Tango bato mingi bayokaka liloba "Great Reset", bakanisaka Forum Économique Mondial (WEF)
ya Davos mpe mobandisi na yango, Klaus Schwab.
Mpo na maloba oyo eyebani mingi lokola révolution industrielle ya minei, usine ya lobi, to numérisation, mbala
mingi bakanisaka ete likambo oyo etali kaka kobongisa lisusu industrie na biso ya fabrication.
Kasi, ezali na bopusi na biteni nyonso ya bomoi ya ekolo na biso, mingi mingi na lolenge ya
kobimisa bilei mpe na lolenge na biso ya kolia.
Mbongwana oyo ya bilei, oyo ebandisamaki na bantina ya lokuta mpenza, ezali na bopusi ya makasi mpenza
likolo ya kopesa bilei ya kolongono mpe ya naturel, mpe lisusu likolo ya bomengo na biso.
Matomba mpe bokonzi ya ba kompanyi moke ya minene ya mikili mingi mpe ya ba miliarderɛ ezali se komata mokemoke.
Ndenge esalemaka mbala mingi, ezali bato banso mpe basombi nde bafutaka.
Documentaire oyo emonisi bato oyo bazali na sima mpe baye bazali kozwa matomba.
Na sima ya ajanda oyo, oyo esili kobanda makasi.
Soki guvɛnɛmá to lisanga moko ya bopusi elingi kobongola mibeko mpe mibeko-minene oyo ezali, mbala mingi elukaka kolimbola yango
na mbongwana ya klima mpe na likambo balobaka ete esengeli kokitisa mopepe ya CO₂ – mingi mpenza
soki bakanisi ete soki te, bato bakotɛmɛla yango.
Tosilaki déjà kopesa sango na mozindo na likambo ya bokosi oyo etali ba données oyo babongoli mpe maloba oyo bayokanaki.
Makanisi ya Nations Unies na ntina na mbongwana ya klima oyo bato basali mpe ekanisami na bosembo nyonso.
lokola Liyebisi ya Mokili mobimba na likambo ya Climat ya Fondation ya Bwania ya Climat (Clintel).
Liyebisi na bango ya malamu ete likama ya klima ezali te, esignami na bato 1 500 ya siansi ya klima ya lokumu
na mokili mobimba mpe bato ya mayele na mikili koleka 30.
Na ngambo mosusu, lolenge ndenge na ndenge ya kobongola klima ezali na bopusi ya monene mpenza.
Kasi, yango ewuti na bato nyonso te, kasi ewuti na bato moke ya bozwi mingi mpenza mpe na baguvernema.
Atako batalaka yango lokola lisolo ya maboko na ntango molai, makambo ya solo ekoki lisusu koboyama te.
Bansango ya moboko na likambo oyo emonanaka, na ndakisa, na lisolo ya Dr Philipp Zeller na ntina na kobongola klima
mpe na documentaire "Secret Weapon: Weather Manipulation".
Likambo ya CO₂ oyo balobaka lokola argument ya makasi ezali mpe koleka mabe mpenza, mingi
mingi na makambo etali bilei mpe zinga zinga.
Gaz oyo ya ntina esalisaka banzete mpe bilona ekola malamu, yango wana baloni ebele basalelaka yango na nko mpo na
koboma banyama-nkeke na kati ya bandako na bango ya bilona.
Ata na bomati ya nivo ya CO₂ na 0,03 points de pourcentage mpamba, mbuma emataka kati na 40% na 80%, kolanda lolenge ya elona.
Lisusu, banzete ekomaka makasi liboso ya banyama ya mabe mpe esengelaka na mai mingi te, yango elingi
koloba ete bakoki mpe kolona yango na bisika ya kokauka.
Esika nivo ya CO₂ na mopɛpɛ ezali komata, bisobe mpe ezali kokita.
Na kotalela makambo oyo – ezala mpo na kobimisa bilei mingi koleka mpe mpo na matomba na zinga zinga ya kokómisa esobe
ya mobesu – libiangi ya kokitisa CO₂ ezali ya kokamwa mpenza.
