WEBVTT

00:00.000 --> 00:05.960
Ha batho ba bangata ba utlwa polelwana "Great
Reset," ba nahana ka Foramo ya Moruo ya Lefatshe

00:05.960 --> 00:09.560
(WEF) e Davos le mothei wa yona, Klaus Schwab.

00:09.560 --> 00:15.899
Ka lebaka la mantsoe a tsebahalang a kang phetohelo ea bone ea
indasteri, fektheri ea kamoso, kapa dijithale,

00:15.899 --> 00:21.720
hangata ho nahanoa hore sena se mabapi feela le
ho hlophisa bocha indasteri ea rona ea tlhahiso.

00:21.720 --> 00:30.310
Leha ho le jwalo, e ama makala ohle a setjhaba sa rona,
haholoholo tlhahiso ya dijo le mekgwa ya rona ya ho ja.

00:30.310 --> 00:38.452
Phetolo ena ea lijo, e qalileng ka mabaka a fosahetseng ka ho
feletseng, e bile le tšusumetso e kholo haholo phepong ea lijo

00:38.452 --> 00:43.000
tse phetseng hantle le tsa tlhaho, hammoho le katlehong ea rona.

00:43.000 --> 00:50.500
Liphokotso le matla a lik'hamphani tse fokolang tsa
machaba le bo-bilionea li ntse li eketseha butle-butle.

00:50.500 --> 00:55.465
Jwaloka ha ho atisa ho etsahala, ke
setjhaba ka kakaretso le bareki ba lefellang.

00:55.465 --> 00:58.980
Tokomane ena e pepesa bafokoli le bahloki ba molemo.

00:58.980 --> 01:03.160
Ka morao ho lenaneo lena, le seng
le ntse le tsoela pele ka matla.

01:03.160 --> 01:11.126
Haeba mmuso kapa mokgatlo o susumetsang o batla ho fetola melao e
teng, hangata o buella sena ka phetoho ya tlelaemete le tlhoko e

01:11.126 --> 01:16.579
qoswang ya ho fokotsa mesi ya CO₂ –
haholoholo haeba ho ka nahannwa hore ho seng jwalo ho

01:16.579 --> 01:20.060
ne ho tla ba le kganyetso ho tswa ho setjhaba.

01:20.060 --> 01:25.880
Re se re tlalehile ka botlalo ka thetso e amanang
le datha e fetotsweng le dipolelo tse hokahaneng.

01:25.880 --> 01:32.720
Lipolelo tsa Machaba a Kopaneng mabapi le phetoho ea
tlelaemete e bakoang ke batho le tsona li hanetsoe ka botlalo.

01:32.720 --> 01:40.070
jwaloka Phatlalatso ya Lefatshe ya Tlelaemete e
entsweng ke Climate Intelligence Foundation (Clintel).

01:40.070 --> 01:46.901
Polelo ea bona e thehiloeng hantle ea hore ha ho na tšohanyetso
ea tlelaemete e saennoe ke bo-ramahlale ba

01:46.901 --> 01:52.820
1,500 ba ka sehloohong le litsebi tsa tlelaemete
lefatšeng ka bophara linaheng tse fetang 30.

01:52.820 --> 01:57.100
Ka lehlakoreng le leng, mefuta e fapaneng ea ho laola
maemo a leholimo e na le tšusumetso e kholo haholo.

01:57.100 --> 02:07.480
Leha ho le jwalo, tsena ha di bakwe ke setjhaba ka kakaretso,
empa di bakwa ke batho ba mmalwa ba ruileng haholo le mebuso.

02:07.480 --> 02:13.360
Le hoja e ne e nkuoa e le taba ea morero oa sephiri
ka nako e telele, nnete ha e sa ka ke ea latoloa.

02:13.360 --> 02:18.804
Tlhahisoleseding e mabapi le taba ena e senoloa, mohlala, thutong
ea Ngaka Philipp Zeller e buang ka taolo ea

02:18.804 --> 02:23.560
boemo ba leholimo le filiming ea bopaki e
bitsoang Secret Weapon: Weather Manipulation.

02:23.560 --> 02:31.211
Kgang e bolaeang ya CO₂ e boetse e fetella ho ba
nyonyehang, haholoholo ha ho tluwa tabeng ya phepo le tikoloho.

