau kaha rawa rātou ki tērā.
He mahi whakamīharo tēnei, he nui ngā taipitopito.
Ā, he maha, he maha ngā whārangi e tino pai ana ki te whakapūmau i tēnei, i runga i te āhua tino māhaki.
Ā, mēnā ka titiro koe, he hononga āku ki ngā kairangahau huaketo me ētahi atu e mahi ana i te koiora pūtau-iti.
Ā, e mōhio ana rātou he tino kore pumau te RNA me ngā huaketo RNA.
He tauira pai tō Couey hei whakamārama i tēnei.
Ka mea ia, mēnā e hiahia ana koe ki te whakapiki i tētahi mea, me hanga he kape o taua mea; ā, mō te RNA, he rite ki te whai kāsiti
puoro, ā, ki te kape i taua kāsiti ki tētahi atu kāsiti puoro.
Nō reira, he paku haruru.
Ā, mēnā ka tārua anō koe i ēnei waiata, ka nui ake te haruru.
Ā, mēnā ka kape anō koe i a rātou, kāore e tino rangona e koe te puoro.
Ka pērā anō ki ngā huaketo RNA.
Kāore e taea e koe te whakamua i ēnei mea kia kore rawa e whakarerekē, engari ka taea te mahi tere rawa.
Me whakaaro ki ngā tekau miriona manuhiri e eke ana i ngā rererangi ia rā, pēnei rānei. He mea pōrangi
tēnei kōrero kua kōrerotia mai ki a mātou mō te horapa me te panonitanga o tēnei huaketo.
Ā, ka kitea e koe he rerekētanga. Kāore tērā e mahi.
Engari, me pēhea koe e whakarite ai kia kitea ēnei momo puta noa i te ao?
Ka mahia tēnei mā te whakamahi i tētahi tikanga motuhake hei kohi i ēnei wāhanga iti, kei roto i tēnei
huaketo he 30,000 ngā nukleotīda, ā, ka whakakotahitia.
I runga noa iho i te rorohiko i Wuhan rātou. Ko reira i whai ai rātou.
I reira tētahi raupapa i roto i te rorohiko.
I roto i reira he mea mōrearea, he raupapa mōrearea. Ā, i whai rātou i ēnei.
Ā muri iho, i kohi koe i tētahi mea i te taiao, i whakarite ai, ā, i whakaputa ai i te RNA.
Ā, i te mea ka huri wawe rawa, mehemea e hiahia ana koe ki te tiaki i a ia ināianei, me tārua tōna DNA. Me tuhi anō koe i a ia.
Me hanga e koe te RNA mai i te tā o te tā mō te pūtirotiro, ā, me hanga hoki e koe te tā mō te pūtirotiro.
Ā, ka piri tonu te tā.
E mōhio ana koe, kua kitea te DNA o te mammoth i roto i te hukapapa.
Ā muri iho, ka whakamātau anō rātou ki te whakamahi i ngā arewhana, ki te whakamahi
anō rānei i a rātou mō te whakatipu uri.
Nō reira, he tino pumau tēnei DNA.
Ā, i whakamārama a Couey mā te kī he rite te DNA ki te kape i ngā kōpae CD.
He tino rite rātou. He tino rite ngā kape matihiko.
Ā, ka roa rātou mō tētahi wā.
Engari, i a koe e kape ana i te kaseti, ka piki haere tonu te haruru.
Koinei te RNA.
Ā, koia te take kāore e taea te tuku i te RNA, ahakoa ngā huaketo RNA hangarua i hangaia i te taiwhanga, kia whai pae pānga,
kia ora mō te wā roa, me te kore e pāngia e ngā panonitanga nui.
Ā, i roto i te whanaketanga, kei te anga whakamua te whanaketanga o ngā huaketo ki te urutau pai ake ki ā rātou manuhiri.
Ko te tikanga, he pōrangi te huaketo e patu ana i tōna kaiārahi, ā, kāore he tūmanako kia ora.
Ko ngā huaketo anake e tuku ana kia ora tātou, kia kore ai e kitea e tātou kei roto i ā tātou kāinga, ka taea te whānui
whakamīharo puta noa i ngā wāhi katoa. Ā, i ngā rererangi, i ngā tereina, ā, i konei hoki, ka taea e
koe te hora i ngā huaketo puta noa i ngā wāhi katoa.
Ko tērā tētahi mea e whakarite ana i ā rātou tūponotanga kia ora.