Likambo ya kokamwa, ezali mpenza bango oyo balobaka ete bazali komibanzabanza mpo na bolamu na biso mpe
balingaka kosilisa mikakatano ya bilei na mokili mobimba, bango nde bazali kopesa CO₂ lokumu mabe.
Boye mpenza ete ba organisations oyo ya bozwi mpe ya nguya, mpe ba milliardaires, bayebi te ntina ya CO₂ mpo na
bokoli ya banzete, mpe na boye, bayebi te ete ezali na botɛmɛlani na kati ya programme na bango ya officiel?
Eza mpasi mpenza!
Ntango ekoki mpenza mpo na komonisa polele makanisi ya solo mpe matomba ya basani mosusu oyo.
1. Forum Économique Mondial (WEF)
Na kati ya lisolo ya etuluku ya bato na WEF, balobelaki polele likambo ya koboma biloko ya mokili – elingi
koloba, koboma bomoi ya biloko ya mokili – na boyokani na mosala ya bilanga mpe bosali ya nguya.
Jojo Mehta, mokambi monene ya Stop Ecocide International, alingi ete ebongiseli oyo esala ete mosala ya ba
industries ya agriculture mpe ya énergie endimama na mibeko lokola mbeba monene.
Lokola génocide, mbeba oyo ya zinga zinga esengeli kosambisama na Tribinale Pénale Internationale.
Mabéngi ya boye ya kolongola biloko ya kolia ya naturel ezali likambo ya sika te na WEF.
Banda bambula ebele, batindami ya WEF bazali kosakola mwango moko ya
Mbongwana ya industrie ya biloko ya kolia mpe ya bilanga na mokili mobimba mpe ya bilei ya bato.
Bikelamu oyo babongoli ba gènes na yango, biloko oyo ebimisami na laboratoire mpe banyama-nkeke lokola biloko
ya kolia ezali na mokano ya kokitisa nzala mpe bokono mpe kopekisa mbongwana ya klima.
WEF ezali kobimisa ba deklarasiyo ya makanisi mpe masolo oyo etali likambo oyo banda bambula ebele.
Na sanza ya zomi na moko ya mobu 2016, bamanyisi mwambe mpo na mokili na mobu 2030 ebimisamaki.
Maloba oyo eyebani mingi koleka kati na yango ezali: Okokoma na eloko te mpe okozala na esengo.
Na moko ya makanisi na yango ya liboso, WEF elobaki lisusu ete tokolia misuni mingi te mpe ete, mpo na bolamu ya mokili mpe
ya nzoto na biso, esengeli lisusu kozala bilei ya moboko te.
Mpo programme oyo etambola malamu, esengeli na ba sources mosusu ya protéine.
Banyama-nkeke baponamaki mpo na ntina oyo, mpamba te ba-protéines na bango ekoki mpe kosalelama mpo na kobimisa misuni ya kosala.
Na yango, esengeli sikoyo kotombola ba-insectes ntango nyonso lokola bilei oyo bato bakoki kondima:
- Yanuali 2021: Bilei ya banyama-nkeke ekoki mosika te kobima na ba menu ya ba restaurant ya Eropa.
- Sanza ya nsambo 2021: Mpo na nini tosengeli kopesa banyama-nkeke esika na bango oyo
ebongi na kati ya lolenge na biso ya kolia bilei
- Sánzá ya mibale 2022:
Ntina mitano oyo kolia banyama-nkeke ekoki kosalisa mpo na kokitisa mbongwana ya klima ... mpe: banyama-nkeke
mosusu mpe biloko oyo euti na yango endimami sikoyo na kati ya biloko ya kolia na Union Européenne.
Tosilaki kopesa lapolo na likambo oyo mpe na makama na yango na fisye "Banyama-nkeke na kati ya bilei".
Longola likita ya mbula na mbula ya WEF na Davos, oyo esangisaka bakonzi ya mombongo, bato ya politiki mpe
bapanzi sango, bato mingi bamonaka WEF te mpe na yango bakanisaka yango na motuya moke.
Bopusi na yango ya monene euti na likambo ete bakompanyi ya minene koleka na makambo ya kosangisa badone,
télécommunications, finance, industrie ya bilei, ya nkisi mpe ya biotechnologie bazali kati na bibongiseli-mosungi ya WEF.