02:31.211 --> 02:36.143
Khase ena ea bohlokoa e thusa limela ho hola
hantle, ke ka lebaka leo lihoai tse ngata li e

02:36.143 --> 02:39.900
sebelisang ka boomo ho tšela matlo a tsona a limela khase.

02:39.900 --> 02:46.248
Le ka keketseho ea boemo ba CO₂ ka lintlha tse
0.03 feela tsa liperesente, chai e eketseha ka

02:46.248 --> 02:50.140
liperesente tse pakeng tsa 40% le 80%, ho latela semela.

02:50.140 --> 02:56.310
Ho feta moo, dimela di ba le boitshireletso bo boholo kgahlanong
le dikokonyana tse senyang mme di hloka metsi a fokolang,

02:56.310 --> 02:59.245
ho bolelang hore di ka lengwa le dibakeng tse omeletseng.

02:59.245 --> 03:03.740
Moo pheletso ea CO₂ moeeng e ntseng
e nyoloha, le lichaka li a honyela.

03:03.740 --> 03:12.092
Ha ho shejoa lintlha tsena – ka bobeli mabapi le kotulo e
eketsehileng ea lijo le melemo ea tikoloho e tsoang ho ntlafatseng

03:12.092 --> 03:17.000
lehoatata – tlhokahalo ea phokotso ea CO₂ ea makatsa haholo.

03:17.000 --> 03:22.632
Ka mokhoa o makatsang, ke bona hantle ba ipolelang hore ba
tsotella boiketlo ba rona le hore ba batla ho rarolla

03:22.632 --> 03:25.200
mathata a lijo lefatšeng, ba fanang ka lebitso le lebe ho CO₂.

03:25.200 --> 03:31.475
Na e ka ba nnete hore mekhatlo ena e ruileng le e matla le
bo-bilione ba lichelete ha ba elelloe bohlokoa ba

03:31.475 --> 03:38.040
CO₂ bakeng sa kholo ea limela, 'me ka hona, ha ba
bone kanyetsano e teng lenaneong la bona la semmuso?

03:38.040 --> 03:39.700
Ha ho bonolo ho etsahala!

03:39.700 --> 03:45.800
Ke nako ea ho senola merero ea 'nete le
lithahasello tsa ba bang ba libapali tsena.

03:45.800 --> 03:51.320
1. Foramo ea Moruo ea Lefatše (WEF)

03:51.320 --> 03:57.240
Nakong ea puisano ea sehlopha sa litsebi ho WEF, ho bile
le moqoqo o bulehileng ka polao ea tikoloho – ke hore,

03:57.240 --> 04:00.720
polao ea tikoloho – mabapi le temo le tlhahiso ea matla.

04:00.720 --> 04:07.377
Jojo Mehta, motsamaisi e moholo oa Stop Ecocide International, o
batla hore mokhatlo ona o netefatse hore

04:07.377 --> 04:13.660
mosebetsi oa liindasteri tsa temo le matla o
ananeloe ka molao e le tlōlo ea molao e tebileng.

04:13.660 --> 04:19.960
Jwaloka polao ya morabe, tlolo ena ya molao ya tikoloho e lokela
ho qoswa Lekgotleng la Matjhaba la Dinyewe tsa Botlokotsebe.

04:19.960 --> 04:25.620
Litlhoko tse joalo tsa ho felisa mehloli ea
lijo tsa tlhaho ha se ntho e ncha ho WEF.

04:25.620 --> 04:29.960
Ka lilemo tse ngata, baemeli ba WEF
ba ntse ba khothalletsa morero oa ho

04:29.960 --> 04:35.060
Phetolo ea indasteri ea lijo le temo ea
lefatše ka bophara le phepo ea batho.

04:35.060 --> 04:42.651
Diphedi tse fetotsweng ka lefutso, dihlahiswa tsa
laboratori le dikokonyana e le metswako ya dijo di reretswe ho

04:42.651 --> 04:46.500
fokotsa tlala le mafu le ho laola phetoho ya tlelaemete.

04:46.500 --> 04:53.280
WEF esale e phatlalatsa lipolelo tsa merero le
lingoloa tse amanang le taba ena ka lilemo tse ngata.

04:53.280 --> 04:59.960
Ka Pulungoana 2016, bolepu ba meno e robeli
bakeng sa lefatše ka 2030 bo ile ba phatlalatsoa.