Kei te mōhio koe, he 30 tiriona ngā pūtau o tō tinana. He 30 tiriona te toharite, ā, he nui ake
pea i ētahi wā, engari kei roto i aua pūtau tō ira.
Ko ēnei ō pūtau, ko koe tēnei. Koinei te huarahi ka taea ai koe te tautuhi.
Ā, kei a koe hoki e 39 tiriona atu ngā pūtau ora iti e noho ana i tō puku, i tō kiri, me ngā wāhi katoa o ō paparanga makuku.
He tino... ka kite koe i tētahi āhua whenua e rere noa ana te taiao.
Ā, he mea nui katoa ēnei huakita iti. He mahi motuhake ā rātou.
Ko rātou te take i riro ai koe hei koe.
Kei roto i tō ira ngā huakita. Kua whakaurua ā rātou raupapa ira ki tō ira, nā ngā huaketo, nā ngā retrovirusi. Kua whakaurua
ēnei. Ā, koinei te huarahi i whanake ai te tangata i te tuatahi.
I reira ētahi huaketo i whakarite kia kore mātou e hiahiatia kia whakaputa hēki.
Nō reira, ka puta tēnei whanaketanga, tēnei whanaketanga ā-ira, mā te whakawhiti pārongo ira mai i tētahi kararehe ora ki
tētahi atu. Ā, ko te mea pai, kei te kōrerorero tēnei mō te noho o ngā huaketo, kāore rānei. Ki ahau nei, he āwangawanga tēnei.
I tētahi wā, i kitea e ētahi tāngata tētahi mea i tapaina e rātou ko ngā huakita. He momo kanorau anō tērā. I muri mai,
i whai rātou i ngā rōpū iti. I muri iho, i kī ētahi tāngata he mea kāore e kitea i raro i te mīkroskopu.
Engari ka whakaparahako tonu i a koe; ka kitea hoki i roto i te wai. Ā, ka kitea hoki ngā mea iti pēnei i ngā wāhi
katoa o te taiao. I muri mai, i kitea rātou i raro i te mīkroskopu hiko, ā, i tapaina ko ngā huaketo.
I muri iho, i kitea i roto i te tinana ētahi mea ōrite, tata tonu ki te mea kotahi.
Ā, ka mea ētahi, ehara ēnei i ngā huaketo; i mua he huaketo ēnei, ā, kei reira tonu rātou. Kua kīia ēnei
ko ngā exosomes. He tata tonu te rite o ā rātou āhua.
Kei roto hoki i a ia ngā pārongo ira, ā, i ētahi wā he pūmua.
Ko te tikanga, i roto i te taiao ora, kāore e taea te whakaiti i tōna kanorau; he kī tino hira tēnei:
kāore e taea te whakaiti i te kanorau o te taiao.
Ā, ka whakaiti tonu te pūtaiao. Ka tautuhi tonu ia i ngā mea. Ka mea ia, ko tēnei tērā, ko tērā tēnei.
Ā, ka whakatairitehia, ā, kua huri anō tēnei whakamārama i ngā wā maha i roto i te pūtaiao.
Ka kore e taea te whakamahi i a rātou i tētahi wā.
Ā, e tino whakapono ana au kāore e hira anō te whakamārama o ngā huakita me ngā huaketo
i roto i ngā rua tekau tau e heke mai nei.
Nō te mea kua mōhio ake mātou.
E mōhio ana mātou, mā ngā mea iti, kei te piki haere te paku o tō mātou mātauranga.
Kei te ako haere tonu mātou mō ngā mōlekura tino iti rawa e whai wāhi ana ki konei.
Ā, koia rā te tikanga me whakaae anō tātou ki te huarahi hei whakahaere i tēnei.
Me pēhea tā tātou kōrero mō tēnei.
Ā, kei reira ngā ingoa kia taea ai e tātou te kōrero mō tēnei.
Ā, ko tētahi o ēnei ingoa kua whanake i roto i te hītori, ko te ingoa 'virus'.
Mēnā he tangata e kī ana kāore ngā huaketo e noho ana, me whakarite rātou kia whai kupu hou tātou hei
whakawhiti kōrero whai whakaaro, ā, kia whakaaetia e tātou.
I ētahi wā, ka roa tēnei tukanga.
Āe, ā, ko ēnā ngā ariā taiwhanga. Ngā mate urutā i ahu mai i ngā taiwhanga. 309 ngā take i puta ai he mea i ngā taiwhanga i
roto i ngā rua tekau tau kua pahure. Nō reira, kāore he mea.
