Aşakda "Näsaz hünärmen hasabatlary" baradaky programmany tomaşa edip bilersiňiz.
Çagalaryň zor bilen alnyp gaçyrilmegi
Öýde galmagyň we onuň netijeleriniň
Çagalary ideg astyna almak – uly iş
Ýaşlaryň abadançylyk edaralarynda iş ýüküniň artmagy
Çaga söwdasy üçin açyk gapy
2022-nji ýylda Germaniýada çagalaryň we ýaşlaryň ideg astyna alynmagy boýunça 66 müňden gowrak ýagdaý hasaba alyndy.
Olar döwlet idegine alnyp, terbiýe maşgalalaryna ýa-da öýlerine ýerleşdirildiler.
Olaryň arasynda 28 600 ýoldaşsyz kiçi ýaşly bosgunlar bardy.
Birnäçe ýyl bäri bu sanlar adatça ýokarlanýar ýa-da şol bir derejede galýar.
Almaniya halkara köçürmeleriň sany boýunça iň ýokary ýerdir.
Almanýa hakykatdanam dünýäniň iň howply we ukypsyz ene-atalaryna eýe mi, ýa-da bu aladalandyryjy
derejede ýokary sanlaryň arkasynda başga bir zat barmy?
Bu programma meseläni ýagtylandyrýar we çykarylmalaryň arkasyndaky ulgama ýakyndan seredýär.
66,000 ýagdaýyň köpüsinde çagalarynyň ene-atalarynyň ideginden aýrylmagynyň sebäpleri ene-atalaryň
zorluk, ünsüzlik ýa-da alkogol ýa-da derman baglylygy däl.
Çagalaryň köpüsi ene-atalarynyň çagalary ideg edip bilmeýändigi sebäpli ideg astyna alynýar.
Beýleki sebäplerine ene-atalar bilen çagalar arasyndaky "baglanyşyk bozulmalary", bir ene-atanyň tarapyndan "baglanyşyga
dözümsizlik" ýa-da – ynanmak kyn bolsa-da – köp ýagdaýlarda "ene bilen çaga arasyndaky gaty ýakyn gatnaşyk" girýär.
Bu ýagdaýlarda çaga köplenç ejesi bilen ýönekeýçe gowy we sazlaşykly gatnaşyk saklaýar.
Nädogry hasabatlar
Psihologik sud hasabatlary hukuk goragçylary barada köplenç çagalary ideg astyna almak barşynda taýýarlanylýar.
Bu hasabatlar ygtyýarly maşgala kazyýetleriniň sudýalary tarapyndan baha bermek üçin möhüm esas bolup durýar we
olaryň netijelerine görä çagalaryň geljekdäki taýyny kesgitlär.
Bu hünärmen pikirler gaýtalanyp uly zyýan ýetirýär, sebäbi olar maşgalanyň durmuşyna giň gerimli gatyşmagyň döremegine getirýär.
Olar hem täsirlenen adamlara uly çykdajy getirýär.
Olaryň ene-atalara çykdajysy 15 000 ýewro çenli bolup biler, we olar tölemek mümkinçiligi bolmasa, ony salgyt töleýji töleýär.
Bu her ýyl jemi birnäçe ýüz million ýewro girdeji getirýär.
Bu hasabatlarda köplenç göze ilýän kemçilikler bar.
Dr Andrea Christidis, psiholog, bilermen şaýat, sud-psiholog we hereket terapefti, maşgala meseleleri boýunça
1 000-den gowrak bilermen hasabatlaryny ýazyp, bu mowzuk boýunça aşakdaky beýannamany berýär:
Men henizem ähli tehniki talaplara hakykatdan hem laýyk gelýän bir-de bolsa hasabat görmedim.
Ol olaryň takmynan ählisinde agyr kemçilikler tapdy.
Köp ýagdaýlarda degişli ene-atalar ýa-da ene-ata barlagçylar tarapyndan gysga söhbetlerden soň,
käwagt diňe telefon arkaly söhbetlerden soň kesgitlendi.
