"Great Reset" termini eşidilende, köp adamlar Davosdaky Bütindünýä Ykdysady Forumyny (WEF) we
onuň esaslandyryjysy Klaus Schwaby ýadyňa salýarlar.
Dördünji senagat inqilaby, geljekki zawod ýa-da sanlaşdyryş ýaly meşhur sözler sebäpli, köplenç munuň diňe önümçilik
senagatymyzy täzeden gurmak bilen baglanyşyklydygy çaklanylýar.
Emma bu biziň jemgyýetimiziň ähli ugurlaryna, esasan azyk önümçiligi we iýmitlenme endiklerimize täsir edýär.
Bu iýmit täzeden tertipleşdiriş, düýbünden ýalan esaslar bilen başlandy, sagdyn we tebigy iýmitleriň
üpjünçiligine hem-de abadançylygymyza örän uly täsir etdi.
Birnäçe köpmillýetlik korporasiýalaryň we milliardçylaryň girdejileri we güýji yzygiderli artýar.
Köplenç bolşy ýaly, hasaby töleýänler umumy ilat we sarp edijiler bolýar.
Bu dokumental film kukla dolandyryjylary we peýdalanyjylary açyp görkezýär.
Bu gün tertibiniň arkasynda, eýýäm doly güýç bilen işleýär.
Eger hökümet ýa-da lobbi guramasy bar bolan düzgünleri we kanunlary üýtgetmek islese, ony köplenç klimat üýtgemesi we CO₂
çykarmalaryny azaltmak zerurlygy bilen düşündirýär – esasanam, bolmasa ilat tarapyndan
garşylyk dörejek diýlip çaklanylýan ýagdaýynda.
Biz manipýasiýa edilen maglumatlar we utgaşdyrylan beýanatlar bilen baglanyşykly
aldamçylyk barada eýýäm giňişleýin habar berdik.
BMG-niň adam tarapyndan döredilen howa üýtgemesi baradaky iddialary hem düýpli inkär edildi.
meselem, Climate Intelligence Foundation (Clintel) tarapyndan taýýarlanan Dünýä Howa-ýer Deklarasiýasy ýaly.
"Iklim krizisi ýok" diýen berk esasly beýannama dünýäniň 30-dan gowrak ýurtyndaky öňdebaryjy 1 500
iklim alymy we hünärmeni tarapyndan gol çekildi.
Başga tarapdan, howany dolandyrmagyň dürli görnüşleriniň örän uly täsiri bar.
Emma, munuň sebäbi umumy ilat däl-de, käbir örän baý adamlar we hökümetlerdir.
Uzak wagtlap konspirasiýa nazaryýeti hökmünde ret edilen faktlar indi inkär edip bolmaýar.
Bu mowzukdaky fon maglumatlary, mysal üçin, Dr Philipp Zelleriň howa manipýasiýasy baradaky mahabatynda we "Gizlin Gural:
Howa Manipýasiýasy" atly dokumental filmde ýüze çykarylýar.
CO₂ baradaky öldüriji argument hem, azyk üpjünçiligi we daşky gurşaw meselesine gelende, gaty groteskden-de artykdyr.
Bu zerur gaz ösümlikleriň ösmegine kömek edýär, şonuň üçin köp daýhanlar ony maksatlaýyn
ýagdaýda serişdep öýlerini gazlamak üçin ulanýarlar.
Hatda CO₂ derejesi diňe 0,03 göterim nokat ýokarlandyrylsa-da, ösümlige baglylykda hasyl 40%-den 80%-e çenli ýokarlanýar.
Mundan başga-da, ösümlikler zyýanly haşaratlara garşy has çydamly bolýar we az suw talap edýär, bu hem
olary gurak sebitlerde hem ösdürmäge mümkinçilik berýär.
Howada CO₂ derejesi ýokarlanýan ýerlerde çöllerde hem çekilýär.
Bu faktlary nazara alanyňda – goşmaça azyk önümçiligi we çölüň ýaşylşyndan gelýän daşky gurşaw peýdalary
– CO₂ azaldylmagyna bolan talap örän geň galdyryjy.
