WEBVTT

00:00.179 --> 00:07.617
Na batho ba entetsoeng ka theknoloji ea "ente" ea
mRNA ke lihloloa tse fetotsoeng liphatsa tsa lefutso?

00:07.617 --> 00:11.843
Ke hobaneng ha ente ena e ka kena lebeseng la letsoele?

00:11.843 --> 00:16.954
Mme ke hobaneng ha tshilafalo ya DNA ka hara
meento ena e ka baka mefuta e metjha ya

00:16.954 --> 00:20.988
mofetshe kapa esita le mofetshe o matlafaletseng?

00:20.988 --> 00:26.535
Salang le rona 'me le fumane lenaneong le
latelang hore na hobaneng theknoloji ea

00:26.535 --> 00:30.559
"ente" e thehiloeng ho mRNA e kotsi ho batho!

00:30.559 --> 00:36.696
Ka 2019, nakong ya sewa sa coronavirus, ho ile
ha sebediswa theknoloji e ntjha ya ente ho batho

00:36.696 --> 00:40.549
ka lekgetlo la pele: theknoloji ya ente ya mRNA.

00:40.549 --> 00:46.510
Le mehleng eo, dingaka di ne di lemositse hore thekenoloji ena e
ntjha e tla sebediswa ho etsa teko ya tshebetso

00:46.510 --> 00:52.921
hodima batho bohle, ho sa etswa diphuputso tsa mahlale
tse tebileng esale pele ho lekola ditlamorao tsa yona!

00:52.921 --> 00:57.779
Kajeno, hoo e ka bang lilemo tse 'ne ka mor'a ho hlahisoa ha
theknoloji ena ea ente, ka bomalimabe hoo e ka

00:57.779 --> 01:03.162
bang litšabo tsohle mabapi le litlamorao tsa
theknoloji ena e thehiloeng ho mRNA li phethahetse.

01:03.162 --> 01:11.945
Setsebi sa baeloji ea li-molecule Prof. Dr. Klaus Steger le Prof.
Dr. Alexandra Henrion-Caude, setsebi sa lekaleng la RNA le

01:11.945 --> 01:21.038
epigenetics , ba akarelitse liphuputso tsa morao-rao mabapi
le theknoloji ea liente e thehiloeng ho mRNA pampitšaneng.

01:21.038 --> 01:27.338
Sehlooho ke: Theknoloji ea 'ente' e
thehiloeng ho mRNA: Papali e felile!

01:27.338 --> 01:32.795
Pele re ka u akaretsetsa sena ka
bokgutshwanyane, mona ke ditlhaloso tse mmalwa tsa mantswe.

01:32.795 --> 01:38.820
Mokento oa coronavirus oa mRNA ha o sa bitsoa
mokento, empa o bitsoa theknoloji ea mokento

01:38.820 --> 01:42.670
e thehiloeng ho modRNA e sebelisoang ho batho.

01:42.670 --> 01:51.608
modRNA, hobane ke mRNA e entsoeng ka boenjiniere ba
lefutso e ke keng ea bapisoa le mRNA ea batho 'meleng.

01:51.608 --> 01:58.534
Ho latela setsebi sa baeloji Prof. Dr. Ulrike
Kämmerer, ente ea coronavirus ha ea lokela ho bitsoa ente.

01:58.534 --> 02:02.428
Ngaka Kämmerer o boletse tse latelang puisanong:

02:02.428 --> 02:06.425
"Ha se ente ka kutloisiso e tloaelehileng, empa
ke mofuta oa boenjiniere ba liphatsa tsa lefutso."

02:06.425 --> 02:10.498
Hape ha se phekolo ea liphatsa tsa lefutso,
hobane ha ho letho le phekoloang; ho e-na le

02:10.498 --> 02:13.197
hoo, ke boenjiniere ba liphatsa tsa lefutso.

02:13.197 --> 02:21.611
Ke ts'ebeliso ea boenjiniere ba liphatsa tsa lefutso, 'me le hoja
ente ea sebele e kenyelletsa ho enta mookotaba o bolaoeng kapa

02:21.611 --> 02:28.580
karolo ea oona, ke hore, protheine ea mookotaba, 'na ke na le
tekanyo e behiloeng e seng e sa khone ho ata

02:28.580 --> 02:36.063
'meleng 'me qetellong e a bolaoa, e siea feela
karabelo ea 'mele ea ho itšireletsa, ha re ka rialo.

02:36.063 --> 02:43.703
Empa joale ke qobella lisele tsa batho ho sebetsa joaloka
libaktheria tsena mofuteng, e leng hore, ho qala ka ho hlahisa

02:43.703 --> 02:50.127
liente ka botsona ntle le ho tseba hore na li tla sebetsa hakae,
hore na li tla tšoarella nako e kae, hore na

02:50.127 --> 02:57.080
mohlomong li tla tšoarella bophelo bohle,
kapa hore na li tla kena ka har'a khubu ea sele.