Dr Christidis muny düşündirýär:
Gynansak-da, häzirki kanuna görä, sudýa bellenen islendik adam ekspert pikirini taýýarlamaga rugsat berilýär.
Onuň muny edip biljekdigi başga bir sorag.
Eger sudýa "Hawa, ol bu işde gowy, men ony ukyply hasaplaýaryn" diýse, onda ol hünär hasabatlaryny taýýarlamaga rugsat berilýär.
Köplenç bellenilýär, hatda taýýarlykly psihologlar hem köplenç ylmy däl usulda işleýärler.
Meselem, Rohrschach syýa lekesi synagy çagalar bilen ulanylýar.
O ýerde ol syýa lekelerini görýär we olardan näme tanýandygyny düşündirmegi soraýarlar.
Şeýle synaglar kazyýetde delil hökmünde düýbünden laýyk däl, ýöne olar çaganyň abadançylygy
baradaky kararlaryň esasy hökmünde görkezilýär.
Dr Christidis teswir berýär:
Onu islendikçe düşündirip bilersiň. Sen diňe azat.
Bu hünärmeniň psihologik ýagdaýyna baglydyr; ol onda näme görýändigini kesgitleýär, çaganyň näme görýändigine hökmany däl.
Bu ylmy däl we örän çekişmeli esaslara görä, hünärmeniň islendik netijesini kesgitlemek bolýar.
Netijeler köplenç ölümli bolýar.
Hasabatlarda ene-atalaryň köplenç ene-atalyk başarnyklarynyň ýetmezçiligi ýa-da şahsyýet
bozuklyklary bilen kesgitlenýändigi bellenýär.
Bularyň ählisi çagalaryň gözegçilik hukugynyň ýitirilmeginiň we olaryň terbiýe maşgalalaryna
ýa-da öýlerine ýerleşdirilmeginiň sebäpleridir.
Adamlaryň köpüsi bu faktlary bilmeýär.
Bu proseduralaryň hiç biri ilata açyk däl we bu proseslere elýeterlilik örän az.
Çagalaryň zor bilen alnyp gaçyrylmagy we onuň netijeleri
Tä'sirlenen maşgalalar üçin bu ýeterlik däl, köplenç artykmaç we ýalňyş bahalamalaryň amaly
netijeleri aşakdaky ýagdaý öwrenişleri arkaly görkezilýär.
Aşakdaky sahnalar örän aladalandyryjy bolup biler.
Emma köp çagalar we olaryň ene-atalary bu zalymlyklary gözi bilen görýärler.
Şonuň üçin biz siziň göz aýlamazlygyňyzy, eýsem bu çagalaryň we olaryň maşgalalarynyň çekýän
azaplaryna ýüzbe-ýüz bolmagyňyzy haýyş edýäris.
Çagalar gowşak we kömeksizdir, olaryň lobisi ýok we hiç kim olaryň sözüne gulak asmaýar.
Her birimiz pozisiýa tutup, bu adalatsyzlyga garşy işjeň göreşmezsek.
Aşakdaky ýagdaýda ene ogluny kakasyndan aýyrmakda aýyplanýar, sebäbi oglan özü kakasyna barmak islemeýändigini aýtdy.
Soňra ene nädogry baha esasynda şahsyýet bozuklygy diagnozy bilen kesgitlenip, onuň çaga seredijilik hukuklary ýatyryldy.
4 ýaşly oglan gyzgynyk bilen ýatyp duransoň-da, aşakda görüldigi ýaly ejesinden alnyp gidildi.
Ol gün babalar hem bibiler şol ýerde bolup, mobil telefonlary bilen sahnany düşürdiler.
"Gyzy işleýärdi, soňra çan çaldy, soňra sosial hyzmatlar we çaganyň kakasy koridoryň içine çalt girdi."
Eşige aýak goýuldy.
Soňra olar Elias ideg astyna alynmaly we kakasy bilen ýaşamak üçin göçürilmelidigine karar berdiler.
