"Buyuk qayta tiklash" atamasini eshitganda, ko'pchilik odamlar Davosdagi Jahon Iqtisodiy Forumi
(WEF) va uning asoschisi Klaus Schwabni eslaydi.
To'rtinchi sanoat inqilobi, kelajak zavodi yoki raqamlashtirish kabi mashhur atamalar tufayli ko'pincha bu faqat ishlab chiqarish
sanoatimizni qayta tuzish haqida ekanligi taxmin qilinadi.
Biroq, bu jamiyatimizning barcha sohalariga, xususan oziq-ovqat ishlab chiqarish va oziqlanishimizga ta'sir qiladi.
Bu oziq-ovqat reset, mutlaqo asossiz sabablarga ko'ra boshlangan, sog'lom va tabiiy oziq-ovqatlar
ta'minotiga hamda farovonligimizga jiddiy ta'sir ko'rsatdi.
Bir nechta xalqaro korporatsiyalar va milliardlardagi bir nechta shaxslarning foyda va qudrati barqaror ravishda ortib bormoqda.
Ko'pincha bo'lgani kabi, hisob-kitobni oddiy aholi va iste'molchilar to'laydi.
Ushbu hujjatli film kukla boshqaruvchilar va foyda oluvchilarni fosh etadi.
Bu allaqachon to'liq ishga tushgan kun tartibining ortida.
Agar hukumat yoki lobbi tashkiloti mavjud qoidalar va qonunlarni o'zgartirmoqchi bo'lsa, u buni ko'pincha iqlim o'zgarishi va CO₂
chiqindilarini kamaytirish zarurati bilan asoslaydi – ayniqsa, aks holda aholi orasida
qarshilik bo'lishi mumkinligi taxmin qilinganda.
Biz allaqachon manipulyatsiya qilingan ma'lumotlar va muvofiqlashtirilgan bayonotlarni
o'z ichiga olgan aldov haqida keng yoritganmiz.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining inson omili ta'siridagi iqlim o'zgarishi haqidagi
da'volari ham keng qamrovli ravishda inkor etilgan.
masalan, Iqlim Aql-zakovat Fondi (Clintel) tomonidan e'lon qilingan Jahon Iqlim Deklaratsiyasi.
Iqlim favqulodda holati yo'qligi haqidagi ularning asosli bayonotiga 30 dan ortiq mamlakatdagi dunyoning yetakchi
iqlim olimlari va mutaxassislaridan 1 500 nafari imzo chekdi.
Boshqa tomondan, ob-havoni boshqarishning turli shakllari ulkan ta'sirga ega.
Biroq, bular umumiy aholi tufayli emas, balki bir nechta nihoyatda boy shaxslar va hukumatlar tufayli yuzaga keladi.
Uzoq vaqt konspiratsiya nazariyasi deb rad etilgan bo'lsa-da, faktlarni endi inkor etib bo'lmaydi.
Bu mavzu bo'yicha fon ma'lumotlari, masalan, doktor Filipp Zellerning ob-havo manipulyatsiyasi haqidagi
ma'ruzasida va "Yashirin qurol: ob-havo manipulyatsiyasi" hujjatli filmida ochib beriladi.
CO₂ bo'yicha hal qiluvchi argument ham, ayniqsa oziq-ovqat va atrof-muhit
masalalarida, nafaqat g'alati, balki jirkanch darajada.
Ushbu zarur gaz o'simliklarning gullab-yashnashiga yordam beradi, shuning uchun ko'plab dehqonlar uni
ataylab issiqxonalarini gazlash uchun ishlatadilar.
CO₂ darajasi atigi 0,03 foiz punktga oshsa ham, hosildorlik o'simlik turiga qarab 40% dan 80% gacha oshadi.
Bundan tashqari, o'simliklar zararkunandalarga nisbatan chidamliroq bo'lib, kamroq suv talab qiladi,
ya'ni ularni quruqroq hududlarda ham yetishtirish mumkin.
Havodagi CO₂ miqdori oshgan sari cho'llar ham orqaga chekinadi.
Ushbu faktlarni – qo'shimcha oziq-ovqat hosildorligi va cho'llarni yashillashdan keladigan ekologik foydalarni – inobatga olsak,
CO₂ chiqindilarini kamaytirish bo'yicha talab juda hayratlanarli.