02:57.080 --> 03:03.550
Sena se bolela hore motho e mong le e mong ea amohelang
liente tsena, ho kenyeletsoa le liente tsa kamoso, qalong e

03:03.550 --> 03:07.473
tla ba mehloli e fetotsoeng liphatsa tsa lefutso ka likhoka.

03:07.473 --> 03:11.163
Ka tlase ke kakaretso e khuts'oane ea liphetho tsa phuputso.

03:11.163 --> 03:16.913
Theknoloji ea mRNA ka sebopeho sa
liente e ka baka tse latelang ho batho:

03:16.913 --> 03:23.982
Ho ruruha ho sa foleng karolong e 'ngoe le e 'ngoe ea
'mele, mohlala, ho ruruha ha mesifa ea pelo le pericardium.

03:23.982 --> 03:28.280
RNA e fetotsoeng e ka kopanngoa le DNA ea lisele tsa batho.

03:28.280 --> 03:35.123
Haeba sena se etsahala liseleng tsa peo tsa bonna kapa
tsa botšehali, jenomo ea meloko e tlang e tla fetoloa.

03:35.123 --> 03:42.007
Theknoloji ea ente ea ModRNA kapa ho kenyeletsoa ha ModRNA
liseleng tsa 'mele ka boeona ho ka baka mefuta e

03:42.007 --> 03:49.240
mecha ea mofetše, 'me ho batho ba seng ba na
le mofetše, ho ka baka mofetše o matlafalitsoeng!

03:49.240 --> 03:55.154
Kla.TV e akaretsitse lintlha tse 'maloa tse tsoang pampitšaneng
'me e li hlahisitse hape mona ka mokhoa o khutsufalitsoeng.

03:55.154 --> 04:02.079
Pampitšana e feletseng e ka fumanoa ka tlas'a lenaneo
ka Sejeremane le Senyesemane ka lebokoseng le leputsoa.

04:02.079 --> 04:09.636
1. U bolelloa, "Ke ente," empa seo ha se 'nete.

04:09.636 --> 04:15.336
Ha se "ente" hobane e fihlella litekanyetso tsohle
tsa sehlahisoa se fetotsoeng liphatsa tsa lefutso.

04:15.336 --> 04:22.381
E na le mRNA e fetotsoeng e entsoeng ka maiketsetso,
modRNA, e phuthetsoeng ka har'a likaroloana tse nyenyane

04:22.381 --> 04:27.735
tsa mafura tse tsamaisang modRNA ka har'a lisele tsa rona.

04:27.735 --> 04:35.176
2. U bolelloa, "Ke mRNA," empa seo ha se 'nete.

04:35.176 --> 04:41.574
Ha se mRNA, empa ke mRNA e fetotsoeng, modRNA.

04:41.574 --> 04:49.770
Leha modRNA ena e entsoeng ka maiketsetso e etsisa mRNA ea
tlhaho, e na le litšobotsi tse fapaneng ka ho feletseng:

04:49.770 --> 04:57.342
Ho fapana le mRNA ea tlhaho, e senyehang kapele, modRNA o tsoang
ho 'mekento' ea Covid-19 o fumanoe maling nako e ka fihlang ho

04:57.342 --> 05:02.387
matsatsi a 28 le liseleng nako e ka fihlang ho libeke tse robeli.

05:02.387 --> 05:06.946
Ho bontšitsoe hore protheine ea spike e
hlahisoang ke mRNA e kentsoeng e ka potoloha maling

05:06.946 --> 05:10.278
nako e ka fihlang likhoeling tse tšeletseng.

05:10.278 --> 05:14.649
DNA e boetse e teng ka har'a liente,
e leng ntho e sa lebelloang ho hang.

05:14.649 --> 05:21.572
Ho fumanoe litšila tse ngata tsa DNA meqolong
ea liente, 'me litlamorao tsa tsona lia tšoenya

05:21.572 --> 05:26.247
ho latela tsebo ea rona ea saense ea hajoale.

05:26.247 --> 05:32.993
Li ka baka phetoho taolong ea liphatsa tsa lefutso 'me tsa
beha kotsi ea ho kena ka har'a liphatsa tsa rona tsa lefutso .

05:32.993 --> 05:41.427
3. U bolelloa: "Mokento o lula
mosifeng oa hau," empa seo ha se 'nete.

05:41.427 --> 05:49.695
"Mokento" ha o a ka wa rerelwa ho dula mesifeng, empa e le ho kena
maling, ditshikeng tsa lymph le esita le lebeseng la letswele.