We gyz işden göni öýe geldi.
Gysga wagt soň gapy zengasy ýene-de çaldy we gapyçy geldi.
Soňra ýerine ýetiriji Eliasdan sorady: "Atan gapynyň daşynda durýar; ol seni häzir özüniň bilen alyp gitmek isleýär."
Soňra ol gözýaş döküp başlady we: "Ýok, men şol ýere gitmek islemeýärin" diýdi.
Soňra mal-mülk gözegçisi ýene-de gidip, Elias şol wagt üçin şu ýerde galyp sagalmalydygyny aýtdy.
Soňra bäş ýa alty ofiser geldi, häzir takyk aýdyp bilmeýärin, we olar Elias bilen ýatýan gyzyň
ýatagynyň töwereginde durup, ony alyp gitmek islediler.
"Men we aýalym şonda akyllylyk edip, mobil telefonlarymyzy çykaryp, bir zady dokumentleşdirmek üçin olary göterip durduk."
"Aý, aý, aý." "Men diňe çaganyň atasy bilen gürleşmek isleýärin."
Çaga üçin jaket we aýakgap alyp bilerisimi? Bagyşlaň? Çaga üçin jaket we aýakgap!
"Ony alyp gelmek isleýärsiňizmi?"
Gel şu ýere, Steffi. Gel şu ýere. Iň bolmanda hoşlaş diý.
Bir gezek hoşlaş. Bir gezek hoşlaş. Bir gezek hoşlaş. Gapydan el çek. Gapydan el çek.
"Ogluňy näçe wagt bäri görmän gelýärsiň?"
"Hawa, soňra men ony düýbünden görmedim dört aý bardy."
Indiki ýagdaýda ene nädogry ekspert pikirine esaslanyp şahsyýet bozuklygy bilen
aýyplanyp, onuň çagalaryny terbiýelemek hukugy alyndy.
Onuň gyzy ertir sagat bäş ýarymda ýaşlaryň abadançylyk edarasynyň işgärleriniň polisiýa bilen bilelikde gapyda durup, onuň
7 ýaşly ogluny zor bilen alyp gidýän pursatyny wideo düşürýär.
"Hawa, we eger biz doganymyzyň gitmek islemeýändigini, uzaklaşmak islemeýändigini aýtsak, onda ..." "Men islemeýärin!"
Diňe biri hakykat bolmadyk bir zady öňe sürýär diýmek bilen...
Men islemeýärin! Men gitmek islemeýärin!
Emma maňa hiç hili ýalňyşlyk edenim üçin aýyplama goýup bilmeýärsiňiz.
Gaty ýaramaz zat. Bir ýerde çagalar açlyk çekýär we munuň üçin hiç zat edilmeýär.
Meniň çagam gowy ideg edilýär we ol şu ýerdan çykarylar.
Ýok, eger men islemeýän bolsam. Men islemeýärin!
Emma men gitmek islemeýärin!
"Şu güne çenli oglumyň gygyrşyny basgançakdan aşak sürüklänlerinde eşiden sesimi gulagymdan aýyrmak mümkin däl."
We köçäniň garşy tarapyndaky goňşy hemmesini gördü.
Ol polisiýa ony çekip barýan mahaly gapy çarçuwasyna ýapyşyp galmaga synanyşýandygyny göripdi.
Soňra bu polisiýaçy, uly we güýçli adam, kiçi ýedi ýaşly oglumyň goljiklerini burup, ony meniň ýanymdan çekip aldy.
Soňra ol özüni onuň çeňňegine atdy we onuň bilen gaçdy.
We oglum gygyrdy, gygyrdy, gygyrdy we gygyrdy.
We ony gulagyňyzdan aýyryp bilmezsiňiz.
Adamlar muny diňe aýry-aýry ýagdaýlar we doly istisna diýip pikir edip bilerler.
Gynansak-da, köp ene-atalar we çagalar şeýle zalym wakalary habar berýärler.
Bu traumatik tejribeleriň netijeleri köplenç ömrüň galan böleginde ýeňip geçip bolmaýar.