Ironik ravishda, aynan bizning farovonligimizga qiziqishini va global oziq-ovqat muammolarini hal
qilishni istaganlar CO₂ga yomon obro' bermoqda.
Haqiqatan ham bu boy va qudratli tashkilotlar hamda milliardlab boylikka ega shaxslar CO₂ning o'simliklar o'sishi
uchun ahamiyatini va shuningdek, ularning rasmiy kun tartibidagi qarama-qarshilikni sezmayaptimi?
Juda kam ehtimol!
Ba'zi o'yinchilarning haqiqiy niyatlari va manfaatlarini fosh etish uchun ayni muddao keldi.
1. Jahon Iqtisodiy Forumi (WEF)
Jahon Iqtisodiy Forumi panel muhokamasi davomida qishloq xo'jaligi va energetika ishlab chiqarish bilan bog'liq ekotsid –
ya'ni atrof-muhit qotilligi – haqida ochiq suhbat bo'lib o'tdi.
Jojo Mehta, Stop Ecocide International tashkilotining ijrochi direktori, bu tashkilot qishloq xo'jaligi va
energetika sanoatining faoliyatini qonuniy jihatdan jiddiy jinoyat deb e'tirof etilishini ta'minlashni xohlaydi.
Genotsidga o'xshash tarzda, bu ekologik jinoyat Xalqaro Jinoiy Sudda sud qilinishi kerak.
Tabiiy oziq-ovqat zaxiralarini bekor qilish bo'yicha bunday talablar Jahon Iqtisodiy Forumi uchun yangilik emas.
Yillar davomida Jahon Iqtisodiy Forumi vakillari bir rejani ilgari surib kelishmoqda
Global oziq-ovqat va qishloq xo'jaligi sanoati hamda inson oziqlanishining transformatsiyasi.
Genetik jihatdan o'zgartirilgan organizmlar, laboratoriya sharoitida ishlab chiqarilgan mahsulotlar va hasharotlar
oziq-ovqat tarkibiy qismi sifatida ochlik va kasalliklarni kamaytirish hamda iqlim o'zgarishini cheklashga qaratilgan.
Jahon Iqtisodiy Forumi bu mavzu bo'yicha mos keladigan niyat bayonotlari va maqolalarni yillar davomida e'lon qilib kelmoqda.
2016 yil noyabr oyida 2030 yildagi dunyo bo'yicha sakkizta bashorat e'lon qilindi.
Ularning eng mashhur bayonoti shunday: Siz hech narsaga egalik qilmayapsiz va baxtli bo'lasiz.
O'zining bashoratlaridan birida Jahon Iqtisodiy Forumi shuningdek, biz go'shtni ancha kamroq iste'mol
qilamiz va atrof-muhit hamda sog'ligimiz uchun u endi asosiy oziq-ovqat bo'lmasligi kerak, deb taxmin qildi.
Ushbu kun tartibi amalga oshishi uchun muqobil oqsil manbalari kerak.
Ushbu maqsad uchun hasharotlar tanlandi, chunki ularning oqsillari sun'iy go'sht ishlab chiqarishda ham foydalanilishi mumkin.
Natijada, hasharotlar endi ijtimoiy jihatdan qabul qilinadigan oziq-ovqat manbai sifatida uzluksiz targ'ib qilinadi:
- 2021-yil yanvar: Hasharotlar tez orada Yevropa restoranlarining menyularida paydo bo'lishi mumkin
- 2021 yil iyul: Nega biz hasharotlarga oziq-ovqat tizimimizda ularga munosib o'rin berishimiz kerak
- 2022-yil fevral:
Insektlarni iste'mol qilish iqlim o'zgarishini cheklashga qanday yordam berishi mumkinligining 5 ta sababi ... va:
ba'zi insektlar va insekt mahsulotlari hozirda Yevropa Ittifoqida oziq-ovqat mahsulotlarida ruxsat etilgan.
Biz bu haqda va unga bog'liq xavflar haqida "Oziq-ovqatdagi hasharotlar" faylida xabar berganmiz.
Yillik WEF yig'ilishidan tashqari, biznes rahbarlari, siyosatchilar va ommaviy axborot vositalari vakillari
Davosda to'planadigan WEF jamoatchilik tomonidan deyarli e'tiborga olinmaydi va shuning uchun ko'pincha kam baholanadi.