Ba gouvernements ebele na mokili mobimba mpe bisika ya likolo na ba entreprises ya minene ezali mpe ekambami na ba diplômés
ya Programme ya WEF mpo na Bakambi ya Bilenge ya Mokili Mobimba.
Bato ya politiki lokola Ministre ya Agriculture ya Allemagne Cem Özdemir, Ministre ya Mambi ya Bapaya Annalena Baerbock mpe
Président ya France Emmanuel Macron; bakonzi ya ba kompani lokola Marc Zuckerberg ya Meta/Facebook, Jack Ma ya Alibaba, Jeff Bezos
ya Amazon, Elon Musk ya X (kala Twitter), Tesla mpe SpaceX, mpe Bill Gates ya Microsoft mpe Fondation Bill na Melinda Gates.
Bapanzi sango oyo babimisaka makanisi lokola Mathias Döpfner ya Axel Springer, Sandra Maischberger
mpe Leana Wen, moyebi-makambo ya monganga na CNN;
Bato ya lokumu lokola mosani ya cinema Leonardo DiCaprio mpe Ivanka Trump, mwana mwasi ya mokonzi ya kala ya
Amerika Donald Trump, mpe lisusu bato mosusu ebele ya lokumu.
Lisanga oyo epesaka nzela na boyokani ya makasi mpe na botiyi na mosala noki ya mibeko, elongo na propagande ya media.
Yango ememaka mondialisation oyo ezali se kokola mpe esalaka ete basombi mpe ba mombongo ya mike ebele bakoma
se kotala mingi na ba kompani ya minene ya mikili ebele.
2. Forum ya EAT
Engebene na bansango na yango moko, EAT Forum ezali esika ya mokili mobimba, oyo etongami na
siansi, mpo na mbongwana ya système ya bilei.
Na kati ya makambo mosusu, esungaka Fonds des Nations Unies pour l'Enfance (UNICEF) na kobongisa malako ya sika ya
bilei ya kolendisa nzoto mpe na misala mpo na bokoli ya libela.
Boyokani yango esangisi ba kompani mpe bibongiseli ebele.
Na yango, EAT ezali na bopusi monene likolo ya bamboka mpe bakompanyi ebele.
Na sanza ya motoba ya mobu 2016 – liboso ete Lisanga ya Mpoto (UE) endima kosalela banyama-nkeke – babengisaki Kees Aarts,
mobandisi mpe Mokonzi Monene (CEO) ya kompani Protix oyo esalaka biloko uta na banyama-nkeke, mpo aloba na likita
ya EAT Stockholm Food Forum na ntina ya matomba ya kosalela banyama-nkeke lokola liziba ya protéine.
Kolanda Frédéric Leroy, profesere ya siansi ya bilei mpe biyoteknoloji na Université ya Bruxelles, réseau EAT esalaka
mosala penepene na bakompanyi mosusu ya minene oyo basalaka misuni ya lokuta, oyo mokano na bango ezali ya kokitisa na
esika ya bilei ya kolongono mpe ya vitamini, biloko oyo ebimisami na laboratoire na nzela ya modification génétique.
Mpo na yango, mibeko oyo etali biloko ya kolia oyo babongoli ba gènes na yango esengeli mpe ebongwana, na
ndakisa mpo na kopesa nzela na bosaleli ya malamu koleka ya makoki oyo ebongisami ya ba gènes epesaka.
Bopusi ya EAT Forum emonisami mpe na nzela ya boyokani na yango ya mayele, oyo minei kati na yango tolimboli na mokuse na nse.
Bapartenaire stratégiques ya Forum EAT:
Nestlé, kompani ya bilei oyo eleki monene na mokili mobimba mpe kompani ya industrie oyo eleki monene na Suisse, na basali 275
000 na mokili mobimba, motuya na yango na zando ya bourse ya 300 milliards ya ba euros mpe boteki ya 94 milliards ya ba euros.
Longola biloko na yango ebele ya ndenge na ndenge, Nestlé eyebani mingi koleka mpo na ba skandale na yango:
Mosala ya bana mike, mombongo ya bato, mosala ya makasi, boyokani mpo na kotiya ntalo na ndenge ya mibeko te, kobebisa zamba ya
mbula na ndenge ya mabe mpenza mpe kosalela mabulu ya mayi ya komela na ndenge ya koleka
ndelo mpo na koteka yango lokola mayi ya milangi.
