1
00:00:00,000 --> 00:00:05,887
Kahoo e ne e se livaerase, ke kopa ho nka monyetla ona ho
pheta hape hore e ne e se tsona tseo re bileng le tsona.

2
00:00:05,887 --> 00:00:10,474
"Kahoo re lula re pepesehetse livaerase
tse ngata tse sa tloaelehang, tse ncha."

3
00:00:10,474 --> 00:00:14,680
Re ka etsa seo. Ha ho hlokahale ho tshwenyeha.

4
00:00:14,680 --> 00:00:22,529
Kahoo o tlameha ho ba le bonnete bo felletseng
ha o tshosa batho kapa o ba lemosa ka lefu le

5
00:00:22,529 --> 00:00:26,113
itseng, hore kannete o tseba hore na ke lefu lefe.

6
00:00:26,113 --> 00:00:27,352
Ka nako e 'ngoe hape ke chefo.

7
00:00:27,352 --> 00:00:33,921
Ak'u nahane u lemosa batho ka vaerase e itseng, 'me ba fokola
haholo ka lebaka la glyphosate hoo microbiome ea bona

8
00:00:33,921 --> 00:00:40,001
e senyehang, e leng se etsang hore ba be le matšoao
a chefo le ho ba sitisa ho mamella lintho tse itseng.

9
00:00:40,001 --> 00:00:44,026
Ebe o re, oho, empa ho na le vaerase.

10
00:00:44,026 --> 00:00:47,848
Empa batho ba 'nile ba fokotsoa matla ka mokhoa o hlophisehileng
feela ke mofuta o itseng oa chefo. Hona hape ho ka ba joalo.

11
00:00:47,848 --> 00:00:49,540
"Bophelo bo kotsing neng?"

12
00:00:49,540 --> 00:00:50,944
U ka tseba jwang?

13
00:00:50,944 --> 00:00:54,588
Ho ka tsebahala feela hore na o kotsing ka
tlhahlobo ea PCR. Ke seo WHO e se buang.

14
00:00:54,588 --> 00:00:58,612
E hlalosa mokgwa wa ho lemoha dikotsi
le hore na ke dikotsi dife tse teng.

15
00:00:58,612 --> 00:01:05,544
Ba na le batho ba bona hohle, 'me joale ba ntse ba
eketsa ho kenya sena hohle, 'me haeba ho na le ntho e

16
00:01:05,544 --> 00:01:09,066
bonoang, bona ba e hlalosa hore ke eng, ebe ke monkeypox.

17
00:01:09,066 --> 00:01:18,378
Lipolelo tsena li entsoe ke Ngaka Wolfgang Wodarg nakong
ea puo ea hae ka la 23 Hlakola 2024 Reiden, Switzerland.

18
00:01:18,378 --> 00:01:26,088
Sehlooho sa pontsho ya hae ya pele naheng ya Switzerland e ne e
le: "Mafu a sewa sebakeng sa demokerasi – ho busa ka tshabo?"

19
00:01:26,088 --> 00:01:32,172
Ngaka Wodarg ke setsebi sa meriana ea ka hare, setsebi sa mafu a
matšoafo, setsebi sa meriana ea sechaba, ngaka ea

20
00:01:32,172 --> 00:01:37,906
bohlokoa ea bophelo bo botle le meriana ea tikoloho, 'me e ne e
le hlooho ea nako e telele ea bolaoli ba bophelo bo botle.

21
00:01:37,906 --> 00:01:46,159
Ka 1991, o ile a fumana basari ya dithuto ho
ithuta epidemiology Univesithing ya Johns Hopkins, USA.

22
00:01:46,159 --> 00:01:53,306
Ho tloha ka 1994 ho isa ho 2009, e ne e le Setho sa
Paramente bakeng sa SPD ho Bundestag ea Jeremane.

23
00:01:53,306 --> 00:02:01,193
Ho tloha ka 2011, o ntse a sebetsa e le morupeli oa univesithi,
rasaense oa tsa bophelo bo botle le mongoli. Buka ea hae Falsche

24
00:02:01,193 --> 00:02:06,616
Pandemien (Mafu a Sehlohlolo a Bohata), e
hatisitsoeng ka 2021, e bile No. 1 lenaneng la

25
00:02:06,616 --> 00:02:09,660
SPIEGEL la libuka tse rekisoang ka ho fetisisa.

26
00:02:09,660 --> 00:02:15,440
Ka tlase o ka shebella pokello ea hora e
le 'ngoe ea puo ea hae ea lihora tse peli.

27
00:02:15,440 --> 00:02:22,002
Wodarg o hlalosa hore na ke hobaneng e ne e se livaerase tse
neng li lokela ho qosoa bakeng sa seoa se neng se lebelletsoe sa

28
00:02:22,002 --> 00:02:26,862
coronavirus, empa ho e-na le hoo e le matla a WHO a ho hlalosa.

29
00:02:29,118 --> 00:02:31,162
E ne e se livaerase Ho lokile, jwale re fetela ho e latelang.

30
00:02:31,162 --> 00:02:37,200
Kahoo e ne e se livaerase, ke rata ho nka monyetla
ona ho le bolella hape, tseo re bileng le tsona.

31
00:02:37,200 --> 00:02:44,660
Livaerase, ha o bona sena, lifofane tse ngata tse fofang
lefatšeng ka bophara ka lihora tse 24, ke nako e itseng.

32
00:02:44,660 --> 00:02:52,445
Ho na le batho ba ka bang 200 kapa 300 sefofaneng
ka seng, mme kaofela ha bona ba tletse livaerase.

33
00:02:54,225 --> 00:03:00,770
Ke bapalami ba limilione tse 10 ka letsatsi ba hasanya livaerase
tsa bona lefatšeng ka bophara, 'me re ntse re li chencha.

34
00:03:00,770 --> 00:03:06,170
Na le kile la feta tshireletong
boemafofaneng mme la dula pela e mong ka sefofaneng?

35
00:03:06,170 --> 00:03:07,980
– Maske ha e na thuso ho hang.

36
00:03:07,980 --> 00:03:10,275
Livaerase li teng 'me lia fapanyetsanoa.

37
00:03:10,275 --> 00:03:14,519
Ho bile tjena ka mashome a lilemo, eseng feela ka lifofaneng.

38
00:03:14,519 --> 00:03:19,615
Hoo ho tloaelehile; livaerase tse ncha lia hlaha khafetsa, 'me li
lula li fetoha, haholo-holo livaerase tsa

39
00:03:19,615 --> 00:03:23,780
RNA tse kang li-coronavirus, tse
fetohang ka potlako e kholo le ka ho sa khaotse.

40
00:03:23,780 --> 00:03:30,183
Mme seo o se bolelletsweng ka mefuta e mengata se a qabola.

41
00:03:30,183 --> 00:03:33,438
Eo ke pale eo motho e mong a e khethileng ka tsela e itseng.

42
00:03:33,438 --> 00:03:35,727
Ke ntho e khethiloeng.

43
00:03:35,727 --> 00:03:42,830
Tlhaho e ntse e hlaha haholo, hobane livaerase
ha li so ata, ho thwe li tsoile feela Wuhan.

44
00:03:42,830 --> 00:03:44,580
Empa ho ne ho ena le ba bang le mona.

45
00:03:44,580 --> 00:03:49,574
Naheng ea Switzerland, ho na le libaka tse ngata moo
ba fumane livaerase, mohlomong esita le tse fapaneng.

46
00:03:49,574 --> 00:03:54,820
Mme di tswa hohle, di ata ntle le kgaotso ho
tswa hohle, di fetoha le ho ikamahanya le maemo.

47
00:03:54,820 --> 00:03:57,581
Mme ka tsamaiso ya bona ya mmele ya
ho itwanela mafu, re ba tseba bohle.

48
00:03:57,581 --> 00:04:01,393
Mme re na le menyetla e makatsang ya kwetliso, ka
mohlala ka bohahlaudi le moruo wa lefatshe ka

49
00:04:01,393 --> 00:04:03,560
bophara, e dumellang batho ho eta lefatsheng lohle.

50
00:04:03,560 --> 00:04:06,426
Kaofela ke batho ba fofelang moo letsatsi le letsatsi.

51
00:04:06,426 --> 00:04:12,123
Ba ithuta ka livaerase, ha ba tsebe hore na li tsoa
hokae, mohlomong sehlekehlekeng se itseng Asia Bochabela.

52
00:04:12,123 --> 00:04:16,456
Khutlang, ba ne ba le 'marakeng oa litlhapi.

53
00:04:16,456 --> 00:04:20,712
Mme yaba mane Vietnam ba bona
dikokonyana tseo batho ba di jang teng.

54
00:04:20,712 --> 00:04:24,060
Le mefufutsoana le lintho tse joalo. Mme ho ne
ho e-na le batho ba bangata, 'me ho ne ho tletse.

55
00:04:24,060 --> 00:04:29,140
Mme e ne e le phomolo e monate, ba rialo.

56
00:04:29,140 --> 00:04:30,340
Ho ne ho se letho.

57
00:04:30,340 --> 00:04:35,080
Kahoo re lula re pepesehela likokoana-hloko
tse ngata tse ncha tseo re sa li tsebeng.

58
00:04:35,080 --> 00:04:40,256
Re ka etsa seo. Ha ho hlokahale ho tshwenyeha.

59
00:04:40,256 --> 00:04:42,112
Indasteri e hlanyang

60
00:04:42,112 --> 00:04:49,120
Ha o sheba datha ya hore na batho ba ile ba kula hokae nakong e
fetileng, jwalo ka ha ho bontshitswe mona,

61
00:04:49,120 --> 00:04:55,820
mohlala, ke Peter Doshi, ya nang le kakaretso e sa
tebang ya ditshwantsho tsa hae ho Der Spiegel.

62
00:04:55,820 --> 00:05:04,230
O ile a sheba mafu a feberu ya mahlaba
naheng ya USA ho tloha ka 1930 ho isa ho 2004.

63
00:05:04,230 --> 00:05:07,719
Mme jwalo ka ha le bona, ho bile le
phokotseho e kgolo kamora Ntwa ya Lefatshe.

64
00:05:07,719 --> 00:05:11,440
Ho setse ho fokolang haholo he.
Hase mang kapa mang ea seng a e-shoa.

65
00:05:11,440 --> 00:05:15,137
Batho ba tsofetseng baa shoa, ka tsela. Ke seo ho
lebelletsweng hore se etsahale, na ha ho jwalo?

66
00:05:15,137 --> 00:05:21,389
E, baa shoa, mme ka nako e nngwe le
bona baa tshwaediswa ke mofufutso.

67
00:05:23,278 --> 00:05:30,380
E, mme ka nako e nngwe, ka tshohanyetso, kamora ntwa, dilemong
tsa bo-1960, ha re ka rialo, divaerase tseo e ne e le dife?

68
00:05:30,380 --> 00:05:36,856
Pele, o ile wa qala ho ba batla, mme ka nako eo o ne o se o tseba
ba bahlano kapa ba tsheletseng ho ba 200 bao o ba

69
00:05:36,856 --> 00:05:42,456
tsebang hona jwale. Mme ke bona feela bao o neng
o na le diteko tsa bona ba neng ba ka netefatswa.

70
00:05:42,456 --> 00:05:45,460
Mme ka mora moo, feberu ya kolofo e ile ya ka fumanwa.

71
00:05:45,460 --> 00:05:48,123
Ho ne ho le jwalo, kaha ho ne ho shebilwe ka hloko ho yona.

72
00:05:48,123 --> 00:05:52,460
Monghwadi o mong o ne a boetse a
boletse hore ho ka kgonahala ho hlahisa ente.

73
00:05:52,460 --> 00:05:58,812
Mme ka nako eo o ile wa hlahloba feela, mme ho ne ho
ena le baemedi ba lefu la mofufutso hohle dinaheng.

74
00:05:58,812 --> 00:06:02,700
Ho ile ha fumanwa ditshwaetso tse kae tsa sewa, jwalo ka jwalo.

75
00:06:02,700 --> 00:06:10,717
Mme yaba ba re ke influenza A kapa B. Yaba ho
ba le HN1, H5 le mefuta e meng kaofela hape.

76
00:06:10,717 --> 00:06:14,640
Ke ka lebaka leo o hlokang ho entoa ka liente tse
ncha selemo se seng le se seng, hobane lia fetoha.

77
00:06:14,640 --> 00:06:17,673
Mme jwale o tlameha ho entoa hape.

78
00:06:17,673 --> 00:06:24,743
Ke indasteri e hlanyang, hobane, ooh, re se re boetse
re na le mefuta e mecha ea vaerase, ba hloka ente e

79
00:06:24,743 --> 00:06:28,740
ncha khahlanong le Omicron, 'me re se re ntse re e lokisa.