Aladalanma, panika hüjümleri we baglanş bozulmalary çagalaryň we maşgalalaryň ömürboýy
ýüzbe-ýüz bolmaly bolýan netijeleriň diňe käbirleridir.
Ine, munuň mysaly üçin iki sany hadysa öwrenişi:
"Men gaýdyp gelende, bir pursat gelende şol ýerde iki adam ýa-da erkekler durup, meni
ýene-de alyp gidip bilerler diýip gaty gorkdum."
"Men alty aýlap ony mekdebe ýanynda ýöräp getirdim, ýanynda oturdum we, hakykatdanam, ony goldamak we
gorkularyny aýyrmak üçin pikir edip biljek ähli zady etdim."
"Pol maşgalasyndan alynanda diňe iki ýaşdy."
Ol gürlemegi bes etdi we häzirem gürlemekde kynçylyk çekýär.
Mundan başga-da, köp çagalar tanyş gurşawlaryndan aýrylyp galmagyň döredýän psihologik şokundan hem ejir çekýärler.
Bu hökmany ýagdaýda çagalarda çuňňur psihiki şoka we häsiýet üýtgeşmelerine getirýär.
Ene-atalara çagalaryna baryp görmek rugsat berilende, bu sapaklar adatça gözegçilik astynda bolýar.
Bu ýygnaklara berk düzgünler girizilýär, olar adatça örän seýrek bolýar.
Ene-atalar hiç hili duýgy görkezmeli däldirler we özleriniň paýlaşan geçmişleri barada gürleşmeli däldirler.
Eger düzgünler bozulsa, ziyaretler doly gadagan ediler.
Öýde galmak we onuň netijeleri
Diqqat çagalaryň abadançylygyna gönükdirilmelidir, ýöne köplenç ýagdaýlarda çagalar öýünde
galmak olaryň ýagdaýyny düýpgöter erbetleşdirýär.
Çagalar öýünde galmak köplenç çagalar we ýaşlar üçin agyr netijelere getirýär.
Wakiany ýene-de mysal hökmünde alyň.
"Öýde üç ýyl bolmak şadyýan Wakia'ya näme etdi?"
Ol meni gaty üýtgetdi.
Täze tanyşan adamyň nähili hoşniýetli bolmagyna garamazdan, oňa hakykatdanam ynanmaly dälsiň.
Şony men ondan öwrendim.
Dr Christidis düşündirýär, munuň ýeke-täk ýagdaý däldigini:
"Şeýlelikde, gysgaça aýdylanda: çagalar edaralarda hiç hili kömek almadylar."
Bu ýagdaý diňe agyr derejede zyýan ýetirilip, sud-tibb ylmy çagalarda agyr ýaralanmalaryň
anyk alamatlaryny anyklanan ýagdaýda mümkin:
Jynsy zorlama – näme-de bolsa-da – ha?
Emma munuň boýunça doly barlaglar bar – mysal üçin katolik çagalar öýleri ýa-da diakonik edaralar
ýaly çagalar öýleri internetde açyk elýeterlidir.
Men käbir maglumatlary ýükläp aldym; olar çagalaryň ýa-da soňra ýaşlaryň takmynan 90 göteriminiň çykmazdan
ozal haýsydyr bir görnüşde zeperlenýändigini anykladylar.
Olar ýa derman baglylary, ýa alkogol baglylary, ýa-da jenaýata ýüz tutdular.
Olar hiç hili oňaýly hünär taýdan taýýarlyk almadylar, hatda oňaýly iş ukybyny hem almadylar, şonuň üçin olar
köplenç döwlet üçin ýük bolup galýarlar, sebäbi olar …
Çagalar öýlerindäki çagalara näme bolýar?
Olar howpsuz saklanýar.
Olaryň işgärler nisbati gaty erbet, dälmi?
Şol ýerde hem tygşytlanýar, sebäbi hemmesi hususylaşdyryldy.
Olar hemmesi diňe girdeji gazanmak isleýärler.