Nestlé etikaka pene na eloko te mpo na kozwa matabisi.
- Danone, moko ya bakompanyi ya monene ya bilei na mokili mobimba oyo ezali na basali koleka nkoto nkama moko, eyebani
mpe mpo na lolenge na yango ya makasi mpe ya kozanga motema.
Na kati ya makambo mosusu, emekaka kopekisa bamama bápesa mabɛ́lɛ na bana na bango na kosaleláká mayele
ya makasi mpo na kotɛka biloko na yango ya kokitana.
Danone ebimisaka mayi mpo na produit na yango Volvic ata na tango ya bozangi mayi makasi na eleko ya molunge, tango
bafandi ya mboka mpe baloni basengeli kotosa mibeko ya makasi ya kobatela mayi mpo na likama ya bozangi mayi.
Compass Group PLC, kompani ya monene koleka na mokili mobimba na mosala ya kolamba bilei, oyo ezali na basali 550 000, etekaka
bilei miliare 5,5 mbula na mbula na bakompani ya bato bango moko, na ba lopitalo, na
bandako ya bakolo mpe na biteyelo na mikili 35.
Novo Nordisk A/S, kompani ya nkisi ya Danemark oyo ezali na basali 59 000 na mokili mobimba, eyebani mingi na nkisi ya
bokono ya sukali (diabète) mpe ya makila kokangama, bakisa mpe na nkisi ya ba hormones, mpe ezwaka mbongo ya €23,7 milliards.
Lisanga ya biloko oyo esengeli mpenza mpo na bokono ya bilei mpe mikakatano oyo ewutaka na
yango, mpe elakisi mombongo ya kolanda bomoi mobimba.
Na basangani ya mayele ya boye, ezali mpasi EAT etia na motema matomba ya bilanga ya mike mpe ya
bakompanyi ya bilei ya bituka na lolenge ya solo.
Kasi, tokoki kokanisa ete bokangami ya mokili mobimba ekokoba kolandama na lolenge nyonso, kozanga bosembo.
3. Lisanga ya Mokili mobimba ya Mombongo mpo na Bokoli ya Kowelana (WBCSD)
Conseil Mondial des Affaires pour le Développement Durable ezali ebongiseli oyo ekambami na bakonzi ya bakompanyi
ya mikili mingi, oyo emonisaka matomba ya bakompanyi na bango na esika ya politiki ya mokili mobimba.
Banda na mobu 2003, Banque Mondiale emonaki WBCSD lokola moko ya ba forums ya makasi koleka mpo na ba entreprises.
Ba ankɛtɛ mosusu emonisaki lisusu ete WBCSD ezali ebongiseli ya motuya koleka sima ya Lisanga ya Mpoto (UE)
mpe ezali na esika ya ntina mingi na botiyi na mosala ya mibeko ya bokoli ya kolongobana.
Na kati ya Emonaneli na yango 2050: Ntango ya Kobongola, WBCSD elimboli fungola na yango mpo na lobi:
Bokeli ya sika na mombongo esalisaka mpo na kokolisa mpe koyela mitindo ndenge na ndenge ya ba
sources ya sika, ya kolongono mpe ya protein ya kowumela.
Bakisa mpe oyo ewuti na banzete, banyama-nkeke, champignon, banyama ya mai mpe misuni oyo ekolisami na ba laboratoires.
4. Sika
FReSH ezali mwango oyo ebandisamaki na mobu 2017 na EAT Forum mpe WBCSD, mpe elimboli Mbongwana na makambo
ya bilei mpo na Bokoli ya kolongobana mpe Bokolongono.
Mbongwana na makambo ya bilei mpo na bokasi ya bomoi mpe kolongono ya nzoto.
FReSH ezali na mokano ya kotinda mbongwana na système ya bilei mpe kokela lolenge ndenge na ndenge ya
misala ya mombongo mpo na mbongwana na secteur yango.
