1
00:00:00,400 --> 00:00:04,680
Түбәндә сез «Хаталы эксперт
хисаплары» турында программаны карый аласыз.

2
00:00:04,680 --> 00:00:07,125
Балаларны көчләп алып китү

3
00:00:07,125 --> 00:00:10,268
Өйдә калу һәм аның нәтиҗәләре

4
00:00:10,268 --> 00:00:13,650
Балаларны карауга алу – зур бизнес

5
00:00:13,650 --> 00:00:15,570
Яшьләр иминлеге бүлекчәләрендә эш йөкләнеше артуы

6
00:00:15,570 --> 00:00:20,051
Балаларны кеше сату өчен ишек ачу

7
00:00:20,051 --> 00:00:27,119
2022 елда Германиядә балалар һәм яшьләрнең 66
меңнән артык очрагында алар тәрбиягә алынган.

8
00:00:27,119 --> 00:00:32,873
Алар дәүләт карамагына тапшырылды һәм тәрбия
гаиләләренә яки балалар йортларына урнаштырылды.

9
00:00:32,873 --> 00:00:38,700
Алар арасында 28 600 ялгыз килгән
кечкенә яшьтәге качаклар бар иде.

10
00:00:38,700 --> 00:00:43,208
Еллар буе бу саннар гомумән алганда
үсеп килде яки охшаш дәрәҗәдә калды.

11
00:00:43,208 --> 00:00:47,926
Германия — халыкара күчерүләр саны буенча иң күп ил.

12
00:00:47,926 --> 00:00:54,209
Германиядә чынлап та дөньядагы иң куркыныч һәм
сәләтсез ата-аналар бармы, әллә бу куркыныч

13
00:00:54,209 --> 00:00:58,406
дәрәҗәдә югары саннар артында башка сәбәпләр ятамы?

14
00:00:58,406 --> 00:01:06,840
Бу программа мәсьәләне ачыклый һәм
күчерүләр артындагы системаны җентекләп карый.

15
00:01:06,840 --> 00:01:13,897
66 000 очракларның күпчелегендә балаларны ата-ана
тәрбиясеннән алу сәбәпләре – ата-ананың көч куллануы,

16
00:01:13,897 --> 00:01:18,419
игътибарсызлыгы яки алкогольгә яки наркотикка бәйлелеге түгел.

17
00:01:18,419 --> 00:01:24,118
Күпчелек балалар ата-аналары, диләр, үз
бурычларын үти алмау сәбәпле, тәрбиягә алына.

18
00:01:24,118 --> 00:01:31,479
Башка сәбәпләргә ата-аналар белән балалар арасындагы «бәйләнеш
бозылулары», бер ата-ананың «бәйләнешкә түзә

19
00:01:31,479 --> 00:01:39,760
алмаучылыгы» яки – ышансаң да, ышанмасаң да – күп очракта
«ана белән бала арасындагы артык якын мөнәсәбәт» керә.

20
00:01:39,760 --> 00:01:47,738
Мондый очракларда бала еш кына гади генә әйткәндә,
әнисе белән яхшы һәм гармонияле мөнәсәбәткә ия була.

21
00:01:47,738 --> 00:01:52,940
Дөрес булмаган хисаплар

22
00:01:52,940 --> 00:01:59,400
Психологик суд хисаплары законлы вәкилләр турында
еш кына балаларны карауга алу барышында әзерләнә.

23
00:01:59,400 --> 00:02:06,637
Бу хисаплар җаваплы гаилә мәхкәмәсе судьяларының
бәяләве өчен мөһим нигез булып тора, һәм аларның

24
00:02:06,637 --> 00:02:11,060
нәтиҗәләренә карап балаларның киләчәге хәл ителәчәк.

25
00:02:11,060 --> 00:02:17,641
Бу эксперт фикерләре кабат-кабат зур зыян китерә,
чөнки алар гаилә тормышына массакүләм тыкшынуга китерә.

26
00:02:17,641 --> 00:02:21,400
Алар зыян күрүчеләр өчен дә зур чыгым таләп итә.