Ironik ýagdaýda, biziň abadançylygymyza gyzyklanýandygyny we dünýäniň azyk meselelerini çözmek
isleýändigini öňe sürýänler CO₂-e ýaramaz at berýärler.
Hakykatdanam bu baý we güýçli guramalar hem-de milliardçylar ösümlikleriň ösmegi üçin CO₂-niň ähmiýetini we şonuň
üçin olaryň resmi gün tertibindäki garşylygy bilmeýärlermi?
Gaty mümkin däl!
Bu oýunçylaryň käbiriniň hakyky niýetlerini we bähbitlerini ýüze çykarmak üçin iň amatly pursat geldi.
1. Bütindünýä Ykdysady Forum (WEF)
Dünýä Ykdysady Forumynyň panel diskussiýasynda oba hojalygy we energiýa öndürilişi bilen baglanyşykly ekotsid – ýagny
daşky gurşawyň öldürilmegi – barada aç-açan gürrüň edildi.
Jojo Mehta, Stop Ecocide International guramasynyň ýerine ýetiriji direktory, bu guramanyň oba hojalyk we
energiýa pudaklarynyň işiniň kanuny taýdan agyr jenaýat hökmünde ykrar edilmegini üpjün etmegini isleýär.
Genoside meňzeş, bu daşky gurşaw jenaýaty Halkara Jenaýat Kazyýetinde sud edilmelidir.
Dünýä Ykdysady Forumynda tebigy azyk üpjünçiligini ýatyrmak baradaky şeýle talaplar täzelik däl.
Ýyllar boýy Dünýä Ykdysady Forumynyň wekilleri bir meýilnamany öňe sürüp gelýärler
Dünýä azyk we oba hojalyk senagatynyň hem-de adam iýmitlenişiniň öwrülmegi.
Genetik taýdan üýtgedilen organizmler, laboratoriýada öndürilen önümler we haşaratlar iýmit düzüminde açlygy we keselleri azaltmak
hem-de klimat üýtgemelerini çäklendirmek üçin niýetlenendir.
Dünýä Ykdysady Forumy birnäçe ýyl bäri bu mowzuk boýunça degişli niýet beýanatlaryny we makalalary çap edýär.
2016-njy ýylyň noýabr aýynda 2030-njy ýyl üçin dünýä baradaky sekiz çaklama çap edildi.
Bularyň iň meşhur beýanaty şudur: Siz hiç zat eýe bolmazsyňyz we bagtly bolarsyňyz.
Öz çaklamalarynyň birinde Dünýä Ykdysady Forumy (WEF) biziň et iýmegimiziň ep-esli azajakdygyny we daşky gurşaw hem-de
saglygymyz üçin etiň esasy iýmit bolmaly däldigini öňe sürdi.
Bu maksadyň amala aşyrylmagy üçin alternatiw belok çeşmeleri zerurdyr.
Bu maksat üçin haşaratlar saýlandy, sebäbi olaryň proteinleri sintetik et öndürmekde hem ulanylyp bilner.
Netijede, haşaratlar häzir yzygiderli jemgyýetçe kabul edilýän iýmit çeşmesi hökmünde wagyz edilýär:
- 2021-nji ýylyň ýanwar aýy: Haşaratlar ýakynda Ýewropa restoranlarynyň menýularynda peýda bolup biler.
- 2021-nji ýylyň iýuly: Näme üçin biz haşaratlara iýmit ulgamynda mynasyp orny bermelidiris
- Fewral 2022:
Haşaratlary iýmegiň klimat üýtgemeleriniň öňüni almaga kömek edip biljek 5 sebäbi ... we: käbir haşaratlar we
haşarat önümleri häzirki wagtda Ýewropa Bileleşiginde azyk önümlerinde ulanylmagyna rugsat berilýär.
Biz bu barada we degişli töwekgelçilikler barada "Iýmitdäki insektler" faýlynda habar berdik.
