Di handap anjeun tiasa nonton program ngeunaan: "Laporan ahli anu salah"
Pangusiran paksa barudak
Cicing di imah jeung akibatna
Nyandak barudak kana pangawasan – bisnis badag
Kaleuwihan beban di kantor kasejahteraan nonoman
Panto kabuka pikeun perdagangan barudak
Dina taun 2022, aya leuwih ti 66.000 kasus barudak jeung nonoman anu diasupan kana pangawasan di Jérman.
Aranjeunna dibawa kana pangawasan nagara sarta dipasrahkeun ka kulawarga asuh atawa ka panti asuhan.
Di antarana aya 28.600 pangungsi nonoman anu teu dibarengan ku wali.
Salila mangtaun-taun, angka-angka ieu sacara umum terus naék atawa tetep dina tingkat anu sarua.
Jerman nyaéta nagara anu miboga jumlah pangpindah internasional panglobana.
Naha di Jerman sabenerna aya kolot anu paling bahaya jeung teu mampuh di dunya, atawa aya hal
séjén di balik angka-angka anu kacida luhur ieu?
Program ieu nyorot masalah éta sarta nalungtik sacara jero sistem di balik pangusiran éta.
Dina kalolobaan tina 66.000 kasus, alesanana pikeun nyabut barudak tina pangawasan kolotna lain tina kekerasan,
lalawora, atawa kacanduan alkohol atawa narkoba ti pihak kolot.
Kaseueuran barudak diasupkeun kana pangasuhan sabab kolotna diduga teu sanggup ngurus.
Alesan séjénna ngawengku "gangguan iketan" antara kolot jeung barudak, "toléransi iketan" ti salah sahiji kolot
atawa – percanten atawa henteu – dina loba kasus, "hubungan anu kacida deukeutna antara indung jeung anak".
Dina kasus-kasus ieu, barudak mindeng basajan boga hubungan anu hadé jeung harmonis jeung indungna.
Laporan anu salah
Laporan pangadilan psikologis ngeunaan wali hukum sering disiapkeun dina prosés nyandak barudak kana pangawasan.
Laporan-laporan ieu mangrupa dasar penting pikeun panilaian ku hakim pangadilan kulawarga anu tanggung
jawab, sarta gumantung kana hasilna, nasib barudak di mangsa nu bakal datang bakal ditangtukeun.
Pamanggih para ahli ieu terus-terusan nyababkeun karugian anu gedé, sabab nyababkeun
gangguan anu masif dina kahirupan kulawarga.
Éta ogé ngabebankeun biaya anu mahal ka jalma-jalma anu kapangaruhan.
Aranjeunna tiasa ngabebankeun biaya ka kolot nepi ka €15.000, sareng upami maranéhna teu tiasa mayar, nu mayar pajeg.
Ieu ngahasilkeun total sababaraha ratus juta euro unggal taun.
Sanajan kitu, laporan-laporan ieu mindeng ngandung kakurangan anu kacida katingalina.
Dr Andrea Christidis, psikolog, saksi ahli, psikolog forensik, jeung terapis paripolah, anu geus nyerat leuwih
ti 1.000 laporan ahli ngeunaan urusan kulawarga, nyieun pernyataan di handap ieu ngeunaan topik ieu:
Kuring acan ningali hiji laporan ogé anu sabenerna nyumponan sakabéh sarat téknis.
Éta manggihan kakurangan serius dina ampir kabéhna.
Dina loba kasus, kolot atawa salah sahiji kolot anu dimaksud didiagnosis ku para penilai sanggeus paguneman
singket, kadang ngan saukur sanggeus paguneman telepon.
Dr Christidis ngajelaskeun ieu:
"Hanjakalna, nurutkeun hukum ayeuna, saha waé anu ditunjuk ku hakim diidinan nyusun pendapat ahli."
Naha manéhna bisa ngalakukeunana téh patarosan séjén.
Lamun hakim nyarios, "Sumuhun, manéhna mah ahli dina éta, abdi nganggap manéhna kompeten,"
mangka manéhna tiasa nyiapkeun laporan ahli.
Mindeng katingali yén sanajan psikolog anu geus dilatih mindeng damel ku cara anu teu ilmiah.
Contona, tés noda tinta Rohrschach dipaké pikeun barudak.
Di dinya, éta ningali noda tinta jeung dipenta ngajelaskeun naon anu éta kenali di dinya.