Şonuň üçin çagalar ünsden düşýär we höweslendirilmeýär.
Olaryň aýdýanlarynyň ählisi boş sözler.
Çagalary ideg astyna almak – uly işewürlik
2022-nji ýylda 121 müň çaga çagalar öýlerinde ýaşady we takmynan 86 müň çaga terbiýe maşgalalarynda ýaşady.
Bir çagany çagalar öýünde bir ýyl saklamagyň çykdajysy 42,000 €-dan 54,000 €-a çenli aralykdady.
Maşgalalar paljy çagany kabul etmek üçin çaganyň ýaşyna baglylykda aýlyk 700–900 ýewrolyk paljy ideg kömek puly alýarlar.
Salyk töleýjiler bu çäreler üçin her ýyl 4,9 milliard ýewro töleýärler.
Aşakdaky parçanyň ýaşlaryň abadançylygy ugrunda onlarça ýyl bäri işleýän bir işgär bilen
geçirilen söhbetdeşlikden alynandygy ýagdaýy görkezýär.
"Ýaşaýyş sektory şübhesiz iň köp girdeji getirýän ugurdyr."
Men aýdýan, ýyl geçdigiçe hassahanalarda bejergi berilýän bölümleriň has-da giňden ýaýraýandygyny görüp bilersiňiz.
Çagalary, şeýle diýsek, bazara atýanlar ýaşlaryň abadançylyk edaralarydyr.
"Ony bazara sal?"
"Men muny düýpli niýet bilen aýdýaryn:"
Ony bazara çykar! Sebäbi iş şonuň ýaly: mesele pulda, hemmesi pulda.
Eger ýaşlaryň abadançylyk edarasy maňa belli bir günlük ýa-da aýlyk tölegi bilen bir ýaş adamy hödürlese,
onda men şol edaraya teklip berýärin we edara bu teklibi kabul eder ýa-da etmez diýýär.
Ahyrynda bu işewürlik.
Ahyrynda ýaşlaryň abadançylyk edaralary ýaşlary öz ellerinden alyp gidýän gurama bolanda şatlanýarlar.
Ýaşlaryň abadançylyk gullugynyň işgärleri köplenç çagalaryň bu edaralarda nähili ýagdaýda saklanýandygyny we alnyp
barylýan çäreleriň olara laýyk we peýdaly bolup-bolmaýandygyny ýeterlik derejede bahalap bilmeýärler.
Almaniýadan çagalaryň daşary ýurtlara terbiýe maşgalalaryna we öýlerine iberilmegi bilen
baglanyşykly skandallar gaýtalanyp ýüze çykdy.
Olar şol ýerde mekdebe gitmediler, beýleki işjeňlikleri hem gözegçilikde ýa-da nazoratda bolmady.
Bu ýerde maliýe tarapy çaganyň abadançylygyndan öňe tutulýar.
Bir edara ýaşlaryň abadançylyk gullugyndan her aýda çaga üçin iň köp 5 000 ýewro alýar.
Meselem, eger edarä çagasy Polşadaky terbiýe maşgalasyna iberse, munuň üçin aýlyk diňe 600 ýewro tölemeli.
Galan pullaryň näme bolýandygy köplenç barlanmaýar.
Ýaşlaryň abadançylyk edaralarynda ýük artygy
Ýaşlaryň abadançylyk edaralarynyň köpüsinde hem işgär ýetmezçiligi bar we işgärler yzygiderli artýan iş ýükünden ejir çekýärler.
Şonuň üçin çagalaryň nirede bolýandygyny we abadançylygyny gözegçilik etmek üçin wagt we işgär ýetmezçiligi bar.
Köp jemgyýetçilik işgärleri işlerinden çekilýärler, sebäbi olardan işlenmegi talap edilýän usuly indi goldap bilmeýärler.