Ko te nuinga o rātou he huakita hoki, i ngā whare kararehe, arā, i ngā taiwhanga rangahau kararehe.
Ā, i puta tētahi mea i te taiwhanga rangahau i ngā wā e tekau mā ono. I whiwhi hoki te whānau i tētahi mea. Rānei i
puta he pakarutanga iti nā te mea i pokepokea te wai, rānei.
Engari he tino herea ēnei mea katoa.
Kāore he kino i pā.
Koinei te rārangi ā-ture, i whakaputaina i The Lancet, o ēnei huaketo tino rerekē, i
peke atu i te iti o ngā huinga i tētahi wā.
Nō reira, ko tēnei kōrero katoa mō ngā taiwhanga rangahau, mō te ahu mai i ngā taiwhanga rangahau, mō te ahu
mai i ngā mākete ika, he mea katoa hei whakararuraru i a tātou. He kōrero noa iho katoa.
Kia wareware
Ā, ko ngā tāngata e kōrero ana ki a koe i ēnei pūrākau, kei te ngana rātou ki te tinihanga i a koe.
Kaua e whakapono ki a rātou.
Ko Covid-19 tērā, e Mr Wodarg, me pēhea koe e whakakore ai i tērā?
Kāore rānei koe i kite i ngā mea i tupu i te raki o Itari?
Ā, ko ngā kōpaki i Niu Ioka i tanumia e ia ki reira... He tino mea tēnā, he tokomaha ngā tāngata i mate.
Kāore e taea e koe te whakakore noa i tēnei. He tino mōrearea.
Āe, kua mate ētahi tāngata i te raki o Itari. Engari i mate ake rātou i ngā tau 2017 me 2018.
I roto i ēnei hōhipera anō.
Ā, i roto i te niupepa o Milan, i kitea e au ngā pūrongo e pā ana ki te tino kino o ngā
āhuatanga, me te tino taumaha o ngā kaimahi.
Ngā pūrākau anō anō puta noa.
Tērā pea i ahu mai ngā whakaahua i te tau 2017/2018, nā te mea he tino whakamīharo ake i ēnei o nāianei.
Engari, ko te mea e tino taumaha ana ngā tāngata kei ngā wāhanga tiaki kaha, ā, ka taea e au te whakau i
tēnei, hei māngai kaimahi i tētahi hōhipera i Hamburg.
Hei kaimahi hōhipera, kua roa mātou e amuamu ana me nui ake ngā kaimahi. Kua taumaha rawa ki a mātou.
Ā, kei te takoto ngā tāngata i ngā koridō me ērā atu wāhi.
I tētahi wā, i tae mai tētahi seneta ki te toro mai ki a mātou.
Ehara i te Seneta Hauora o Hamburg, engari he tangata kē.
Ā, he mea tōna, ā, kātahi ka takoto ia i reira me mātou.
Ā, i waiho e mātou kia takoto i te huarahi mō te wā roa.
Āe, he aha i puta i taua wā i mataku rawa ai mātou i ēnei whakaahua?
I New York tērā, ā, i āhua whakatumatuma.
Ko ēnei tūturu ngā tūpāpaku i ngā hōhipera.
I tū mai i te 16 o Poutū-te-rangi ki te 20 o Haratua. He tino poto.
He tokomaha ngā tāngata i mate. He tino tokomaha.
He aha ai? He aha i puta i reira?
Ā, he take mō tērā.
I kitea kua whiwhi te hunga i te maimoatanga kino. He tino kino rawa atu, tūturu.
I reira he mahere rongoā me whai e rātou.
Nā te Covid-19, me mahi koe i tēnei me tērā.
Ā, i reira ētahi rongoā kāore i whai hua, he paitini.
I puta hoki he nui rawa o te hāurokīklorokīni.
Kāore e taea e tētahi tangata hauora te manawanui ki tērā.
I hoatu e rātou ki ahau te tekau ngā wā o te rahinga rongoā.
Ā, ka mutu noa iho te manawa.
Rānei, mēnā ka hoatu te hydroxychloroquine ki tētahi tangata e pāngia ana e te favism, nā te mea kāore ia i
whānau mai me te pūmua e hiahiatia ana, ka pahū ngā pūtau toto, ā, kāore e taea e ia te manawa.
I hokona ēnei mea katoa hei Covid-19.
Ā muri iho, i whakamāmā tonu rātou i ngā manawa o ngā tāngata, ā, i whakanoho rātou ki ngā pūnaha hā.
Nā te mea me mahi koe.