80
00:06:28,740 --> 00:06:35,894
Mme he . . . Mme he taba ea hore ba babeli kapa ba bararo ba le
teng ka nako e le 'ngoe, ha o ntse o batla a le mong feela,

81
00:06:35,894 --> 00:06:44,725
'me tlhahlobo e bontša hore ke feberu ea liphupu feela
kapa ke coronavirus feela, mohlala, ha o e-s'o shebe ba bang.

82
00:06:44,725 --> 00:06:50,660
Empa nnete ke hore maemong a mangata, hoo e ka bang 40% ea
tšoaetso, ho na le livaerase tse peli tse ka u kulisang.

83
00:06:50,660 --> 00:06:55,480
Ka nako e 'ngoe, haeba u na le livaerase tse
peli, ha u kule, empa feela haeba u na le e le 'ngoe.

84
00:06:55,480 --> 00:06:58,200
Ka nako e 'ngoe likokoana-hloko tse peli lia matlafatsana.

85
00:06:58,200 --> 00:07:02,406
Hoo ho itshetlehile ka hore ke
dikokwanahloko dife tse hlahang le hore na di hlaha neng.

86
00:07:02,406 --> 00:07:04,300
Seo se bolela hore dintho di rarahane haholo-holo mona.

87
00:07:04,300 --> 00:07:10,127
Ha e le hantle o hloka tlhahlobo e khethollang le
teko, ho sa tsotellehe hore na e nepahetse hakae, seo

88
00:07:10,127 --> 00:07:13,151
ha se o bolelle letho, haholoholo eseng teko ea PCR.

89
00:07:13,151 --> 00:07:18,002
Mme haeba o batla ho lekola kotsi e jwalo, ho molemo ho
sheba hore na batho ba bangata ba a kula ho feta ka tlwaelo.

90
00:07:18,002 --> 00:07:24,068
Kapa na ho ka kgonahala kannete ho
fumanisa lefu ka bonnete? Coronavirus?

91
00:07:24,068 --> 00:07:27,635
Mme o ka qhelela ka thoko jwang monyetla
wa hore tsena e se dikokwanahloko tse ding?

92
00:07:27,635 --> 00:07:32,440
Motho a ka tseba jwang hore matšoao a bakwa
ke tshwaetso ena, haeba a ne a entse

93
00:07:32,440 --> 00:07:36,426
tlhahlobo e ka fumanang coronavirus ka botshepehi?

94
00:07:36,426 --> 00:07:44,481
Kahoo ha o tshosa batho kapa o ba lemosa ka bokudi bo
itseng, o tlameha ho ba le bonnete bo feletseng hore o hlile o

95
00:07:44,481 --> 00:07:49,020
tseba hore na bokudi boo ke bofe. Ka nako e nngwe e ka ba chefo.

96
00:07:49,020 --> 00:07:54,997
Ak'u nahane u lemosa batho ka vaerase e itseng, 'me ba fokola
haholo ka lebaka la glyphosate hoo microbiome ea bona

97
00:07:54,997 --> 00:08:02,026
e senyehang, e leng se etsang hore ba be le matšoao
a chefo le ho ba sitisa ho mamella lintho tse itseng.

98
00:08:02,026 --> 00:08:04,620
Ebe o re, oho, empa ho na le vaerase.

99
00:08:04,620 --> 00:08:07,864
Ka ho etsa jwalo, batho ba mpa ba fokoditswe
matla ka mokgwa o hlophisitsweng ke mofuta o

100
00:08:07,864 --> 00:08:09,600
itseng wa chefo. Hona le hona ho ka ba jwalo.

101
00:08:09,600 --> 00:08:19,846
Tlhahlobo e khethollang mafu ha e bohlokoa feela ho bakuli ka
bomong, empa hape e bohlokoa le ho litsebi tsa mafu a seoa.

102
00:08:19,846 --> 00:08:23,390
Ee, mme ka nako eo o ne o ka bona seo Setsi sa
Robert Koch se neng se se etsa; ba dula ba shebile

103
00:08:23,390 --> 00:08:25,340
hore na ho na le diketsahalo tse kae tsa feberu.

104
00:08:25,340 --> 00:08:28,000
Ba na le litleliniki tsa bongaka tse 600 tse
fanang ka tlaleho beke e 'ngoe le e 'ngoe.

105
00:08:28,000 --> 00:08:33,570
Ho 'na, ke palo ena. Ho na le tekanyetso e itseng, ebe ba
ka e bapisa ha ba shebile phetoho ea eona ha lilemo li ntse

106
00:08:33,570 --> 00:08:36,452
li feta, ho bona hore na e ea eketseha kapa e ea fokotseha.

107
00:08:36,452 --> 00:08:42,780
Mme ke hona moo ke qadileng ho sheba teng; ha e le hantle ke ntho
e batlang e tshwana le eo ke e entseng le mosadi wa ka Thomsen.

108
00:08:42,780 --> 00:08:47,467
Sena ke seo Setsi sa Robert Koch se se etsang ka
litleliniki tsa bongaka tse 600 ho pholletsa le Jeremane.

109
00:08:47,467 --> 00:08:54,749
Eaba ke sheba ka bona – mona le ka bona mola ona, oo e neng e le
wa 2020 – mme ka tshohanyetso ka Hlakubele ha

110
00:08:54,749 --> 00:09:02,406
ba kwala dinaha, ho ne ho se ya sa kula, sewa
se ne se le seholo mme ho ne ho se ya sa kula.

111
00:09:05,240 --> 00:09:08,560
Mme seo sa nkgakgamatsa.

112
00:09:08,560 --> 00:09:12,174
Kea tseba hore na ke hobaneng ho theohile, hobane
ha ho sa na motho ea eang tleliniking ea ngaka.

113
00:09:12,174 --> 00:09:19,465
O ne o tlamehile ho roala maske le ho etsa tlhahlobo, mme
batho ba re, che, hobane jwale ba a nkgolwa, kahoo ha ke

114
00:09:19,465 --> 00:09:23,200
hloke lengolo la bokudi mme ha ke tlamehe ho ya ho ngaka.

115
00:09:23,200 --> 00:09:26,240
Mme yaba, ha ba ne ba na le feberu,
ke ka moo ba neng ba e phekola kateng.

116
00:09:26,240 --> 00:09:28,080
Mme seo sa tswela pele selemong se latelang.

117
00:09:28,080 --> 00:09:31,897
Ke 2021 – letho, le hanyenyane le ha e le
lefe, hoo e batlang e le letho selemo kaofela.

118
00:09:31,897 --> 00:09:36,490
Ho ne ho se le sehla sa mofets'e.

119
00:09:36,490 --> 00:09:42,603
E, kamehla ke ne ke nahana hore ntho e kang ena, seoa, e ka ba
koluoa, mme lipetlele li tla imeloa. Empa ha ho a ka ha

120
00:09:42,603 --> 00:09:48,586
e-ba joalo. Ha ke na lintlha mona, empa mohlomong ua
tseba hore lipetlele li fokolitse palo ea libethe nakong ena.

121
00:09:48,586 --> 00:09:53,736
Teko ea PCR ke senotlolo sa seoa (Chaena)

122
00:09:53,736 --> 00:09:58,960
Mme seo se tswa China. Ke sona se entseng hore ke
kgodisehe ha ke ne ke botsisisa ho CDC ya China

123
00:09:58,960 --> 00:10:01,960
qalong ya Hlakubele. Ke datha efe e fumanehang moo?

124
00:10:01,960 --> 00:10:06,560
Mme e ne e le diketsahalo tseo, tseo e
ne e le diteko tsa PCR tse atlehileng.

125
00:10:06,560 --> 00:10:11,100
Mme o a bona, qalong ho ne ho e-na le
diketsahalo tse dikete tse mmalwa feela ka letsatsi.

126
00:10:11,100 --> 00:10:16,634
Mme ka tshohanyetso, ka la 1 Tlhakubele,
ho ile ha theoha jwalo ka ha ho laetswe.

127
00:10:16,634 --> 00:10:22,220
Seoa se ne se felile Chaena. Ba ile ba se tima feela.

128
00:10:22,220 --> 00:10:27,997
Nahana ka lifofane, nahana ka batho
ba bangata, ho tletse batho hohle.

129
00:10:27,997 --> 00:10:33,240
Ba ne ba na le livaerase tse ling. Ba ile ba felisa
seoa ka bosiu bo le bong feela le lintho tse joalo.

130
00:10:33,240 --> 00:10:37,291
Ba ne ba se ba sa mo hlahloba. O ne a se a le sieo.

131
00:10:37,291 --> 00:10:40,720
Re ka be re entse seo ka borona.

132
00:10:40,720 --> 00:10:43,340
Mme bokudi bona bo hlalositswe.

133
00:10:43,340 --> 00:10:46,540
Mme ke sona seo WHO e se entseng
pele e qala, morao koana ka 2019.

134
00:10:46,540 --> 00:10:49,900
Ba hlalositse lefu ho latela khoutu ea ICD.

135
00:10:49,900 --> 00:10:51,820
Ke seo WHO e ka se etsang.

136
00:10:51,820 --> 00:10:55,060
A ka hlalosa mafu a fumanoeng.

137
00:10:55,060 --> 00:11:00,060
Ho hlalosa ke ho beha terata ho potoloha
ntho e itseng; sohle se ka hare ke sa eona.

138
00:11:00,060 --> 00:11:02,760
Eo ke tlhaloso e le 'ngoe.

139
00:11:02,760 --> 00:11:07,935
Mme ba e hlalositse ka tsela eo ba itseng,
hantle, ho na le Covid-19. Ke

140
00:11:07,935 --> 00:11:11,841
kokwanahloko e ncha e kotsi e tswang Wuhan, ba rialo.

141
00:11:11,841 --> 00:11:14,408
Mme o ka tseba seo ka teko.

142
00:11:14,408 --> 00:11:16,320
Ena ke teko ea PCR ea Monghali Drosten.

143
00:11:16,320 --> 00:11:20,386
Re rekotile le hona.

144
00:11:20,386 --> 00:11:29,960
Mme haeba e le positive, ke Covid-19. Mme ho na
le batho ba nang le tshwaetso ba se nang matshwao.

145
00:11:29,960 --> 00:11:34,080
Seo se bolela hore batho ba phetse hantle,
empa teko e bontsha hore ba na le tshwaetso.

146
00:11:34,080 --> 00:11:37,480
Mme jwale ba fumana tlhahlobo ya bobedi.

147
00:11:37,480 --> 00:11:42,712
Ke hore, vaerase ya Covid-19 ha e a fumanwa.

148
00:11:42,712 --> 00:11:45,600
Ha ba eso le ho fumanoe ba na le PCR.

149
00:11:45,600 --> 00:11:53,720
Bana e ne e le batho ba neng ba kopane le motho ea
fumanweng a na le PCR – mme ba ne ba tshwaeditswe ke sefuba.

150
00:11:53,720 --> 00:11:59,140
Ka hona, e tlameha ebe ba ne ba na le matšoao 'me ba
kopane le motho ea fumanweng a tšoaelitsoe tekong ea PCR.

151
00:11:59,140 --> 00:12:08,888
Le yona e ne e le Covid-19. Hobane e ne e filwe nomoro e fapaneng
ya ICD, e batlang e fapane hanyane, 7.2. E, mme dintho tsena

152
00:12:08,888 --> 00:12:13,109
tse pedi ka bobedi di ne di dula di hokahanngwa le teko ya PCR.

153
00:12:13,109 --> 00:12:16,342
Haeba ho na le Covid, ke teko ea PCR.

154
00:12:16,342 --> 00:12:23,837
Mme ha re bua ka Covid e telele kapa maemo a kamora
Covid, re bua ka batho ba kulang kamora hore ba fumanoe

155
00:12:23,837 --> 00:12:29,593
ba na le e 'ngoe ea maemo ana a mabeli ka nako e 'ngoe.

156
00:12:29,593 --> 00:12:33,223
Tseo di se nang moelelo ho hang. Ha di amane.

157
00:12:33,223 --> 00:12:35,800
Batho ba kileng ba ba le lefu la mokgathala o sa feleng.

158
00:12:35,800 --> 00:12:43,151
Empa ke mang ea bileng le sephetho se nepahetseng sa
tlhahlobo ea PCR lipakeng. Hona joale ke Long Covid.

159
00:12:43,151 --> 00:12:48,860
Mme, ehlile, ntle le taba ya hore ba qapile
Long Covid ho pata ditlamorao tsa mekento ena.

160
00:12:48,860 --> 00:12:52,033
Ke mosebetsi o ka sehloohong.

161
00:12:59,823 --> 00:13:05,980
Ho na le monna enoa e moholo, Kary
B. Mullis. Ke moqapi oa teko ea PCR.