Davosda geçirilýän ýyllyk Dünýä Ykdysady Forumyndan başga, işewür liderler, syýasatçylar we metbugat wekilleri
ýygnanýan bu forum köplenç jemgyýetçilik tarapyndan ünsden düşýär we şonuň üçin köplenç pes baha berilýär.
Onuň örän uly täsiri maglumat ýygnamak, telekommunikasiýa, maliýe, azyk senagaty, derman senagaty we biotehnologiýa
ugurlaryndaky iň uly oýunçylaryň Dünýä Ykdysady Forumynyň hyzmatdaş guramalarynyň hatarynda bolmagy bilen baglydyr.
Dünýäniň dürli ýurtlarynyň köp hökümetleri we uly korporasiýalaryň ýokary wezipeleri hem WEF-iň Global Ýaş
Liderler Programmasynyň bitirenleri tarapyndan eýelenýär.
Almaniýanyň oba hojalyk ministri Cem Özdemir, daşary işler ministri Annalena Baerbock we Fransiýanyň prezidenti Emmanuel
Macron ýaly syýasatçylar; Meta/Facebook-dan Marc Zuckerberg, Alibaba-dan Jack Ma, Amazon-dan Jeff Bezos, X (öň Twitter),
Tesla we SpaceX-den Elon Musk hem-de Microsoft we Bill we Melinda Gates gaznasyndan Bill Gates ýaly korporatiw liderler.
Pikir emele getirýän žurnalistler, mysal üçin Axel Springer-den Mathias Döpfner, Sandra
Maischberger we CNN-iň lukmançylyk seljerijisi Leana Wen;
Aktyor Leonardo DiCaprio we ABŞ-nyň öňki prezidenti Donald Trumpyň gyzy Ivanka Trump ýaly meşhur
şahsyýetler, şeýle hem beýleki köp täsirli şahsyýetler.
Bu tor media propagandasy bilen utgaşyp, ýokary derejede utgaşdyryş we çäreleriň çalt durmuşa geçirilmegini üpjün edýär.
Bu hemişe artýan globalizasiýa döredýär we hem sarp edijileri, hem-de köp kiçi telekeçilikleri
köp milletli korporasiýalara has-da garaşly edýär.
2. EAT Forum
Özüniň maglumatlaryna görä, EAT Forum iýmit ulgamynyň öwrülmegi üçin ylym esasynda döredilen global platformadyr.
Başga zatlaryň arasynda, ol Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar Gaznasyna (UNICEF) täze iýmitlenme boýunça görkezmeleri
düzmekde we durnukly ösüş başlangyçlarynda goldaw berýär.
Hyzmatdaşlyk köp sanly kompaniýalary we guramalary öz içine alýar.
Şonuň üçin EAT köp ýurtlara we kompaniýalara uly täsir edýär.
2016-njy ýylyň iýun aýynda – haşaratlar Ýewropa Bileleşigi tarapyndan tassyklanylmazdan ozal – haşarat önümleri kompaniýasy
Protix-iň esaslandyryjysy we baş direktory Kees Aarts EAT Stockholm Azyk Forumynda haşaratlary protein çeşmesi
hökmünde ulanmagyň peýdalary barada çykyş etmäge çagyryldy.
Brýussel uniwersitetiniň azyk ylymy we biotexnologiýa professory Frédéric Leroyyň aýtmagyna görä, EAT toragy iň uly et
imitatorlarynyň käbiri bilen ýakyndan hyzmatdaşlyk edýär; olaryň maksady sagdyn we iýmitli tagamlary genetiki taýdan
üýtgedilen laboratoriýa döredijilikleri bilen çalyşmakdyr.
Şu maksat bilen genetiki taýdan üýtgedilen iýmitleri dolandyrýan düzgünler hem degişli tertipde üýtgedilmeli,
mysal üçin gen redaktirlemegiň hödürleýän mümkinçiliklerinden has netijeli peýdalanmak üçin.
EAT Forumyň täsiri onuň strategik hyzmatdaşlyklarynda hem görkezilýär; şulardan dördüsini aşakda gysgaça beýan edýäris.