04:59.960 --> 05:06.700
Polelo e tummeng ka ho fetisisa ho tsona ke
ena: U ke ke ua ba le letho, 'me u tla thaba.

05:06.700 --> 05:12.775
Ho e 'ngoe ea likhakanyo tsa eona, WEF e boetse e ile ea fana ka
maikutlo a hore re tla ja nama e fokolang

05:12.775 --> 05:19.040
haholo, le hore, molemong oa tikoloho le bophelo ba
rona, ha e sa lokela ho ba sejo se tloaelehileng.

05:19.040 --> 05:24.380
Hore lenaneo lena le atlehe, ho
hlokahala mehloli e meng ea protheine.

05:24.380 --> 05:29.960
Ho kgethilwe ditshenekegi bakeng sa morero ona, kaha diprotheine
tsa tsona le tsona di ka sebediswa ho etsa nama ya maiketsetso.

05:29.960 --> 05:34.610
Ka lebaka leo, ho tla tlohonahalohoa hore ho
be le khothatso e sa khaotseng ea likokoanyana

05:34.610 --> 05:38.460
e le mohloli oa lijo o amohelehang sechabeng:

05:40.100 --> 05:46.740
- Pherekhong 2021: Hoo e ka bang haufinyane, likokoanyana
li tla qala ho hlaha limenung tsa lireschorente tsa Europe.

05:46.740 --> 05:54.120
- Phupu 2021: Lebaka leo ka lona re tlamehang ho fa likokoanyana
karolo eo li e tšoanelang tsamaisong ea rona ea lijo

05:54.120 --> 05:56.720
- Hlakola 2022:

05:56.720 --> 06:05.457
Mabaka a 5 a hore na ke hobaneng ha ho ja likokoanyana ho ka thusa
ho fokotsa phetoho ea tlelaemete ... le: likokoanyana tse ling

06:05.457 --> 06:10.460
le lihlahisoa tsa tsona joale li lumelletsoe lijong ka har'a EU.

06:10.460 --> 06:17.780
Re tlalehile ka sena le dikotsi tse
amanang le sona faeleng ya 'Dikokonyana dijong'.

06:17.780 --> 06:23.458
Ntle le kopano ya selemo le selemo ya WEF, moo baetapele ba
dikgwebo, boradipolotiki le baemedi ba mecha ya

06:23.458 --> 06:29.960
phatlalatso ba bokellanang Davos, WEF ha e bonwe hangata ke
setjhaba mme ka hona hangata ha e natswe ka ho lekana.

06:29.960 --> 06:37.211
Tšusumetso ea eona e khōlōhali e bakoa ke hore libapali tse khōlō
ka ho fetisisa makaleng a pokello ea data, likhokahano

06:37.211 --> 06:45.520
tsa mehala, lichelete, indasteri ea lijo, meriana le
biotechnology ke tse ling tsa mekhatlo e sebelisanang le WEF.

06:45.520 --> 06:51.505
Mebuso e mengata lefatsheng ka bophara le maemo a phahameng
mekhatlong e meholo le tsona di tshwerwe ke baithuti ba

06:51.505 --> 06:55.100
alohileng lenaneong la WEF la Global Young Leader Programme.

06:55.100 --> 07:04.120
Boradipolotiki ba kang Letona la Temo la Jeremane Cem Özdemir,
Letona la Litaba tsa Kantle Annalena Baerbock le Mopresidente oa

07:04.120 --> 07:12.572
Fora Emmanuel Macron; baetapele ba likhoebo ba kang Marc
Zuckerberg oa Meta/Facebook, Jack Ma oa Alibaba, Jeff Bezos oa

07:12.572 --> 07:18.751
Amazon, Elon Musk oa X (eo pele e neng e le
Twitter), Tesla le SpaceX, le Bill Gates oa

07:18.751 --> 07:22.820
Microsoft le Motheo oa Bill le Melinda Gates.

07:22.820 --> 07:28.751
Boralitaba ba bopang maikutlo ba kang Mathias
Döpfner oa Axel Springer, Sandra Maischberger

07:28.751 --> 07:32.220
le mohlahlobi oa tsa bongaka oa CNN, Leana Wen;

07:32.220 --> 07:38.964
Batho ba tummeng ba kang sebapadi Leonardo DiCaprio le Ivanka
Trump, moradi wa Mopresidente wa mehleng wa US Donald Trump,

07:38.964 --> 07:44.120
hammoho le batho ba bang ba bangata ba nang le tshusumetso.