05:49.695 --> 05:54.765
Ho fapana le likaroloana tse ling tse ling tsa
liente tse tloaelehileng, likaroloana tse

05:54.765 --> 05:58.773
nyenyane tsa mafura tse nang le mRNA ha li lule maling.

05:58.773 --> 06:05.406
Ho e-na le hoo, li ka khona, ka tšimoloho, ho kena seleng e 'ngoe
le e 'ngoe 'meleng oa rona, ho kenyeletsa le

06:05.406 --> 06:12.936
litho tsa bohlokoa tse kang pelo, boko, sebete,
liphio, matšoafo, lienye, mpa, li-ovary le li-testicle.

06:12.936 --> 06:17.561
Likaroloana tse nyenyane haholo tsa mafura li
baka ho ruruha haholo ebile li na le chefo.

06:17.561 --> 06:25.059
Ka hona, liente tse pheta-phetoang li eketsa tšenyo liseleng
tsa rona 'me li ka ba lebisa lefung la lisele pele ho nako.

06:25.059 --> 06:31.055
Litla-morao tse mpe tse atisang ho hlaha li
kenyeletsa myocarditis le pericarditis, ke hore,

06:31.055 --> 06:35.290
ho ruruha ha pelo, haholoholo ho batho ba bacha.

06:35.290 --> 06:41.468
Ho ruruha hona ho ka etsahala hore ho bakwe ke tlhaselo ya sesole
sa mmele se hlaselang disele tsa pelo tse nkileng dikarolwana

06:41.468 --> 06:45.839
tse kentweng ka ente mme tsa bontsha protheine ya spike .

06:45.839 --> 06:55.266
5. U bolelloa hore "mRNA e ke ke ea
kopanngoa le DNA," empa seo ha se 'nete.

06:55.266 --> 07:03.469
mRNA e tsoang "mokentong" e ka kopanngoa le DNA, kaha
karoloana ea eona e fumanoe liseleng tsa mali tsa bakuli.

07:03.469 --> 07:09.888
Ditsilafatsi tsa DNA tse fumanweng mekento ya mRNA ya
BioNTech/Pfizer di na le tatellano ya vaerase ya dikgabo e

07:09.888 --> 07:14.759
kenyeletsang tatellano ya sehlohlelletsi sa
Simian Virus 40 (SV40) , e tsejwang ka ho

07:14.759 --> 07:19.028
kgothaletsa phalliso ya DNA ka hare ho ntlha ya sela.

07:19.028 --> 07:26.034
Sena se eketsa kotsi ea hore DNA ena e tsoang kantle e kopanngoe
le jenomeng ea lisele tsa rona, ka litlamorao tse sa lebelloang.

07:26.034 --> 07:32.057
Ha e 'ngoe ea liketsahalo tsena e etsahala liseleng
tsa peo tsa monna kapa tsa mosali tse amehang ho

07:32.057 --> 07:36.698
nolofatsa, e tla boela e fetole jenomeng ea motho ea morutuoa.

07:36.698 --> 07:43.258
Kopanyo efe kapa efe ea tšebetso ea jenomo ea
tatellano e tsoang "mokenteng" e ka 'na ea fella ka ho

07:43.258 --> 07:48.069
hlahisoa ha jini e sele le taolong e sa tloaelehang ea jini.

07:48.069 --> 07:53.243
Sena se ka qetella se lebisitse ho kenngweng
tshebetsong ha li-oncogene kapa ho tima ha lijini tse

07:53.243 --> 07:57.366
thibelang lihlahala , tse ka bobeli li khothalletsang kankere.

07:57.366 --> 08:04.129
Kotsi ena e mpefatswa ke ho fokotseha ha sesole sa mmele sa ho
itwanela se bonoang ho batho ba bangata ba "entilweng", e leng se

08:04.129 --> 08:08.515
bolelang hore tshireletso ya mmele ha e a
lekana kgahlanong le disele tsa mofets'e.

08:08.515 --> 08:13.488
Sephetho e ka ba "mofets'e o potlakileng haholo".

08:13.488 --> 08:19.505
Bahlomphehi, diphuputso tsa mahlale mabapi le theknoloji
ya ente ya mRNA e tsheheditseng pampitshana ena di

08:19.505 --> 08:24.198
fumaneha lefatsheng ka bophara mme di ka fihlelleha inthaneteng.

08:24.198 --> 08:29.076
Leha ho le jwalo, balaodi le mecha ya phatlalatso e ka
sehloohong ha ba a itokisetsa ho sebetsana le taba ena!

08:29.076 --> 08:34.663
Ka hona, sebedisa dikgokahano tsa hao tsa botho mme o
phatlalatsa temoso ena mabapi le thekenoloji ya ente e

08:34.663 --> 08:37.341
theilweng hodima mRNA ka pharalatsa kamoo ho ka kgonehang!