162
00:13:05,980 --> 00:13:08,920


163
00:13:08,920 --> 00:13:11,240


164
00:13:11,240 --> 00:13:13,600


165
00:13:13,600 --> 00:13:16,280


166
00:13:16,280 --> 00:13:21,800


167
00:13:21,800 --> 00:13:34,260


168
00:13:34,260 --> 00:13:34,480


169
00:13:34,480 --> 00:13:36,680


170
00:13:36,680 --> 00:13:44,080
Kahoo o re ka tlhahlobo ea PCR, o ka fumana eng kapa eng ho
mang kapa mang haeba ho na le molek'hule leha e le 'ngoe moo.

171
00:13:44,080 --> 00:13:46,960
Mme re na le dimolekhule tsa
mefuta yohle ya dintho ka hare ho rona.

172
00:13:46,960 --> 00:13:54,856
Na o ne o tseba hore o ntsha baktheria ya
tetanase ka masepeng a hao? Ka batho ba bangata

173
00:13:54,856 --> 00:14:00,056
hakana, ha o sa kgona le ho tshepa ho ya ntlwaneng.

174
00:14:00,056 --> 00:14:05,756
Hantle, ke ne ke tlhola di-plant tsa phekolo ea likhoerekhoere.
Joaloka mosebeletsi oa bophelo bo botle ba sechaba, o boetse o

175
00:14:05,756 --> 00:14:09,220
tlameha ho hlahloba metsi a nooang le
di-plant tsa phekolo ea likhoerekhoere ho etsa

176
00:14:09,220 --> 00:14:12,256
bonnete ba hore li sebetsa hantle ebile ha li nkhe.

177
00:14:12,256 --> 00:14:15,539
Eaba motho e mong a lekanya hore na ho na
le salmonella e kae metsing a ditshila a

178
00:14:15,539 --> 00:14:17,580
tswang setsing sa phekolo ya metsi a ditshila.

179
00:14:17,580 --> 00:14:21,548
E ne e le ntho e ngata haholo, kahoo ke ile ka nahana
hore ha o a lokela ho sesa moo nako e fetang metsotso

180
00:14:21,548 --> 00:14:25,088
e leshome. Ho seng joalo, o tla tshwarwa ke tshwaetso.

181
00:14:28,138 --> 00:14:40,188
Litekanyetso tsena, ha u leka ho itebisa, lintho
tseo u li batlang, u fumana feela tseo u li batlang.

182
00:14:40,188 --> 00:14:46,140
Mme dintho tse ding, jwalo ka tetekoso, ha
ho sa na ya e hlahlobang, ba ka e tlisa hape.

183
00:14:46,140 --> 00:14:50,660
Ba ntse ba ka atleha, empa o se ke wa ba bolella seo.

184
00:14:50,660 --> 00:14:56,349
Empa mona, mona o ka bona palo ya diteko. Ke moo e qalileng teng
mathwasong a 2020, ha diteko tse ngata le ho feta

185
00:14:56,349 --> 00:15:01,360
di ne di etswa. Dibareng tse putswa mona di emela
diteko, mme ka tshohanyetso di ngata haholo mona.

186
00:15:01,360 --> 00:15:02,580
Kale-kale, ba ne ba etsa tse ngata mona.

187
00:15:02,580 --> 00:15:09,187
Seo e ne e le ka lehwetla la 2020, ha ba ne ba etsa diteko
mahaeng a maqheku le dibakeng tse ding kaofela mme ba kgutlisetsa

188
00:15:09,187 --> 00:15:15,314
basebetsi hae, ba siya maqheku a se na tlhokomelo. Qetellong ba
ile ba fihla sepetlele, ba kenngwa diphaephe tsa ho

189
00:15:15,314 --> 00:15:22,621
hema ba le dilemo di 80, ba phekoloa ka Remdesivir, ba
bolawa, e le hore re ka bona bahlaselwa ba Covid-19.

190
00:15:28,971 --> 00:15:35,631
Bo-khubelu bo le moqolong, ke tekanyo
mona, ke peresente ea liteko tse atlehileng.

191
00:15:35,631 --> 00:15:37,640
Qalong, e ne e le hodimo haholo.

192
00:15:37,640 --> 00:15:39,881
Lehlabula mona ho ne ho se letho.

193
00:15:39,881 --> 00:15:44,298
Ba ile ba ba hlahloba boema-fofaneng,
empa ha ho letho le ileng la hlaha. Mona.

194
00:15:44,298 --> 00:15:50,376
Eaba ho qala, eaba peresente e eketseha, eaba e
fihla ho 10%, mona ha rona, mme, hantle, ho fihlela ho

195
00:15:50,376 --> 00:15:53,440
10% ea liteko li ne li bontša hore ba tšoaelitsoe.

196
00:15:53,440 --> 00:15:58,400
Hantle, hoo ke ho hongata haholo,
ho itshetlehile ka palo ya diteko.

197
00:15:58,400 --> 00:16:09,620
Bonang, e se e le haufi, joale ho na le tse batlang li le teng, e,
ke liteko tse limilione tse 1.5 ka beke tse entsoeng Jeremane.

198
00:16:09,620 --> 00:16:16,091
Ke lipalo tseo, na ha ho joalo? Ke tsona tseo, mona ho
ile ha etsoa liteko tse limilione tse 2.5 kamora

199
00:16:16,091 --> 00:16:19,760
moo, ka Mmesa 2022, liteko tse limilione tse 2.5 ka beke.

200
00:16:19,760 --> 00:16:23,000
Mme o bone hore na ke ba bakae ba neng ba na le tshwaetso.

201
00:16:23,000 --> 00:16:26,160
Ho fihla ho 50% ba ile ba fumanoa ba na le tshwaetso kamora moo.

202
00:16:26,160 --> 00:16:30,420
Ke bothoto bo feletseng, ke bosaoana bo feletseng.

203
00:16:30,420 --> 00:16:37,820
E seng feela tshenyo ya mehlodi, empa hape
ke ho theola bohlale ba setjhaba kaofela.

204
00:16:37,820 --> 00:16:40,980
Mme re na le mekhatlo e hlileng e tsebang betere.

205
00:16:40,980 --> 00:16:45,976
Re na le Setsi sa Paul Ehrlich, re na le Setsi
sa Robert Koch, batho ba bohlale diyunivesithing.

206
00:16:45,976 --> 00:16:50,743
Hobaneng ba ile ba thola ka taba e kang sena?

207
00:16:52,440 --> 00:16:57,075
Empa re ile ra ba re itemohetse eng?

208
00:16:57,075 --> 00:16:59,000
Eaba ke batla ntho e 'ngoe.

209
00:16:59,000 --> 00:17:05,421
Ke ile ka sheba hore na ho ne ho le bokae, eaba
litšebeletso tsa tšohanyetso li fihla, batho ba mabone a

210
00:17:05,421 --> 00:17:09,150
boputsoa, ba neng ba se ba le teng ka linako tseo, ka 2021.

211
00:17:09,150 --> 00:17:18,500
U ka bona mela ena e fapaneng e marontho kapa e tletseng, mola o
tletseng ke oa 2021, e meng ke ea lilemo tse peli pele ho moo.

212
00:17:18,500 --> 00:17:24,985
Mme ana ke mabaka a amanang le phefumoloho a
etsang hore o iswe lefapheng la tshohanyetso e le mokudi

213
00:17:24,985 --> 00:17:28,816
wa tshohanyetso ka lebaka la lefu la phefumoloho.

214
00:17:28,816 --> 00:17:30,640
Mme mekitlane e balilwe.

215
00:17:30,640 --> 00:17:33,940
Tsena ke lits'ebeletso tse hasaneng ho pholletsa le Jeremane.

216
00:17:33,940 --> 00:17:41,560
Ka nako eo, ho ne ho na le libaka tse tšeletseng feela tsa
mofuta oo moo mesebetsi ena ea tšohanyetso e neng e tlalehiloe.

217
00:17:41,560 --> 00:17:43,516
Mme jwale ho na le tse ngata le ho feta.

218
00:17:43,516 --> 00:17:47,082
O ka bona hore ha ho na phetolo e bonahalang.

219
00:17:47,082 --> 00:17:53,593
Mafu a phefumoloho ha a na taba, hoo e ne
e le eng hape – ke eng hape, coronavirus?

220
00:17:53,593 --> 00:17:56,360
Eo e lokela ho ba vaerase ea phefumoloho.

221
00:17:56,360 --> 00:18:00,360
Ho ne ho se letho leo nka le bonang,
kahoo ke ne ke ipotsa. Hela, ke eng seo?

222
00:18:00,360 --> 00:18:06,200
Eaba ke hlahloba hape kamora moo: ho thoe'ng ka mesebetsi e meng?

223
00:18:06,200 --> 00:18:13,587
Mabaka ana e ne e le a pelo le methapo a keno ka
tšohanyetso, ke hore, mathata a pelo le methapo.

224
00:18:13,587 --> 00:18:19,445
Mme ka tshohanyetso o bona, tse bapileng le ena e ka tlase –
ke entse sena ka boyena, ke di behile ka ho latellana – dintho

225
00:18:19,445 --> 00:18:22,280
tsena tse pedi, di tsamaisitswe ka nako e le nngwe hantle.

226
00:18:22,280 --> 00:18:25,780
Mme ke hona moo o bonang mola ona o moputswa ka lekgetlo la pele.

227
00:18:25,780 --> 00:18:26,920


228
00:18:26,920 --> 00:18:29,680
Bona, ke eo.

229
00:18:29,680 --> 00:18:34,700
Bana ke batho ba amohetseng ente ea pele.

230
00:18:34,700 --> 00:18:37,287
Mme bana ke bona ba entilweng ka mokento wa bobedi.

231
00:18:37,287 --> 00:18:45,359
Mme mona, haholoholo ka ho qala ha ente ea bobeli, empa hape le
hona joale, mola ona o kobeha ka tšohanyetso ho nyoloha ho isa

232
00:18:45,359 --> 00:18:53,303
boemong bo fapaneng ka ho felletseng, o imenne habeli ho feta, ho
na le li-sirene tse habeli ka bongata ka lebaka la mathata

233
00:18:53,303 --> 00:19:00,952
a pelo le methapo ea mali, ka nako e tšoanang le phepelo
ea lintho tsena tsa RNA, kalafo ena ea liphatsa tsa lefutso.

234
00:19:00,952 --> 00:19:07,260
Ba ne ba sa kula ho hang. Ha o ka
phekola batho ba kulang – chefu ena.

235
00:19:07,260 --> 00:19:10,640
Mme ho jwalo le ka mafu a methapo ya boko, a teng le ona.

236
00:19:10,640 --> 00:19:16,877
Le mona, o ka bona kamoo e ileng ya nyoloha ka tshohanyetso, mme
ka tsela e kgolo haholo, ka lebaka la dikotsi tsohle tsa

237
00:19:16,877 --> 00:19:22,829
methapo ya boko le mafu a mang a amanang le methapo ya
boko a ileng a hlaha: batho ba ile ba foufala, jwalo-jwalo.

238
00:19:22,829 --> 00:19:27,923
Seo se ile sa nyoloha ka nako e tšoanang le
liente. Mme seo se ile sa ntshosa haholo ka nako eo.

239
00:19:27,923 --> 00:19:31,960
Ke bone seo hang-hang ha se qala.

240
00:19:31,960 --> 00:19:35,465
E ne e ka ba ka 21, ha data e qetella e fumaneha.

241
00:19:35,465 --> 00:19:41,829
Mme seo se ile sa etsa hore ke be le
bonnete bo boholo ba hore liente li tla ba chefo.

242
00:19:41,829 --> 00:19:44,065
Lefu le feteletseng

243
00:19:44,065 --> 00:19:48,737
Mme jwale ho na le ditekolo tse bontshang hore na ho na le mafu a
feteletseng a bokae, ntle le ho sheba ho hang

244
00:19:48,737 --> 00:19:52,223
tlhahlobo efe kapa efe ya lefu. Ba mpa ba
shebile feela hore na batho ba bakae ba hlokahetse.

245
00:19:52,223 --> 00:19:55,223
Ha palo ea batho e ntse e tsofala, ka
tlhaho batho ba bangata ba tla shoa.

246
00:19:55,223 --> 00:19:57,040
Ha baahi ba le bacha, batho ba fokolang baa shoa.

247
00:19:57,040 --> 00:20:01,440
Mme batho ba seng ba shwe hang, ba ke ke ba shwa hape.

248
00:20:01,440 --> 00:20:03,480
Lintho tsena, o li tseba kannete.

249
00:20:03,480 --> 00:20:06,657
Mme seo se tlameha ho bonahala dipalong.

250
00:20:06,657 --> 00:20:11,359
Haeba u batla ho lekola sena ka mokhoa oa
epidemiology, u tlameha ho se lekanya ho latela

251
00:20:11,359 --> 00:20:14,240
lilemo. Mme Cooper o entse joalo hantle haholo.