07:44.120 --> 07:49.596
Marangrang ana a nolofalletsa khokahanyo e
phahameng le phethahatso e potlakileng ea mehato, e

07:49.596 --> 07:52.976
tsamaeang le phatlalatso ea boikaketsi mecheng ea litaba.

07:52.976 --> 08:00.319
Sena se lebisa ho kgokahanong e ntseng e hola ya lefatshe
ka bophara mme se etsa hore bareki le dikgwebo tse ngata

08:00.319 --> 08:05.560
tse nyane ba itshetlehe haholo ho dikoporasi tsa matjhaba.

08:05.560 --> 08:09.380
2. Foramo ea EAT

08:09.380 --> 08:14.694
Ho latela tlhahisoleseding ea eona, Foramo ea
EAT ke sethala sa lefats'e se thehiloeng sa

08:14.694 --> 08:17.580
mahlale bakeng sa phetoho ea tsamaiso ea lijo.

08:17.580 --> 08:24.358
Hara tse ding, e tshehetsa Letlole la Matjhaba a
Kopaneng la Bana (UNICEF) ho rala ditataiso tse ntjha

08:24.358 --> 08:28.460
tsa phepo le maitekong a ntshetsopele e tsitsitseng.

08:28.460 --> 08:32.760
Tšebelisano-'moho e akarelletsa
lik'hamphani le mekhatlo e mengata.

08:32.760 --> 08:37.800
Ka hona, EAT e na le tšusumetso e kholo
linaheng tse ngata le lik'hamphaning.

08:37.800 --> 08:45.585
Ka Phuptjane 2016 – pele ho ha ditshenekegi di ananelwa ke EU –
Kees Aarts, mothei le CEO wa khamphani ya dihlahiswa tsa

08:45.585 --> 08:52.073
ditshenekegi ya Protix, o ile a memelwa ho bua
Foramong ya Dijo ya EAT Stockholm mabapi le melemo ya

08:52.073 --> 08:56.140
ho sebedisa ditshenekegi e le mohlodi wa protheine.

08:56.140 --> 09:02.307
Ho latela Frédéric Leroy, moprofesa oa saense ea lijo le
biotechnology Univesithing ea Brussels, marang-rang a EAT a

09:02.307 --> 09:08.794
sebetsa haufi-ufi le ba bang ba baetsi ba baholo ka ho fetisisa
ba nama ea maiketsetso, bao sepheo sa bona e leng ho nkela

09:08.794 --> 09:15.640
lijo tse phetseng hantle le tse matlafatsang sebaka ka lintho
tse entsoeng ka laboratori ka ho fetola liphatsa tsa lefutso.

09:15.640 --> 09:21.393
Ka lebaka lena, melaoana e laolang lijo tse fetotsoeng liphatsa
tsa lefutso le eona e tla lokisoa ho latela seo,

09:21.393 --> 09:26.940
mohlala, ho sebelisa menyetla e fanoang ke ho lokisoa
ha liphatsa tsa lefutso ka tsela e molemo le ho feta.

09:26.940 --> 09:32.928
Tšusumetso ea Foramo ea EAT e boetse e bontšoa ke
litšebelisano-'moho tsa eona tsa maano, tseo

09:32.928 --> 09:37.860
tse 'ne re li hlalosang ka bokhutšoanyane ka tlase.

09:37.860 --> 09:42.521
Balekane ba maano ba Foramo ea EAT:

09:42.521 --> 09:50.090
- Nestlé, k'hamphani e kholo ka ho fetisisa ea lijo lefatšeng le
khoebo e kholo ka ho fetisisa ea indasteri Switzerland,

09:50.090 --> 09:57.420
e nang le basebetsi ba 275,000 lefatšeng ka bophara,
boleng ba 'maraka ba €300 bilione le thekiso ea €94 bilione.

