1
00:00:00,400 --> 00:00:04,680
Ka tlase o ka shebella lenaneo le mabapi
le: "Ditlaleho tsa ditsebi tse fosahetseng"

2
00:00:04,680 --> 00:00:07,125
Ho tlosa bana ka likhoka

3
00:00:07,125 --> 00:00:10,268
Ho dula hae le ditlamorao tsa hona

4
00:00:10,268 --> 00:00:13,650
Ho nka bana tlhokomelong – khoebo e kholo

5
00:00:13,650 --> 00:00:15,570
Khatello e feteletseng liofising tsa boiketlo ba bacha

6
00:00:15,570 --> 00:00:20,051
Monyetla o bulehileng bakeng sa khoebo ea bana

7
00:00:20,051 --> 00:00:27,119
Ka 2022, ho bile le liketsahalo tse fetang 66,000
tsa bana le bacha ba nkilweng tlhokomelong Jeremane.

8
00:00:27,119 --> 00:00:32,873
Ba ile ba nkoa tlhokomelong ea mmuso 'me ba beoa
malapeng a tlhokomelo kapa matlong a tlhokomelo.

9
00:00:32,873 --> 00:00:38,700
Har'a bona ho ne ho e-na le baphaphathehi ba
banyenyane ba 28,600 ba neng ba se na baphelehetsi.

10
00:00:38,700 --> 00:00:43,208
Ka lilemo tse ngata, lipalo tsena ka kakaretso li
ntse li nyoloha kapa li lula boemong bo tšoanang.

11
00:00:43,208 --> 00:00:47,926
Jeremane ke naha e nang le palo e
phahameng ka ho fetisisa ea methoalo ea machaba.

12
00:00:47,926 --> 00:00:54,264
Na kannete Jeremane e na le batsoali ba kotsi le ba sa
tšoaneleheng ka ho fetisisa lefatšeng, kapa na ho na le ntho e

13
00:00:54,264 --> 00:00:58,406
'ngoe ka morao ho lipalo tsena tse phahameng ka mokhoa o tšosang?

14
00:00:58,406 --> 00:01:06,840
Lenaneo lena le hlakisa taba ena mme le
shebisisa tsamaiso e ka morao ho litlosao.

15
00:01:06,840 --> 00:01:14,316
Maemong a mangata ho a 66,000, mabaka a ho amoha bana
tlhokomelo ea batsoali ba bona ha se pefo, tlhokomoloho kapa ho

16
00:01:14,316 --> 00:01:18,419
lemalla joala kapa lithethefatsi ka lehlakoreng la batsoali.

17
00:01:18,419 --> 00:01:24,118
Bana ba bangata ba nkelwa tlhokomelong hobane ho
thwe batswadi ba bona ha ba kgone ho laola maemo.

18
00:01:24,118 --> 00:01:31,588
Mabaka a mang a kenyeletsa "mathata a kamano" pakeng tsa batsoali
le bana, "ho se mamelle kamano" ka lehlakoreng la

19
00:01:31,588 --> 00:01:39,760
motsoali a le mong kapa – o ka lumela kapa che – maemong a
mangata, "kamano e haufi haholo pakeng tsa 'mè le ngoana".

20
00:01:39,760 --> 00:01:47,738
Maemong ana, hangata ngoana o ba le
kamano e ntle le e nang le kutloano le 'm'ae.

21
00:01:47,738 --> 00:01:52,940
Litlaleho tse fosahetseng

22
00:01:52,940 --> 00:01:59,400
Litlaleho tsa kelello tsa lekhotla mabapi le bahlokomeli ba
molao hangata li lokisoa ha ho ntse ho nkoa bana tlhokomelong.

23
00:01:59,400 --> 00:02:04,912
Ditlaleho tsena ke motheo wa bohlokwa bakeng sa tlhahlobo e
etswang ke baahlodi ba tshwanelehang ba

24
00:02:04,912 --> 00:02:11,060
lekgotla la malapa, mme ho itshetlehilwe diphethong
tsa tsona, ho tla etswa qeto ka bokamoso ba bana.

25
00:02:11,060 --> 00:02:17,641
Maikutlo ana a litsebi a nna a baka kotsi e kholo, kaha
a lebisa ho kena-keneng ho hoholo bophelong ba malapa.

26
00:02:17,641 --> 00:02:21,400
Hape li na le litšenyehelo tse kholo ho ba amehang.

27
00:02:21,400 --> 00:02:28,308
Li ka jella batsoali chelete e ka fihlang ho €15,000, mme
haeba batsoali ba sa khone ho lefa, ke molefi wa lekgetho.

28
00:02:28,308 --> 00:02:34,040
Sena se hlahisa kakaretso ea lidolara
tse makholo a mashome a likete ka selemo.

29
00:02:34,040 --> 00:02:38,659
Leha ho le jwalo, ditlaleho tsena
hangata di na le mefokolo e totobetseng.

30
00:02:38,659 --> 00:02:45,350
Ngaka Andrea Christidis, setsebi sa kelello, paki e hloahloa,
setsebi sa kelello sa molao le moalafi oa boitšoaro, ea

31
00:02:45,350 --> 00:02:52,400
ngotseng litlaleho tsa boitsebelo tse fetang 1,000 mabapi le
litaba tsa malapa, o fana ka polelo e latelang tabeng ena:

32
00:02:52,400 --> 00:02:59,746
Ha ke eso bone tlaleho le ha e le e le 'ngoe e
hlileng e fihlelletse litlhoko tsohle tsa tekheniki.