Me whakarato tonu te whakawhāngai hau, i te tere rawa e taea ana.
Ka taea te whakaora i a rātou, i mea ai rātou.
Ā muri iho ka hoatu ki a rātou te midazolam, ka werohia rātou ki ngā rongoā whakangāwari, e whakaiti ana hoki i te
manawa, arā kāore rātou e taea te manawa mā rātou anō, ā, ka whakauruhia he ngongo manawa ki roto i ō rātou ngutu.
Ā, ko te tangata kua whakauruhia he ngongo manawa, kei te tino mōrearea kē ia.
He āhuatanga uaua tēnei ina ka whakauruhia rātou ki te ngongo manawa mō te wā roa.
He tūraru anake tērā.
Ko te mea i mate ai ētahi tāngata nā ēnei tikanga he whakamārama pai, otirā, me whakaaro
koe kāore i pērā i San Francisco i taua wā.
He aha i kore ai he mate urutā?
Rānei i Florida, kāore he mea tino noa i reira anō.
I te ngahuru, ka āhua rite ki te mea kua whakawātea hoki e rātou ngā whare reti i Florida.
Ā muri ake, ko tērā te rārangi tuarua, koinei te tīmatanga o ngā werohanga.
Ā, ka kite koe kua tino ruarua ake ngā tāngata i Niu Ioka.
Rānei kua riro i a rātou ērā atu puranga, kāore au e mōhio.
Ā, ko te hunga i San Francisco, kua pā ki a rātou he nui rawa ngā mamae i reira.
Nā reira ka kite koe ko ēnei ngā tatauranga mate ā-ture o Amerika, arā ko te reiti mate katoa.
Ehara i te mea e pā ana ki te tautuhi mate.
Anei tētahi mea mō te hydroxychloroquine; i kitea e au he pukapuka mōna.
Te mate i runga i ō ake tikanga mā te hīdroksīklorokīni.
He matū tēnei e taea ai te whakamahi hei whakamomori, i te rahinga i hoatu i reira.
I runga ipurangi, he kitenga ohorere.
Kua inu au i te hydroxychloroquine. He aratohu tēnei mō te hunga e hiahia ana ki te whakamate i a rātou anō.
Ā, koirā tā rātou i tūtohu ai, ā-ture, mō ēnei rangahau i konei.
Nā Chris Whitty i mahi tērā.
Te Kaiāwhina Hauora ā-Motu o Ingarangi, te kaitohutohu a te kāwanatanga, i mea me mahi rātou i tērā.
Kua tautuhia te rahinga rongoā.
I hē ia, mēnā kāore ia i whakawhiwhia ki tētahi rongoā rerekē. Nō reira, he pūrākau tino pōrangi, tino
pōrangi. I patu rātou i ngā tāngata kia mataku ai mātou.
Ko wai
Ināianei, tere, ko te WHO. E mōhio ana koutou katoa, he pokanoa tōna, ā, ka whiwhi pūtea ia i ngā kaitautoko tūmataiti.
Engari he tino hira te WHO, nā te mea kei a ia te mana ki te tautuhi kupu.
Kei a mātou ngā mea i kōrero atu ai au ki a koe mō ngā ICD, ā, e huri noa ana i te ao katoa. He waehere ngā ICD.
Mēnā e hiahia ana koe ki te tuku pire hei tākuta, hei hōhipera rānei, me tuhi koe i te nama ICD.
Ko te tikanga me whakarōpūhia te mate i runga i ngā paearu a te WHO.
Ā, kātahi ka tautuhi ia i te ohorere.
Ko tā Mr Ghebreyesus, e kī ana ia he pheic.
Ka kīia tērā he Ohotata Hauora ā-Iwi ā-Ao e Whakamataku Ana.
Ko Pheic te āhua e whakahua ai.
Ā, ka tautuhia hoki e rātou; i hiahia rātou ki te tautuhi i te ārai mate. I mea rātou, ka taea anake mā te werohanga.
Ka taea anake te whakatutuki i te ārai ā-hapori mā te werohanga.
Rānei ka mea rātou, āhea te putanga o te mate?
Ka raru te hauora i tehea wā?
Me pēhea koe e mōhio ai?
Ka taea anake te whakatau mēnā kei te tūpono ia mā te whakamātautau PCR.
Ko tā te WHO. E tautuhi ana me pēhea te mōhio ki ngā mōrearea, me ngā mōrearea e noho ana.
He tangata ā rātou puta noa i ngā wāhi katoa, ā, kei te tāuta rātou i a ia puta noa i ngā wāhi katoa ināianei.