Uning ulkan ta'siri shundaki, ma'lumotlarni yig'ish, telekommunikatsiya, moliya, oziq-ovqat sanoati, farmatsevtika
va biotexnologiya sohalaridagi eng yirik ishtirokchilar Jahon Iqtisodiy Forumi hamkor tashkilotlari qatoriga kiradi.
Dunyo bo'ylab ko'plab hukumatlar va yirik korporatsiyalarning yuqori lavozimlari ham WEFning Global Yosh
Yetakchilar Dasturi bitiruvchilari tomonidan egallanadi.
Germaniya qishloq xo'jaligi vaziri Sem Özdemir, tashqi ishlar vaziri Annalena Baerbock va Fransiya prezidenti Emmanuel Makron
kabi siyosatchilar; Meta/Facebook'dan Mark Tsukerberg, Alibaba'dan Jek Ma, Amazon'dan Jeff Bezos, X (ilgari Twitter),
Tesla va SpaceX'dan Elon Musk hamda Microsoft va Bill va Melinda Gates jamg'armasidan Bill Geyts kabi korporativ rahbarlar.
Fikr shakllantiruvchi jurnalistlar, masalan, Axel Springer'dan Mathias Döpfner, Sandra
Maischberger va CNN tibbiyot tahlilchisi Leana Wen;
Aktyor Leonardo DiCaprio va sobiq AQSh prezidenti Donald Trampning qizi Ivanka Trump kabi mashhur
shaxslar, shuningdek boshqa ko'plab ta'sirli shaxslar.
Ushbu tarmoq ommaviy axborot vositalari propagandasi bilan birga yuqori darajada muvofiqlashtirish va
chora-tadbirlarni tez amalga oshirishni ta'minlaydi.
Bu esa tobora kuchayib borayotgan globalizatsiyaga olib keladi va iste'molchilar hamda ko'plab kichik
bizneslarni xalqaro korporatsiyalarga tobora bog'liq qiladi.
2. EAT Forum
O'z ma'lumotlariga ko'ra, EAT Forum oziq-ovqat tizimini transformatsiya qilish
uchun ilmiy asoslangan global platformadir.
Boshqa narsalar qatorida u Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bolalar jamg'armasi (UNICEF)ga yangi oziqlanish
bo'yicha ko'rsatmalar ishlab chiqishda va barqaror rivojlanish tashabbuslarida yordam beradi.
Hamkorlik ko'plab kompaniyalar va tashkilotlarni o'z ichiga oladi.
Shuning uchun EAT ko'plab mamlakatlar va kompaniyalarga katta ta'sir ko'rsatadi.
2016 yil iyun oyida – hasharotlar Yevropa Ittifoqi tomonidan tasdiqlanishidan oldin – Protix hasharot mahsulotlari kompaniyasi
asoschisi va bosh direktori Kees Aartsga EAT Stockholm Food Forumda hasharotlarni oqsil manbai sifatida
ishlatishning foydalari haqida ma'ruza qilish taklif etildi.
Brussel Universitetining oziq-ovqat fanlari va biotexnologiya professori Frederik Leroyga ko'ra, EAT tarmog'i eng yirik go'sht
imitatsiyalovchilarning ba'zilari bilan yaqindan hamkorlik qiladi, ularning maqsadi sog'lom va
oziqlantiruvchi oziq-ovqatlarni genetik jihatdan o'zgartirilgan laboratoriya mahsulotlari bilan almashtirishdir.
Shu maqsadda genetik jihatdan o'zgartirilgan oziq-ovqatlarni tartibga soluvchi qoidalar ham tegishli tarzda o'zgartirilishi
lozim, masalan, gen tahrirlash orqali taqdim etilayotgan imkoniyatlardan yanada samaraliroq foydalanish uchun.
EAT Forumning ta'siri uning strategik hamkorliklari bilan ham namoyon bo'ladi,
ulardan to'rttasini quyida qisqacha bayon etamiz.
EAT Forum strategik hamkorlari:
- Nestlé, dunyoning eng yirik oziq-ovqat kompaniyasi va Shveytsariyaning eng yirik sanoat korxonasi, dunyo
bo'ylab 275 000 nafar xodim, bozor kapitallashuvi 300 milliard yevro va sotuvlari 94 milliard yevro.