09:57.420 --> 10:03.100
Ntle le mefuta e mengata ya dihlahiswa tsa yona,
Nestlé e tsebahala haholo ka dihlong tsa yona:

10:03.100 --> 10:11.092
Mosebetsi oa bana, khoebo ea batho, mosebetsi o qobelloang, ho
beha litheko ka sekhukhu, timetso e sehlōhō ea meru ea

10:11.092 --> 10:18.520
lipula le tšebeliso e feteletseng ea mehloli ea
metsi a nooang e le hore a rekisoe e le metsi a libotlolo.

10:18.520 --> 10:22.360
Nestlé ha e tlohele letho hore e etse phaello.

10:22.360 --> 10:29.397
- Danone, e leng e 'ngoe ea lik'hamphani tse kholo tsa
lijo tsa machaba e nang le basebetsi ba fetang 100,000,

10:29.397 --> 10:33.300
e boetse e tsebahala ka mokhoa oa eona o se nang mohau.

10:33.300 --> 10:38.106
Hara tse ling, e leka ho nyahamisa bo-'mè ho
nyamatsa ka ho sebelisa mekhoa e bohale e le hore

10:38.106 --> 10:40.840
e ka rekisa lihlahisoa tsa eona tsa phetisetso.

10:40.840 --> 10:47.547
Danone e ntša metsi bakeng sa sehlahisoa sa eona sa Volvic esita
le nakong ea kgaello e matla ea metsi hlabula, ha baahi

10:47.547 --> 10:53.807
ba lehae le lihoai ba tlamehile ho latela mehato e
thata ea paballo ea metsi ka lebaka la tšohanyetso ea metsi.

10:53.807 --> 11:02.066
Compass Group PLC, k'hamphani e kholo ka ho fetisisa lefatšeng ea
phepelo ea lijo e nang le basebetsi ba 550,000, e rekisa lijo tse

11:02.066 --> 11:07.488
ka etsang libilione tse 5.5 selemo le selemo
ho lik'hamphani tsa poraefete, lipetlele,

11:07.488 --> 11:11.020
mahae a baphatlalatsi le likolo linaheng tse 35.

11:11.020 --> 11:19.540
Novo Nordisk A/S, k'hamphani ea meriana ea Denmark e nang le
basebetsi ba 59,000 lefatšeng ka bophara, e ikhetholla ka meriana

11:19.540 --> 11:28.060
ea lefu la tsoekere le ea ho thibela mali ho phalla, hammoho
le liphekolo tsa lihormone, 'me e etsa phaello ea €23.7 bilione.

11:28.060 --> 11:35.462
Mefuta ea lihlahisoa e hlokahalang haholo bakeng sa
mafu a amanang le phepo le mathata a hlahisoang ke ona,

11:35.462 --> 11:40.010
'me e tšepisa thekiso e tsoelang pele bophelo bohle.

11:40.010 --> 11:47.239
Ka balekane ba maano ba joalo, ha ho bonahale hore EAT e tla
nahanela lithahasello tsa balemi ba banyenyane le lik'hamphani

11:47.239 --> 11:50.960
tsa lijo tsa libaka ka tsela efe kapa efe e nang le moelelo.

11:50.960 --> 11:59.432
Ho e-na le hoo, ho ka nahanoa hore pokellano e
eketsehileng ea lefats'e ka bophara e tla pheheloa ka mano.

11:59.432 --> 12:05.655
3. Lekgotla la Lefatshe la Kgwebo
bakeng sa Ntshetsopele e Tsitsitseng (WBCSD)

12:05.655 --> 12:11.314
Lekgotla la Lefatshe la Kgwebo bakeng sa Ntshetsopele e
Tsheparellang ke mokgatlo o etelletsweng pele ke batsamaisi ba

12:11.314 --> 12:15.486
phahameng ba dikhamphani tsa matjhaba a
mangata, o emelang dithahasello tsa dikhamphani

12:15.486 --> 12:17.980
tsa bona sethaleng sa dipolotiki sa matjhaba.

12:17.980 --> 12:22.653
Ho tloha ka 2003, Banka ea Lefatše e ne e nka
WBCSD e le e 'ngoe ea liforamo tse nang le

12:22.653 --> 12:25.820
tšusumetso e kholo ka ho fetisisa bakeng sa likhoebo.

12:25.820 --> 12:33.350
Liphuputso tse ling hape li senotse hore WBCSD ke setsi sa
bohlokoahali kamorao ho EU mme e bapala karolo ea bohlokoa

12:33.350 --> 12:37.277
ho kenngoa tšebetsong ha maano a nts'etsopele e tsitsitseng.