Ā, mēnā he mea hei kite, ā, ka tautuhia e rātou, ko monkeypox tērā.
Ngā pūpū i runga i te hope me tētahi whakamātautau PCR whai hua: monkeypox.
Kua mahia tonu e rātou tērā.
Kua mahia e rātou tēnei i mua; e tautokohia ana rātou e te umanga rongoā.
Ā muri iho, i whakaitia e rātou ngā uara kōlesterol, i whakaitia te here mai i te 240
mirigiramu ki te 200 mirigiramu ia dēkīlitara.
Ā, kātahi ka whai rātou i te 86% atu o ngā tūroro e hiahia ana ki te rongoā.
He tino whai tikanga.
Āe, kua roa rātou e mahi ana i tēnei mō te umanga rongoā mā te whakarite paerewa – nā te mea, hei kī, nā mātou rātou i
whakahau. Me kotahi tonu te āhua, e ai ki te WHO – kua riro ki a rātou te kawenga ki te whakarite i ngā paerewa.
Mā te whakarite paerewa ka taea e ia te whakapōuri i a tātou, te tautuhi i ngā mate me ngā
hiahia rongoā, me te tautuhi i ngā tikanga tātari.
He mana whakamīharo kē tōna.
Āe, kua oti kē i a ia.
Ā, kātahi ka tautuhia hoki e ia te hauora.
I ngā rā o mua, i te rautau iwa tekau mā iwa, he take whaiaro te hauora.
Kāore he pūnaha tiaki hauora, nō reira i āwhina ngā tāngata i a rātou anō i ngā wāhi i taea ai.
Ko te hunga i whai moni i utu i tētahi momo tohunga, ā, me kimi e te hunga kāore i whai moni me pēhea rātou e noho tahi ai.
Nō muri mai, i te rautau rua tekau, i tautuhia te hauora hei tika tangata, pēnei i taku i kī ai, me
Bismarck, nāna i kī he tika tō tātou ki te hauora.
Me whakarite e ngā whenua katoa tēnei, me whakarite hoki e ngā kāwanatanga katoa tēnei.
Ko tērā tā te WHO i kī ai i ngā tau 1960.
Me whakarite e ngā whenua katoa kia hauora tō rātou taupori.
He tika kia whai hauora.
Nā, i huri tērā, ā, ka noho hei tika tangata.
Engari i te tuatoru tuatahi o tō tātou rau tau, ohorere ka tonoa te World Economic Forum e Ms Brundtland, te Tumuaki-Tūmatanui,
kia aro ki te take hauora, ā, ka mea ia, "E ngā rangatira ahumahi, e ngā rangatira pakihi, e ngā
kaiwhakahaere pēke, me nui ake tā tātou mahi mō te hauora."
Ā, kāore rātou i hiahia kia kōrerotia anō; i tere rātou ki te whakamahi anō i te WHO mō ā rātou ake whāinga.
Kua whakamahia rātou, kua hoatu ki a rātou he moni, engari ko rātou anō hoki e whakatau ana he aha ngā mahi.
Ā, i tautuhia te hauora hei mākete e tipu ana.
Me whai wāhi a te katoa i Awherika ki ēnei rongoā; ki te kore, ehara i te mea tika. Nē rā?
Me whiwhi katoa rātou i ēnei werohanga, ā me mahi koe hei whakarite i tērā.
Ko te tikanga kua riro i a rātou te mahi whakatuwhera mākete mō te ōhanga.
Ā, ko tā rātou e mahi nei ināianei, he whakatairanga i te whakahaere taupori mā te tiaki hauora.
I raro i te whakapae kāore e taea e mātou te tiaki i tō hauora mēnā kāore ā mātou
raraunga ira, me whai ā mātou i ō raraunga ira.
Āe? Me tūpato tātou mō te hunga e tino whakaae ana, me te hunga e tino ngoikore ana.
Nō reira me whai mātou i ngā pārongo.
Me whai rekoata hōhipera hiko tātou kia kite ai tātou kei hea ngā tāngata e māuiui ana, kia taea
ai e tātou te tautuhi i ngā pūtake i te wā tika.
Ā, ko reira me uru atu tātou, ko reira me āhei tātou ki te kī atu ki te kāwanatanga, nā te mea he tika ā rātou ki te hauora.
I Awherika hoki, me hauora hoki ngā rawakore.
Me āhei mātou ki te kī atu ki a rātou me tiki e rātou te moni.