252
00:20:14,240 --> 00:20:22,880
Mme yaba o hlokomela, ho ya ka dihlopha tsa dilemo, hore ha ho
letho le etsahetseng ka bana, mona, lekgolong la bo21 la dilemo.

253
00:20:22,880 --> 00:20:27,982
Empa hara bacha ba dilemo tse 15 ho ya hodimo, ka
tshohanyetso, ho bile le phokotseho ya mafu, ho bile le

254
00:20:27,982 --> 00:20:31,448
phokotseho ya mafu a tlwaelehileng nakong ya dilemo tsa sewa.

255
00:20:31,448 --> 00:20:35,620
Empa hang ha sewa se ne se qala ho
kokobela, ba ile ba hlokahala ka tshohanyetso.

256
00:20:35,620 --> 00:20:37,881
Mme batjha ba ile ba shwela mona.

257
00:20:37,881 --> 00:20:42,926
Sekgahla se phahameng sa mafu ka 8%
hara batho ba dilemo tse 40 ho isa ho 49.

258
00:20:42,926 --> 00:20:46,973
Ke ho hongata haholo. Ke ho sa tloaelehang.

259
00:20:46,973 --> 00:20:49,600
Mme yaba ho bile le sehlopha sa dilemo se
hlokahetseng, ha ke tsebe hore na hobaneng.

260
00:20:49,600 --> 00:20:51,800
Le Monghadi Cooper a ke ke a hlalosa seo, ha ke tsebe.

261
00:20:51,800 --> 00:20:55,123
Batho ba lilemo li 50 ho isa ho 59 ha baa ka ba shoa hangata.

262
00:20:55,123 --> 00:21:04,766
Hore na e ne e le sehlopha se ileng sa atleha ka tsela e
itseng ho qoba ente hantle ka ho fetisisa, ha ke na leseli.

263
00:21:10,116 --> 00:21:17,579
Mme e ntse e tswela pele mona. Ka 2022, boemo bo ile ba mpefala,
ba ba bobe haholo hara ba batjha ba banyenyane, ka sekgahla se

264
00:21:17,579 --> 00:21:21,482
phahameng sa mafu ka 10% hara batjha dihlopheng tsohle tse tharo.

265
00:21:21,482 --> 00:21:25,249
Mme hamorao le bakeng sa ba dilemo tse 70 ho ya hodimo.

266
00:21:25,249 --> 00:21:28,020
Hoo ke ntho e tshosang kannete.

267
00:21:28,020 --> 00:21:32,812
Ke tse ngata. Mme ke datha e tiileng.

268
00:21:32,812 --> 00:21:36,187
Sekgahla sa kakaretso sa mafu; sena ha se bontshe sesosa sa lefu.

269
00:21:36,187 --> 00:21:43,879
Empa leha ba sa ka ba shwa ka selemo sa sewa, ha
meento e ne e fanoa ka bongata ho batho ba fetang 80%,

270
00:21:43,879 --> 00:21:47,787
habedi kapa hararo, ke ka nako eo ba ileng ba shwa.

271
00:21:47,787 --> 00:21:52,575
Mme seo, ka maikutlo a ka, se lekane. Ke ka
lebaka leo liente tsena li neng li lokela ho tlosoa

272
00:21:52,575 --> 00:21:55,019
'marakeng hang-hang. Nako e telele pele ho moo.

273
00:21:55,019 --> 00:22:02,535
Hang ha litla-morao tsa pele li hlaha ho VAERS, tse neng li
bonahala hantle le Amerika, ba ne ba lokela ho re

274
00:22:02,535 --> 00:22:09,966
emang hang-hang, kapele, ha re ne re ntse re ka
tšepa ba boholong ho isa bohōleng bo itseng, ke tšepa.

275
00:22:09,966 --> 00:22:11,952
Mme ha ba a etsa jwalo.

276
00:22:11,952 --> 00:22:13,240
Hoo ho etseditswe ka boomo.

277
00:22:13,240 --> 00:22:15,990
Ha ho na tsela e 'ngoe ea ho e hlalosa.

278
00:22:15,990 --> 00:22:21,678
Ho bonahala eka motho e mong o ile a etsa
bonnete ba hore batho ha ba sireletsoe.

279
00:22:21,678 --> 00:22:27,467
Motho e mong o ne a na le merero e mebe ho batho.

280
00:22:30,078 --> 00:22:36,680
Mme e, ke sona seo re neng re se bitsa sewa...

281
00:22:36,680 --> 00:22:41,209
Mona o ka bona tsohle hape ka tatellano
ea liketsahalo. Mona o ka bona bacha.

282
00:22:41,209 --> 00:22:45,364
Ba shoeleng ba ne ba le fokolang ho feta ka tloaelo.

283
00:22:45,364 --> 00:22:49,680
Le mona, leha e le ho fihlela ho
mashome a mararo, ha ho letho le etsahalang.

284
00:22:49,680 --> 00:22:57,340
Mme hape mona, ha e qala mona, e ile ya boela ya qala
hara batjha ba nang le sekgahla se phahameng sa mafu.

285
00:22:57,340 --> 00:23:06,640
Mona, e ne e le feela mafu a feteletseng nakong eo
batho ba neng ba bolaoa mahaeng a maqheku le lipetlele.

286
00:23:06,640 --> 00:23:10,564
Ho ne ho na le maqheku feela. Hoo ha se
tloaelehileng seoaeng, ka linako tse ling ho

287
00:23:10,564 --> 00:23:12,920
tšoaetsa bacha feela, ka linako tse ling maqheku.

288
00:23:12,920 --> 00:23:16,602
O tlameha ho etsa liqeto tse ngata haholo, hore na o
batla ho bolaea mang le ka ofe, mona. Seo ha se khonehe.

289
00:23:16,602 --> 00:23:19,600
Kahoo seo ha se a ka sa lekana ho hang.

290
00:23:19,600 --> 00:23:22,140
Ha ke sa batla seo. Ke bothoto bo feteletseng.

291
00:23:22,140 --> 00:23:29,221
Seo ke setshwantsho seo ditsebi tsa dikokwanahloko
di se re bontshang: ho na le Wuhan, ntho e kotsi.

292
00:23:29,221 --> 00:23:33,740
Ebe halofo ea sechaba le saense ba
re: Seo ruri se tsoa laboratoring.

293
00:23:33,740 --> 00:23:36,580
Ba re tlhahlobo e tsoa 'marakeng oa litlhapi.

294
00:23:36,580 --> 00:23:41,355
Ha ho letho le tlileng, le hanyenyane. Diteko di ile tsa tla.

295
00:23:41,355 --> 00:23:46,337
Ho ne ho se na livaerase tse kotsi
tse neng li ata, leha e le le 'ngoe.

296
00:23:46,337 --> 00:23:55,115
Mme moqoqo ona ka ivermectin kapa
hydroxychloroquine ke moqoqo wa bohata, ke ho khelosa.

297
00:23:55,115 --> 00:23:59,404
Ha re e-s'o ka re hloka seo bakeng
sa mofuta ofe kapa ofe oa feberu.

298
00:23:59,404 --> 00:24:05,671
Le batho ba e sebelisitseng ebe ba re,
"Empa rona re pholositse batho ka ivermectin."

299
00:24:05,671 --> 00:24:09,382
Ba ile ba se ke ba etsa le tlhahlobo e
fapaneng ho bona hore na ke eng hape e ka bang teng.

300
00:24:09,382 --> 00:24:12,848
Che! Ho ne ho se na divirasi tse ntjha.

301
00:24:12,848 --> 00:24:17,604
Mme J.J. Couey, eo e leng setsebi sa baeloji,
o hlalositse sena ka bokgabane bo boholo-holo.

302
00:24:17,604 --> 00:24:20,380
Mme le mona, ho ne ho ena le Majapane a
mmalwa a neng a sebetsa ka thata haholo.

303
00:24:20,380 --> 00:24:23,137
Eaba ba re: E, sheba, likhetho e ne e le life?

304
00:24:23,137 --> 00:24:27,883
Eaba ba sheba, 'me – kaha ba hlile ba hlokolosi haholo
– ba hlahloba ntho e 'ngoe le e 'ngoe: moo ho neng ho

305
00:24:27,883 --> 00:24:30,460
e-na le livaerase, hore na ke mefuta efe, joalo-joalo.

306
00:24:30,460 --> 00:24:35,800
Mme ba shebana: Ba ne ba fapane jwang mabapi
le tatellano, mefuta e fapaneng e neng e hlaha?

307
00:24:35,800 --> 00:24:38,649
Eaba ba sheba: Aah, ho a makatsa.

308
00:24:38,649 --> 00:24:43,060
Seo ha se e-s'o ka se etsahala tlhaho pele, hore
sena ... seo se ka etsahala joang? Seo sea lumellana.

309
00:24:43,060 --> 00:24:52,440
Ba fumane hore ho thehoa ha mefuta e meng ea
Omicron e ne e se phello ea khōlo ea jenomo.

310
00:24:52,440 --> 00:24:59,580
Ba ile ba re hore mekhoa e joalo ha e etsahale khōlong ea tlhaho.

311
00:24:59,580 --> 00:25:05,940
Mme hape ba ile ba re mefuta ya Omicron
e ne e se e ka fumanwa hohle ka 2020.

312
00:25:05,940 --> 00:25:10,740
Hape seo ha se tsamaellane le pale eo re e phetoang.

313
00:25:10,740 --> 00:25:20,940
Mme qetellong: mefuta e mecha e hlahile ka mokgwa o motjha ka ho
feletseng o sa ka ke wa hlaloswa ka tsebo ya hajwale ya baeloji.

314
00:25:20,940 --> 00:25:24,680
Ba boletse hore ntho e kang ena ha e so be teng tlhaho.

315
00:25:24,680 --> 00:25:26,305
Mme ba ile ba sebetsa ka thata haholo ho yona.

316
00:25:26,305 --> 00:25:29,698
Ke mosebetsi o motle haholo o nang le lintlha tse ngata.

317
00:25:29,698 --> 00:25:37,640
Mme ho na le maqephe a mangata haholo a etsang mosebetsi o motle
haholo wa ho tiisa sena, ka mokgwa o tebileng le o hlakileng.

318
00:25:37,640 --> 00:25:43,019
Mme ha o ka sheba, ke na le dikgolagano le
ditsebi tsa dikokwanahloko le batho ba

319
00:25:43,019 --> 00:25:46,298
sebetsang le bona ho tsa baeloji ya dimolekhule.

320
00:25:46,298 --> 00:25:52,345
Mme ba a tseba hore RNA le
dikokwanahloko tsa RNA ha di tsitsa ho hang.

321
00:25:52,345 --> 00:25:55,280
Couey o na le mohlala o motle ho hlalosa sena.

322
00:25:55,280 --> 00:26:03,833
O re haeba o batla ho atisa ntho, etsa kopi ya
yona, mme ka RNA ho tshwana le ho ba le kasete ya

323
00:26:03,833 --> 00:26:08,580
mmino ebe o e kopitsetsa ho kasete e nngwe ya mmino.

324
00:26:08,580 --> 00:26:11,080
Joale ho na le lerata hanyane.

325
00:26:11,080 --> 00:26:15,220
Mme ha o batla ho kopitsa dipina tsena
hape, ho ba le lerata le leholo le ho feta.

326
00:26:15,220 --> 00:26:18,160
Mme ha o ba kopitsa hape, o se o batla o sa utlwe mmino.

327
00:26:18,160 --> 00:26:20,740
Ho tšoana le ka livaerase tsa RNA.

328
00:26:20,740 --> 00:26:27,020
Ha o ka ke wa tswela pele ka dintho tsena di
sa fetolwa, empa ho ka etswa kapele haholo.

329
00:26:27,020 --> 00:26:33,829
Nahana ka bapalami ba limilione tse 10 ka lifofaneng
letsatsi le letsatsi kapa ntho e joalo. Ke bothoto, pale ena eo

330
00:26:33,829 --> 00:26:37,045
re e phetetsoeng ka hore vaerase ena e ata ebile e fetoha.

331
00:26:37,045 --> 00:26:39,731
Ebe o fumana phapang. Seo se ke ke sa sebetsa.

332
00:26:39,731 --> 00:26:43,380
Empa o tiisa jwang hore mefuta ena
e ka fumanwa lefatsheng ka bophara?

333
00:26:43,380 --> 00:26:52,032
Sena se etsoa ka ho sebelisa mokhoa o khethehileng ho
bokella likaroloana tsena tse nyenyane, tsa vaerase ena e

334
00:26:52,032 --> 00:26:56,734
nang le li-nucleotide tse 30,000, ebe li kopanngoa hammoho.