EAT Forumyň strategik hyzmatdaşlary:
- Nestlé, dünýäniň iň uly azyk kompaniýasy we Şweýsariýanyň iň uly senagat kärhanasy bolup, dünýä boýunça 275
000 işgär, 300 milliard ýewrolyk bazar bahasy we 94 milliard ýewrolyk satuw möçberine eýedir.
Önümleriniň giň gerimi bilen birlikde, Nestlé esasan skandalary bilen tanalýar:
Çaga zähmeti, adam söwdasy, mejbury zähmet, bikanun bahalary kesgitlemek, tokaýlaryň merhemesiz ýok edilmegi
we içimlik suw serişdeleriniň çäksiz peýdalanylmagy, olary şişelenen suw hökmünde satmak üçin.
Nestlé girdeji gazanmak üçin golaýda hiç zatdan gaça durmaýar.
- Danone, 100 000-den gowrak işgäri bolan iri halkara azyk kompaniýalarynyň biri
bolup, merhemsiz çemeleşmegi bilen hem tanalýar.
Başga zatlaryň arasynda, ol öz ornuny tutýan önümlerini satmak üçin agressiw usullary ulanyp,
eneleri süýt emdirmezlige höweslendirjek bolýar.
Danone tomus paslynda ýerli ýaşaýjylaryň we daýhanlaryň suw krizisi sebäpli berk suw tygşytlaýyş çärelerine eýermeli
bolýan döwürde hem Volvic önümi üçin suwy çykaryp alýar.
Compass Group PLC, dünýäniň iň uly iýmit üpjünçiligi kompaniýasy bolup, 550 000 işgär bilen 35 ýurtdaky hususy
kompaniýalara, hassahanalara, pensiýa öýlerine we mekdeplere her ýyl 5,5 milliard nahar satýar.
Novo Nordisk A/S, dünýäde 59 000 işgär bilen işleýän Daniýaly derman kompaniýasy bolup, diabet we gan damjylyş
dermanlary hem-de gormon terapiýalary boýunça ýöriteleşýär we 23,7 milliard ýewro girdeji gazanýar.
Iýmit bilen baglanyşykly keseller we olaryň netijesinde dörän meseleler üçin aýratyn zerur bolan önümler toplumy
we ömürboýy dowam edýän yzygiderli satuwlary wada berýär.
Şeýle strategik hyzmatdaşlar bilen EAT kiçi daýhanlaryň we sebitleýin azyk
kompaniýalarynyň bähbitlerini manyly derejede nazara almaz.
Eksine, geljekde global konsentrasiýanyň etikadan mahrum usullar bilen dowam etdiriljekdigi çaklanylýar.
3. Durnukly ösüş üçin Bütindünýä Biznes Geňeşi (WBCSD)
Durnukly ösüş üçin Bütindünýä Biznes Geňeşi – halkara syýasy meýdanda öz korporatiw bähbitlerini wekilleýän, köp milletli
kompaniýalaryň ýolbaşçylary tarapyndan dolandyrylýan guramadyr.
2003-nji ýylda hem Dünýä banky WBCSD-i kärhanalar üçin iň täsirli forumlaryň biri diýip hasaplady.
Goşmaça barlaglar şeýle hem görkezdi, WBCSD ÝB-den soň iň möhüm gurama bolup, durnukly ösüş
syýasatlaryny ornaşdyrmakda esasy rol oýnaýar.
Özüniň "2050-nji Wizyon: Üýtgemek wagty" atly dokumentinde WBCSD geljege açar hökmünde esasy ugurlaryny kesgitleýär:
Biznes innowasiýalary täze, sagdyn we durnukly protein çeşmeleriniň giň gerimini ösdürmäge we giňeltmäge kömek edýär.
Ösümlikler, haşaratlar, göbäläklər, suw organizmleri we laboratoriýada ösdürilen et
esasynda taýýarlananlary hem öz içine alýar.
4. FreSH
FReSH 2017-nji ýylda EAT Forum we WBCSD tarapyndan işe girizilen başlangyç bolup, "Durnuklylyk
we Saglyk üçin Azyk Reformasy" diýmegi aňladýar.