12:37.277 --> 12:45.708
Ponoeng ea eona ea 2050: Nako ea ho Fetola,
WBCSD e hlalosa senotlolo sa eona sa bokamoso:

12:45.708 --> 12:51.046
Boqapi ba khoebo bo thusa ho ntshetsapele le ho
holisa mefuta e fapaneng ya mehlodi e metjha, e

12:51.046 --> 12:53.688
phetseng hantle le e tsitsitseng ya protheine.

12:53.688 --> 13:03.560
ho kenyeletsa le tse theilweng dimeleng, ditsenong, hlobo,
dipheding tsa metsing le nama e holisitsweng dilaboratoring.

13:03.560 --> 13:07.000
4. FreSH

13:07.000 --> 13:17.540
FReSH ke morero o qalileng ka 2017 ke EAT Forum le WBCSD, mme e
emetse Phetolo ea Lijo bakeng sa Ts'itsiso le Bophelo bo Botle.

13:17.540 --> 13:21.540
Ntlafatso ea lijo bakeng sa botsitso le bophelo bo botle.

13:21.540 --> 13:26.445
FReSH e ikemiselitse ho kgannela phetoho ya
tsamaiso ya dijo le ho theha mefuta e fapaneng ya

13:26.445 --> 13:29.640
ditharollo tsa kgwebo bakeng sa phetoho indastering.

13:29.640 --> 13:37.034
E 'ngoe ea lintlha tsa qalo ke phetoho lijong e
lebisang ho protheine eo ho nahanoang hore e ka tšoarelloa

13:37.034 --> 13:40.180
ebile e khahla bareki, bahlahisi, lihoai le likhoebo.

13:40.180 --> 13:45.669
Lik'hamphani tse fetang 30 li kenetse morero ona, 'me
kaofela ha tsona ke tse ling tsa tse kholo ka ho fetisisa le tse

13:45.669 --> 13:48.680
etelletseng pele liindastering tsa tsona lefatšeng ka bophara.

13:48.680 --> 13:50.080
Mohlala:

13:50.080 --> 13:55.380
- lik'hamphani tsa lijo Nestlé,
Danone, Kellogg's, PepsiCo, le Unilever

13:55.380 --> 14:00.380
- khamphani ea meriana BAYER, e bileng e leng
mong'a moetsi oa chefo ea likokoanyana Monsanto,

14:00.380 --> 14:04.445
- k'hamphani ea lik'hemik'hale BASF ka makala
a eona a khoebo a tšireletso ea lijalo,

14:04.445 --> 14:07.140
baelokhemik'hale le phekolo ea liphatsa tsa lefutso,

14:07.140 --> 14:14.740
- sehlopha sa theknoloji ea temo sa Syngenta,
setsebi sa peo le lihlahisoa tsa tšireletso ea lijalo,

14:14.740 --> 14:19.120
- sehlopha sa kgwebo sa Cargill, se
shebaneng le dijo le phepo ya diphoofolo

14:19.120 --> 14:25.161
le Bühler AG, mofani ea fanang ka litšebeletso tsohle tsa
litharollo tsa theknoloji bakeng sa tlhahiso le ts'ebetso

14:25.161 --> 14:32.200
ea liprotheine lihlahisoa tse nkang sebaka sa nama le
tlhapi, eona e boetse e haha meaho e feletseng ea likokoanyana.

14:32.200 --> 14:39.682
Morero oa FreSH o kopanya lik'hamphani tsa machaba, tseo boholo
ba tsona li etsang phaello e kholo ha maemo a

14:39.682 --> 14:46.020
tlhaho a khōlo a ntse a mpefala – mohlala,
ka lebaka la maemo a tlase a CO₂ kapa komello.

14:46.020 --> 14:51.300
Sena ke hobane dihlahiswa le ditshebeletso
tsa bona di batlwa haholo, ka hona di turu.

14:51.300 --> 14:57.999
Mekgatlo ya kgothatso e emetseng dikoporasi tsena tse kgolo, tseo
tse ding tsa tsona di ntseng di ameha kgafetsa dikgannyeng tsa

14:57.999 --> 15:03.180
tshenyo ya tikoloho, ka sebele ha di na ho nka kgato
ho kgothalletsa mekgwa ya temo e menyenyane ya

15:03.180 --> 15:06.500
dibaka, re se re sa bue ka ho pepesa boqhekanyetsi ba CO₂.