Berlin şäherindäki ýaşlaryň abadançylygy edarasynyň işgäri şunuň ýaly aýdýar:
"Hakykat şundan ybaratdyr: adamlar bu ýerde galmak we bu şertlerde işlemek islemeýärler. Hämkarlar gaty
basyş astynda galandyklaryny aýdyp, şeýle diýýärler:
Ýok, meniň üçin bu indi men etmek isleýän we soňra başga ýere gitjek sosial iş däl.
Bu kynçylygy has-da agyrlaşdyrýar.
Mundan başga-da, soňra şol ýerde işi kim ýerine ýetirer diýen sorag galýar.
Dr Christidis, birnäçe ýyl bäri kanunsyz göçürmeler bilen meşgullanýar we şahsen köp
işleri çözdi, aşakdaky ýaly teswir berýär:
"Administrasiýa, ýagny ýaşlaryň abadançylyk edarasynyň işgärleri, meniň pikirimçe, diňe ýerine ýetirijiler."
Öňki döwürlerdeki ýaly ol ýerde psihologlaryň ýa-da sosial işgärleriň bardygyny pikir etmäň, ýöne käbir ýerlerde az-maz bar.
Häzirki wagtda biziň ýarym wagtly çagalar bagy mugallymymyz bar we hereket terapiýasy ýa şonça
meňzeş ugurlar üçin jogapkär motologymyz hem bar.
Käbir ýagdaýlarda hiç hili habary bolmadyk adamlar. Şeýle hem uniwersiteti taşlap çykanlar; hakykatdanam köp sanly.
Bu olaryň hünär tejribesiniň ýokdugyny, diňe resmi ygtyýarlyklarynyň bardygyny aňladýarmy?
Olar şeýle işleri etmäge pul alýarlar.
Bu işgär ýetmezçiligi hem zorlama, ünsüzlik ýa-da zorluk sebäpli durmuş kynçylygyna sezewar bolan çagalaryň
howpsuzlygyny we şonuň bilen bagly abadançylygyny indi kepillendirmek mümkin däldigini aňladýar.
Munuňdan belli bolýar, bu ýalňyşlyklary birnäçe ýyl bäri bilýän döwlet çagalaryň we olaryň abadançylygynyň aladasyny etmeýär.
Býujetdäki dartgyn ýagdaýy nazara alyp, sosial pudak hem häzir millionlarça funt
möçberinde kesgitlemeler bilen ýüzbe-ýüz bolýar.
Bu ýerde aşakdakylara ünsi çekmeli:
Öýlerde işinden lezzet alýan we oňa ygrarly köp ýaşlaryň abadançylygy boýunça edara işgärleri we mugallymlar bar.
Olar mähriban we çagalara hem-de olaryň abadançylygyna ünsi jemleýärler.
Emma ýokarda jikme-jik düşündiriş berlen ýaly, olaryň işini vicdanly we zerur üns we
ideg bilen ýerine ýetirmegi barha kynlaşýar.
Çagalaryň adam söwdasy üçin açyk gapy*
Bu ýerde gysgaça beýan ediljek başga bir ugur çagalaryň adam söwdasy.
Bu düşnüksiz we az gözegçilik edilýän ulgamynda çagalary hiç kim duýmazdan aňsatlyk bilen ýitirmek bolýar.
Her ýyl müňlerçe çagada munuň bolýandygy subut edildi.
Bu çagalar çaga fahişehanalarynda esirlikde saklanyp, şeýle hem dini zulum üçin ulanylyp bilner.
Edaralarda we öýlerde çagalar köplenç idegçileriniň merhemetine galyar we olardan doly asly bolýarlar.
Bu zulum etmäge gapy açýar we bu ugurda köp skandallar eýýäm ýüze çykdy.
Aýdyň boldy, ýokary derejeli syýasatçylar, sudýalar, polisiýa işgärleri we jemgyýetçilik
işgärleri köplenç çagalaryň zulumyna gatnaşýardylar.
Bu mowzuk boýunça Kla.TV tarapyndan eýýäm efire berlen beýleki programmalary
programmanyň aşagyndaky kreditlerde görip bilersiňiz.
