I raro nei ka taea e koe te mātakitaki i tētahi hōtaka mō: "Ngā pūrongo mātanga hē"
Te tango i ngā tamariki mā te kaha
Te noho ki te kāinga me ōna hua
Te tango tamariki ki te tiaki – he pakihi nui
Te taumahatanga i ngā tari tiaki rangatahi
Kuaha tuwhera mō te hokohoko tamariki
I te tau 2022, neke atu i te 66,000 ngā take o ngā tamariki me ngā rangatahi i mau ki te tiaki i Tiamana.
I whakanoho rātou ki raro i te tiaki a te kāwanatanga, ā, i whakamanuhiri ki ngā whānau tiaki me ngā whare noho.
I waenga i a rātou, he 28,600 ngā manene nohinohi kāore i te whai hoa.
Nō ngā tau maha, kua piki whānuitia ēnei tau, kua noho rānei ki tētahi taumata ōrite.
Ko Tiamana te whenua e tino nui ana te maha o ngā nekehanga ā-ao.
He tino pērā rānei a Tiamana ki te whai i ngā mātua tino mōrearea, tino koretake rawa atu o te ao, he aha rānei tētahi atu
take kei muri i ēnei tatauranga tino teitei e whakamataku ana?
E whakamārama ana tēnei hōtaka i te take, ā, e tiro tata ana ki te pūnaha kei muri i ngā tango.
I roto i te nuinga o ngā take e 66,000, ehara i te tūkino, i te whakamaunga, i te whakawhirinaki waipiro, i te
whakawhirinaki tarukino rānei o ngā mātua ngā take i tangohia ai ngā tamariki i te tiaki a ō rātou mātua.
Ko te nuinga o ngā tamariki ka mau ki te tiaki nā te mea e ai ki ngā kōrero kāore ā rātou mātua e āhei ki te tiaki.
Ko ētahi atu take ko ngā "mate hononga" i waenga i ngā mātua me ngā tamariki, te "kāore e manawaroa ki te hononga" a tētahi mātua,
ā – ahakoa kāore pea koe e whakapono – i roto i ngā take maha, he "hononga tino tata rawa i waenga i te whaea me te tamaiti".
I ēnei āhuatanga, he pai, he tau hoki te hononga o te tamaiti ki tōna whaea.
Ngā pūrongo hē
Ka whakaritea nuitia ngā pūrongo hinengaro a te kōti mō ngā kaitiaki ture i te wā e
tangohia ana ngā tamariki ki raro i te tiaki.
Ko ēnei pūrongo he tūāpapa nui mō te aromatawai a ngā kaiwhakawā whai mana o te Kōti Whānau, ā, i runga i
ā rātou hua ka whakatauhia te āpōpō o ngā tamariki.
Ko ēnei whakaaro a ngā mātanga e pā kino ana anō, nā te mea ka puta he whakararuraru nui ki te oranga whānau.
He utu nui hoki ā rātou ki te hunga kua pāngia.
Ka taea e rātou te utu ki ngā mātua tae noa ki te €15,000, ā, mēnā kāore rātou e āhei ki te utu, ko te kaiutu tāke.
Ka whakaputa tēnei i te tapeke o ngā rau miriona euro ia tau.
Heoi, he maha ngā ngoikoretanga mārama kei roto i ēnei pūrongo.
Ko Dr Andrea Christidis, he kairangahau hinengaro, he kaiwhakawā mātanga, he kairangahau hinengaro ā-ture, he kaiwhakaora whanonga,
kua tuhi ia i ngā pūrongo mātanga neke atu i te kotahi mano mō ngā take whānau, ā, e whai ake nei tāna kōrero mō tēnei kaupapa:
Kāore anō au kia kite i tētahi pūrongo kotahi e tino tutuki ana i ngā whakaritenga hangarau katoa.
I kitea he ngoikoretanga nui i te nuinga o rātou.
I ngā wā maha, i tautuhia e ngā kaiarotake ngā mātua, te mātua rānei e pā ana, i muri i ngā kōrero
poto, ā i ētahi wā i muri noa i ngā kōrero ā-waea.
E whakamārama ana a Tākuta Christidis i tēnei:
"Aroha mai, i raro i te ture o nāianei, ka whakaaetia kia whakarite whakaaro mātanga
tētahi tangata katoa kua tohua e te kaiwhakawā."