Ā, mēnā kāore ā rātou, me hoatu e mātou ētahi ki a rātou. Āe?
Ko One Health te ingoa o te kēmu.
Anei ia, a Mrs Brundtland me Mr Schwab, kia ora, i te tau 1989, i te wā i pakaru tata ai te Rōpū Rāwhiti,
ā, i riro te Rōpū Hauora o te Ao i ngā kaipupuri moni.
Ā, nā Ms Brundtland i mahi tērā mō tētahi wā, ā, i muri mai ka rua ērā kāore i tino angitu; engari ka tae mai a Ms
Chan me te mate pāwera poaka, ā, ināianei ko Mr Ghebreyesus.
Kei reira tonu a Ms Brundtland, kei te whakahaere tonu ia, kei te whai wāhi nui tonu ia mai i te tīmatanga o te mate urutā
coronavirus, hei kī, i tana noho ki te Poari Aroturuki Whakarite ā-Ao, arā, te pokapū huna whakahaere o te WHO.
Kei reira e noho ana a Fauci, kei reira e noho ana a Jeremy Farrar, kei reira e noho ana te perehitini o te American Medical
Association, kei reira e noho ana te upoko o te CDC, ā, kei reira hoki e noho ana te upoko
o te CDC o Haina, arā, te mana hauora o Haina.
Kei reira katoa rātou, kei te tuhi pūrongo rātou, nō reira ka kite koe i ngā pūrongo e whā kei runga ake nei, ā, ka kite hoki
koe i roto i tētahi o ngā pūrongo he mahere, kei reira ka kite koe i ngā mate maha e hāngai ana, e whakawhanake ana hei
mate urutā—āe, ka taea e mātou te whakawhanake hei mate urutā.
Kei te haere tonu tērā i te rārangi mahi.
Āe, ko rātou ēnā ngā tāngata; he maha anō hoki. Kua whakaaturia e au ētahi torutoru anake i konei; e waru anō kei reira.
Ānei anō tētahi mea, i tūtaki rātou i te tau 2019.
I noho tahi rātou i te BBC i Rānana, ā, i whakaae rātou ki te whawhai ki te mate pāpāho pārongo. I reira ngā kaiwhakahaere
matua katoa o ngā kamupene pāpāho matua, me ngā rōpū kaituhi pāpāho, ngā kamupene pāpāho, me ērā atu ingoa e kīia
ana. I noho rātou, ā, i tae rātou ki tētahi whakaaetanga.
I te tau 2019, i whakarite rātou i a rātou i te wā tika kia kore ai e whakararuraru tēnei mate urutā e ngā whakahe.
Nā te mea ka tiaki mai te WHO i a tātou.
Āianei kei te rapu ia i ngā huakita i roto i ngā wai paru.
Kei te wātea tēnei ki ngā wāhi e 170 i Tiamana, ā, ka aroturukihia ngā tipu maimoatanga parawai ia wā.
Ā, ko reira e mahia ai ngā whakamātautau PCR. Kāore koe e mōhio he aha ka kitea e koe i reira.
Ā, kua tuhia tēnei i te tika; kei reira ngā tūtohi, ā, he nui ake anō; kei te whakaputa ake te tangata i ngā
huaketo i mua atu, ā, pērā tonu atu. Kātahi ka whakatairitea, ā, ka puta ngā whakatau i runga i tērā.
Kāore rawa au e mōhio he aha ngā whakatau e hiahia ana rātou ki te tango i tērā.
Engari, āe, he umanga katoa tēnei, he rōpū katoa hoki; he kamupene motuhake kei reira, he pakihi anō hoki.
Kua whakawhanakehia, kua whakahou anō hoki. Te aroturuki i ngā tipu maimoatanga wai paru – ngā mihi!
He aha i kore ai ngā kāwanatanga me ngā mana whakahaere i tiaki i a mātou i tēnei?
Nō te mea kua pokanoa rātou, pēnei i tā mātou i kī ai i mua.
Engari ko tērā te take matua.
Nō te mea kua whakawhitia tēnei pakanga katoa ki te ao hōia i Amerika.
Kua maha ngā tau ināianei, ehara i te tekau tau kua pahure anake, engari i mua atu anō.
Ā, kei reira anō tēnei pakanga ki ngā huaketo, pērā tonu i te pakanga ki te wehi.
Hei kōrero noa, ko Rumsfeld tonu tērā tangata i whai whakaaro pēnei.