Durnuklylyk we saglyk üçin azyk reformasy.
FReSH iýmit ulgamynyň öwrülmegini işjeňleşdirmäge we senagatda üýtgeşmeler üçin birnäçe
işewür çözgütleri döretmäge niýetlenendir.
Başlangyç nokatlaryň biri, sarp edijilere, öndürijilere, daýhanlara we kärhanalara çekiji we durnukly
hasaplanýan proteiniň iýmit režimine goşulmagydyr.
Bu taslamada 30-dan gowrak kompaniýa gatnaşýar, olaryň ählisi dünýäniň degişli pudaklarynda iň
uly we öňdebaryjy kompaniýalaryň hatarynda durýar.
Meselem:
- azyk kompaniýalary Nestlé, Danone, Kellogg's, PepsiCo we Unilever,
- derman kompaniýasy BAYER, ol pestisid öndüriji Monsanto kompaniýasynyň hem eýesidir,
- BASF himiýa kompaniýasy ekin goragy, biotehnologiýa we gen terapiýasy ugurlary bilen,
- oba hojalyk tehnologiýa topary Syngenta, tohum we ekin gorag önümleri boýunça hünärmen,
- Cargill söwda topary, iýmit we haýwan iýmiti ugurlarynda ýöriteleşýär
we Bühler AG, et we balyk orunbasar önümlerinde proteinleriň öndürilmegi we işlenmegi üçin tehnologiýa
çözgütleriniň doly hyzmatlaryny hödürleýän, şeýle hem doly insekt desgalaryny gurýan kompaniýa.
FreSH başlangyjy köp halkara korporasiýalary bir ýere jemleýär; olaryň köpüsi tebigy ösüş şertleri näçe
erbetleşse – mysal üçin CO₂ derejesiniň peselmegi ýa-da guraklyk sebäpli – şonça-da köp girdeji gazanýar.
Bu, olaryň önümlerine we hyzmatlaryna uly isleg bolandygy we şonuň üçin gymmat bolandygy sebäpli.
Bu uly korporasiýalaryň, olaryň käbiri daşky gurşaw skandallaryna gaýtalap gatnaşan, lobbist toparlary kiçi möçberli sebit oba
hojalyk gurluşlaryny ösdürmek üçin hiç hili çäre görmezler, CO₂ aldawyny açyp görkezmek barada hem gürrüň bolup bilmez.
Elbetde, bu korporasiýalaryň ýolbaşçylary paýdarlar öňünde jogapkärdirler – we olar mümkin
boldugyça iň ýokary girdejileri görmek isleýärler.
Reklama kampaniýalary bilen bu korporasiýalar esasy metbugat serişdelerine we şonuň netijesinde habar berişlerine ýerli
daýhanlara garanyňda ep-esli uly täsir edýärler; ýerli daýhanlar bolsa iň köp diýseň, käbir ýyllarda ulanylýan
traktoryny klassifikasiýa edilen ýaýlym arkaly satýarlar.
Gizlinçilikli çemeleşme
Iýmit endiklerimizi üýtgetmek isleýän birnäçe beýleki guramalar we başlangyçlar bar.
Mysal üçin, Rockefeller gaznasy ýa-da Bill Gates, süni emzik sütü we sintetik etden başlap, uly oba hojalyk
meýdanlaryna çenli girdeji getirjek islendik zada maýa goýýar.
Biz şu pursatda olaryň işjeňlikleriniň jikme-jik düşündirişini bermekden saklanarys, sebäbi bu
ýörelge öňde beýan edilen guramalaryňkyna meňzeşdir.
Tamamen tebigy bir zat gowşak deliller esasynda gadagan edilip, onuň ýerine patentlenip bilinýän, süni we
genetiki taýdan üýtgedilen laboratoriýa önümleri goýulýar.
Netijede käbir korporasiýalar azyk üpjünçiligi boýunça barha köp täsir gazanýarlar.
Bu olaryň güýjüni artdyrýar we olary has-da baýlaşdyrýar, halk bolsa barha garaşly we garyply bolýar.