Mahsulotlarining keng assortimenti bilan birga, Nestlé eng ko'p skandallari bilan tanilgan:
Bolalar mehnati, odam savdosi, majburiy mehnat, noqonuniy narx belgilash, yomg'ir o'rmonlarini shafqatsiz vayron
qilish va ichimlik suvini shishalangan suv sifatida sotish maqsadida cheksiz ekspluatatsiya qilish.
Nestlé foyda olish uchun deyarli hech narsani chetda qoldirmaydi.
- Danone, 100 000 dan ortiq xodimga ega bo'lgan yirik xalqaro oziq-ovqat kompaniyalaridan biri
bo'lib, shafqatsiz yondashuvi bilan ham tanilgan.
Boshqa narsalar qatorida, u o'zining o'rinbosar mahsulotlarini sotish maqsadida onalarni emizishdan voz
kechishga agressiv usullar bilan undashga harakat qiladi.
Danone yozgi mavsumdagi jiddiy suv tanqisligi davrida ham, mahalliy aholi va fermerlar suv favqulodda holati
tufayli qat'iy suvni tejash choralari talab qilinadigan paytda, Volvic mahsuloti uchun suvni oladi.
Compass Group PLC, dunyoning eng yirik oshxona xizmatlari kompaniyasi bo'lib, 550 000 nafar xodimga ega, yillik
5,5 milliard ta ovqatni 35 ta mamlakatdagi xususiy kompaniyalar, shifoxonalar, nafaqaxonalar va maktablarga sotadi.
Novo Nordisk A/S, dunyo bo'ylab 59 000 nafar xodimga ega Daniyalik farmatsevtika kompaniyasi bo'lib, diabet va
qon ivishi dori-darmonlari hamda gormon terapiyalari sohasida ixtisoslashgan va 23,7 milliard yevro daromad oladi.
Oziqlanish bilan bog'liq kasalliklar va ularning oqibatidagi muammolar uchun ayniqsa zarur bo'lgan mahsulot assortimenti
va umrbo'yi davom etadigan qo'shimcha sotuvlarni va'da qiladi.
Bunday strategik hamkorlar bilan EAT kichik dehqonlar va mintaqaviy oziq-ovqat kompaniyalarining
manfaatlarini hech qanday mazmunli tarzda hisobga olmaydi.
Aksincha, global konsentratsiyani yanada kuchaytirish axloqsiz ravishda davom ettirilishi taxmin qilinishi mumkin.
3. Barqaror rivojlanish bo'yicha Jahon Biznes Kengashi (WBCSD)
Barqaror rivojlanish bo'yicha Jahon Biznes Kengashi – bu xalqaro siyosiy sahnada o'z korporativ manfaatlarini himoya qiladigan,
ko'p millatli kompaniyalar rahbarlari boshchiligidagi tashkilot.
2003-yildayoq Jahon banki WBCSDni korxonalar uchun eng ta'sirli forumlardan biri deb hisobladi.
Qo'shimcha so'rovlar shuni ham ko'rsatdiki, Yevropa Ittifoqidan keyin WBCSD eng muhim tashkilot bo'lib, barqaror
rivojlanish siyosatini joriy etishda muhim rol o'ynaydi.
Vision 2050: O'zgarish vaqti nomli hujjatida WBCSD kelajak uchun o'z kalitini belgilaydi:
Biznes innovatsiyalari turli yangi, sog'lom va barqaror oqsil manbalarini rivojlantirish va kengaytirishga yordam beradi.
o'simliklar, hasharotlar, zamburug'lar, suv organizmlari va laboratoriyalarda yetishtirilgan go'shtga asoslanganlar hamda
4. FreSH
FReSH – bu 2017 yilda EAT Forum va WBCSD tomonidan ishga tushirilgan tashabbus bo'lib, u Barqarorlik va
Sog'liq uchun Oziq-ovqat Islohotlari (Food Reform for Sustainability and Health) degan ma'noni anglatadi.
Tarjima: Barqarorlik va sog'liq uchun oziq-ovqat islohotlari.
FReSH oziq-ovqat tizimini tubdan o'zgartirishga va sanoatda o'zgarishlar uchun turli biznes yechimlari yaratishga intiladi.