He pātai kē mēnā ka taea e ia.
Mēnā ka mea te kaiwhakawā, "Āe, he pai ia ki tēnei mahi, ā, e whakaaro ana au he mātanga
ia," ka taea e ia te whakarite pūrongo mātanga.
Ka mōhiotia nuitia, ahakoa he kairangahau hinengaro kua whakangungua, ka mahi tonu rātou i ngā
wā maha i runga i te huarahi kāore i te pūtaiao.
Hei tauira, ka whakamahia te whakamātautau pūpū wai tae a Rohrschach ki ngā tamariki.
I reira, ka kite ia i ngā tohu pango o te wai tuhi, ā, ka tonoa kia whakamārama i ngā mea e kitea ana e ia i roto i a rātou.
Ehara ēnei whakamātautau i te mea e tika ana hei taunakitanga i te kōti, engari ka whakahuatia hei tūāpapa
mō ngā whakataunga e pā ana ki te oranga o te tamaiti.
Ngā kōrero a Dr Christidis:
Ka taea e koe te whakamāramahia pēnei i tō hiahia. He wātea noa koe.
E hāngai ana ki te hinengaro o te tohunga he aha tāna e kite ana i roto i a ia, ehara i
te mea me ōrite ki tā te tamaiti e kite ana.
I runga i ēnei tūāpapa kāore i te pūtaiao, ā, he tino taupatupatu, ka taea te tautuhi i
ngā hua katoa e hiahiatia ana e te tohunga.
He mate te nuinga o ngā hua.
He maha ngā wā ka kitea i ngā pūrongo he ngoikore ngā pūkenga whakatipu tamariki o ngā mātua, he mate āhuatanga rānei.
Ko ēnei ngā take i ngaromia ai te mana tiaki, me te whakanoho i ngā tamariki ki ngā whānau tiaki, ki ngā whare tiaki rānei.
Kāore te nuinga o te tangata e mōhio ana ki ēnei kōrero.
Kāore ēnei tikanga e tuwhera ana ki te marea, ā, kāore tata he tangata e whai wāhi ana ki ēnei tukanga.
Te tango ā-kaha i ngā tamariki me ōna hua
Kei raro nei ngā whakamārama ā-mahi mō ngā pānga ki ngā whānau kua pāngia e ēnei aromatawai kāore i te tika, he maha ngā wā ka
whakawhānuihia, ā, he hē hoki, mā ngā rangahau take e whakaatu.
Tērā pea ka tino whakamataku ngā āhua e whai ake nei.
Heoi, he maha ngā tamariki me ō rātou mātua e wheako ana i ēnei mahi whakamataku i a rātou anō.
Koia rā te take i tono ai mātou kia kaua koe e huri kanohi, engari kia anga atu ki te mamae o ēnei tamariki me ō rātou whānau.
He ngoikore, he kore āwhina ngā tamariki; kāore he rōpū e tautoko ana i a rātou, ā, kāore rātou e rongo ana e tētahi.
Ki te kore ia ia o tātou e tū kaha ana, e whawhai kaha ana ki tēnei hē.
I te take e whai ake nei, e whakapae ana ki te whaea mō te wehe i tōna tama i tōna pāpā, nā te mea i kī
te tama anō kāore ia e hiahia ki te toro ki tōna pāpā.
I muri iho, i tautuhia te whaea he mate āhua whanonga i runga i tētahi whakaaro mātanga
hē, ā, i whakakorehia ōna mana tiaki tamariki.
Ahakoa i moe te tama e whā tau te pakeke i te moenga me te werawera, i tangohia ia i tōna whaea, pērā i kitea i raro nei.
I reira ngā koroua me ngā kuia i taua rā, ā, i hopu rātou i te āhua o te take mā ō rātou waea pūkoro.
"Ā, i mahi te tamāhine, ā, ka tangi te pere, ā, ka oma ngā ratonga ā-hapori me te pāpā o te tamaiti ki te koridō."
Ā, i whakanoho tētahi waewae ki roto i te kuaha.
Ā muri iho, ka whakatau rātou kia tiakina a Elias, ā, kia neke ia ki te noho ki tōna pāpā.