335
00:26:56,734 --> 00:27:00,600
Ha e le hantle, li ne li le feela
khomphutheng e Wuhan. Ke moo ba neng ba na le tsona.

336
00:27:00,600 --> 00:27:04,312
Ho ne ho ena le tatellano ena khomphutheng.

337
00:27:04,312 --> 00:27:11,379
Ho ne ho ena le lintho tsena tse kotsi ka hare ho
eona, liketso tsena tse kotsi. Mme ba ne ba na le tsona.

338
00:27:11,379 --> 00:27:19,240
Ebe o ile wa bokella ntho e itseng, wa e
bokella tlhahong, wa e lokisa, ebe wa hlahisa RNA.

339
00:27:19,240 --> 00:27:25,225
Mme kaha e fetoha kapele hakana, haeba o batla
ho e boloka hona jwale, o tlameha ho ngola

340
00:27:25,225 --> 00:27:28,540
DNA ya yona fatshe. O tlameha ho e ngola botjha.

341
00:27:28,540 --> 00:27:34,880
O ne o tlameha ho etsa RNA ho tsoa
setshwantshong sa setempe, o ne o tlameha ho etsa setempe.

342
00:27:34,880 --> 00:27:36,660
Mme setempe se kgomarela.

343
00:27:36,660 --> 00:27:41,920
O a tseba, DNA ea mammoth e fumanoe leqhoeng.

344
00:27:41,920 --> 00:27:48,660
Mme yaba ba leka hape ho sebedisa dinare kapa
... ho di sebedisa hape bakeng sa ho tswala.

345
00:27:48,660 --> 00:27:52,211
Kahoo DNA ena e tsitsitse haholo.

346
00:27:52,211 --> 00:28:00,400
Mme Couey a hlalosa ka hore DNA e tshwana le ha o kopitsa di-CD.

347
00:28:00,400 --> 00:28:05,480
Li tšoana hantle. Likopi tsa dijithale li tšoana hantle.

348
00:28:05,480 --> 00:28:07,440
Mme di tšoarella nakoana.

349
00:28:07,440 --> 00:28:10,560
Empa ha o kopitsa kasete, lerata le ntse le hola le hola.

350
00:28:10,560 --> 00:28:11,520
Ke RNA.

351
00:28:11,520 --> 00:28:20,582
Ke ka lebaka leo ho leng ho sa khoneheng ho lokolla RNA, esita le
livaerase tsa RNA tsa maiketsetso tse hlahisitsoeng

352
00:28:20,582 --> 00:28:28,740
laboratoring, ka tsela eo li ka atlehang le ho phela
nako e telele ntle le ho ba le liphetoho tse kholo.

353
00:28:28,740 --> 00:28:36,065
Mme tlhaho-phetong, tlhaho-phetong ya dikokwanahloko e
lebisitse ho ikamahanyeng le batho ba tsona hamolemo.

354
00:28:36,065 --> 00:28:42,265
Sena se bolela hore vaerase e bolayang moamoheli oa
eona ea se na kelello ebile ha e na monyetla oa ho phela.

355
00:28:42,265 --> 00:28:51,679
Ke livaerase feela tse re tlohelang hore re phele, hore re se ke
ra hlokomela le hore li teng malapeng a rona, tse ka

356
00:28:51,679 --> 00:29:00,078
atang ka mokhoa o makatsang hohle. Mme ka lifofaneng le
litereneng le mona hape, o ka namisa livaerase hohle.

357
00:29:00,078 --> 00:29:04,440
Ke ntho e le 'ngoe e tiisang menyetla ea bona ea ho phela.

358
00:29:04,440 --> 00:29:12,337
Ua tseba, 'mele oa hao o entsoe ka lisele tse ka bang lihlobolelo
tse 30. Ka karolelano ke lihlobolelo tse 30, ba bang ba

359
00:29:12,337 --> 00:29:16,278
na le tse fetang moo hanyane, empa joini ea hao e teng moo.

360
00:29:16,278 --> 00:29:20,323
Tsena ke lisele tsa hao, ena ke wena. Ka tsela ena o ka tsejwa.

361
00:29:20,323 --> 00:29:27,774
Mme hape o na le likokoana-hloko tse ling tse
dimilione tse dimilione tse 39 tse phelang maleng a hao,

362
00:29:27,774 --> 00:29:31,670
letlalong la hao, le hohle marapong a hao a mongobo.

363
00:29:31,670 --> 00:29:36,937
Li jwalo... o tla bona naha moo tlhaho e ikelang.

364
00:29:36,937 --> 00:29:41,860
Mme tsena kaofela ke likokoana-hloko tsa
bohlokoa, tsa bohlokoa. Di na le mosebetsi o ikgethang.

365
00:29:41,860 --> 00:29:43,640
Ke bona lebaka leo ka lona o fetohileng seo o leng sona.

366
00:29:43,640 --> 00:29:50,258
Ho na le likokoana-hloko ka har'a jenoumo ea hau. Li kentse
tatellano ea tsona ea liphatsa tsa lefutso ka har'a

367
00:29:50,258 --> 00:29:57,020
jenoumo ea hau, e tsoang livaerase le liretrovaerase. Li
kentsoe. 'Me ke kamoo batho ba qalileng ho hola kateng.

368
00:29:57,020 --> 00:30:03,923
Ho ne ho e-na le livaerase tse itseng tse neng li
bolela hore re ne re se re sa tlameha ho behela mahe.

369
00:30:03,923 --> 00:30:14,285
Kahoo kholo ena, kholo ena ea tlhaho, e etsahala ka phetisetso ea
tlhahisoleseling ea lefutso ho tloha sebopuoa se seng se phelang

370
00:30:14,285 --> 00:30:21,378
ho ea ho se seng. 'Me ntho e monate ke hore, ho
na le puisano ena ea hore na livaerase li

371
00:30:21,378 --> 00:30:25,548
teng kapa ha li eo? Ho 'na, seo se sitisa hanyane.

372
00:30:25,548 --> 00:30:30,480
Ho kile ha e-ba le batho ba ileng ba sibolla ntho eo ba e
bitsitseng libaktheria. Le hona ke mofuta oa phapano.

373
00:30:30,480 --> 00:30:35,748
Eaba ba etsa lihlopha tse nyenyane. Eaba ho ba le batho ba
reng ho na le ntho e sa bonahaleng ka tlas'a maekroskoupo.

374
00:30:35,748 --> 00:30:41,864
Empa e ntse e ka o kula; o ka e fumana le ka metsing. Mme o ka
fumana lintho tse nyenyane tse joalo hohle

375
00:30:41,864 --> 00:30:48,012
tlhaho. Hamorao, li ile tsa bonoa ka tlas'a
maekorosekoupo ea elektronike 'me tsa bitsoa livaerase.

376
00:30:48,012 --> 00:30:52,078
Kamora moo, dintho tse tshwanang, tse batlang
di tshwana hantle, di ile tsa fumanwa mmeleng.

377
00:30:52,078 --> 00:30:56,180
Mme batho ba re, tseo ha se dikokwanahloko, di
ne di le teng, di ntse di le teng. Di bitswa

378
00:30:56,180 --> 00:30:58,456
di-exosome. Di shebahala di batla di tshwana hantle.

379
00:30:58,456 --> 00:31:03,840
E boetse e na le tlhahisoleseding ea liphatsa tsa
lefutso, 'me ka linako tse ling e na le liprotheine.

380
00:31:03,840 --> 00:31:15,709
Sena se bolela hore tlhaho e phelang, eo mefuta-futa
ea eona e ke keng ea fokotsoa, ena ke polelo ea

381
00:31:15,709 --> 00:31:22,856
bohlokoa haholo, mefuta-futa ea tlhaho e ke ke ea fokotsoa.

382
00:31:22,856 --> 00:31:28,280
Mme saense e dula e fokotsa. E dula e
hlalosa dintho. E re, sena ke seo, seo ke sena.

383
00:31:28,280 --> 00:31:34,740
Mme ka mora moo ho etswa ditekanyo, mme
tlhaloso ena e fetohile makgetlo a mangata saenseng.

384
00:31:34,740 --> 00:31:36,706
Ka nako e 'ngoe li ke ke tsa hlola li sebelisoa.

385
00:31:36,706 --> 00:31:41,119
Mme ke dumela ka tieo hore tlhaloso ya
baktheria le dikokwanahloko e ke ke ya hlola e le

386
00:31:41,119 --> 00:31:43,793
bohlokwa kamora dilemo tse mashome a mabedi.

387
00:31:43,793 --> 00:31:44,800
Hobane re tseba haholoanyane.

388
00:31:44,800 --> 00:31:48,975
Re tseba ho tsoa ho ba banyenyane hore tsebo ea
rona e ntse e eketseha ka ho ba le lintlha tse ngata.

389
00:31:48,975 --> 00:31:55,278
Re ntse re ithuta ho eketsehileng ka limolek'hule
tse nyenyane ka ho fetisisa tse phethang karolo mona.

390
00:31:55,278 --> 00:31:59,260
Mme seo se bolela hore re tlameha ho dumellana
hape ka hore na re ka sebetsana le yona jwang.

391
00:31:59,260 --> 00:32:01,345
Kamoo re buang ka teng

392
00:32:01,345 --> 00:32:04,120
Mme ho na le mabitso e le hore re ka bua ka yona.

393
00:32:04,120 --> 00:32:09,983
Mme le leng la mabitso ana a ileng a hola ha
histori e ntse e tswela pele ke lebitso la 'virus'.

394
00:32:09,983 --> 00:32:16,783
Mme haeba ho na le motho ya reng dikokwanahloko ha di yo, ka kopo
a etse bonnete ba hore re na le mantswe a matjha ao ka ona re

395
00:32:16,783 --> 00:32:20,288
ka bang le puisano e utlwahalang le ao re ka dumellanang ka ona.

396
00:32:20,288 --> 00:32:23,744
Ka nako e 'ngoe sena e ka ba tšebetso e telele.

397
00:32:23,744 --> 00:32:30,129
Ee, mme tseo ke dikgopolo tsa laboratori. Mafu a tshwaetsanang a
simolohang dilaboratoring. Diketsahalo tse 309

398
00:32:30,129 --> 00:32:36,297
moo ho etsahetseng ho hong dilaboratoring
dilemong tse 20 tse fetileng. Kahoo ha ho letho.

399
00:32:36,297 --> 00:32:41,400
Boholo ba tsona e ne e le libaktheria hape, litsing tsa
liphoofolo, ke hore, lilaboratoring tsa bongaka ba liphoofolo.

400
00:32:41,400 --> 00:32:46,523
Mme yaba ho etsahala makgetlo a 16 hore ho phonyohe ntho e itseng
laboratoring. Lelapa le lona le ile la fumana ntho e

401
00:32:46,523 --> 00:32:51,020
itseng. Kapa ho bile le sewa se senyenyane hobane
ho ne ho na le tshilafalo metsing kapa ntho e nngwe.

402
00:32:51,020 --> 00:32:54,231
Empa tsena kaofela ke lintho tse lekanyelitsoeng haholo.

403
00:32:54,231 --> 00:32:55,480
Ha ho tšenyo e entsoeng.

404
00:32:55,480 --> 00:33:02,565
Lena ke lenane la semmuso, le phatlalalitsoeng ho The
Lancet, la baetsi bana ba mafu ba fapaneng haholo, ba ka tsela e

405
00:33:02,565 --> 00:33:06,252
itseng ba ileng ba phonyoha ka palo e nyane ka nako e 'ngoe.

406
00:33:06,252 --> 00:33:10,931
Kahoo, puisano ena kaofela mabapi le lilaboratori, hore
e simolohile laboratoring, hore e simolohile 'marakeng

407
00:33:10,931 --> 00:33:13,380
oa litlhapi, ke feela ho khelosa. Kaofela ke pale feela.

408
00:33:13,380 --> 00:33:14,313
Lebala ka seo.

409
00:33:14,313 --> 00:33:18,266
Mme batho ba o phetelang dipale tsena ba leka ho o thetsa.

410
00:33:18,266 --> 00:33:22,092
Se ba tshepe.

411
00:33:22,092 --> 00:33:25,805
Eo e ne e le Covid-19, Monghadi
Wodarg, o ka e iphapanyetsa jwang?

412
00:33:25,805 --> 00:33:28,870
Na ha o a bona se etsahetseng leboya la Italy?

413
00:33:28,870 --> 00:33:35,333
Mme le likofunu tsa New York tseo a li patileng moo...
Ruri ke ntho e makatsang, batho ba bangata ba hlokahetse.

414
00:33:35,333 --> 00:33:39,746
Ha o ka ke wa mpa wa se iphapanyetsa. Ho kotsi haholo.

415
00:33:39,746 --> 00:33:45,855
E, batho ba hlokahetse leboya ho Italy. Empa
ba bangata ba ile ba hlokahala ka 2017 le 2018.