Uji sapertos kitu téh teu pantes pisan dijadikeun bukti di pangadilan, tapi éta diacu minangka dasar
pikeun nyieun kaputusan ngeunaan karaharjaan budak.
Dr Christidis nyarios:
Anjeun tiasa napsirkeunana sakumaha anjeun hoyong. Anjeun saukur bébas.
Gumantung kana jiwa ahli naon anu anjeunna tingali di jerona, sarta henteu salawasna sarua jeung naon anu ditingali ku budak.
Dina dasar anu teu ilmiah jeung kacida kontroversialna, sagala hasil anu dipikahayang ku ahli bisa didiagnosis.
Konsekuensina fatal dina kalolobaan kasus.
Kolot mindeng didiagnosis dina laporan yén maranéhna kakurangan kaahlian ngasuh atawa miboga gangguan kapribadian.
Ieu téh alesan-alesan pikeun leungitna hak asuh jeung nempatkeun barudak ka kulawarga pangasuh atawa ka panti asuhan.
Kaseueuran jalma teu nyaho kana fakta-fakta ieu.
Henteu aya prosedur ieu anu kabuka pikeun umum, sarta ampir teu aya nu boga aksés kana prosés-prosés ieu.
Pangusiran paksa barudak jeung akibatna
Implikasi praktis pikeun kulawarga anu kapangaruhan tina panilaian anu teu merenah, mindeng dilebih-lebikeun jeung
salah ieu digambarkeun di handap ngaliwatan studi kasus.
Adegan-adegan di handap ieu bisa jadi pisan ngaganggu.
Sanajan kitu, loba barudak jeung kolotna ngalaman kajahatan ieu sacara langsung.
Ku kituna kami nyuhunkeun ka anjeun ulah malingkeun panon, tapi nyanghareupan sangsara barudak ieu jeung kulawargana.
Barudak téh lemah jeung teu boga daya, maranéhna teu boga lobi jeung euweuh nu ngadéngékeun maranéhna.
Kacuali lamun unggal urang nyandak sikap jeung sacara aktif merangan kajahatan ieu.
Dina kasus di handap ieu, indung dituduh ngajauhkeun putrana ti bapana sabab budak lalaki éta sorangan
nyarios yén manéhna teu hayang nganjang ka bapana.
Indungna teras didiagnosis ngidap gangguan kapribadian dumasar kana panilaian anu salah sarta hak asuhna dibatalkeun.
Sanajan budak lalaki umur opat taun keur di ranjang gering panas, manéhna diculik ti indungna, sakumaha katingali di handap.
Nini jeung aki aya dina poé éta sarta ngarekam kajadian éta ku telepon sélulérna.
"Jeung putrina keur digawé, tuluy belna ngagero, tuluy layanan sosial jeung bapa budakna ngagondang asup ka lorong."
Sareng hiji suku diasupkeun kana panto.
Teras maranéhna mutuskeun yén Elias kudu diasuh sarta dipindahkeun pikeun cicing jeung bapana.
Sareng putrina langsung mulih ti tempat damel.
Sakedap engké, bel panto ngagero deui sarta juru panagih sumping.
Teras juru sita nanya ka Elias, "Bapa anjeun keur nangtung di luar panto; manéhna hayang mawa anjeun ayeuna."
Teras manehna mimiti ceurik sarta nyarios, "Henteu, abdi teu hoyong angkat ka dinya."
Teras juru sita indit deui sarta nyarios yén Elias kedah cicing di dieu samentawis sareng cageur.
Teras lima atawa genep perwira datang, abdi teu tiasa nyarios pasti ayeuna, maranéhna nangtung di sabudeureun ranjang
dimana putri keur ngagolér bareng Elias sarta hayang mawa Elias.
"Pamajikan abdi sareng abdi teras émut pikeun saukur nyabut telepon sélulér teras
ngangkatna pikeun ngadokumentasikeun hiji hal."
"Aduh, aduh, aduh." "Kuring ngan hayang ngobrol jeung bapa budakna."
"Naha urang tiasa kéngingkeun jaket jeung sapatu keur budak?" "Hapunten?" "Jaket jeung sapatu keur budak!"
"Naha anjeun hoyong nyokot éta?"
Ka dieu, Steffi. Ka dieu. Sahenteuna ucapkeun pamitan.