Ā, ka hoki tika mai te tamāhine ki te kāinga i muri i tana mahi.
I muri tata iho, ka tangi anō te pere o te kuaha, ā, ka tae mai te kaiwhakahaere rēti.
Ā muri iho ka pātai te kaiwhakahaere whare ki a Elias, "Kei waho i te kuaha tō pāpā; e
hiahia ana ia ki te kawe i a koe ki a ia ināianei."
Ā, ka tīmata ia ki te tangi, ā, ka mea, "Kāo, kāore au e hiahia ki te haere ki reira."
Ā muri iho ka wehe anō te kaiwhakahaere whare, ā, ka mea ia me noho a Elias ki konei mō tēnei wā kia ora ai.
Ā muri iho, ka tae mai ngā āpiha e rima, e ono rānei; kāore au e taea te kī tika ināianei, ā, ka tū rātou
huri noa i te moenga i takoto ai te tamāhine me Elias, ā, i hiahia rātou ki te tango i a ia.
"Nāku rāua ko taku hoa wahine i whai i te māia ki te tō i ā mātou waea pūkoro, ā, ka
tīmata ki te hopu ataata hei tuhi i tētahi mea."
"Auē, auē, auē." "Kei te hiahia noa ahau ki te kōrero ki te pāpā o te tamaiti."
Ka taea e mātou te tiki i tētahi koti me ngā hū mō te tamaiti? Aroha mai? He koti me ngā hū mō te tamaiti!
"Kei te hiahia koe ki te tiki i tērā?"
Haere mai ki konei, e Steffi. Haere mai ki konei. Me kī noa iho koe i te poroporoaki.
Kī atu kia ora ai kotahi. Kī atu kia ora ai kotahi. Kī atu kia ora ai kotahi. Tukua te kuaha. Tukua te kuaha.
"E hia te roa kua kore koe e kite i tō tama?"
"Āe, ā, i muri iho, i whā marama kāore au i kite i a ia rawa."
I te take i muri mai, i whakapae hē ki te whaea he mate āhua whaiaro nā runga i tētahi whakaaro mātanga
hē, ā, nā reira i whakakorehia ōna mana tiaki tamariki.
Kei te hopu ataata tōna tamāhine i te āhua i te rima karaka me te hawhe i te ata, ka tū ngā kaimahi o te tari tiaki
rangatahi, me ngā pirihimana, ki te kūaha, ā, ka tango mā te kaha i tōna tama e whitu tau te pakeke.
"Āe, ā, mēnā ka kī mātou kāore tō mātou tungāne e hiahia ki te wehe, kāore e hiahia ki te
haere atu, nō reira ..." "Kāore au e hiahia ana!"
Ehara i te mea nā te mea ka mea tētahi he mea kāore i te pono…
Kāore au e hiahia! Kāore au e hiahia ki te haere!
Engari kāore e taea e koe te whakapae i ahau kua mahia e au he mea hē.
He mea tino kino. Kei te mate hiakai ngā tamariki i tētahi wāhi, ā, kāore he mahi e mahia ana mō tēnei.
Kei te tiakina pai taku tamaiti, ā, ka tangohia ia i konei.
Kāo, ehara i te mea mēnā kāore au e hiahia. Kāore au e hiahia!
Engari kāore au e hiahia ki te haere!
"Ki tēnei rā, kāore tonu au e taea te tango i te tangi o ngā karanga o taku tama i aku
taringa i te wā i tōrearea ai ia ki raro i ngā hipi."
Ā, i kite te hoa noho i tētahi taha o te tiriti i ngā mea katoa.
I kite ia i a ia e ngana ana ki te piri ki te anga o te kuaha i te wā i tōrearea ai ia e ngā pirihimana.
Ā, ka hurihia e tēnei pirihimana, he tangata nunui, he tangata kaha, ngā ringaringa o taku
tama iti e whitu ōna tau, ā, ka toia ia i ahau.
Ā, ka peke ia ki runga i tōna pokohiwi, ka oma atu ia me ia.
Ā, i karanga tōku tama, i karanga, i karanga, i karanga.
Ā, kāore e taea e koe te tango i tērā i ō taringa.
Ka whakaaro pea ko ēnei he take motuhake anake, he tino rerekē.