Boshlang'ich nuqtalardan biri iste'molchilar, ishlab chiqaruvchilar, fermerlar va tadbirkorlar
uchun barqaror va jozibali hisoblangan oqsillarga yo'naltirilgan parhez o'zgarishidir.
Ushbu loyihada 30 dan ortiq kompaniya ishtirok etmoqda, ularning barchasi o'z sohalarida dunyo bo'ylab
eng yirik va yetakchi kompaniyalar qatoriga kiradi.
Masalan:
- oziq-ovqat kompaniyalari Nestlé, Danone, Kellogg's, PepsiCo va Unilever,
- farmatsevtika kompaniyasi BAYER, shuningdek pestitsid ishlab chiqaruvchi Monsanto kompaniyasiga ham egalik qiladi,
- BASF kimyo kompaniyasi o'simliklarni himoya qilish, biotexnologiya va gen
terapiyasi bo'yicha biznes yo'nalishlari bilan,
- urug' va ekinlarni himoya qilish mahsulotlari bo'yicha mutaxassis bo'lgan qishloq
xo'jaligi texnologiyalari guruhi Syngenta,
- Cargill savdo guruhi, oziq-ovqat va hayvon ozuqasi sohasiga ixtisoslashgan
va Bühler AG, go'sht va baliq o'rnini bosuvchi mahsulotlarda oqsil ishlab chiqarish va qayta ishlash uchun
texnologik yechimlar bo'yicha to'liq xizmat ko'rsatuvchi provayder, shuningdek to'liq hasharot inshootlarini ham quradi.
FreSH tashabbusi ko'plab ko'p millatli korporatsiyalarni birlashtiradi, ularning aksariyati tabiiy o'sish
sharoitlari yomonlashgani sari – masalan, CO₂ darajasi pasayishi yoki qurg'oqchilik tufayli – ko'proq daromad oladi.
Buning sababi ularning mahsulotlari va xizmatlariga katta talab bo'lgani uchun ular qimmat.
Ushbu yirik korporatsiyalarni, ularning ba'zilari bir necha bor atrof-muhit skandallariga aralashgan, vakillik qiluvchi lobbi
guruhlari albatta kichik miqyosli mintaqaviy dehqonchilik tuzilmalarini rivojlantirish uchun hech
qanday choralar ko'rmaydi, CO₂ firibgarligini fosh qilishni-chi, gap bo'lishi ham mumkin emas.
Axir, bu korporatsiyalarning rahbarlari aksiyadorlar oldida mas'ul va ular imkon qadar yuqori daromadni ko'rishni xohlashadi.
Reklama kampaniyalari bilan bu korporatsiyalar ommaviy axborot vositalariga va shu orqali ularning xabar berishiga mahalliy
dehqonga nisbatan ancha katta ta'sir ko'rsatadi; mahalliy dehqon esa eng ko'pi bilan bir necha yilda
bir marta e'lon orqali ishlatilgan traktorini sotadi.
Maxfiy yondashuv
Bizning ovqatlanish odatlarimizni o'zgartirmoqchi bo'lgan yana bir nechta muassasa va tashabbuslar mavjud.
Masalan, Rockefeller jamg'armasi yoki Bill Gates, sun'iy ona suti va sintetik go'shtdan tortib yirik dehqonchilik yerlarigacha,
foyda keltiradigan har qanday narsaga sarmoya kiritadi.
Biz hozircha ularning faoliyati haqida batafsil ma'lumot berishdan tiyilamiz, chunki tamoyil
allaqachon tasvirlangan tashkilotlarnikiga o'xshaydi.
Mutlaqo tabiiy bo'lgan narsa asossiz bahonalar bilan taqiqlanib, patentlanishi mumkin bo'lgan sun'iy va genetik jihatdan
o'zgartirilgan laboratoriya mahsulotlari bilan almashtiriladi.
Natija shuki, bir nechta korporatsiyalar oziq-ovqat ta'minotiga tobora ko'proq ta'sir o'tkazmoqda.
Bu ularning qudratini oshiradi va ularni tobora boy qiladi, aholi esa tobora qaram va kambag'al bo'lib boradi.
Bu xiyonatkor o'yin talab qilayotgan go'sht iste'molini kamaytirish korporatsiyalar uchun foydali bo'lgan
hasharot oqsili tomon o'tishning zarur sharti hisoblanadi.