Ucapkeun pamitan sakali. Ucapkeun pamitan sakali. Ucapkeun pamitan sakali. Leupaskeun panto. Leupaskeun panto.
"Sabaraha lami anjeun teu ningali putra anjeun?"
"Sumuhun, teras aya opat bulan kuring henteu ningali anjeunna pisan."
Dina kasus salajengna, indung éta salah dituduh ngagaduhan gangguan kapribadian dumasar kana pendapat
ahli anu cacad, sarta hak asuhna dibatalkeun alatan éta.
Putrina ngarekam kumaha, jam lima satengah isuk-isuk, pagawé kantor kasejahteraan nonoman, didampingi ku pulisi,
nangtung di panto jeung maksa mawa anakna nu yuswa tujuh taun.
"Sumuhun, sareng upami urang nyarios yén lanceuk urang henteu hoyong angkat, henteu
hoyong indit, teras ..." "Abdi henteu hoyong!"
Ngan kusabab aya nu ngaku hiji hal anu teu leres...
Abdi teu hoyong! Abdi teu hoyong angkat!
Tapi anjeun teu tiasa nuduh abdi geus ngalakukeun nanaon anu salah.
Aya hiji hal anu kacida goréngna. Aya barudak anu keur kalaparan di hiji tempat jeung euweuh nu ngalakukeun nanaon pikeun éta.
Anaking abdi dirawat kalayan saé sareng bakal dibawa kaluar ti dieu.
Henteu, lamun kuring teu hayang. Kuring teu hayang!
Tapi abdi teu hoyong angkat!
"Nepika ayeuna, kuring masih teu bisa ngaleungitkeun sora jeritan anak kuring tina ceuli kuring
basa maranéhna narik manéhna ka handap tangga."
Sareng tatangga di sabrang jalan nyaksian sakabéh kajadian éta.
Manéhna geus ningali manehna nyobian nempel kana pigura panto basa pulisi narik manehna.
Teras pulisi ieu, saurang lalaki anu kacida kuatna, ngalipet leungeun anak abdi anu yuswa
tujuh taun teras narik anjeunna jauh ti abdi.
Teras manehna ngalungkeun dirina ka taktakna teras kabur bareng jeung manehna.
Jeung anak lalaki abdi neriak terus-terusan, terus-terusan, terus-terusan, terus-terusan.
Sareng anjeun moal tiasa ngaleungitkeun éta tina ceuli anjeun.
Bisa jadi aya nu mikir yén ieu ngan kasus-kasus anu misah jeung pangecualian mutlak.
Hanjakalna, loba kolot jeung barudak ngalaporkeun kajadian brutal sapertos kitu.
Akibat tina pangalaman traumatis ieu mindeng teu bisa diungkulan salila sésa hirup.
Kahariwang, serangan panik, jeung gangguan iketan téh ngan sababaraha tina akibat anu biasana kudu
diungkulan ku barudak jeung kulawarga salila sésa hirupna.
Ieu dua studi kasus pikeun ngajelaskeun ieu:
"Nalika abdi uih deui, abdi pisan sieun yén dina hiji mangsa bakal aya dua jalma atawa lalaki nu ngan saukur mawa abdi deui."
"Kuring ngiringan manéhna ka sakola salila genep bulan, kuring calik gigireun manéhna jeung, enya, kuring
ngalakukeun sagala nu kapikiran pikeun ngarojong manéhna jeung ngaleungitkeun kasieun manéhna."
"Paul ngan dua taun basa manéhna dicokot ti kulawargana.
Manéhna eureun nyarita jeung nepi ka ayeuna masih kénéh boga masalah dina nyarita.
Salian ti éta, loba barudak ogé ngalaman trauma alatan dipisahkeun tina lingkungan anu geus dipikawanoh.
Ieu teu bisa dihindari nyababkeun trauma jero jeung parobahan tingkah laku dina barudak.
Nalika kolot diidinan ngadatangan barudakna, biasana kunjungan éta diawasan.
Peraturan anu ketat lumaku pikeun rapat-rapat ieu, anu biasana pisan jarang.
Kolot teu meunang némbongkeun sagala rasa atawa ngobrolkeun jaman baheula maranéhna babarengan.
Lamun aturanana dilanggar, kunjungan bakal dilarang sakabéhna.