Heoi anō, he maha ngā mātua me ngā tamariki e pūrongo ana i ēnei tūponotanga whakamataku.
He maha ngā wā kāore e taea te whakahaere i ngā hua o ēnei wheako whakamāharahara mō te toenga o tōna oranga.
Ko te āmaimai, ngā whakaeke ohorere me ngā raruraru hononga ētahi noa iho o ngā hua ka raru ai ngā
tamariki me ngā whānau mō te toenga o ō rātou oranga.
Anei e rua ngā rangahau take hei whakaatu i tēnei:
"I taku hoki mai, i tino mataku ahau, i te mea ka tae ki tētahi wā ka noho noa e rua ngā
tāngata, ngā tāne rānei, ka tango anō i ahau."
"I haere tahi au ki te kura me ia mō ngā marama e ono, i noho au ki tōna taha, āe, i mahi au i ngā mea katoa i
taea e au ki te tautoko i a ia, ki te tango i ōna wehi."
"E rua tau noa iho a Pāora i te wā i tangohia ai ia i tōna whānau.
I mutu ia i te kōrero, ā, kei a ia tonu ngā raruraru kōrero i ēnei rā.
Hei tāpiri, he maha ngā tamariki e pāngia ana e te whara hinengaro o te wehe atu i ō rātou taiao e mōhio ana rātou.
Ka ara ake tēnei i te mutunga ki te whara hinengaro hōhonu me ngā panonitanga whanonga i ngā tamariki.
Ina whakaaetia ngā mātua ki te toro ki ā rātou tamariki, he nuinga o ngā wā ka ārahihia ēnei toro.
He ture mārō e pā ana ki ēnei hui, ā, he tino torutoru ēnei hui.
Me kaua ngā mātua e whakaatu i ō rātou kare ā-roto, me kaua rānei e kōrero mō tō rātou hītori o mua i tohatoha ai.
Mēnā ka takahia ngā ture, ka aukatia katoatia ngā toro.
Noho kāinga me āna hua
Ahakoa me aro ki te oranga o ngā tamariki, i te nuinga o ngā wā, ka tino kino ake tō rātou
āhuatanga mēnā ka noho rātou ki tētahi whare tamariki.
He maha ngā pānga tino kino mō ngā tamariki me ngā rangatahi te noho ki tētahi whare tamariki.
Tangohia a Wakia hei tauira anō.
He aha ngā pānga kua puta ki a Wakia harikoa i te noho ki te kāinga mō te neke atu i te toru tau?
Kua tino panoni ahau e tēnei.
Ahakoa pēhea te pai o tētahi tangata kua tūtaki koe ki a ia ināianei, kāore koe e tika ana kia whakawhirinaki ki a ia.
Ko tērā tāku i ako ai i reira.
Ka whakamārama a Tākuta Christidis ehara tēnei i te take motuhake:
"Nō reira, hei whakarāpopoto: Kāore ngā tamariki e āwhinatia ana i ngā whare whakahaere."
Ka taea anake tēnei i ngā tamariki kua tino whakaraeraetia, ā, kua tautuhia e te rongoā ā-ture ngā
taunakitanga mārama o ngā whara tino kino i ngā tamariki:
Tūkino ā-tinana – ahakoa he aha – ae?
Engari he rangahau katoa mō tēnei kaupapa – pērā i ngā whare tiaki tamariki, arā, ngā whare tiaki tamariki
Katorika, ngā whare tiaki tamariki diakona rānei, e wātea ana ki te katoa i runga ipurangi.
Kua tikiake au i ētahi rangahau i kitea ai e tata ana ki te 90% o ngā tamariki – ā, o ngā rangatahi ā
muri ake nei – kua pāngia i mua i tō rātou puta mai.
He hunga whakawhirinaki ki ngā tarukino rātou, he hunga waipiro rānei, kua huri rānei ki te hara.
Kāore rātou e whiwhi tohu tika, kāore rawa he mea, kāore hoki he tohu mahi pai, nō reira ka noho rātou hei taumaha
ki te kāwanatanga nā te mea kei roto rātou i, i te aha ...
He aha ka tupu ki ngā tamariki i ngā whare noho tamariki?
Kei te tiakina rātou i raro i te tiaki haumaru.
He tino whakamataku tō rātou tauwhitinga kaimahi, nē rā?