416
00:33:45,855 --> 00:33:47,855
Lipetleleng tsena tse tšoanang.

417
00:33:47,855 --> 00:33:52,106
Mme koranteng ea Milan, ke ne ke fumane
litlaleho mabapi le hore maemo a mabe hakaalo,

418
00:33:52,106 --> 00:33:54,520
le hore basebetsi ba imetsoe ka ho feletseng.

419
00:33:54,520 --> 00:33:56,790
Dipale tse tshwanang hape le hape.

420
00:33:56,790 --> 00:34:01,756
Mohlomong ditshwantsho di ne di le tsa
2017/2018, hobane di ne di le matla le ho feta tsa jwale.

421
00:34:01,756 --> 00:34:08,837
Empa taba ea hore batho ba likarolong tsa tlhokomelo e
matla ba atisa ho imeloa ke mosebetsi ke ntho eo nka e

422
00:34:08,837 --> 00:34:12,889
tiisang ruri ke le moemeli oa basebetsi sepetlele se Hamburg.

423
00:34:12,889 --> 00:34:20,200
Re le basebetsi ba sepetlele, esale re tletleba
hore re hloka basebetsi ba eketsehileng. Re imetsoe.

424
00:34:20,200 --> 00:34:22,080
Mme batho ba paqame feela diterateng le tse ding.

425
00:34:22,080 --> 00:34:24,586
Ho kile ha e-ba le senetara ya ileng a re etela.

426
00:34:24,586 --> 00:34:27,170
E ne e se Senatoro oa Bophelo ba
Hamburg, empa e ne e le motho e mong.

427
00:34:27,170 --> 00:34:29,237
Mme o ne a na le ho hong, ebe o ne a paqame le rona.

428
00:34:29,237 --> 00:34:32,883
Mme ra e tlohela e leketlile phasijeng nako e telele.

429
00:34:40,021 --> 00:34:46,332
E, ho etsahetse'ng nakong eo ba neng
ba re tšosa haholo ka litšoantšo tsena?

430
00:34:46,332 --> 00:34:49,840
Seo e ne e le New York, se ne se shebahala se tšosa.

431
00:34:49,840 --> 00:34:53,285
Ka 'nete bana ke mafu a lipetlele.

432
00:34:53,285 --> 00:34:58,033
E ne e le ho tloha ka la 16 Hlakubele ho fihlela
ka la 20 Motsheanong. Ka bokgutshwanyane haholo.

433
00:34:58,033 --> 00:35:02,024
Batho ba bangata ba hlokahetse.

434
00:35:02,024 --> 00:35:04,400
Mme ke hobaneng? Ho etsahetseng moo?

435
00:35:04,400 --> 00:35:05,900
Mme ho na le mabaka a seo.

436
00:35:05,900 --> 00:35:09,966
Ho ile ha fumanwa hore batho ba ne ba
tshwerwe hampe. Hantle-ntle, hampe haholo.

437
00:35:09,966 --> 00:35:13,000
Ho ne ho na le moralo oa phekolo
oo ba neng ba tlameha ho o latela.

438
00:35:13,000 --> 00:35:15,640
Ka Covid-19, o tlameha ho etsa sena le sona.

439
00:35:15,640 --> 00:35:18,700
Mme ho ne ho ena le meriana e sa thuseng, e neng e le chefo.

440
00:35:18,700 --> 00:35:22,325
Ho bile le tekanyetso e feteletseng ea hydroxychloroquine.

441
00:35:22,325 --> 00:35:24,826
Motho ea phetseng hantle a ke ke a mamella seo.

442
00:35:24,826 --> 00:35:26,640
Ba mphile tekanyo e fetang ka makgetlo a leshome.

443
00:35:26,640 --> 00:35:28,940
Mme jwale pelo e mpa e emisa feela.

444
00:35:28,940 --> 00:35:34,693
Kapa ha hydroxychloroquine e fuoa motho ea nang le
favism, ea tsoaletsoeng a se na enzyme e

445
00:35:34,693 --> 00:35:38,700
hlokahalang, lisele tsa mali lia phatloha 'me o sitoa ho hema.

446
00:35:38,700 --> 00:35:43,439
Dintho tsena tsohle di ne di rekiswa e le Covid-19.

447
00:35:43,439 --> 00:35:46,940
Mme yaba hang-hang ba thethefatsa batho mme
ba ba kenya mechineng e ba thusang ho hema.

448
00:35:46,940 --> 00:35:47,640
Hobane o ne o tlamehile.

449
00:35:47,640 --> 00:35:49,360
Ho ne ho hlokahala hore phefumoloho e
fanoe hang-hang, kapele kamoo ho ka khonehang.

450
00:35:49,360 --> 00:35:52,171
Jwale ba ka pholoswa, ba boletse.

451
00:35:52,171 --> 00:35:58,037
Mme ka mora moo ba ile ba fuwa midazolam, ba entoa ka meriana e
thethefatsang, e leng se bakang le ho fokotsa

452
00:35:58,037 --> 00:36:03,040
phefumoloho, ho bolelang hore ba se ba sitoa ho
iphefumoloha, mme ba kenngoa tšepe ea ho hema.

453
00:36:03,040 --> 00:36:07,685
Mme motho ya kentweng diphaepe tsa ho
phefumoloha o se a le kotsing e kgolo.

454
00:36:07,685 --> 00:36:11,276
Ke boemo bo thata ha ba kentsoe tšupu ka nako e telele.

455
00:36:11,276 --> 00:36:13,040
Seo ka bosona ke kotsi.

456
00:36:13,040 --> 00:36:20,036
Taba ea hore batho ba ile ba shoa ka lebaka la mehato e
joalo ke tlhaloso e ntle, haholo-holo ha u nahana hore

457
00:36:20,036 --> 00:36:23,500
sena e ne e se 'mala oa lintho San Francisco ka nako eo.

458
00:36:23,500 --> 00:36:27,518
Hobaneng ho se ya bileng le sewa?

459
00:36:27,518 --> 00:36:30,837
Kapa Florida, le hona ho ne ho se letho le tlwaelehileng haholo.

460
00:36:30,837 --> 00:36:36,894
Ebe ka lehwetla, ho bonahala eka le bona ba se ba
tlositse batho bohle matlong a baphomolong a Florida.

461
00:36:36,894 --> 00:36:40,988
Mme kamora moo, eo ke mola wa
bobedi, ke moo mekento e qalang teng.

462
00:36:40,988 --> 00:36:45,520
Mme o ka bona hore batho ba New York ka
tshohanyetso ba ile ba qala ho belaela haholo.

463
00:36:45,520 --> 00:36:49,612
Kapa mohlomong ba fumane tse ling, ha ke tsebe.

464
00:36:49,612 --> 00:36:54,500
Mme ba San Francisco, ba ile ba ba le mahlomola a maholo teng.

465
00:36:54,500 --> 00:37:01,980
Kahoo o ka bona hore tsena ke dipalopalo tsa semmuso tsa
mafu tsa Amerika, e leng sekgahla se akaretsang sa mafu.

466
00:37:01,980 --> 00:37:03,640
Ha e amane le tlhahlobo ea lefu.

467
00:37:03,640 --> 00:37:07,172
Mme mona ke sena ka hydroxychloroquine; ke fumane buka ka yona.

468
00:37:07,172 --> 00:37:09,918
Ho shwa ka dipehelo tsa hao ka hydroxychloroquine.

469
00:37:09,918 --> 00:37:16,013
Seo ke sethethefatsi se ka sebedisetswang ho
ipolaea, ka tekanyo eo ho boletsweng ka yona.

470
00:37:16,013 --> 00:37:18,252
Marang-rang, ho fumana ka tšohanyetso.

471
00:37:18,252 --> 00:37:24,240
Ke ne ke noele hydroxychloroquine. Ke
tataiso bakeng sa batho ba batlang ho ipolaea.

472
00:37:27,806 --> 00:37:32,561
Mme ke sona seo ba se kgothaletseng,
ka molao, bakeng sa dithuto tsena mona.

473
00:37:32,561 --> 00:37:33,880
Chris Whitty o entse seo.

474
00:37:33,880 --> 00:37:40,369
Mothusi oa Bophelo bo Botle oa Naha Engelane,
moeletsi oa 'muso, o itse hore ba lokela ho etsa joalo.

475
00:37:40,369 --> 00:37:41,370
Ke lekantse tekanyo.

476
00:37:41,370 --> 00:37:46,890
O ne a fositse, ntle le haeba e le hore o ne a
filoe moriana o mong. Kahoo ke pale e se nang

477
00:37:46,890 --> 00:37:50,834
kelello, e se nang kelello. Ba bolaile batho ho re tšosa.

478
00:37:50,834 --> 00:37:52,823
Ke mang

479
00:37:52,823 --> 00:37:57,527
Jwale, ka bokgutshwane, WHO. Jwalokaha bohle le
tseba, e na le bobodu mme e fumana tshehetso ya

480
00:37:57,527 --> 00:37:59,929
ditjhelete ho tswa ho batšehetsi ba ikemetseng.

481
00:37:59,929 --> 00:38:04,076
Empa WHO e bohlokoa haholo hobane e
na le matla a ho hlalosa mantsoe.

482
00:38:04,076 --> 00:38:08,396
Re na le seo ke u joetseng ka sona mabapi le li-ICD,
tse fumanehang lefats'eng ka bophara. Li-ICD ke likhoutu.

483
00:38:08,396 --> 00:38:12,916
Haeba o batla ho lefisa jwalo ka ngaka kapa
sepetlele, o tlameha ho ngola nomoro ya ICD.

484
00:38:12,916 --> 00:38:19,680
Sena se bolela hore lefu le tlameha ho
aroloa ho latela litekanyetso tsa WHO.

485
00:38:19,680 --> 00:38:21,300
Mme yaba o hlalosa tsietsi.

486
00:38:21,300 --> 00:38:25,960
Ke seo Monghadi Ghebreyesus a se buang, o re ke pheic.

487
00:38:25,960 --> 00:38:31,840
Seo se bitsoa Tšohanyetso ea Bophelo bo
Botle ba Sechaba e Amang Lefatše ka Bophara.

488
00:38:31,840 --> 00:38:34,720
Pheic ke kamoo e bitsoang kateng.

489
00:38:34,720 --> 00:38:42,474
Mme hape ba e hlalosa; ba ne ba batla ho hlalosa boitshireletso
ba mmele. Ba itse sena se ka kgonahala feela ka ente.

490
00:38:42,474 --> 00:38:44,180
Boitshireletso ba sehlopha bo ka fihlellwa feela ka ente.

491
00:38:44,180 --> 00:38:46,720
Kapa ba re, ho qhoma ha sefu ke neng?

492
00:38:46,720 --> 00:38:48,680
Bophelo bo kotsing neng?

493
00:38:48,680 --> 00:38:50,241
U ka tseba jwang?

494
00:38:50,241 --> 00:38:52,892
Ho ka tsejwa feela hore na o kotsing ka tlhahlobo ya PCR.

495
00:38:52,892 --> 00:38:57,850
Ke seo WHO e se buang. E hlalosa mokhoa oa ho
lemoha likotsi le hore na ke likotsi life tse teng.

496
00:38:57,850 --> 00:39:03,460
Ba na le batho ba bona hohle, mme hona joale ba e kenya hohle.

497
00:39:03,460 --> 00:39:08,367
Mme haeba ho na le ntho e
bonoang, mme ba e hlalosa, ke monkeypox.

498
00:39:08,367 --> 00:39:16,729
Lithurusa marakong le tlhahlobo ea
PCR e e-bang e nepahetse: monkeypox.

499
00:39:18,896 --> 00:39:20,000
Ba 'nile ba etsa joalo kamehla.

500
00:39:20,000 --> 00:39:27,400
Ba se ba kile ba etsa joalo pele; ba
tsheheditswe ka ditjhelete ke indasteri ya meriana.

501
00:39:27,400 --> 00:39:34,945
Mme yaba ba theola ditekanyo tsa k'holeseterole, ba fokotsa moedi
ho tloha ho dimiligramme tse 240 ho ya ho tse 200 ka decilitre.

502
00:39:34,945 --> 00:39:39,341
Mme jwale ba na le bakudi ba
eketsehileng ka 86% ba hlokang phekolo.

503
00:39:39,341 --> 00:39:41,940
Ho bohlokoa ruri.

504
00:39:41,940 --> 00:39:50,270
E, mme esale ba etsa sena bakeng sa indasteri ea meriana ka ho
beha litekanyetso – hobane, ha re ka rialo, ba

505
00:39:50,270 --> 00:39:57,860
rometsoe ke rona. E tlameha ho tšoana, ho bolela
WHO – ba nkile mosebetsi oa ho beha litekanyetso.