15:06.500 --> 15:11.137
Etsoe, batsamaisi ba lik'hamphani tsena ba
ikarabella ho beng ba diabo – 'me ba batla ho bona

15:11.137 --> 15:14.780
phaello e phahameng ka ho fetisisa e ka khonehang.

15:14.780 --> 15:20.729
Ka matšolo a bona a papatso, lik'hamphani tsena li boetse li na
le tšusumetso e kholo haholo holim'a mecha ea phatlalatso e ka

15:20.729 --> 15:26.206
sehloohong, 'me ka hona le holim'a tlaleho ea eona, ho feta
molemi oa lehae, eo ka ho fetisisa a rekisang traktara e

15:26.206 --> 15:30.900
sebelisoeng kamora lilemo tse 'maloa ka papatso e khuts'oane.

15:30.900 --> 15:35.474
Mokhoa o mano

15:35.474 --> 15:42.700
Ho na le mekhatlo e mengata le maiteko a mang
a batlang ho fetola mekhoa ea rona ea ho ja.

15:42.700 --> 15:48.730
Ka mohlala, Motheo oa Rockefeller kapa Bill Gates, ea tsetelang
ho eng kapa eng ho tloha lebeseng la mahe a

15:48.730 --> 15:54.780
maiketsetso le nama ea maiketsetso ho ea fihla masimong
a maholo, ntho efe kapa efe e tla hlahisa phaello.

15:54.780 --> 16:01.047
Re tla ithiba ho fana ka tlhaloso e qaqileng
ea mesebetsi ea bona hajoale, kaha molao-motheo

16:01.047 --> 16:04.200
o tšoana le oa mekhatlo e seng e hlalositsoe.

16:04.200 --> 16:10.005
Ntho e leng ea tlhaho ka ho feletseng e tla thibeloa ka mabaka a
sa tiisehang, 'me e nkeloe sebaka ke lihlahisoa tsa

16:10.005 --> 16:15.280
maiketsetso tsa laboratori tse ka ngolisetsoang
molaong oa thepa, tse fetotsoeng liphatsa tsa lefutso.

16:15.280 --> 16:21.820
Sephetho ke hore lik'hamphani tse fokolang li ntse li
fumana matla a mangata le ho feta holim'a phepelo ea lijo.

16:21.820 --> 16:25.942
Sena se eketsa matla a bona mme se etsa hore
ba ruele le ho feta, ha sechaba sona se ntse

16:25.942 --> 16:29.280
se itšetleha haholoanyane mme se futsaneha.

16:29.280 --> 16:35.393
Phokotso ea tšebeliso ea nama e batloang ke papali ena ea mano ke
tlhokahalo ea pele bakeng sa phetoho e eang ho

16:35.393 --> 16:40.840
protheine ea likokoanyana, e leng khoebo e
nang le phaello e kholo bakeng sa lik'hamphani.

16:40.840 --> 16:44.001
Leha ho le jwalo, sena ha se
bothata feela mabapi le bophelo bo botle.

16:44.001 --> 16:49.300
Ditshitshinyo tsa nama le tsona di hole haholo le
ho ba tharollo kamoo di re hlahisetswang kateng.

16:49.300 --> 16:58.080
Ho fapana le hoo, joalokaha lenaneo Frankenstein's Buffet – the
great deception about meat substitutes – le bontsha ka ho hlaka.

16:58.080 --> 17:05.330
Ho ba le nama e fokolang e tsoang temong ea lifeme ho ka mpa ha
eletsoa, empa matsapa a lik'hamphani tsa machaba le mekhatlo

17:05.330 --> 17:08.820
ea lefats'e ka bophara a ama haholo-holo mapolasi a manyenyane.

17:08.820 --> 17:13.929
Ho bona, ho fokotsa kapa hona ho felisa mehlape ho
bolela manyoro a fokolang, mme ka hona ho ba le

17:13.929 --> 17:16.780
tlhoko e kholo ea ho reka monontša oa k'hemik'hale.

17:16.780 --> 17:21.060
Hona ke se fapaneng hantle le tsamaiso ea tikoloho.