Nō reira, kei reira hoki ngā penapena e mahia ana, i te mea kua hokona katoa ki ngā ringa tūmataiti.
E hiahia noa ana rātou katoa kia whai hua.
Nō reira, e warewarehia ana ngā tamariki, ā, kāore rātou e whakatenatena.
He kōrero pōrangi katoa ā rātou kōrero.
Te tango tamariki ki te tiaki – he pakihi nui
I te tau 2022, i noho 121,000 ngā tamariki i ngā whare tamariki, ā, i noho tata ki te 86,000 ngā tamariki ki ngā whānau tiaki.
Ko te utu mō te whakanoho i tētahi tamaiti ki tētahi whare tamariki mō tētahi tau kei waenga i te €42,000 me te €54,000.
Ka whiwhi ngā whānau i tētahi utu tiaki whāngai ā-marama, mai i te €700 ki te €900, i runga i te pakeke o
te tamaiti, mō te whakaae ki tētahi tamaiti whāngai.
Ka utua e ngā kai utu tāke te €4.9 piriona ia tau mō ēnei tikanga.
Ko te wāhanga e whai ake nei i tangohia mai i tētahi kōrero ki tētahi kaimahi kua mahi mō ngā tekau tau i
roto i te tiaki rangatahi e whakaatu ana i te āhuatanga.
"Ko te rāngai noho te wāhi e tino whiwhi moni ana."
Arā, ka kitea e koe kua piki haere, kua whānui ake ngā whare rongoā mō ngā tūroro noho-roa i roto i ngā tau.
Ko ngā tari tiaki rangatahi, arā, ko rātou e tuku ana i ngā tamariki ki te mākete.
"Tukua ki te mākete?"
"Ka kī atu au i tēnei me te tino whakaaroaro:
Tukua ki te mākete! Nō te mea koia tonu te āhua: he pā ki te moni, he mea katoa mō te moni.
Mēnā ka tuku mai te tari tiaki rangatahi i tētahi rangatahi ki ahau mō tētahi utu ā-ia rā, ā-ia marama rānei, ka
tuku ahau i tētahi tono ki te tari tiaki rangatahi, ā, ka kī mai te tari mēnā ka whakaae rānei ki taua tono.
He pakihi tonu tēnei.
Hei whakamutunga, e koa ana ngā tari tiaki rangatahi ina whai rātou i tētahi whakahaere e tango ana i ngā rangatahi i a rātou.
He maha ngā wā kāore ngā kaimahi o te tari tiaki rangatahi e arotake tika ana i te āhua o te oranga o ngā tamariki i roto i
ngā whare tiaki, me te whai hoki mēnā e hāngai ana, e whai hua ana hoki ngā tikanga i whakamahia ki reira mō ngā tamariki.
I puta anō, i puta anō ngā kōrero mō ngā hē i kitea e whakaatu ana i te tuku i ngā tamariki nō
Tiamana ki tāwāhi ki ngā whānau tiaki me ngā whare noho.
Kāore rātou i haere ki te kura i reira, ā, kāore hoki ō rātou atu mahi i aroturuki, i ārahitia rānei.
I konei, he mea nui ake te āhuatanga pūtea i te oranga o te tamaiti.
Ka whiwhi tētahi whakahaere tae noa ki te €5,000 ia marama mō te tamaiti mai i te tari tiaki rangatahi.
Hei tauira, mēnā ka tukuna e te whakahaere te tamaiti ki tētahi whānau tiaki i Pōrana, me utu noa i te €600 ia marama mō tēnei.
He maha ngā wā kāore e tirohia he aha ka puta ki te moni e toe ana.
He taumaha rawa i ngā tari tiaki rangatahi
He iti rawa hoki ngā kaimahi i te nuinga o ngā tari tiaki rangatahi, ā, e pāngia
ana ngā kaimahi e te taumahatanga mahi tonu.
Nō reira, he iti rawa te wā me ngā kaimahi hei aroturuki i ngā wāhi me te oranga o ngā tamariki.
He maha ngā kaimahi pāpori e tuku ana i ā rātou tūranga mahi, nā te mea kāore rātou e taea te tautoko
i te huarahi e tūmanakohia ana kia mahi ai rātou.