I whakahaere ia i te pakanga ki te wehiwehi; kātahi, i Gilead Sciences, hei tumuaki o te kamupene rongoā, i whakahaere ia i te
pakanga ki ngā huaketo, i whawhai ia ki te mate manu, ā, nā reira i piki ōna hea – ko ēnei
katoa i roto i te Tamiflu a Gilead Sciences.
Ā, kei reira hoki ngā hēkeretari me ngā ratonga huna, ā, kei te whakarite rātou mō te pakanga. Tērā pea kei te whakawhanake te
hoariri i ngā huakita tūmatemate, i ngā huaketo rānei. Tērā pea.
Ā, tērā pea kei te mahi ia me te hau paitini.
Nā, me whai hūpē tika ā mātou hōia. Ā, koia hoki tā rātou e mahi ai mō ngā huakita; me whai rātou i ngā werohanga tika.
Hei mahi i tēnei, me mōhio tātou ki ngā mea mōrearea ka taea e te hoariri… ā, he umanga nui tēnei! Me whakaaro noa ki ngā mea
katoa ka taea e koe te whakaaro hei whakamarumaru i a koe anō.
He rangahau roa, he maha ngā kirimana rangahau, he nui te moni hei whiwhi. Kei te pua ake ngā whare rangahau
puta noa i te motu, ā, kua pūtea katoa e te tahua ārai.
Nō reira, kua roa kē tēnei e haere ana mō ngā tau maha.
Mate pāwera Kei a au ngā kōrero mō tētahi haora me te hawhe anō mō ngā whakatūpato hē a te WHO.
Te mate manu, ka ora wawe ahau.
Kua tuku a Mr Stöhr i ngā ratonga whakamīharo mō tēnei take.
Kua miriona kē ngā mate, i mea ia i Geneva, hei upoko o te WHO.
I tae mai te mate pāwera o ngā poaka i te tau 2009, ā, i taua wā ka uru atu au. I Mēhiko, e
rua rau ngā tāngata i whawhai mō ō rātou oranga.
Me pēhea rawa te pōrangi o te tangata mēnā ka pānui rātou i te niupepa?
E rua rau ngā tāngata e whawhai ana mō ō rātou oranga.
Kāore he tikanga o tērā.
Kei te whawhai tonu rātou mō ā rātou oranga.
Kua mate kē e 68 i Mēhiko.
Kei te mōhio koe e noho ana i reira ētahi miriona tāngata?
He tino pōrangi tēnei.
Anei a Mr Ferguson. Kua tino kaha ia i ngā tau tata nei. Ko ēnei āna whakairoiro. E hia ngā take i reira, tūturu?
I muri iho, i whai rātou i ngā kēhi e 300.
Kua rēhitatia hoki e ono rau ngā keehi i ngā hōhipera o Mēhiko.
I whakahaere rātou i ngā whakamātautau i puta ai he hua pai i roto i ngā tāngata i kohukohu.
Ā, kātahi ka kitea ia e rātou.
Ā, mō te H1N1 ngā whakamātautau. Nō reira, he mate pāwera poaka. Ā, i puta he hua whakaae.
Ehara tērā i te mea.
He miriona tāngata e noho ana i reira.
Ā, nā tētahi kamupene i tapaina ko Veratect i mahia tērā.
I titiro au ki ngā tuhinga i hoatu mai e rātou ki ahau i taua wā.
Ā, kua whakahaua. Tirohia.
Ā, i mōhio rātou he ārai mate ā ngā kaumātua, nā te mea i pā kē ki a rātou te H1N1 i ngā tau 1970.
Ā muri iho, i tirotiro rātou i ngā kaumātua, ā, i kitea tonu e rātou ngā ārai mate.
Ā, kātahi ka kitea e rātou, ka mea, "Aue, kua 600 ngā take."
Ā muri iho, i tango a Ferguson i ngā rerenga rererangi katoa—ko te ripanga kei muri i reira—i puta mai i Mēhiko, ā, i whakawhānui
ia i aua rerenga ki te maha o ngā keehi, ā, i puta mai ai te tauira horapa. Ā, koinei te mate urutā i whakaaturia ki te WHO.
Ā, kātahi ka mea a Mrs Chan, "Aue, ināianei he mate urutā."
Āe, he mate pāwera poaka.
Engari kāore rawa he kirimana.
I noho a Mr Sarkozy ki Mēhiko i mua rawa atu i tōna tīmatanga, ā, i pūtea ia i tētahi hōtaka werohanga mā Sanofi.
Nā, i whakaritea ngā mea katoa, pēnei i ngā wā katoa.