Panginepan di bumi jeung akibatna
Sanajan fokusna kudu kana karaharjaan barudak, dina kalolobaan kasus, cicing di panti asuhan
barudak malah ngajadikeun kaayaan maranéhna beuki parah.
Cicing di panti asuhan barudak mindeng ngabogaan akibat serius pikeun barudak jeung nonoman.
Candak Wakia deui salaku conto.
"Naon anu geus kajadian ka Wakia nu ceria sanggeus leuwih ti tilu taun di bumi?"
Éta geus ngarobah kuring pisan.
Sanajan batur anu kakara anjeun tepang téh alus pisan, anjeun tetep ulah bener-bener percaya ka maranéhna.
Éta anu kuring pelajari tina éta.
Dr Christidis ngajelaskeun yén ieu sanés kasus anu misah:
"Jadi, dina... dina ringkesna: Barudak henteu dibantu pisan di lembaga-lembaga.
Ieu ngan bisa kajadian ka barudak anu geus parah disiksa jeung dimana kadokteran forénsik geus
manggihan bukti jelas ngeunaan tatu serius dina barudak:
Pelecehan seksual – teu paduli naon – enya?
Tapi aya studi lengkep ngeunaan topik ieu – imah-imah barudak, contona imah barudak Katolik atawa
lembaga diakonal, anu sayogi sacara umum online.
Kuring geus ngundeur sababaraha nu manggihan yén ampir 90% barudak – atawa nonoman
engkéna – aya karuksakan saméméh maranéhna kaluar.
Aranjeunna boh pecandu narkoba, boh pecandu alkohol, atawa geus ngalakukeun kajahatan.
Maranéhna teu meunang kualifikasi nu pantes, euweuh pisan, komo kualifikasi vokasional nu hadé ogé, jadi
maranéhna mindeng tungtungna jadi beban nagara sabab maranéhna aya dina, dina naon ...
Naon anu kajadian ka barudak di panti asuhan?
Aranjeunna disimpen dina pangjagaan anu aman.
Aranjeunna boga rasio staf anu ngajijikkeun, nya?
Janten di dinya ogé keur ngahémat, sabab sagalana geus diprivatisasi.
Maranéhna sadayana ngan hayang meunang kauntungan.
Jadi barudakna diabaikan jeung teu dirojong.
Éta sadayana omong kosong nu maranéhna carioskeun.
Nyandak barudak kana pangawasan – bisnis badag
Dina taun 2022, aya 121.000 barudak anu cicing di imah barudak jeung sakitar 86.000 barudak anu cicing jeung kulawarga asuh.
Biaya nempatkeun hiji budak di panti asuhan salila sataun nyaéta antara €42.000 jeung €54.000.
Kulawarga nampi tunjangan perawatan asuh bulanan antara €700 nepi ka €900, gumantung kana umur budak, pikeun nampung budak asuh.
Wajib pajeg mayar €4,9 milyar per taun pikeun ukuran-ukuran ieu.
Kutipan di handap tina paguneman jeung hiji pagawé anu geus puluhan taun digawé dina
kasejahteraan nonoman ngagambarkeun kaayaan éta.
"Sektor perumahan téh pasti widang anu ngahasilkeun artos panglobana."
Hartina, anjeun tiasa ningali yén fasilitas rawat inap geus beuki sumebar salami sababaraha taun.
Nu disebutkeun, anu ngalungkeun barudak ka pasar téh kantor kasejahteraan nonoman.
"Jualkeun ka pasar?"
"Abdi badé nyarios ieu kalayan tegas:
Jual baé ka pasar! Sabab kitu jalanna: ieu mah ngeunaan duit, sadayana mah ngeunaan duit.
Sareng upami kantor kesejahteraan nonoman nawarkeun ka abdi hiji nonoman kalayan tarif sapoé atawa sabulan nu tangtu, mangka abdi
ngajukeun tawaran ka kantor kesejahteraan nonoman, sarta kantor kesejahteraan nonoman
nyarios naha bakal nampi tawaran éta atanapi henteu.
Éta mah bisnis, sanggeus sagala.
Sareng pamustunganana, kantor kasejahteraan nonoman bungah gaduh hiji organisasi anu nyandak nonoman tina tanggungan maranéhna.
Staf kantor kasejahteraan nonoman mindeng gagal ngaevaluasi sacara cukup kumaha kaayaan barudak di
fasilitas éta sarta naha léngkah-léngkah anu dicandak di dinya pantes jeung mangpaat pikeun barudak.