He kaimahi o te tari tiaki taiohi nō Berlin e kōrero ana:
Ko te mea pono, kāore ngā tāngata e hiahia ana kia noho i konei, ā, kāore hoki e hiahia ana kia mahi i raro i ēnei
āhuatanga. Kei te wehe ngā hoa mahi nā te mea kei raro rātou i te pēhanga nui rawa, ā, ka mea rātou:
Kāo, ki ahau, ehara tērā i te mahi ā-pāpori i te tikanga e hiahia ana au ki te mahi – ā, kātahi ka haere ki tētahi atu wāhi.
Ka whakakino ake i te raru.
Hei tāpiri, kei te pātai tonu ko wai ka mahi i reira.
Ko Dr Christidis, kua roa e aro ana ki ngā tango ture-kore, ā, kua whakahaere ā-tinana ia i ngā take maha, e kōrero ana pēnei:
"Ā, ko te whakahaere, arā, ko ngā kaimahi o te tari tiaki rangatahi, he kaiwhakatinana noa iho, i taku whakaaro."
Kaua e whakaaro, pērā i ngā rā o mua, kei reira ngā kairangahau hinengaro me ngā kaimahi pāpori, ahakoa he tokoiti.
Ināianei kei a mātou tētahi kaiako kura kōhungahunga wāhanga wā, ā, kei a mātou hoki tētahi motologista, ko ia te
tangata e kawenga ana mō te rongoā nekehanga, he pērā rānei.
Ko ētahi tāngata kāore rawa he mōhio – i ētahi wā. Hei tāpiri, ko ngā ākonga whare wānanga i wehe; he tino maha rātou.
Ko te tikanga, kāore rātou he mātauranga ngaio, he mana ā-ture anake, nē rā?
Ka utua rātou kia mahi i ngā momo mahi pēnei.
Ko tēnei aukatinga o ngā kaimahi e tohu ana kāore e taea te whakarite i te haumaru me te oranga o ngā
tamariki e pāngia ana e te taumaha o te oranga nā te tūkino, te wareware rānei, te whawhai rānei.
He mārama mai i tēnei, kāore te kāwanatanga, kua mōhio ki ēnei hē mō ngā tau, e aro ana ki ngā tamariki me tō rātou oranga.
Nō te āhua pūtea tino here, kei te aroaro ināianei hoki te rāngai pāpori ki ngā tapahotanga e tata ana ki ngā miriona pauna.
Me whakakaha i ngā mea e whai ake nei i tēnei wā:
He tokomaha ngā kaimahi o ngā tari tiaki rangatahi me ngā kaiako i ngā kāinga e koa ana
ki ā rātou mahi, ā, kua ū rātou ki ēnei mahi.
He ngākau atawhai ā rātou, ā, e aro ana rātou ki ngā tamariki me tō rātou oranga.
Heoi, pērā i ngā kōrero taipitopito i runga ake nei, kei te piki haere te uaua ki a rātou kia mahi i ā rātou mahi i
runga i te ngākau pono, me te tiaki me te aro e hiahiatia ana.
Whakatuwherahia te kuaha mō te hokohoko tamariki*
He āhuatanga anō ka whakarāpopototia poto i konei, ko te hokohoko tamariki.
I roto i tēnei pūnaha pōuri, kāore e tino aroturuki ana, he māmā ki te whakakore i ngā
tamariki kia ngaro, kāore he tangata e kite.
Kua whakaaturia e pā ana tēnei ki ngā mano tamariki ia tau.
Ka mauherea pea ēnei tamariki ki ngā whare hēki tamariki, ā, ka whakamahia hoki mō te tūkino ritenga.
I roto i ngā whare whakahaere me ngā kāinga, he maha ngā wā ka noho ngā tamariki i raro i te mana o ō rātou
kaitiaki, ā, ka tino whakawhirinaki rātou ki a rātou.
Ka whakatuwhera tēnei i te kuaha ki te whakamahi hē, ā, kua puta kē ētahi tini taihara mō tēnei take.
I mārama he maha ngā wā ka whai wāhi ngā tūmatanui rangatira, ngā kaiwhakawā, ngā
pirihimana me ngā kaimahi pāpori ki te tūkino tamariki.