Biroq, bu faqat sog'liq nuqtai nazaridan muammo emas.
Go'sht o'rnini bosuvchi mahsulotlar ham bizga taqdim etilganidek yechim bo'lishdan ancha yiroq.
Aksincha, "Frankenstein's Buffet – go'sht o'rnini bosuvchi mahsulotlar haqidagi buyuk
aldamchilik" dasturi buni aniq ko'rsatadi.
Zavod usulida chorvachilikdan kamroq go'sht olish albatta ma'qul bo'lardi, lekin ko'p millatli
korporatsiyalar va global tashkilotlarning sa'y-harakatlari asosan kichik fermalarga ta'sir qiladi.
Ular uchun chorva mollari sonini kamaytirish yoki hatto yo'q qilish degani kamroq go'ng bo'lishini va shuning uchun sun'iy
o'g'it sotib olishga bo'lgan ehtiyojning ortishini anglatadi.
Bu ekologik boshqaruvning aynan teskarisi.
Foyda oluvchilar yana bir bor yirik qishloq xo'jaligi korporatsiyalari bo'lib qolmoqda, kichik
organik dehqonlar esa moliyaviy sabablarga ko'ra tobora ko'proq voz kechishga majbur bo'ladi.
Mintaqaviy oziq-ovqat ta'minoti bo'lmasa, hamma xalqaro korporatsiyalarga bog'liq bo'ladi.
Xulosa Barcha mantiqqa zid ravishda, CO₂ butun dunyo bo'ylab yomon ko'rilmoqda, holbuki sog'liq uchun katta xavf
tug'diradigan hasharotlar yechim sifatida targ'ib qilinmoqda.
CO₂ butun dunyo bo'ylab mantiqsiz ravishda yomonlashtirilayotgani va katta sog'liq xavfini tug'diradigan hasharotlar esa yechim
sifatida targ'ib qilinayotgani sababli, biz bir nechta boy va qudratli shaxslar hamda xalqaro korporatsiyalar
ishtirokidagi global fitna mavjudligini taxmin qilishimiz kerak.
Ehtimol shuning uchun boshqacha fikr bildirgan har kimni fitna nazariyachisi deb tuhmat
qilishadi – aynan fitna amaliyotchilari o'zlari!
Agar odamlar CO₂ yolg'oni bilan qo'rqitilishga va vahimaga solinishga rozi bo'lmasa, bu
global fitna kartalar uyi butunlay qulab tushadi.
Nafaqat oziq-ovqatdagi hasharotlar masalasida, balki energetika va transport siyosati, rejalashtirilgan 15 daqiqalik
shaharlar yoki neft va gaz isitish tizimlarini bosqichma-bosqich bekor qilish kabi boshqa ko'plab sohalarda ham.
Agar biz iste'molchilar to'liq qaram bo'lib qolishni istamasak, hoziroq Buyuk Qayta Tiklashni
boshlashimiz va qat'iy YO'Q deb aytishimiz kerak.
Yuqori darajada qayta ishlangan yoki hasharotlardan tayyorlangan oziq-ovqatlarga YO'Q, haqiqatan
barqaror va mintaqaviy qishloq xo'jaligi mahsulotlariga HA.
Shunda birinchi navbatda ko'plab muammolar yuzaga kelmas edi, ularning yechimlari esa bizga korporativ lobbi
tashkilotlari tomonidan katta xarajatlar evaziga sotiladi.
Genri Kissinger bir paytlar shunday degandi:
Kim neftni nazorat qilsa, xalqlarni nazorat qiladi.
Kim oziq-ovqatni nazorat qilsa, odamlarni ham nazorat qiladi.
Keling, ularning nazoratini qo'lga olamiz!
Bu har birimizga bog'liq!
Faqat xavflarni biladiganlar ularni oldini olishi mumkin.
Iltimos, bu yerda fosh etilgan hiylalarni ommaga e'lon qilishda yordam bering.
Do'stlaringiz va tanishlaringizni xarid qilish odatlarini qayta ko'rib chiqishga undang.
Faqat birgalikda biz global darajada yana bir xatoliklarning oldini olishimiz mumkin.
Hissa qo'shishingizda omad tilayman!