33
00:02:59,746 --> 00:03:03,711
E fumane mefokolo e tebileng hoo e ka bang kaofela ha tsona.

34
00:03:03,711 --> 00:03:10,707
Maemong a mangata, batsoali kapa motsotsoali ea amehang ba
ile ba hlahlojoa ke bahlahlobi kamora lipuisano tse khutšoane,

35
00:03:10,707 --> 00:03:14,478
ka linako tse ling e le feela kamora lipuisano tsa mohala.

36
00:03:14,478 --> 00:03:17,658
Ngaka Christidis o hlalosa sena:

37
00:03:17,658 --> 00:03:23,701
Ka bomalimabe, tlas'a molao oa hajoale, mang kapa mang ea
khethiloeng ke moahloli o lumelloa ho lokisa maikutlo a setsebi.

38
00:03:23,701 --> 00:03:26,165
Hore na a ka e etsa ke potso e 'ngoe.

39
00:03:26,165 --> 00:03:33,460
Haeba moahlodi a re, "E, o hloahloa ho yona, ke mo nka a
tshwaneleha," jwale a ka lokisa ditlaleho tsa boitsebelo.

40
00:03:33,460 --> 00:03:39,160
Ho hlokometswe hangata hore le ditsebi tsa kelello tse
kwetlisitsweng di atisa ho sebetsa ka mokgwa o seng wa saense.

41
00:03:39,160 --> 00:03:43,373
Ka mohlala, teko ea matheba a enke
ea Rohrschach e sebelisoa ho bana.

42
00:03:43,373 --> 00:03:48,720
Moo, e bona matheba a enke ebe e
koptjwa ho hlalosa seo e se lemohang ho ona.

43
00:03:48,720 --> 00:03:54,085
Liteko tse joalo ha li tšoanelehe ho hang e le
bopaki lekhotleng, empa li qotsitsoe e le

44
00:03:54,085 --> 00:03:57,581
motheo oa liqeto tse mabapi le boiketlo ba ngoana.

45
00:03:57,581 --> 00:04:00,588
Ngaka Christidis o fana ka maikutlo:

46
00:04:00,588 --> 00:04:03,373
U ka e toloka ka tsela efe kapa efe
eo u e batlang. U lokolohile feela.

47
00:04:03,373 --> 00:04:10,781
Ho itshetlehile ka kelello ya setsebi hore na o bona
eng ho yona, eseng hakaalo hore na ngwana o bona eng.

48
00:04:10,781 --> 00:04:19,653
Metheong ena e se nang mahlale le e tsosang khang e kholo, ho
ka fumanwa sephetho sefe kapa sefe seo setsebi se se batlang.

49
00:04:19,653 --> 00:04:22,228
Litlamorao li bolaea maemong a mangata.

50
00:04:22,228 --> 00:04:29,000
Hangata ho litlalehong ho fumanoa hore batsoali ha ba
na litsebo tsa botsoali kapa ba na le mathata a botho.

51
00:04:29,000 --> 00:04:36,126
Mabaka a latelang ke a ho amohuoa tlhokomelo le ho beoa ha
bana malapeng a hlokomelang bana kapa matlong a tlhokomelo.

52
00:04:36,126 --> 00:04:38,860
Batho ba bangata ha ba tsebe lintlha tsena.

53
00:04:38,860 --> 00:04:43,176
Ha ho le e 'ngoe ea lits'ebetso tsena e
bulehetsoeng sechaba, 'me ho batla ho se na

54
00:04:43,176 --> 00:04:46,460
motho ea nang le phihlello ea lits'ebetso tsena.

55
00:04:46,460 --> 00:04:53,797
Ho nkelwa ha bana ka likgoka le ditlamorao tsa hona

56
00:04:53,797 --> 00:05:01,523
Litlamorao tse sebetsang malapeng a amehileng tsa litekolo tsena
tse sa lekanang, tse atisang ho feteletsoa le tse fosahetseng,

57
00:05:01,523 --> 00:05:05,871
li bontšitsoe ka tlase ka ho sebelisa mehlala ea maemo a itseng.

58
00:05:05,871 --> 00:05:09,000
Ditshwantsho tse latelang di ka nna tsa tshosa haholo.

59
00:05:09,000 --> 00:05:14,133
Leha ho le jwalo, bana ba bangata le
batswadi ba bona ba iponela ditlhoro tsena.

60
00:05:14,133 --> 00:05:18,171
Ke ka lebaka leo re le kopang hore le se
ke la sheba ka lehlakoreng, empa le tobane

61
00:05:18,171 --> 00:05:20,510
le mahlomola a bana bana le malapa a bona.

62
00:05:20,510 --> 00:05:25,351
Bana ba fokolang ebile ha ba na thuso, ha ba
na lentswe mme ha ho motho ya ba mamelang.

63
00:05:25,351 --> 00:05:31,860
Ntle le haeba e mong le e mong oa rona a ema
'me a loantša tlhōlo-molao ena ka mafolofolo.

64
00:05:31,860 --> 00:05:37,994
Nyeoeng e latelang, 'mè o qosoa ka ho
khelosetsa mora oa hae ho ntat'ae hobane moshanyana

65
00:05:37,994 --> 00:05:41,385
ka boeena o itse ha a batle ho etela ntat'ae.