Skandal-skandal terus-terusan mucunghul yén barudak ti Jérman dikirim ka luar negeri ka kulawarga asuh jeung panti asuhan.
Aranjeunna henteu sakola di dinya, sarta kagiatan séjénna ogé henteu dipantau atawa diawasi.
Di dieu, aspék kauangan diutamakeun tibatan karaharjaan budak.
Hiji lembaga nampi nepi ka €5.000 per bulan pikeun budak ti kantor kasejahteraan nonoman.
Lamun, contona, lembaga ngirim budak ka kulawarga asuh di Polandia, ngan ukur €600 per bulan anu kudu dibayar pikeun éta.
Naon anu kajadian kana artos anu sésana mindeng henteu dipariksa.
Beban kaleuleuwihan di kantor kasejahteraan nonoman
Kaseueuran kantor kasejahteraan nonoman ogé kakurangan tanaga, sarta pagawéna
terus-terusan ngalaman beban kerja anu kaleuleuwihan.
Ku kituna aya kakurangan waktos jeung tanaga pikeun ngawas ayana jeung kasejahteraan barudak.
Seueur pagawé sosial nu mundur ti padamelanana sabab maranéhna teu tiasa deui ngadukung cara maranéhna dipiharep pikeun digawé.
Hiji pagawé kantor kasejahteraan nonoman ti Berlin nyarios:
"Kanyataanna mah jalma-jalma geus teu hayang cicing di dieu deui jeung teu hayang digawé dina kaayaan ieu.
Réréncangan gawé angkat sabab maranéhna kakeunaan tekanan anu teuing beurat jeung nyarios:
Henteu, keur kuring éta mah lain deui pagawean sosial dina harti nu kuring hayang lakukeun – tuluy indit ka tempat séjén.
Ieu ngajadikeun kaayaan beuki parah.
Sajaba ti éta, patarosanana tetep saha anu engkéna bakal ngalakukeun pagawéan di dinya.
Dr Christidis, anu geus sababaraha taun ngurus pangusiran ilegal jeung sacara pribadi geus ngurus loba kasus, nyarios kieu:
"Sareng administrasi, nyaéta staf kantor kesejahteraan nonoman, ngan saukur palaksana, numutkeun pendapat abdi.
Jeung ulah nyangka yén, siga baheula, aya psikolog atawa pagawé sosial di dinya, sanajan aya sababaraha.
Ayeuna urang gaduh guru TK, sarta urang gaduh motologis anu tanggung jawab kana terapi gerakan atawa hal saperti kitu.
Jalma-jalma anu euweuh ide naon-naon – dina sababaraha kasus. Ogé anu kaluar ti universitas; loba pisan.
Éta hartina maranéhna teu boga kaahlian profésional, ngan boga wewenang resmi, nya?
Maranéhna dibayar pikeun ngalakukeun hal saperti kitu.
Kekurangan tanaga ieu ogé hartosna yén kaamanan jeung karaharjaan barudak anu keur dina kaayaan darurat eksisténsial alatan
panyiksaan, lalaworakeun atawa kekerasan teu tiasa dijamin deui.
Tina ieu écés yén nagara, anu geus nyaho kana panganyayaan ieu salila mangtaun-taun,
henteu paduli kana barudak jeung karaharjaanana.
Dina raraga kaayaan anggaran anu ketat, séktor sosial ayeuna ogé keur ngalaman pangurangan anggaran nepi ka jutaan paun.
Nu kudu ditekankan dina titik ieu nyaéta:
Aya seueur pagawé kantor kasejahteraan nonoman jeung pangajar di imah-imah anu resep kana pagawéanana sarta satia kana éta.
Aranjeunna bageur haténa sarta museur kana barudak jeung karaharjaan maranéhna.
Sanajan kitu, sakumaha geus dijelaskeun sacara jéntré di luhur, beuki hese pikeun maranéhna ngalaksanakeun pagaweanana kalayan
saksama sarta kalayan perhatian jeung taliti anu diperlukeun.
Buka panto pikeun perdagangan barudak*
Aspék séjén anu ngan bakal disinggung sacara singket di dieu nyaéta perdagangan barudak.
Dina sistem anu kabur jeung ampir teu diawasan ieu, gampang pisan ngajadikeun barudak 'leungit' tanpa aya nu nyadar.