Moko ya bisika ya kobanda ezali mbongwana na lolenge ya kolia, na kolandela protéine oyo emonani ete ekoki kowumela mpe ekobenda
likebi ya basombi, babimisi, bilanga mpe bato ya mombongo.
Ba kompani koleka 30 bazali na kati ya mosala oyo, mpe bango nyonso bazali kati na ba kompani ya minene mpe
ya liboso na ba secteurs na bango na mokili mobimba.
Na ndakisa:
- bakompanyi ya bilei Nestlé, Danone, Kellogg's, PepsiCo, mpe Unilever,
- kompani ya nkisi BAYER, oyo ezali mpe nkolo ya kompani ya kosala nkisi ya banyama Monsanto,
- kompani ya chimie BASF na biteni na yango ya mombongo ya kobatela bilanga, biotechnologie mpe thérapie génique,
- lingomba ya tekinoloji ya bilanga Syngenta, moto ya mayele na makambo ya mboto mpe nkisi ya kobatela milona,
- lisanga ya mombongo Cargill, oyo etyaka makanisi na bilei mpe bilei ya banyama
mpe Bühler AG, kompani oyo epesaka misala nyonso ya mayele ya tekiniki mpo na kosala mpe kobongisa ba protéine na
kati ya biloko oyo ekitanaka misuni mpe mbisi, oyo etongaka mpe bisika mobimba ya kobokola banyama-nkeke.
Mwango FreSH esangisaka ba kompani ya minene ya bikolo ebele, oyo mingi na yango ezwaka mbongo mingi koleka ntango
ndenge ya kokola ya biloko ya mokili ezali kokoma mabe – na ndakisa, mpo na bokitisi ya CO₂ to mpo na elanga.
Yango ezali mpo biloko mpe misala na bango esɛngamaka mingi, mpe na yango ezali talo.
Ba groupes de pression oyo ezali komonisa ba sociétés minene wana, oyo mosusu na mosusu na yango esangani mbala na mbala na
makambo ya mabe na zinga zinga, bakosala mpenza eloko te mpo na kotombola lolenge ya moke ya bilanga ya
mboka, mpe ata moke te mpo na kobimisa polele lokuta ya CO₂.
Na suka ya nyonso, bakonzi ya ba kompani oyo bazali na mokumba liboso ya bato oyo batiá mbongo na
yango – mpe balingaka komona matabisi ya likolo koleka.
Na ba campagnes na bango ya publicité, ba sociétés oyo bazali na bopusi monene koleka likolo ya media monene mpe na ndenge yango,
likolo ya ndenge na bango ya kopesa sango, koleka mosali bilanga ya mboka, oyo, soki esalami, akotekaka kaka
tracteur na ye ya kala sima ya mwa bambula na nzela ya annonce.
Lolenge ya mayele ya mabe
Ezali na bibongiseli mpe misala misusu ebele oyo balingi kobongola bizaleli na biso ya kolia.
Na ndakisa, Fondation Rockefeller to Bill Gates, oyo abimisaka mbongo na biloko nyonso oyo ekoki kobota matabisi,
banda na miliki ya mabɛlɛ ya kosala mpe misuni ya kosala kino na biteni ya minene ya mabele ya bilanga.
Na ntango oyo, tokopesa malimboli ya mozindo te na ntina ya misala na bango, mpamba te likanisi na yango ezali
ndenge moko na oyo ya bibongiseli oyo tosilaki kolimbola.
Eloko moko ya naturel mpenza ekopekisama mpo na bantina ya pamba, mpe bakokitanisa yango na biloko ya
laboratoire oyo esalami na maboko ya moto, oyo ekoki kozwa brevet, mpe oyo ebongolami na ba gènes.
Yango wana, ba kompani moke ezali kozwa bokonzi mingi koleka likolo ya bilei.
Yango ebakisaka nguya na bango mpe ekomisaka bango bazali kobakisa bozwi, nzokande bato
bazali se kokoma na bosenga mpe na bobola.
Kokitisa kolia misuni, oyo lisano oyo ya mabe esengi, ezali eteni ya liboso mpo na kobongola bato bálya ba protéine ya
banyama-nkeke, oyo ezali komemela ba kompanyi mbongo ebele.
Kasi, yango ezali likambo te kaka mpo na bantina ya kolongono ya nzoto.