Bu aldamçy oýun talap edýän et sarp edişiniň azaldylmagy korporasiýalar üçin girdejili bolan
insekt proteinine geçmegiň zerur şerti bolup durýar.
Emma bu diňe saglyk sebäpleri üçin däl problematikdir.
Et ornuny tutýan önümler hem bize hödürlenşi ýaly çözgüt bolmakdan gaty uzakdyr.
Tam tersine, Frankenstein's Buffet – et ornuny tutýan önümler baradaky uly aldamçylyk – programmasy muny aýdyň görkezýär.
Fabrika usulynda eýelenýän malçylykdan az et almak elbetde islenýär, ýöne köp milletli korporasiýalaryň we global
guramalaryň tagallalary esasan kiçi fermalara täsir edýär.
Olaryň üçin mal-daban sanyny azaltmak ýa-da hatda doly aýyrmak az mal güni bolýar we şonuň üçin
sun'iy dökün satyn almaga bolan zerurlyk artýar.
Bu ekologik dolandyryşyň düýbünden tersidir.
Peýda görýänler ýene-de iri oba hojalyk korporasiýalary bolup, kiçi organiki daýhanlar maliýe
sebäpleri bilen has-da köp ýüz öwürmeli bolar.
Sebitleýin azyk üpjünçiligi bolmasa, hemmeler köp milletli korporasiýalara garaşly bolýar.
Netije Ähli logikaya tersine, CO₂ dünýäniň dört bir künjeginde demonizirlenýär, emma saglyk üçin uly
howp döredýän haşaratlar çözgüt hökmünde öňe sürülýär.
CO₂ dünýäde akyla ters gelýän derejede demonizirlenýär we esasy saglyk howplary döredýän haşaratlar çözgüt hökmünde öňe sürülýär,
şonuň üçin biz käbir baý we güýçli şahslaryň köpulusy halkara korporasiýalar bilen
hyzmatdaşlykda global konspirasiýa gurandygyny çaklamaly.
Munuň sebäbi, belki-de, başga pikirde bolan islendik adamyň konspirasiýa nazaryýetçisi diýip böhtan
edilmegi – konspirasiýany amala aşyrýanlar tarapyndan!
Eger adamlar CO₂ ýalanlary bilen gorky we terror astynda saklanmagy ret etseler, bu
global konspirasiýanyň tutuş kartlar öýi çöker.
Diňe iýmitdäki haşaratlar bilen çäklenmän, eýsem energiýa we transport syýasaty, meýilleşdirilen 15 minutlyk
şäherler ýa-da nebit we gaz ýyladyş ulgamlarynyň tapgyrlaýyn ýatyrylmagy ýaly başga-da köp ugurlarda.
Eger biz sarp edijiler hökmünde doly garaşly bolmak islemeýän bolsak, indi Uly Täzeden
Başlamagy başlatmaly we kesgitli HÖKMAN ÝOK diýmeli.
Çok işlenilen ýa-da haşarat esasly iýmitlere HAYY, hakykatdan hem durnukly we sebitleýin oba hojalyk önümlerine HOW.
Şonda başlangyçda köp meseleler ýüze çykmazdy, olaryň çözgütleri bolsa korporatiw lobbi
guramalary tarapyndan bize uly çykdajy bilen satylýar.
Henry Kissinger bir gezek şeýle diýdi:
Kim nebit barada gözegçilik edýän bolsa, halklary hem dolandyrýar.
Kim iýmiti dolandyrsa, adamlary hem dolandyrýar.
Gelin, olardan dolandyryş hukugyny alalyň!
Bu hemmämiziň her birimize bagly!
Diňe töwekgelçilikleri bilýänler olardan gaça durup bilerler.
Bu ýerde ýüze çykarylan hiyleleriň ýaýradylmagyna kömek ediň.
Dostlaryňyzy we tanyşlaryňyzy satyn alyş endiklerini täzeden gözden geçirmäge höweslendiriň.
Diňe bilelikde biz geljekde global ýalňyşlyklaryň öňüni alyp bileris.
Goşandyňyzda üstünlikler!