Ieu kabuktian kajadian ka rébuan barudak unggal taun.
Barudak ieu bisa ditahan di lokalisasi barudak jeung ogé dipaké pikeun panyalahgunaan ritual.
Di lembaga jeung di imah, barudak mindeng aya dina kakawasaan pangasuhna jeung gumantung pisan ka maranéhna.
Ieu muka panto pikeun nyalahgunakeun, sarta loba skandal dina hal ieu geus kabuka.
Janten jelas yén politisi pangkat luhur, hakim, pulisi, jeung pagawé sosial mindeng aub dina panyiksaan barudak.
Pikeun inpo langkung lengkep ngeunaan topik ieu, mangga tingali program-program séjén anu parantos disiarkeun ku
Kla.TV, anu daptarna aya dina kredit di handapeun program ieu.
Kasimpulan Janten jelas yén barudak ngalaman trauma jeung karuksakan salamina ku dicabut
ti kolotna ku kantor kasejahteraan nonoman.
Dina loba kasus, éta mah ngeunaan kauntungan jeung nganggap barudak salaku "komoditas" tinimbang
ngajaga jeung ngajaga maranéhna supaya aman tina bahaya.
Sistemna nutupan jeung ngadorong panyiksaan ieu.
Bu Christidis ngajelaskeun ieu sapertos kieu:
Naha ieu ngeunaan nagara nu ngarebut atikan?
Naha kolot bakal dirampas sagala hakna?
Taun 2002, Olaf Scholz nyarios ka koran Die Welt, "Urang hayang ngarebut ruang udara di luhur ranjang barudak."
Teu lila sanggeusna, manehna nyarios: "Urang, SPD, geus ngawasaan kedaulatan udara di luhur ranjang barudak."
Dina basa basajan, ieu hartina yén nagara boga pangaruh sabisa-bisa dina pangasuhan barudak.
Hak kolot diabaikan sarta aya campur tangan ti luar dina kulawarga.
Ieu saluyu jeung agenda gender anu diadopsi ku PBB.
Di antara hal-hal séjén, ieu ngalibatkeun ngaleungitkeun hak kolot kana barudakna pikeun nerapkeun modél
kulawarga jeung sosial anu distandarisasi sacara global.
Numutkeun ideologi gender, tanggung jawab pikeun ngasuh barudak jeung ngajamin karaharjaanana henteu utamana aya
dina kulawarga, tapi aya dina nagara jeung lembaga-lembaga na, sakola, puseur nonoman, asrama, jsb.
Sanajan sagala skandal jeung fakta nu terus-terusan mucunghul ngeunaan penculikan barudak, maling barudak, jeung perdagangan
barudak, teu aya panalungtikan jero atawa pangungkapan pikeun ngajeroan masalah ieu ti nu disebut nagara konstitusional.
Média umum ogé masih kénéh sepi pisan, henteu nyebarkeun skandal sacara lega ogé henteu nungtut tanggung jawab ti para palaku.
Laporan anu kontroversial jeung ngandung bukti kasalahan geus sabagian dihapus tina arsip média.
Jadi naon anu kudu dilakukeun pikeun ngeureunkeun ieu?
Loba organisasi jeung individu, saperti dokter, psikolog, jeung pengacara anu satia nu ngalaksanakeun kampanye
pikeun hak-hak barudak, boga jawaban anu jelas kana patarosan ieu: padamelan hubungan masyarakat.
Fakta-fakta ieu kudu disebarkeun ka umum.
Contona, dina Désémber 2023, MWGFD e.V. ngayakeun simposium pers ngeunaan topik "Panyalahgunaan institusional barudak urang".
Ieu kahayang MWGFD jeung sakumna anu paduli kana karaharjaan barudak urang, sangkan masalah ieu dipikanyaho ku
sakumna warga urang unggal poé, kawas lampu peringatan beureum.
Ieu merlukeun urang sadayana pikeun ngabantu nyebarkeun inpormasi ieu sacara lega.
Hakim, jaksa, guru, pendidik, jeung profésional médis hususna kudu dibéjaan jeung dipénta pikeun ngalakukeun
bagianna pikeun ngaleueutkeun rawa anu teu bisa diomongkeun ieu.
Kasimpulanana kudu kieu: urang peryogi jalma anu wani – waktos pikeun cicing jeung malire geus
kaliwat – ayeuna sadayana dipenta pikeun bertindak.