66
00:05:41,385 --> 00:05:46,538
Mme yaba o fumanwa a ena le bokowa ba botho ho
itshetlehilwe tlhahlobong e fosahetseng mme

67
00:05:46,538 --> 00:05:50,151
ditokelo tsa hae tsa tlhokomelo ya ngwana tsa hlakolwa.

68
00:05:50,151 --> 00:05:57,306
Leha moshanyana ea lilemo li 4 a ne a le betheng a tšoeroe ke
feberu, o ile a amohuoa 'm'ae, joalokaha ho bonoa ka tlase.

69
00:05:57,306 --> 00:06:03,600
Ntate-moholo le nkgono ba ne ba le teng ka lona letsatsi
leo mme ba rekota ketsahalo eo ka mehala ya bona ya letsoho.

70
00:06:03,600 --> 00:06:09,981
"Mme moradi o ne a sebetsa, yaba tshepe ya
lenyatso ya lla, mme yaba basebeletsi ba tsa setjhaba

71
00:06:09,981 --> 00:06:13,391
le ntate wa ngwana ba kena ka matla phasitsheng."

72
00:06:13,391 --> 00:06:16,816
Molemo o ile wa kenngwa.

73
00:06:16,816 --> 00:06:26,226
Mme yaba ba etsa qeto ya hore Elias a
hlokomelwe mme a iswe ho ya phela le ntatae.

74
00:06:26,226 --> 00:06:29,541
Mme moradi o ile a tla hae ka kotloloho a tswa mosebetsing.

75
00:06:29,541 --> 00:06:35,386
Nakoana hamorao, tshepe ya monyako ya lla
hape mme mookamedi wa matlo a tshepe a fihla.

76
00:06:35,386 --> 00:06:42,058
Eaba mohlokomeli o botsa Elias, "Ntate wa hao o
eme monyako; o batla ho tsamaya le wena hona jwale."

77
00:06:42,058 --> 00:06:47,480
Eaba o qala ho lla mme a re, "Che, ha ke batle ho ya teng."

78
00:06:47,480 --> 00:06:55,826
Eaba mohlokomeli o boela a tsamaya mme a
re Elias a dule mona ha jwale hore a fole.

79
00:06:55,826 --> 00:07:03,766
Mme yaba ho fihla mapolesa a mahlano kapa a tsheletseng, ha
ke sa kgona le ho bolela hantle hona jwale, mme a ema pela bethe

80
00:07:03,766 --> 00:07:07,974
moo moradi a neng a robetse le Elias mme a batla ho mo nka.

81
00:07:07,974 --> 00:07:14,229
"Morao moo 'na le mosali oa ka re bile le
kelello ea ho ntša lifono tsa rona tsa selefouno

82
00:07:14,229 --> 00:07:18,450
feela le ho li phahamisa ho nka bopaki ba ho hong."

83
00:07:18,450 --> 00:07:32,480
"Ao, ao, ao." "Ke batla feela ho bua le ntate oa ngoana."

84
00:07:32,480 --> 00:07:38,903
Na re ka fumana baki le lieta bakeng sa
ngoana? Tšoarelo? Baki le lieta bakeng sa ngoana!

85
00:07:38,903 --> 00:07:42,457
"Na o ka rata ho lata seo?"

86
00:07:45,268 --> 00:07:52,044
Tloo mona, Steffi. Tloo mona. Bonyane re sale hantle.

87
00:07:52,044 --> 00:07:56,945
Rea salisa hantle hang. Rea salisa hantle hang. Rea
salisa hantle hang. Tlohela lemati. Tlohela lemati.

88
00:07:56,945 --> 00:08:00,100
"U qetile nako e kae u sa bone mora oa hau?"

89
00:08:00,100 --> 00:08:03,851
"E, eaba ho bile le likhoeli tse
'ne tseo ke sa mo boneng ho hang."

90
00:08:03,851 --> 00:08:10,551
Nyeoeng e latelang, 'mè o ile a qosoa ka phoso ka ho ba le bothata
ba botho ho ipapisitsoe le maikutlo a setsebi a neng a fosahetse,

91
00:08:10,551 --> 00:08:13,820
'me litokelo tsa hae tsa tlhokomelo tsa ngoana tsa amohuoa.

92
00:08:13,820 --> 00:08:19,832
Morali oa hae o nka video ea kamoo, ka hora ea botšelela le
halofo hoseng, basebetsi ba ofisi ea boiketlo ba

93
00:08:19,832 --> 00:08:27,066
bacha, ba felehelitsoe ke mapolesa, ba emeng monyako
'me ba nka mora oa hae ea lilemo li 7 ka likhoka.

94
00:08:31,479 --> 00:08:40,585
"Ee, mme haeba re re moena wa rona ha a batle ho
tsamaya, ha a batle ho tsamaya hole, jwale ..." "Ha ke batle!"

95
00:08:40,585 --> 00:08:44,549
Hore feela hobane motho e mong a re ho hong ha se nnete...

96
00:08:44,549 --> 00:08:53,321
Ha ke batle! Ha ke batle ho ya!

97
00:08:53,321 --> 00:08:58,116
Empa ha o ka nqosa ka ho etsa letho le fosahetseng.