506
00:39:57,860 --> 00:40:05,959
Ka ho beha litekanyetso, e ka re kula, e ka hlalosa mafu le
litlhoko tsa phekolo, hape e ka hlalosa mekhoa ea tlhahlobo.

507
00:40:05,959 --> 00:40:08,907
Ke matla a makatsang ao a seng a na le ona.

508
00:40:08,907 --> 00:40:10,512
E, o se a entse.

509
00:40:10,512 --> 00:40:12,660
Mme yaba o boetse a hlalosa bophelo bo botle.

510
00:40:12,660 --> 00:40:15,220
Nakong e fetileng, lekholong la bo19 la dilemo,
bophelo bo botle e ne e le taba ya motho ka mong.

511
00:40:15,220 --> 00:40:19,772
Ho ne ho se na tsamaiso ea tlhokomelo ea bophelo,
kahoo batho ba ne ba thusana moo ba neng ba ka khona.

512
00:40:19,772 --> 00:40:24,173
Ba neng ba na le chelete ba ile ba hira
setsebi sa mofuta o itseng, mme ba bang ba ile ba

513
00:40:24,173 --> 00:40:26,473
tlameha ho iphumanela mokgwa wa ho phedisana.

514
00:40:26,473 --> 00:40:31,260
Eaba, lekholong la bo20 la dilemo, bophelo bo botle bo ile
ba hlaloswa e le tokelo ya botho, jwalo ka ha ke boletse, ka

515
00:40:31,260 --> 00:40:33,739
Bismarck, ya ileng a re re na le tokelo ya bophelo bo botle.

516
00:40:33,739 --> 00:40:36,920
Mme dinaha tsohle di tlameha ho netefatsa
sena, mebuso yohle e tlameha ho netefatsa sena.

517
00:40:36,920 --> 00:40:39,899
Ke seo WHO e neng e se buile ka bo-1960.

518
00:40:39,899 --> 00:40:44,240
Linaha tsohle li tlameha ho netefatsa
hore baahi ba tsona ba phetse hantle.

519
00:40:44,240 --> 00:40:45,909
Ho na le tokelo ea bophelo bo botle.

520
00:40:45,909 --> 00:40:48,320
Eaba seo se fetoha, eaba e fetoha tokelo ea botho.

521
00:40:48,320 --> 00:40:55,901
Empa karolong ea pele ea boraro ea lekholo la rona la lilemo, ka
tšohanyetso Foramo ea Moruo ea Lefatše e ile ea memeloa ke

522
00:40:55,901 --> 00:41:03,359
Mofumahali Brundtland, Mongoli-Kakaretso, ho bua ka taba ea
bophelo bo botle, a re, "Lihahi tsa liindasteri tse ratehang,

523
00:41:03,359 --> 00:41:10,533
baetapele ba likhoebo ba ratehang, babanki ba ratehang,
re tlameha ho etsa ho hongata bakeng sa bophelo bo botle."

524
00:41:10,533 --> 00:41:17,408
Mme ha ba a ka ba hloka ho bolelloa habeli, ba ile
ba sebedisa WHO hang-hang bakeng sa merero ya bona.

525
00:41:17,408 --> 00:41:23,423
Ba ba sebedisitse hampe mme ba ba file tjhelete,
empa hape ke bona ba laolang hore na ho etswe eng.

526
00:41:23,423 --> 00:41:27,961
Mme bophelo bo botle bo ile ba hlaloswa
haufi-ufi e le mmaraka o ntseng o hola.

527
00:41:27,961 --> 00:41:34,737
Motho e mong le e mong Afrika o lokela ho fumana
meriana ena; ho seng jwalo, ha ho na toka. Na ha ho jwalo?

528
00:41:34,737 --> 00:41:39,317
Kaofela ha bona ba tlameha ho fumana liente
tsena, 'me o tlameha ho etsa ho hong ka taba ena.

529
00:41:39,317 --> 00:41:46,726
Seo se bolela hore ba nkile karolo
ya ho bula mmaraka bakeng sa moruo.

530
00:41:46,726 --> 00:41:54,207
Mme seo ba se etsang hona jwale ke ho kgothalletsa
taolo ya palo ya batho ka tshireletso ya bophelo bo botle.

531
00:41:54,207 --> 00:41:59,425
Ka tlas'a kgang ya hore re ke ke ra sireletsa bophelo ba hao
ka tsela e nngwe, re tlameha ho ba le datha ya hao ya lefutso.

532
00:41:59,425 --> 00:42:04,959
Akere? Re tlameha ho ba hlokolosi ka hore na ke mang
ea amohelang habonolo kapa ea utloang bohloko habonolo.

533
00:42:04,959 --> 00:42:07,200
Kahoo re hloka ho ba le tlhahisoleseding.

534
00:42:07,200 --> 00:42:12,554
Re hloka direkoto tsa bongaka tsa elektroniki e le
hore re ka bona moo batho ba kulang teng, e le

535
00:42:12,554 --> 00:42:15,500
hore re ka tseba meqoqo ea mafu ka nako e loketseng.

536
00:42:15,500 --> 00:42:21,410
Mme ke moo re tlamehang ho kena-kenana, re tlameha ho kgona
ho bolella mmuso, hobane ba na le tokelo ya bophelo bo botle.

537
00:42:21,410 --> 00:42:26,338
Le Afrika, bafumanehi le bona ba
lokela ho ba le bophelo bo botle.

538
00:42:26,338 --> 00:42:29,365
Mme re tlameha ho kgona ho ba bolella
hore ba tlameha ho fumana tjhelete.

539
00:42:29,365 --> 00:42:33,538
Mme haeba ba se na tsona, re tlameha ho ba fa tse ding. Akere?

540
00:42:33,538 --> 00:42:36,649
Bophelo bo le bong ke sona sa bohlokoa.

541
00:42:36,649 --> 00:42:46,480
Mme ke yena moo, Mofumahadi Brundtland a ena le Monghadi Schwab,
dumela, 1989, ha Bloc ya Botjhabela e ne e

542
00:42:46,480 --> 00:42:54,913
sa tswa putlama mme Mokgatlo wa Lefatshe wa
Bophelo bo Botle o ne o rekwa ke batsetedi.

543
00:42:54,913 --> 00:43:01,493
Mme Brundtland o entse jwalo ka nakwana, mme ka mora moo ha
dula ba babedi ba sa kang ba atleha hakaalo, empa yaba ho tla

544
00:43:01,493 --> 00:43:04,835
Mof. Chan ka sewa sa kolobe, mme jwale ke Mong. Ghebreyesus.

545
00:43:04,835 --> 00:43:13,584
Mof. Brundtland o ntse a le teng, o ntse a laola, o ntse a phetha
karolo ea bohlokoa ho tloha qalong ea seoa sa coronavirus, ho

546
00:43:13,584 --> 00:43:21,876
ka rialo, kaha o ne a le Lekhotleng la Tlhokomelo ea Boitokisetso
ba Lefatše, le leng setsi sa sephiri sa taolo ho WHO.

547
00:43:21,876 --> 00:43:28,775
Fauci o dutse moo, Jeremy Farrar o dutse moo, mopresidente wa
Mokgatlo wa Bongaka wa Amerika o dutse moo, hlooho ya

548
00:43:28,775 --> 00:43:35,280
CDC e dutse moo, le hlooho ya CDC ya China, ke hore,
bolaodi ba tsa bophelo bo botle ba China, e dutse moo.

549
00:43:35,280 --> 00:43:43,284
Kaofela ba teng moo, ba ngola litlaleho, kahoo o ka bona
litlaleho tse 'ne tse kaholimo, ebe hape o ka bona ho e 'ngoe ea

550
00:43:43,284 --> 00:43:49,767
litlaleho, ho na le 'mapa ona, moo o ka bonang mafu
a mangata a amehang, a ntseng a fetoha seoa sa

551
00:43:49,767 --> 00:43:56,139
lefats'e, hantle, seo re ka se fetolang seoa sa lefats'e.

552
00:43:56,139 --> 00:44:01,127
Re ntse re e lokisetsa.

553
00:44:01,127 --> 00:44:09,640
E, ke bona batho bao, ruri ho na le ba bang hape, ke bontšitse
ba seng bakae mona feela, ho sa na le ba bang ba robeli.

554
00:44:09,640 --> 00:44:14,923
Mme sena hape, ke taba e nngwe, ba kopane ka 2019.

555
00:44:14,923 --> 00:44:21,927
Ba ile ba dula mmoho BBC London mme ba dumellana ho lwantsha sewa
sa tlhahisoleseding. Batsamaisi bohle ba phahameng ba dikoporasi

556
00:44:21,927 --> 00:44:27,314
tse kgolo tsa phatlalatso ba ne ba le teng, mmoho le mekgatlo ya
baqolotsi ba ditaba, dikoporasi tsa

557
00:44:27,314 --> 00:44:32,780
phatlalatso le eng kapa eng eo di bitswang ka yona. Ba
ile ba dula fatshe mme ba fihlela tumellano.

558
00:44:32,780 --> 00:44:41,493
Ka 2019, ba ile ba itokisetsa nako e lekaneng e le hore seoa sena
se se ke sa sitisoa ka tsela efe kapa efe ke ho se lumellane.

559
00:44:41,493 --> 00:44:45,920
Hobane WHO e tla re hlokomela.

560
00:44:45,920 --> 00:44:49,787
Mme jwale o batla dibaktheria ka hara likhoerekhoere.

561
00:44:49,787 --> 00:44:54,653
Sena se fumaneha libakeng tse 170 naheng ea Jeremane, 'me
liteishene tsa phekolo ea likhoere-khoere li hlahlojoa khafetsa.

562
00:44:54,653 --> 00:44:59,856
Mme ke moo diteko tsa PCR di etswang
teng. Ha o tsebe hore na o ka fumana eng moo.

563
00:44:59,856 --> 00:45:04,799
Mme seo se tlalehilwe ka nepo, ho na le digerafo le tse ding,
batho jwale ba ntse ba ntsha dibaerese tse

564
00:45:04,799 --> 00:45:09,339
ngata ho feta pele jwalo-jwalo. Mme yaba ho a
bapiswa mme ho ntshwa ditshwetso ho tswa ho seo.

565
00:45:09,339 --> 00:45:13,380
Ha ke na le hanyenyane le ho nahana hore na
ba batla ho etsa qeto efe ho tsoa ho seo.

566
00:45:13,380 --> 00:45:20,808
Empa, e, ke indasteri e feletseng, ke mokhatlo o feletseng, ho na
le lik'hamphani tse ikhethileng ho eona, hape ke khoebo.

567
00:45:20,808 --> 00:45:27,957
Ba e ntlafalitse, ba bile ba e ntlafatsa hape. Tlhokomelo
ea setsi sa phekolo ea likhoere-khoere – re le thoholetsa!

568
00:45:27,957 --> 00:45:32,757
Hobaneng mebuso le balaodi ba sa re sireletsa ho sena?

569
00:45:32,757 --> 00:45:36,340
Hobane ba na le bobodu, jwalo ka ha re boletse pejana.

570
00:45:36,340 --> 00:45:38,607
Empa ke lona lebaka le ka sehloohong.

571
00:45:38,607 --> 00:45:44,873
Hobane ntwa ena yohle kgahlanong le dikokwanahloko
e fetiseditswe lekaleng la sesole naheng ya USA.

572
00:45:44,873 --> 00:45:50,118
Ka lilemo tse ngata joale, eseng feela lilemong
tse leshome tse fetileng, empa le pele ho moo.

573
00:45:50,118 --> 00:45:55,118
Mme hape ho na le ntwa ena kgahlanong le
dikokwanahloko, jwaloka ntwa kgahlanong le bokhukhuni.

574
00:45:55,118 --> 00:45:58,801
Ka tsela, ke motho eo, Rumsfeld,
ea neng a e-na le mehopolo e joalo.

575
00:45:58,801 --> 00:46:06,218
O ne a lwantsha bokhukhuni, eaba ha a le Gilead Sciences e le
hlooho ya khamphani ya meriana o ne a lwantsha dikokwanahloko, a

576
00:46:06,218 --> 00:46:11,340
lwantsha lefu la dinonyana mme a etsa hore
diabo tsa hae di nyolohe, tsohle tsena di ne

577
00:46:11,340 --> 00:46:13,118
di le ka hara Tamiflu, ya Gilead Sciences.

578
00:46:13,118 --> 00:46:23,313
Mme hape ho na le balaodi ba sesole le ditshebeletso tsa sephiri,
mme ba itokisetsa ntwa. Ho ka etsahala hore sera se ntse se

579
00:46:23,313 --> 00:46:28,062
hlahisa dibaktheria kapa dibaerase tse kotsi. Ho ka etsahala.