Tirohia ētahi atu hōtaka kua pāhotia e Kla.TV mō tēnei kaupapa, e rārangi ana i ngā whakawhetai kei raro o te hōtaka.
Whakakapi I mārama he tino whara ngā tamariki, ā, ka pā kino ki a rātou mō ake tonu atu i te tangohanga atu
i a rātou i ō rātou whānau e ngā tari tiaki rangatahi.
I ngā wā maha, he pātai mō te whai hua, ā, e whakahaere ana i ngā tamariki hei "taonga hokohoko",
kāore hei tiaki i a rātou kia haumaru ai i te kino.
Ka huna, ka whakatenatena hoki tēnei pūnaha i tēnei tukino.
Ka whakamārama a Ms Christidis i tēnei pēnei:
He pātai tēnei mō te kāwanatanga e tango ana i te mana whakahaere o te mātauranga?
Ka tangohia rānei ngā mātua i ā rātou mana katoa?
I te tau 2002, i kī a Olaf Scholz ki te niupepa Die Welt, "E hiahia ana mātou ki te rangatira i te
wāhi rangi i runga ake i ngā moenga o ngā tamariki."
Ā, i muri tata iho, ka mea ia: "Ko mātou, ko te SPD, kua riro kē i a mātou te rangatiratanga o
te rangi i runga i ngā moenga o ngā tamariki."
I roto i te reo māmā, ko te tikanga o tēnei he nui rawa atu te pānga a te kāwanatanga ki te whakatipu tamariki.
Ka whakakorehia ngā mana mātua, ā, kei reira te whakararu a waho i roto i te whānau.
E hāngai ana tēnei ki te kaupapa ira tangata i whakaaetia e te UN.
I ētahi atu āhuatanga, kei roto i tēnei te whakakore i ngā mana o ngā mātua ki runga i ā rātou tamariki, kia
whakatinanahia ai tētahi tauira whānau me te tauira pāpori kua whakaritea puta noa i te ao.
E ai ki te ariā ira tangata, ehara i te whānau te kawenga matua mō te whakatipu tamariki me te whakarite i tō rātou
oranga, engari ko te kāwanatanga me ōna whakahaere, arā, ngā kura, ngā pokapū rangatahi, ngā kura noho, me ērā atu.
Ahakoa ngā parekura me ngā kōrero pono e puta anō ana mō te tango tamariki, te tahae tamariki me te hokohoko tamariki,
kāore he rangahau hōhonu, he whakaaturanga rānei i mahia e te kāwanatanga ā-ture hei rapu i te pūtake o te take.
Kei te noho puku tonu hoki ngā pāpāho tūmatanui, kāore rātou e whakapāpāho whānuitia ana i ngā
parekura, kāore hoki e tono kia kawenga ngā kaihē.
I mukua ā-wāhanga ngā pūrongo tautohetohe me ngā pūrongo whakapae hara i ngā pātaka pāpāho.
Nō reira, he aha ngā mahi hei aukati i tēnei?
He maha ngā whakahaere me ngā tāngata takitahi, pērā i ngā tākuta ū, ngā kairangahau hinengaro me ngā rōia e whawhai
ana mō ngā tika o ngā tamariki, he whakautu mārama tō rātou ki tēnei pātai: ko te mahi hononga tūmatanui.
Me whakaputa ki te marea ēnei kōrero pono.
Hei tauira, i Tihema 2023, i whakahaere e te MWGFD e.V. he wānanga pāpāho mō te kaupapa "Te tukino ā-tari ki ā tātou tamariki".
Ko te hiahia o MWGFD me te hunga katoa e aro ana ki te oranga o ā tātou tamariki kia whakamōhiotia tēnei take ki ngā
tāngata katoa ia rā, pērā i tētahi rama whakatūpato whero.
Me āwhina tātou katoa ki te hora whānui i ēnei pārongo.
Me whakamōhio, me karanga hoki ki ngā kaiwhakawā, ngā kaiwhakapae, ngā kaiako, ngā kaiwhakangungu me ngā
mātanga hauora kia mahi rātou i tō rātou wāhanga ki te whakamaroke i tēnei repo kāore e taea te kī.
Me mutu ko te whakatau: me whai tangata māia tātou – kua mutu te wā mō te noho puku me te
huna – ināianei kua karangahia te katoa kia mahi.