98
00:08:58,116 --> 00:09:01,749
Ntho e mpe haholo. Bana ba bolawa ke tlala
kae-kae mme ha ho letho le etswang ka yona.

99
00:09:01,749 --> 00:09:04,894
Ngwanaka o hlokometswe hantle mme o tla ntshwa mona.

100
00:09:04,894 --> 00:09:09,213
Che, eseng ha ke sa batle. Ha ke batle!

101
00:09:09,213 --> 00:09:11,725
Empa ha ke batle ho ya!

102
00:09:11,725 --> 00:09:20,061
"Ho fihlela kajeno, ke ntse ke utloa molumo oa mehoo ea
mora oa ka litsebeng tsa ka ha ba ne ba mo hula litepising."

103
00:09:20,061 --> 00:09:22,766
Mme moahisani ka mose ho seterata o bone tsohle.

104
00:09:22,766 --> 00:09:29,179
O ne a mo bone a leka ho itshwarella
foreiming ya monyako ha mapolesa a mo hula.

105
00:09:29,179 --> 00:09:35,305
Eaba lepolesa lena, monna e moholo, e
motonanahali, le mena matsoho a mora oa ka e monyenyane

106
00:09:35,305 --> 00:09:38,434
ea lilemo li supileng, la mo hula hole le 'na.

107
00:09:38,434 --> 00:09:41,494
Eaba o itahlela lehetleng la hae mme a baleha le yena.

108
00:09:41,494 --> 00:09:45,796
Mme mora wa ka a howa, a howa, a howa, a howa.

109
00:09:45,796 --> 00:09:49,618
Mme o ke ke wa kgona ho e ntsha ditsebeng tsa hao.

110
00:09:49,618 --> 00:09:54,938
Motho a ka nahana hore tsena ke liketsahalo tse
ikemetseng feela le tse sa tloaelehang ho hang.

111
00:09:54,938 --> 00:10:00,080
Ka bomalimabe, leha ho le jwalo, batswadi le bana ba
bangata ba tlaleha diketsahalo tse jwalo tsa sehlōhō.

112
00:10:00,080 --> 00:10:06,801
Mephetho ya maiphihlelo ana a bohloko hangata e
sitwa ho sebetsanwa le yona bophelo bohle ba motho.

113
00:10:06,801 --> 00:10:13,658
Letsoalo, litlhaselo tsa tšabo e feteletseng le mathata a ho
ikamahanya ke tse seng kae feela tsa litlamorao tseo bana

114
00:10:13,658 --> 00:10:18,000
le malapa hangata ba tobanang le tsona bophelo bohle ba bona.

115
00:10:18,000 --> 00:10:21,788
Mona ke mehlala e mmedi ya dithuto
tsa diketsahalo ho bontsha sena:

116
00:10:21,788 --> 00:10:27,858
"Ha ke kgutla, ke ne ke tshohile haholo hore nako
e nngwe, ho tla be ho na le batho ba babedi feela

117
00:10:27,858 --> 00:10:31,260
ba eme moo, kapa banna, ba neng ba tla nka hape."

118
00:10:31,260 --> 00:10:39,757
"Ke ile ka mo felehetsa sekolong ka likhoeli tse
tšeletseng, ka lula pela hae, e, ke ile ka etsa sohle seo nka

119
00:10:39,757 --> 00:10:45,243
se nahanang ho mo tšehetsa le ho tlosa litšabo tsa hae."

120
00:10:45,243 --> 00:10:49,708
"Paul o ne a le dilemo tse pedi
feela ha a ne a nkuwa ho lelapa la hae.

121
00:10:49,708 --> 00:10:54,918
O ile a kgaotsa ho bua mme le
kajeno o ntse a na le mathata a puo.

122
00:10:54,918 --> 00:11:00,780
Ho feta moo, bana ba bangata ba boetse ba utloa bohloko ba kelello
ka lebaka la ho ntshwa tikolohong ya bona e tlwaelehileng.

123
00:11:00,780 --> 00:11:05,940
Sena se qetella se baka tshenyo e tebileng ya
maikutlo le diphetoho tsa boitshwaro ho bana.

124
00:11:05,940 --> 00:11:11,636
Ha batsoali ba lumelloa ho etela bana ba bona,
maeto ana hangata a etsahala tlas'a tlhokomelo.

125
00:11:11,636 --> 00:11:16,384
Ho na le melao e thata e sebetsang likopanong
tsena, tseo hangata li sa tloaelehang haholo.

126
00:11:16,384 --> 00:11:21,660
Batsoali ha baa lokela ho bontša maikutlo kapa ho
bua ka nako ea bona e fetileng eo ba e arolelaneng.

127
00:11:21,660 --> 00:11:26,104
Haeba melao e tlolwa, maeto a tla thibelwa ka ho feletseng.

128
00:11:26,104 --> 00:11:31,960
Matlo a bolulo le litlamorao tsa tsona

129
00:11:31,960 --> 00:11:40,815
Leha sepheo e lokela ho ba boiketlong ba bana, maemong a mangata,
ho dula lehaeng la bana ho mpefatsa boemo ba bona haholo.

130
00:11:40,815 --> 00:11:45,576
Ho dula lehaeng la bana hangata ho na le
ditlamorao tse mpe bakeng sa bana le batjha.

131
00:11:45,576 --> 00:11:51,723
Nka Wakia e le mohlala hape.