580
00:46:28,062 --> 00:46:30,846
Mme ho ka etsahala hore o sebetsa ka khase e chefo.

581
00:46:30,846 --> 00:46:35,522
Joale masole a rona a ne a tla hloka ho ba le
limaske tse loketseng. Mme ke kamoo ba etsang kateng ka

582
00:46:35,522 --> 00:46:38,140
libaktheria; ba hloka ho entoa ka liente tse loketseng.

583
00:46:38,140 --> 00:46:43,184
Ho etsa sena, re hloka ho tseba hore na sera se ka khona ho etsa
lintho life tse kotsi... 'me ke khoebo e kholo haholo

584
00:46:43,184 --> 00:46:47,080
eo! Hoa makatsa hore ebe batho ba ka nahana ka lintho
tseo re tlamehang ho itšireletsa khahlanong le tsona.

585
00:46:47,080 --> 00:46:52,614
Patlisiso e telele, likonteraka tse ngata tsa lipatlisiso, ho na
le chelete e ngata e ka etsoang. Litsi li hlaha hohle, kaofela

586
00:46:52,614 --> 00:46:56,362
li tšehelitsoe ka lichelete ke tekanyetso ea ts'ireletso.

587
00:46:56,362 --> 00:47:00,261
Kahoo seo se ntse se etsahala ka lilemo tse ngata.

588
00:47:00,261 --> 00:47:07,112
Mofets'e oa likhōhō Ke na le lipale tse
lekaneng mona tse ka nkang hora e 'ngoe le halofo

589
00:47:07,112 --> 00:47:11,140
mabapi le litemoso tse fapaneng tsa bohata tsa WHO.

590
00:47:11,140 --> 00:47:13,011
Mofets'e oa linonyana, ke tla o feta kapele-pele.

591
00:47:13,011 --> 00:47:14,785
Monghadi Stöhr o fane ka
ditshebeletso tse tswileng matsoho ntlheng ena.

592
00:47:14,785 --> 00:47:19,511
Ho se ho na le limilione tsa mafu, o
boletse Geneva, e le hlooho ea WHO.

593
00:47:19,511 --> 00:47:23,455
Eaba feberu ea likolobe ea fihla ka 2009, 'me
ke moo ke ileng ka kenella teng. Naheng ea

594
00:47:23,455 --> 00:47:26,930
Mexico, batho ba 200 ba ne ba loantša lefu ka matla.

595
00:47:26,930 --> 00:47:28,935
Batho ba lokela ho ba maoatla hakae haeba ba bala koranta?

596
00:47:28,935 --> 00:47:30,714
Batho ba 200 ba lwanela maphelo a bona.

597
00:47:30,714 --> 00:47:31,640
Hoo ha ho bolele letho.

598
00:47:31,640 --> 00:47:33,414
Ba lwela maphelo a bona kamehla.

599
00:47:33,414 --> 00:47:37,180
Ho se ho hlokahetse batho ba 68 Mexico.

600
00:47:37,180 --> 00:47:40,047
Na ua tseba hore batho ba limilione tse seng kae ba phela moo?

601
00:47:40,047 --> 00:47:41,260
Ke bothoto bo feteletseng.

602
00:47:41,260 --> 00:47:46,954
Mme enoa ke Monghadi Ferguson. O bile mafolofolo
haholo dilemong tsa moraorao. Tsena ke ditshwantsho tsa

603
00:47:46,954 --> 00:47:49,880
hae. Ha e le hantle, ho bile le diketsahalo tse kae?

604
00:47:49,880 --> 00:47:52,000
Ba bile le liketsahalo tse 300 ka mor'a moo.

605
00:47:52,000 --> 00:47:56,556
Le liketsahalo tse 600 li tlalehiloe lipetlele naheng ea Mexico.

606
00:47:56,556 --> 00:48:00,760
Ba ile ba etsa liteko tse ileng tsa bontša hore
ba na le tšoaetso ho batho ba neng ba khohlela.

607
00:48:00,760 --> 00:48:02,206
Mme yaba ba mo fumana.

608
00:48:02,206 --> 00:48:08,273
Mme diteko e ne e le tsa H1N1. Kahoo e ne e le feberu
ya kolobe. Mme di ne di bontsha hore ba na le yona.

609
00:48:08,273 --> 00:48:09,873
Hoo ha se letho.

610
00:48:09,873 --> 00:48:12,939
Batho ba limilione ba phela moo.

611
00:48:12,939 --> 00:48:15,189
Mme seo se ile sa etswa ke khamphani e bitswang Veratect.

612
00:48:15,189 --> 00:48:18,456
Ke ile ka sheba litokomane tseo ba mphileng tsona ka nako eo.

613
00:48:18,456 --> 00:48:20,790
Mme e se e laetswe. Tjheba.

614
00:48:20,790 --> 00:48:25,301
Mme ba ne ba tseba hore batho ba baholo ba ne
ba na le masole a mmele hobane ba ne ba se ba

615
00:48:25,301 --> 00:48:27,656
kile ba tshwarwa ke H1N1 dilemong tsa bo-1970.

616
00:48:27,656 --> 00:48:30,911
Mme yaba ba hlahloba maqheku mme ba
ntse ba kgona ho fumana di-antibody.

617
00:48:30,911 --> 00:48:33,861
Eaba ba ba fumana mme ba re, oho, e se e le diketsahalo tse 600.

618
00:48:33,861 --> 00:48:39,858
Eaba Ferguson o nka lifofane tsohle, e leng lethathamo le ka
morao, tse neng li tloha Mexico, a li atisa ka palo

619
00:48:39,858 --> 00:48:45,640
ea liketsahalo, eaba o fumana paterone ea phatlalatso.
Mme eo e bile seoa seo WHO e ileng ea se hlahiseloa.

620
00:48:45,640 --> 00:48:50,545
Eaba Mofumahadi Chan o re, oho, jwale ho na le sewa sa lefatshe.

621
00:48:50,545 --> 00:48:51,640
E, e ne e le feberu ea likolobe.

622
00:48:51,640 --> 00:48:54,898
Empa ho ne ho se na likonteraka ho hang.

623
00:48:54,898 --> 00:49:02,723
Monghadi Sarkozy o ne a le Mexico nako e telele pele sena se
qala, a tshehetsa lenaneo la ente la Sanofi ka ditjhelete.

624
00:49:02,723 --> 00:49:06,015
Kahoo tsohle li ne li lokisitsoe, joalo ka tloaelo.

625
00:49:06,015 --> 00:49:11,282
Eo ke tumellano ea Mafora, e reng haeba WHO
e phatlalatsa seoa sa mafu, mebuso e

626
00:49:11,282 --> 00:49:14,515
tlameha ho lefa, 'me tumellano e qala ho sebetsa.

627
00:49:14,515 --> 00:49:19,036
Ba ne ba sa tsotelle ho hang hore na ba
chesa kapa ba senya liente ka mora moo.

628
00:49:19,036 --> 00:49:21,929
Ba ne ba entse libilione tse 18.

629
00:49:21,929 --> 00:49:25,225
Mme ba fetola tlhaloso, ba tlosa feela bokulo bo tebileng.

630
00:49:25,225 --> 00:49:31,198
Tsena ke litaba tsohle tseo ke sa hlokeng ho li pheta ho uena...
Seo e ne e le Lekgotleng la Europe. Bana ke batho bohle ba nang

631
00:49:31,198 --> 00:49:35,350
le bobodu ba entseng qeto sehlopheng sa
litsebi, bao kaofela ba neng ba na le likamano le

632
00:49:35,350 --> 00:49:37,070
indasteri ea meriana. Re fumane sena sohle.

633
00:49:37,070 --> 00:49:40,029
Mofets'e oa Spain E ne e lula e bitsoa Mofets'e oa Spain.

634
00:49:40,029 --> 00:49:45,331
Na o ne o tseba hore mehleng eo, ka 2019,
ho ne ho sa tsejwe dikokwanahloko ho hang?

635
00:49:45,331 --> 00:49:48,940
Ba ne ba sa tsebe letho, ho ne ho se na
lingoliloeng mabapi le feberu ea Spain.

636
00:49:48,940 --> 00:49:51,998
Seo se qalile feela ka 1960.

637
00:49:51,998 --> 00:49:54,065
Ba ile ba re ke feberu ya vaerase.

638
00:49:54,065 --> 00:50:01,432
Mme ka 2000, nakoana pele sewa sa pele se qala, ho
ile ha epolwa batho ba neng ba hlokahetse ka

639
00:50:01,432 --> 00:50:05,383
lebaka la feberu ya Spain, kae-kae leqhoeng la Alaska.

640
00:50:05,383 --> 00:50:16,420
Mme yaba ba etsa tlhahlobo ya PCR, H1N1. Mme yaba ho ba le
feberu ya Spain, mme bohle bao e ne e le bahlaselwa ba H1N1 ena.

641
00:50:16,420 --> 00:50:18,056
Seo e ne e le lefats'eng ka bophara.

642
00:50:18,056 --> 00:50:20,490
Ba ile ba shwa ka nako e le nngwe.

643
00:50:20,490 --> 00:50:21,660
E ne e le nako e mpe haholo.

644
00:50:21,660 --> 00:50:24,985
Ba ile ba boela ba etsa liteko tsa liente tsa pele moo.

645
00:50:24,985 --> 00:50:28,580
Liente tsa meningitis, ke nahana. Eaba ba bolaea batho.

646
00:50:28,580 --> 00:50:29,460
Eaba batho ba lapile.

647
00:50:29,460 --> 00:50:30,425
Eaba ba ba le lefu la matheba.

648
00:50:30,425 --> 00:50:34,352
Eaba ba petetsanngwa ka phaphosing ya bona ya
pneumonia. Eaba ha ba sa na letho leo ba ka le jang.

649
00:50:34,352 --> 00:50:37,002
Batho ba bangata haholo ba hlokahetse ka mabaka a fapaneng.

650
00:50:37,002 --> 00:50:40,402
Ho bile le mafu a mangata haholo ho feta tekano, ntle ho pelaelo.

651
00:50:40,402 --> 00:50:47,723
Empa ho nka seo ebe re bolelloa hore ke
vaerase e kotsi e bakileng sena sohle mehleng eo,

652
00:50:47,723 --> 00:50:51,450
ke bothoto bo feteletseng. Ke bothoto feela.

653
00:50:51,450 --> 00:50:54,984
Ke phetho ea maikutlo a Ngaka Wolfgang Wodarg.

654
00:50:54,984 --> 00:51:02,817
Ho ya ka Ngaka Wodarg, kotsi ya nnete ha e tswe ho
dikokwanahloko, empa e tswa matleng a WHO a ho hlalosa.

655
00:51:02,817 --> 00:51:09,967
Mafu ana a hlalositsweng, mekgwa ya tlhahlobo,
sewa sa mafu a phatlaletseng le mekgwa ya phekolo.

656
00:51:09,967 --> 00:51:16,011
Ho ya ka pono ena, tumellano ya sewa sa
lefatshe ya WHO le diphetoho tsa Melao ya

657
00:51:16,011 --> 00:51:20,402
Matjhaba ya Bophelo bo Botle di bohlokwa haholo.

658
00:51:20,402 --> 00:51:27,752
Sena se tla hlahisetswa ho amohelwa Sebokeng sa bo 77 sa
Lekgotla la Lefatshe la Bophelo se tla tshwarelwa Geneva ho

659
00:51:27,752 --> 00:51:32,080
tloha ka la 27 Motsheanong ho fihlela ka la 1 Phuptjane 2024.

660
00:51:32,080 --> 00:51:42,093
Matla a WHO a ho hlalosa a lokela ho etswa tekanyetso, a laolwe
lefatsheng ka bophara, mme a etswe molao o tlamang dinaha tsohle.

661
00:51:42,093 --> 00:51:48,295
Mothating ona, ho bohlokoa ho hopola mantsoe a ho
qetela a 'muelli oa molao oa Switzerland, Philipp Kruse.

662
00:51:48,295 --> 00:51:55,528
Nakong ea puo ka la 7 Hlakola 2024
Lichtenstein, o ile a re se latelang:

663
00:51:55,528 --> 00:52:03,495
"Nka khetha ho se fane ka lithuto tse ling hape, empa ho e-na le
hoo tsebo ena e phatlalle har'a lona, hore le e

664
00:52:03,495 --> 00:52:10,990
fetisetse ho ba bang, le ho qala lipuisano har'a
lona, le metsoalle ea lona le batho bao le ba tsebang."

665
00:52:10,990 --> 00:52:16,705
Mme ha taba ena e qetella e fihlile moo e
lokelang ho ba teng, ke hore, paramenteng.

666
00:52:16,705 --> 00:52:35,786
– Seo ke se buileng mona se lokela ho ba
teng, mme ke moo ho etsoang liqeto teng.