17:21.060 --> 17:27.382
Ba ruang molemo hape ke likoporasi tse kholo tsa
temo, ha balemi ba banyenyane ba temo ea tlhaho bona ba

17:27.382 --> 17:31.480
tla tlameha ho tela le ho feta ka lebaka la lichelete.

17:31.480 --> 17:39.900
Ntle le phepelo ea bona ea lijo ea sebaka,
bohle ba itšetlehile ka lik'hamphani tsa machaba.

17:39.900 --> 17:41.008
Qetello Ho fapana le kelello eohle, CO₂ e hlekefletsoa
lefatšeng ka bophara, ha likokoanyana, tse behang

17:41.008 --> 17:42.634
bophelo bo kotsing haholo, li khothaletsoa e le tharollo.

17:42.634 --> 17:48.044
Kaha CO₂ e ntse e nyatsua lefatšeng ka bophara khahlanong le
monahano o utloahalang, 'me likokoanyana, tse behang bophelo

17:48.044 --> 17:53.320
kotsing e kholo, li ntse li phahamisetsoa boemong ba tharollo, re
tlameha ho nahana hore ho na le morero oa sephiri oa

17:53.320 --> 17:59.020
lefatše lohle o kenyeletsang batho ba seng bakae ba ruileng le
ba matla ka tšebelisano 'moho le lik'hamphani tsa machaba.

17:59.020 --> 18:05.340
Mohlomong ke ka lebaka lena mang kapa mang ea nang
le maikutlo a fapaneng a senoloang seriti e le motho

18:05.340 --> 18:09.440
ea qapang maqiti – ke baetsi ba maqiti ka bo bona!

18:09.440 --> 18:14.824
Haeba batho ba hana ho pheliswa tshabong le letswalo
ke leshano la CO₂, ntlo yohle ya dikarete ya morero

18:14.824 --> 18:18.000
ona wa lefatshe ka bophara wa sekhukhu e tla putlama.

18:18.000 --> 18:25.075
E seng feela mabapi le likokoanyana lijong, empa hape le makaleng
a mang a mangata a kang leano la matla le lipalangoang, litoropo

18:25.075 --> 18:29.810
tse reretsoeng tsa metsotso e 15 kapa ho
fedisoa ha tsamaiso ea ho futhumatsa ka oli le

18:29.810 --> 18:33.140
khase ka mekhahlelo, ho bolela tse seng kae feela.

18:33.140 --> 18:38.822
Haeba rona bareki re sa batle ho itšetleha ka
ho feletseng, re tlameha ho qala Tsosoloso ea

18:38.822 --> 18:41.695
rona e Kholo hona joale le ho re CHE ka tieo.

18:41.695 --> 18:47.198
Che ho dijo tse sebetsoeng haholo kapa tse
entsoeng ka likokoanyana, le E ho dihlahiswa tsa

18:47.198 --> 18:50.680
temo tsa sebakeng seo, tse tsitsitseng kannete.

18:50.680 --> 18:55.718
Ka nako eo mathata a mangata a ne a ke ke a hlaha ho
tloha qalong, ao litharollo tsa 'ona li rekisoang ho rona ka

18:55.718 --> 18:58.860
litjeho tse kholo ke mekhatlo ea likhoebo e susumetsang.

18:58.860 --> 19:01.096
Jwalokaha Henry Kissinger a kile a bua:

19:01.096 --> 19:03.760
Mang kapa mang ya laolang oli, o laola ditjhaba.

19:03.760 --> 19:07.520
Mang kapa mang ea laolang lijo o laola batho.

19:07.520 --> 19:09.900
A re nke taolo matsohong a bona!

19:09.900 --> 19:12.725
Ho itshetlehile ka e mong le e mong wa rona!

19:12.725 --> 19:15.520
Ke ba tsebang dikotsi feela ba ka di qobang.

19:15.520 --> 19:19.880
Ka kopo thusa ho phatlalatsa maqheka a senotsoeng mona.

19:19.880 --> 19:23.500
Khothaletsa metswalle ya hao le batho bao o ba
tsebang hore ba hlahlobe mekgwa ya bona ya ho reka botjha.

19:23.500 --> 19:28.550
Ke ka kopanelo feela re ka
thibelang liphoso tse ling tsa lefats'e.

19:28.550 --> 19:30.160
Mahlohonolo ka monehelo oa hau!