132
00:11:51,723 --> 00:11:57,373
"Ho dula hae ka dilemo tse fetang tse
tharo ho entse'ng ho Wakia ya thabileng?"

133
00:12:03,499 --> 00:12:07,741
E nfetotse haholo.

134
00:12:07,741 --> 00:12:15,011
Ho sa tsotellehe hore na motho eo u sa tsoa kopana
le eena o mosa hakae, u ntse u sa lokela ho mo tšepa.

135
00:12:15,011 --> 00:12:18,108
Ke seo ke ithutileng sona ho sona.

136
00:12:29,300 --> 00:12:34,160
Ngaka Christidis o hlalosa hore ena ha se ketsahalo e ikemetseng:

137
00:12:34,160 --> 00:12:39,406
Ka bokgutshwanyane: Bana ha ba thusiwe ho hang ditsing.

138
00:12:39,406 --> 00:12:45,776
Sena se ka etsahala feela ho bana ba hlekefelitsoeng
hampe haholo, moo bongaka ba lipatlisiso bo fumaneng

139
00:12:45,776 --> 00:12:49,018
bopaki bo hlakileng ba likotsi tse tebileng ho bona:

140
00:12:49,018 --> 00:12:50,921
Tlhekefetso ea thobalano – ho sa tsotellehe letho – e?

141
00:12:50,921 --> 00:12:57,494
Empa ho na le liphuputso tse feletseng mabapi le taba ena
– matlo a bana, mohlala, matlo a bana a K'hatholike kapa

142
00:12:57,494 --> 00:13:00,828
mekhatlo ea diakone, a fumaneha phatlalatsa inthaneteng.

143
00:13:00,828 --> 00:13:09,741
Ke jarollotse tse ling tse fumantseng hore
hoo e ka bang 90% ea bana – kapa bacha hamorao –

144
00:13:09,741 --> 00:13:14,202
ba senyehile ka tsela e itseng pele ba tsoa.

145
00:13:14,202 --> 00:13:18,858
Ba ka ba e-ba matahoa a lithethefatsi,
matahoa a joala, kapa ba kene botlokotsebeng.

146
00:13:18,858 --> 00:13:25,866
Ha ba fumane mangolo a tšoanelehang, leha e le a le
mong, esita le mangolo a tšoanelehang a mosebetsi, kahoo

147
00:13:25,866 --> 00:13:29,810
hangata ba qetella e le moroalo ho mmuso hobane ba, ba...

148
00:13:29,810 --> 00:13:32,480
Ho etsahala eng ka bana ba malapeng a tlhokomelo ea bana?

149
00:13:32,480 --> 00:13:33,718
Ba bolokilwe polokelong e sireletsehileng.

150
00:13:33,718 --> 00:13:37,376
Ba na le karo-karolelano ea basebetsi e nyonyehang, akere?

151
00:13:37,376 --> 00:13:40,080
Ka hona, le moo ho ntse ho bolokoa chelete, kaha ntho e
'ngoe le e 'ngoe e rekiselitsoe lik'hamphani tsa poraefete.

152
00:13:40,080 --> 00:13:42,240
Kaofela ha bona ba batla feela ho etsa phaello.

153
00:13:42,240 --> 00:13:45,459
Kahoo bana ba hlokomolohilwe mme ha ba kgothatswe.

154
00:13:45,459 --> 00:13:48,568
Ke bosaoana bohle seo ba se buang.

155
00:13:48,568 --> 00:13:53,255
Ho nka bana tlhokomelong – khoebo e kholo

156
00:13:53,255 --> 00:13:59,160
Ka 2022, bana ba 121,000 ba ne ba phela
matlong a tlhokomelo ea bana mme bana ba ka bang

157
00:13:59,160 --> 00:14:02,538
86,000 ba ne ba phela malapeng a tlhokomelo.

158
00:14:02,538 --> 00:14:10,878
Ditshenyehelo tsa ho beha ngwana lehaeng la bana bakeng
sa selemo se le seng di pakeng tsa €42,000 le €54,000.

159
00:14:10,878 --> 00:14:17,294
Malapa a amohelang ngoana tlhokomelong ea nakoana
a fumana chelete ea thuso ea khoeli le khoeli e

160
00:14:17,294 --> 00:14:21,140
pakeng tsa €700 le €900, ho latela lilemo tsa ngoana.

161
00:14:21,140 --> 00:14:27,318
Bafani ba lekgetho ba lefa €4.9
bilione ka selemo bakeng sa mehato ena.

162
00:14:27,318 --> 00:14:37,320
Qotso e latelang ea moqoqo le mosebeletsi ea qetileng
lilemo tse mashome a sebetsa boiketlong ba bacha e bontša boemo.

163
00:14:37,320 --> 00:14:41,556
"Karolo ea bolulo ruri ke eona e
tlisang chelete e ngata ka ho fetisisa."

164
00:14:41,556 --> 00:14:45,902
Ke bolela hore, o ka bona hore lits'ebeletso
tsa kalafo tsa bakuli ba lulang sepetlele li

165
00:14:45,902 --> 00:14:48,668
ntse li ata haholo ha lilemo li ntse li feta.

166
00:14:48,668 --> 00:14:53,940
Ba, ka ho bolela, ba lahlelang bana
'marakeng ke liofisi tsa boiketlo ba bacha.

167
00:14:53,940 --> 00:14:55,626
"E rekise 'marakeng?"