Netije Ýaşlaryň abadançylyk edaralary tarapyndan maşgalalaryndan aýrylan çagalaryň ömürboýy psihologik
taýdan şikeslenýändigi we zeperlenýändigi anyk boldy.
Köp ýagdaýlarda mesele çagalary goramak we olary zyýandan howpsuz saklamak däl-de, girdeji
gazanmak we olary "haryt" hökmünde bejermekdir.
Sistem bu zulumy örtüp, ony höweslendirýär.
Christidis haným muny aşakdaky ýaly düşündirýär:
Bu döwletin bilim ulgamyny öz gözegçiligine geçirmegi barada my?
Ene-atalardan ähli hukuklary alynarmy?
2002-nji ýylda Olaf Scholz Die Welt gazetine: "Biz çagalaryň ýatylýan ýerleriniň üstünde howa üstünligini gazanmak isleýäris."
Gysga wagt soňra ol şeýle diýdi: "Biz, SPD, çagalaryň ýatylýan ýerleriniň üstünde howa üstünligini eýe bolduk."
Aýdyň dilde bu döwletin çagalaryň terbiýesine mümkin boldugyça uly täsir edýändigini aňladýar.
Ene-ata hukuklary nazara alynmaýar we maşgalada daşardan müdahale bar.
Bu BMG tarapyndan kabul edilen jyns gündeligine laýyk gelýär.
Başga zatlaryň arasynda, bu dünýä derejesinde standartlaşdyrylan maşgala we jemgyýet modelini ornaşdyrmak üçin ene-atalaryň
çagalaryna bolan hukuklaryny ýatyryp goýmagy öz içine alýar.
Jyns ideologiýasyna görä, çagalary terbiýelemek we olaryň abadançylygy üçin jogapkärçilik esasan maşgalada
däl-de, döwletde we onuň edaralarynda, mekdeplerde, ýaşlar merkezlerinde, internat mekdeplerde we ş.m. ýatyr.
Çagalaryň gaçyrylmagy, ogurlanmagy we söwdasy bilen baglanyşykly yzygiderli ýüze çykýan skandallar we faktlara garamazdan,
konstitusion döwlet diýlip atlandyrylýan tarapdan meseläniň köküne ýetmek üçin hiç hili çuňňur
derňew ýa-da ýüze çykarma işleri alnyp barylmady.
Döwlet mediasy hem esasan sessiz galýar, skandalary giň gerimde ýaýratmaýar we günäkärlerden jogapkärçilik talap etmeýär.
Tartişli we aýyplamaly hasabatlar media arhiwlerinden bölekleýin öçürildi.
Şonuň üçin muny togtatmak üçin näme etmeli?
Çagalaryň hukuklaryny goramak ugrunda göreşýän ygrarly lukmanlar, psihologlar we hukukçylar ýaly köp sanly guramalar we şahslaryň
bu soraga anyk jogaby bar: jemgyýetçilik gatnaşyklary işi.
Bu faktlar jemgyýetçilige mälim edilmelidir.
Meselem, 2023-nji ýylyň dekabrynda MWGFD e.V. guramasy "Çagalarymyzyň institutlarda zulum
edilmegi" mowzugy boýunça metbugat simpoziumyny geçirdi.
MWGFD-niň we çagalarymyzyň abadançylygyna alada edýänleriň hemmesiniň islegi, bu meseläniň her gün ähli
raýatlarymyzyň ünsüne gyzyl duýduryş çyrasy ýaly ýetirilmegidir.
Bu, bu maglumaty giňden ýaýratmaga hemmämiziň kömek etmegini talap edýär.
Sudýalar, prokurorlar, mugallymlar, bilim berijiler we esasan lukmançylyk hünärmenleri bu aýdyp bolmajak batagy guradmak
üçin öz paýyny goşmaga habardar edilmeli we çagyrylmalydyr.
Netije şeýle bolmaly: bize batyr adamlar gerek – sessiz galmak we göz ýummak üçin wagt
gutardy – indi hemmeler hereket etmäge çagyrýar.