Koinei te Tiriti Wīwī, e kī ana mēnā ka whakapuaki te WHO i tētahi mate urutā ā-ao, me
utu ngā kāwanatanga, ā, ka whai mana te tiriti.
Kāore rātou i aro rawa ahakoa i tahuna, i whakangaromia rānei ngā werohanga i muri mai.
Kua whiwhi rātou i te waru tekau mā waru piriona.
Ā, i whakarerekē rātou i te whakamārama, mā te tango noa i te mate tino kino.
Ko ēnei katoa ngā take kāore au e hiahia kia whakahuatia anō ki a koe... I tū tērā i te Kaunihera o Europi. Ko ēnei katoa he tangata
pokanoa i whakatau i roto i te poari mātanga, ā, he hononga ā rātou katoa ki te umanga rongoā. I kitea e mātou katoa ēnei mea.
Māwhero Paniora I tapaina tonu ko te Māwhero Paniora.
I mōhio koe i taua wā, i te tau 2019, kāore he huaketo i mōhiotia?
Kāore rātou i mōhio ki tētahi mea; kāore he tuhinga mō te mate huaketo Paniora.
I tīmata noa iho i te tau 1960.
I mea rātou he mate huaketo.
Ā, i te tau 2000, i mua tata i te tīmatanga o te mate urutā tuatahi, i kitea ngā tūpāpaku o ētahi tāngata i mate i te
mate urutā huaketo Paniora i roto i te hukapapa o Alaska.
Ā muri iho, i mahia e rātou he whakamātautau PCR mō te H1N1. Ā muri iho, i puta te mate huaketo
Paniora, ā, ko rātou katoa ngā hunga i pāngia e tēnei H1N1.
I puta whānuitia tērā i te ao katoa.
I mate katoa rātou i te wā kotahi.
He wā tino kino rawa tērā.
I whakahaere hoki rātou i ngā whakamātautau mō ngā werohanga tuatahi i reira.
Ngā werohanga mō te mate mōrearea o te roro, ki taku whakaaro. Ā muri iho, i patu rātou i ngā tāngata.
Nāwai ka hiakai ngā tāngata.
Nā muri iho, i pā ki a rātou te mate pūpū.
Nā muri iho, i pīpī rātou ki roto me tō rātou mate pūmone. Nā muri iho, kāore he mea hei kai mā rātou.
He tokomaha ngā tāngata kua mate mō ngā take rerekē.
He tino nui rawa atu te mate tāpiri, kāore he ruarua.
Engari, ki te whakamahi i tērā hei kī mai ki a mātou i taua wā i puta katoa ēnei āhuatanga nā tētahi
huaketo mōrearea, he tino pōrangi. He tino pōrangi noa iho.
Kua mutu ngā kōrero a Dr. Wolfgang Wodarg.
E ai ki a Dr Wodarg, ehara te tūraru tūturu i ngā huaketo, engari nō te mana a te WHO ki te tautuhi i a rātou.
Ko ēnei ngā mate kua tautuhia, ngā tikanga whakamātautau, ngā mate urutā, me ngā tikanga rongoā.
Mai i tēnei tirohanga, he tino hira te kirimana ā-ao mō te mate urutā a te WHO me ngā whakarerekētanga ki ngā Ture Hauora ā-Ao.
Hei tuku mō te whakaaetanga i te Hui a te Ao Hauora 77 i Geneva, mai i te 27 o Mei ki te 1 o Hune 2024.
Me whakarite kia kotahi te mana tautuhi a te WHO, kia whakahaerehia puta noa i te
ao, ā, kia herea ā-ture ki ngā whenua katoa.
I tēnei wā, he tika kia maumahara ki ngā kupu whakamutunga a Philipp Kruse, he rōia nō Switzerland.
I te wā o tētahi kauwhau i te 7 o Huitanguru 2024 i Lichtenstein, i kī ia i ngā kōrero e whai ake nei:
"Ka pai ake ki ahau kia kaua e tuku atu i ētahi atu kauhau, engari kia horapa tēnei mātauranga ki a koutou, kia
tukuna e koutou ki ētahi atu, ā, kia tīmata koutou i ngā kōrero ki a koutou anō, ki ō koutou hoa me ō koutou hoa noa."
Ā, ka tae tēnei take ki tōna wāhi tika, arā, ki te Pāremata.
– Ko ngā mea kua kōrerotia e au i konei, kei reira tonu, ā, ko reira te wāhi e whakahaeretia ai ngā whakatau.