168
00:14:55,626 --> 00:14:57,578
"Ke tla bua sena ka boomo:

169
00:14:57,578 --> 00:15:03,060
E rekise 'marakeng! Hobane ho joalo:
taba ke ka chelete, tsohle ke ka chelete.

170
00:15:03,060 --> 00:15:08,980
Mme haeba ofisi ya boiketlo ba batjha e nneha motjha ka tefo e
itseng ya letsatsi le letsatsi kapa ya kgwedi le kgwedi, ke fana

171
00:15:08,980 --> 00:15:12,539
ka tlhahiso ho ofisi ya boiketlo ba batjha,
mme ofisi ya boiketlo ba batjha e bolela

172
00:15:12,539 --> 00:15:14,683
hore na e tla amohela tlhahiso ena kapa tjhe.

173
00:15:14,683 --> 00:15:16,223
Ke khoebo, qetellong ea tsohle.

174
00:15:16,223 --> 00:15:22,220
Mme qetellong, diofisi tsa boiketlo ba batjha di thabela
ho ba le mokgatlo o nkang batjha ho tswa matsohong a tsona.

175
00:15:22,220 --> 00:15:29,143
Basebetsi ba ofisi ya boiketlo ba batjha hangata ba hloleha
ho lekola ka nepo hore na bana ba phela jwang ditsing le

176
00:15:29,143 --> 00:15:33,180
hore na mehato e nkuwang moo e loketse ebile e a thusa bana.

177
00:15:33,180 --> 00:15:38,113
Ho ile ha senoleha khafetsa hore bana ba
tsoang Jeremane ba ne ba romeloa mose ho maoatle ho

178
00:15:38,113 --> 00:15:40,793
malapa a ba holisang le matlong a tlhokomelo.

179
00:15:40,793 --> 00:15:46,693
Ba ne ba sa ee sekolong moo, ebile mesebetsi ea
bona e meng e ne e sa be e shebiloe kapa e okametswe.

180
00:15:46,693 --> 00:15:49,936
Mona, boemo ba lichelete bo ruisa pele ho boiketlo ba ngoana.

181
00:15:49,936 --> 00:15:55,605
Setsi se fumana ho fihla ho €5,000 ka khoeli
bakeng sa ngoana ho tsoa ofising ea boiketlo ba bacha.

182
00:15:55,605 --> 00:16:01,710
Haeba, mohlala, setsi se romela ngoana
lelapeng la tlhokomelo Poland, ho hlokahala feela

183
00:16:01,710 --> 00:16:05,250
hore ho lefuoe €600 ka khoeli bakeng sa sena.

184
00:16:05,250 --> 00:16:10,574
Se etsahalang ka chelete e setseng hangata ha se hlahlojoe.

185
00:16:10,574 --> 00:16:14,841
Khatello e feteletseng liofising tsa boiketlo ba bacha

186
00:16:14,841 --> 00:16:18,764
Boholo ba liofisi tsa boiketlo ba bacha le
tsona li haelloa ke basebetsi, 'me basebetsi ba

187
00:16:18,764 --> 00:16:21,176
imetsoe ke mosebetsi o mongata ka ho sa feleng.

188
00:16:21,176 --> 00:16:27,526
Ka hona, ho na le khaello ea nako le basebetsi bakeng sa
ho beha leihlo hore na bana ba hokae le boemo ba bona.

189
00:16:27,526 --> 00:16:31,247
Basebeletsi ba bangata ba tsa boiketlo ba
itokolla mesebetsing ea bona hobane ha ba sa khona

190
00:16:31,247 --> 00:16:33,340
ho tšehetsa tsela eo lintho li etsoang ka eona.

191
00:16:33,340 --> 00:16:36,540
Mosebeletsi oa ofisi ea boiketlo ba
bacha oa Berlin o fana ka maikutlo:

192
00:16:36,540 --> 00:16:43,112
"Nnete ke hore batho ha ba sa batla ho dula mona ebile ha
ba sa batla ho sebetsa tlasa maemo ana. Basebetsi-mmoho ba a

193
00:16:43,112 --> 00:16:46,436
tsamaya hobane ba tlasa kgatello e kgolo haholo mme ba re:

194
00:16:46,436 --> 00:16:53,123
Che, ho 'na, hoo ha e sa le mosebetsi oa sechaba ka kutloisiso
ea hore ke batla ho o etsa – ebe ke ea sebakeng se seng.

195
00:16:53,123 --> 00:16:54,840
Sena se mpefatsa boemo bo boima.

196
00:16:54,840 --> 00:16:58,560
Ho feta moo, potso e ntse e le hore
na ke mang ya tla etsa mosebetsi moo.

197
00:16:58,560 --> 00:17:04,272
Ngaka Christidis, eo esaleng a sebetsana le
litlosa-morao tse seng molaong ka lilemo mme a sebetsane le

198
00:17:04,272 --> 00:17:07,600
linyeoe tse ngata ka boeena, o fana ka maikutlo a latelang:

199
00:17:07,600 --> 00:17:14,074
"Mme tsamaiso, ke hore, basebeletsi ba ofisi ya
boiketlo ba batjha, ke bafedisi feela, ka maikutlo a ka.

200
00:17:14,074 --> 00:17:19,717
Mme o se ke wa nahana hore, jwaloka nakong e fetileng,
ho na le ditsebi tsa kelello kapa basebeletsi ba tsa

201
00:17:19,717 --> 00:17:22,641
setjhaba moo ka hare, leha ho na le ba mmalwa mona le mane.