Biloko ya kokitana misuni mpe ezali mosika na kozala eyano oyo balakisaka biso.
Kasi, ezali nde bokeseni, ndenge programme Frankenstein's Buffet – bokosi monene na ntina
na misuni ya lokuta – emonisi yango polele.
Ekozala malamu mpenza soki misuni oyo euti na bibwele ya minene ekitani, kasi milende ya ba kompani ya minene ya
mikili mingi mpe ya bibongiseli ya mokili mobimba ezalaka na bopusi mingi koleka likolo ya bilanga ya mike.
Mpo na bango, kokitisa to kutu kolongola bibwele elingi koloba masuba moke, mpe na yango,
mposa ya kosomba engrais chimique ekomi monene.
Oyo ezali mpenza ekeseni na bokambi ya biloko ya mokili.
Lisusu, ba oyo bazali kozwa matomba ezali ba kompani minene ya bilanga, nzokande bilanga ya mike ya
bio bakokoma kokata mosala mingi koleka mpo na ntalo.
Soki bilei ya mboka na bango ezali te, moto nyonso akomi na nse ya ba kompanyi ya minene ya mokili mobimba.
Mokɔ́ndɔ́ Na kowɛ́ngana na mayele nyɔ́nsɔ, bamonisaka CO₂ lokóla elɔ́ngɔ́ mabe na mokili mobimba, nzokande
banyɛ́kɛlɛ, oyo ezalí likámá monɛ́nɛ pɔ́ na kolɔ́ngɔ́ nzɔ́tɔ, bazalí kolakisa yango lokóla nzela ya kobikisa.
Lokola bazali kotonga CO₂ na mokili mobimba na ndenge ezangi mayele, mpe banyama-nkeke, oyo ezali likama monene mpo na
kolongono ya nzoto, bazali kolakisa yango lokola eyano, esengeli tókanisa ete ezali na mwango moko ya mokili
mobimba oyo esangisi bato moke ya bozwi mpe ya nguya, na boyokani na ba kompanyi ya minene ya mikili mingi.
Yango wana mbala mosusu, moto nyonso oyo akanisi ndenge mosusu, bafingaka ye lokola moto ya ba théories du
complot – kasi na bato mpenza oyo bazali kosala complot!
Soki bato baboyi kotikala na bobangi mpe nsomo na nzela ya lokuta ya CO₂, ndako mobimba ya
bakarta ya complot oyo ya mokili mobimba ekokwea.
Kasi ezali te kaka mpo na likambo ya banyama-nkeke na kati ya bilei, kasi mpe na makambo mosusu ebele lokola politiki ya nguya
mpe ya transport, ba engumba ya miniti 15 oyo balingi kosala, to mpe kolongola malembe-malembe ba sisteme ya
chauffage ya mafuta mpe ya gaz, mpo na kotanga kaka mwa ndakisa.
Soki biso basombi tolingi te kokoma na bokangami mobimba, esengeli tobanda sikoyo mpo na
mbongwana na biso ya monene mpe toloba TE ya makasi.
TE na bilei oyo ebongisami mingi to oyo ewuti na banyama-nkeke, mpe IYO na biloko ya
bilanga ya solo oyo ebatelaka mabele mpe ya mboka.
Bongo mikakatano mingi elingaki kobima te banda na ebandeli, oyo bisaleli na yango etekamaka na biso na ntalo monene na nzela ya
mangomba ya bato ya mombongo oyo basalaka pression na bakonzi.
Ndenge Henry Kissinger alobaki mokolo moko:
Nani akonzi ya mafuta, azali mpe na bokonzi ya bikolo.
Nani akonzi bilei, azali mpe na bokonzi likolo ya bato.
Tózwa bokonzi na mabɔkɔ na bango!
Etali moto na moto na biso!
Kaka baye bayebi makama nde bakoki kokima yango.
Soki okoki, salisa mpo na kopanza makambo ya mabe oyo emonisami awa.
Lendisa baninga na yo mpe bato oyo oyebi bázongela kokanisa lolenge na bango ya kosomba biloko.
Kaka elongo nde tokoki kopekisa mabunga mosusu ya mokili mobimba.
Bonne chance na contribution na yo!