202
00:17:22,641 --> 00:17:28,187
Hona joale re na le tichere ea sekolo sa bana ba
banyenyane ea sebetsang ka nakoana, hape re na le motologist, ea

203
00:17:28,187 --> 00:17:31,294
ikarabellang bakeng sa kalafo ea motsamao kapa ntho e joalo.

204
00:17:31,294 --> 00:17:37,476
Batho ba se nang tsebo ho hang – maemong a mang.
Hape le ba tlohetseng univesithi; ka bongata ba bona.

205
00:17:37,476 --> 00:17:43,406
Seo se bolela hore ha ba na boitsebelo ba
profeshenale, ba na le matla a semmuso feela, akere?

206
00:17:43,406 --> 00:17:45,921
Ba lefuoa ho etsa lintho tsa mofuta oo.

207
00:17:45,921 --> 00:17:52,404
Tšitiso ena ea basebetsi e boetse e bolela hore polokeho le
boiketlo ba bana ba leng tsietsing e tebileng

208
00:17:52,404 --> 00:17:58,206
ea bophelo ka lebaka la tlhekefetso,
tlhokomoloho kapa pefo ha li sa ka ke tsa tiisetsoa.

209
00:17:58,206 --> 00:18:03,375
Ho hlakile ho sena hore mmuso, o qetileng
dilemo o tseba ka ditlolo tsena tsa molao, ha o

210
00:18:03,375 --> 00:18:06,410
na kgathatseho ka bana le boiketlo ba bona.

211
00:18:06,410 --> 00:18:11,042
Ka lebaka la boemo bo thata ba tekanyetso,
lekala la boiketlo ba sechaba le lona joale le tobane

212
00:18:11,042 --> 00:18:13,953
le dikgaolo tse ka etsang dimilione tsa diponto.

213
00:18:13,953 --> 00:18:16,553
Ntlha e latelang e tlameha ho hatisoa ntlheng ena:

214
00:18:16,553 --> 00:18:20,957
Ho na le basebeletsi ba bangata ba ofisi ya
boiketlo ba batjha le matitjhere a malapeng ba

215
00:18:20,957 --> 00:18:23,675
thabelang mosebetsi wa bona mme ba inehetse ho ona.

216
00:18:23,675 --> 00:18:27,853
Ba pelo e mosa mme ba tsepamisitse
maikutlo ho bana le boiketlong ba bona.

217
00:18:27,853 --> 00:18:34,947
Leha ho le jwalo, jwalo ka ha ho hlalositswe ka botlalo ka
hodimo, ho ntse ho ba thata le ho feta hore ba etse mosebetsi wa

218
00:18:34,947 --> 00:18:39,206
bona ka botšepehi le ka tlhokomelo le kelello e hlokahalang.

219
00:18:39,206 --> 00:18:44,200
Bula monyako bakeng sa thekiso ea bana*

220
00:18:44,200 --> 00:18:49,920
Ntlha e 'ngoe e tla hlalosoa ka
bokhutšoanyane mona ke khoebo ea bana.

221
00:18:49,920 --> 00:18:56,507
Tlas'a tsamaiso ena e sa hlakang le e sa laoleheng hantle,
ho bonolo hore bana ba 'nyamele' ho se na ea hlokomelang.

222
00:18:56,507 --> 00:19:00,630
Ho pakiloe hore sena se etsahalla bana
ba likete selemo se seng le se seng.

223
00:19:00,630 --> 00:19:06,608
Bana bana ba ka nkoa ka likhoele matlong a botekatse a
bana hape ba sebelisetsoa tlhekefetso ea litšebeletso.

224
00:19:06,608 --> 00:19:12,830
Litheong le malapeng, hangata bana ba tlas'a mohau oa
bahlokomeli ba bona 'me ba itšetlehile ka ho feletseng ho bona.

225
00:19:12,830 --> 00:19:19,728
Sena se bula monyako oa tlhekefetso, 'me
lihlekehleke tse ngata mabapi le taba ena li se li pepesehile.

226
00:19:19,728 --> 00:19:26,237
Ho ile ha hlaka hore boradipolotiki ba maemong a
phahameng, baahlodi, mapolesa le basebeletsi ba tsa boiketlo ba

227
00:19:26,237 --> 00:19:29,448
setjhaba hangata ba ne ba ameha tlhekefetsehong ya bana.

228
00:19:29,448 --> 00:19:34,954
Sheba mananeo a mang a seng a hasitsoe ke
Kla.TV mabapi le taba ena, a thathamisitsoeng

229
00:19:34,954 --> 00:19:38,644
karolong ea boletsoeng ka tlase ho lenaneo.

230
00:19:38,644 --> 00:19:43,303
Qetello Ho ile ha hlaka hore bana ba tshwenyeha
kelellong mme ba senyehela bophelo bohle ka ho ntshwa

231
00:19:43,303 --> 00:19:46,003
malapeng a bona ke diofisi tsa boiketlo ba batjha.

232
00:19:46,003 --> 00:19:51,052
Maemong a mangata, taba ke ka phaello le ho
tšoara bana joaloka "thepa" ho e-na le ho ba

233
00:19:51,052 --> 00:19:54,013
sireletsa le ho ba boloka ba sireletsehile kotsing.

234
00:19:54,013 --> 00:19:57,328
Sistimi e pata le ho kgothaletsa tlhekefetso ena.

235
00:19:57,328 --> 00:19:59,828
Mofumahadi Christidis o hlalosa sena ka tsela e latelang:

236
00:19:59,828 --> 00:20:04,811
Na sena se mabapi le mmuso o nkang taolo ea thuto?

237
00:20:04,811 --> 00:20:07,468
Na batsoali ba tla amohuoa litokelo tsa bona kaofela?

238
00:20:07,468 --> 00:20:20,080
Ka 2002, Olaf Scholz o ile a bolella koranta ea Die Welt, "Re
batla ho hapa sebaka sa moea se kaholimo ho libethe tsa bana."

239
00:20:20,080 --> 00:20:29,066
Mme kapele kamora moo, a re: "Rona, SPD, re se re
hapile matla a sefofane holim'a libethe tsa bana."

240
00:20:29,066 --> 00:20:34,004
Ka puo e hlakileng, sena se bolela hore mmuso o na le tšusumetso
e kholo ka hohle kamoo ho ka khonehang holong ea bana.

241
00:20:34,004 --> 00:20:39,300
Ditokelo tsa botsoali ha di natsehe mme ho
na le ho kenella ha batho ba kantle lelapeng.

242
00:20:39,300 --> 00:20:43,191
Sena se tsamaellana le lenaneo la tsa
bong le amohetsoeng ke Machaba a Kopaneng.

243
00:20:43,191 --> 00:20:49,487
Hara tse ling, sena se kenyeletsa ho fedisa litokelo tsa
batsoali holim'a bana ba bona e le ho qobella moetlo o le mong

244
00:20:49,487 --> 00:20:53,220
o o tloaelehileng oa lelapa le sechaba lefatšeng ka bophara.

245
00:20:53,220 --> 00:21:01,212
Ho ya ka kgopolo ya bong, boikarabelo ba ho hodisa bana le ho
netefatsa boiketlo ba bona ha bo dulele lelapa

246
00:21:01,212 --> 00:21:09,220
haholo-holo, empa bo dulela mmuso le ditheo tsa ona,
dikolo, ditsi tsa batjha, dikolo tsa bodulo, jj.

247
00:21:09,220 --> 00:21:16,872
Ho sa natsoe dihlong le dintlha tse hlahang kgafetsa mabapi le ho
koetela bana, bosholu ba bana le kgwebo ya bana, ha ho so be le

248
00:21:16,872 --> 00:21:24,860
dipatlisiso tse tebileng kapa diphatlalatso ho fihlela ntlheng ya
taba ena ka lehlakoreng la seo ho thweng ke mmuso wa molaotheo.

249
00:21:24,860 --> 00:21:31,094
Bobedi mecha ya phatlalatso ya setjhaba e ntse e
thotse haholo, e sa phatlalatse dihlong ka

250
00:21:31,094 --> 00:21:34,911
bophara kapa ho batla hore baetsadibe ba ikarabelle.

251
00:21:34,911 --> 00:21:40,910
Litlaleho tse tsosang khang le tse qosang li
hlakotsoe ka karolo ho tsoa polokelong ea mecha ea litaba.

252
00:21:40,910 --> 00:21:44,540
Joale ho lokela ho etswa eng ho emisa sena?

253
00:21:44,540 --> 00:21:50,930
Mekhatlo e mengata le batho ka bomong, joalo ka lingaka tse
inehetseng, litsebi tsa kelello le babuelli ba molao ba

254
00:21:50,930 --> 00:21:57,560
buellang litokelo tsa bana, ba na le karabo e
hlakileng potsolotsong ena: mosebetsi oa likamano tsa sechaba.

255
00:21:57,560 --> 00:22:00,468
Lintlha tsena li tlameha ho phatlalatsoa.

256
00:22:00,468 --> 00:22:07,390
Ka mohlala, ka Tšitoe 2023, MWGFD e.V. e ile ea
tšoara seboka sa boralitaba mabapi le sehlooho

257
00:22:07,390 --> 00:22:11,465
sa "Tšebeliso e mpe ea litheo ho bana ba rona".

258
00:22:11,465 --> 00:22:18,556
Ke takatso ea MWGFD le ea bohle ba tsotellang boiketlo ba bana ba
rona hore taba ena e hlahisoe tlhokomelong

259
00:22:18,556 --> 00:22:24,660
ea baahi bohle ba rona letsatsi le letsatsi,
joaloka lebone le khubelu la tlhokomediso.

260
00:22:24,660 --> 00:22:30,563
Sena se hloka hore bohle re thuse ho
phatlalatsa tlhahisoleseding ena ka bophara.

261
00:22:30,563 --> 00:22:38,990
Baahlodi, bachochisi, matitjhere, barupedi le ditsebi tsa
bongaka haholoholo ba tlameha ho tsebisoa le ho koptjoa ho etsa

262
00:22:38,990 --> 00:22:43,976
karolo ya bona ho omisa seretse sena se sebe se sa buuweng.

263
00:22:43,976 --> 00:22:51,023
Qetello e tlameha ho ba: re hloka batho ba
sebete – nako ea ho khutsa le ho iphapanyetsa e felile

264
00:22:51,023 --> 00:22:54,051
– joale e mong le e mong o bitsoa ho nka khato.