27
00:02:21,400 --> 00:02:28,308
Алар ата-аналарга 15 000 еврога кадәр чыгым китерергә
мөмкин, ә әгәр алар түли алмаса, салым түләүче түли.

28
00:02:28,308 --> 00:02:34,040
Бу ел саен барлыгы берничә йөз миллион евро китерә.

29
00:02:34,040 --> 00:02:38,659
Ләкин бу хисапларда еш кына ачык кимчелекләр бар.

30
00:02:38,659 --> 00:02:47,742
Доктор Андреа Христидис, психолог, эксперт шаһит, суд психологы
һәм бихевиорал терапевт, гаилә мәсьәләләре буенча 1000 дән артык

31
00:02:47,742 --> 00:02:52,400
эксперт хисабы язган, бу тема буенча түбәндәге белдерүне ясый:

32
00:02:52,400 --> 00:02:59,746
Мин әле бер генә дә чынлап та барлык
техник таләпләргә туры килгән хисап күрмәдем.

33
00:02:59,746 --> 00:03:03,711
Аларның диярлек барысында да җитди кимчелекләр ачыкланды.

34
00:03:03,711 --> 00:03:10,558
Күп очракта тикшерүчеләр кыска гына сөйләшүләрдән
соң, кайчакта телефоннан гына сөйләшүләрдән соң да

35
00:03:10,558 --> 00:03:14,478
әти-әниләргә яки тиешле ата-анага диагноз куйдылар.

36
00:03:14,478 --> 00:03:17,658
Доктор Христодис моны аңлата:

37
00:03:17,658 --> 00:03:23,701
Кызганычка каршы, хәзерге канун буенча судья
билгеләгән һәркем эксперт бәяләмәсен әзерләргә рөхсәт ителә.

38
00:03:23,701 --> 00:03:26,165
Аның моны эшли алуы – башка сорау.

39
00:03:26,165 --> 00:03:33,460
Әгәр судья «Әйе, ул моңа оста, мин аны компетентлы
дип саныйм» дисә, ул эксперт хисапларын әзерли ала.

40
00:03:33,460 --> 00:03:39,160
Күренгәнчә, хәтта махсус әзерлек үткән
психологлар да еш кына фәнни булмаган ысуллар белән эшли.

41
00:03:39,160 --> 00:03:43,373
Мәсәлән, Роршах сыеклык тамгасы тесты балалар белән кулланыла.

42
00:03:43,373 --> 00:03:48,720
Анда ул сыя тапларын күрә һәм
алардан нәрсә тануын тасвирларга сорала.

43
00:03:48,720 --> 00:03:57,581
Мондый тестлар судта дәлил буларак бөтенләй яраксыз, әмма алар
баланың иминлеге турында карарлар кабул итү нигезе итеп китерелә.

44
00:03:57,581 --> 00:04:00,588
Доктор Христидис болай ди:

45
00:04:00,588 --> 00:04:03,373
Син аны теләсә ничек аңлый аласың. Син гади генә ирекле.

46
00:04:03,373 --> 00:04:10,781
Анда нәрсә күрү белгечнең психикасына
бәйле, бала нәрсә күрүенә мәҗбүри түгел.

47
00:04:10,781 --> 00:04:19,653
Бу фәнни булмаган һәм бик бәхәсле нигезләрдә белгеч
теләгән теләсә нинди нәтиҗәне диагноз куярга мөмкин.

48
00:04:19,653 --> 00:04:22,228
Нәтиҗәләре күпчелек очракта үлемле була.

49
00:04:22,228 --> 00:04:29,000
Хисапларда ата-аналарга еш кына тәрбия
осталыгы җитмәү яки шәхес бозылулары диагнозы куела.

50
00:04:29,000 --> 00:04:36,126
Менә шушы сәбәпләр ата-ана хокукыннан мәхрүм итүгә һәм балаларны
тәрбия гаиләләренә яки балалар йортларына урнаштыруга китерә.

51
00:04:36,126 --> 00:04:38,860
Күпчелек кешеләр бу фактларны белми.

52
00:04:38,860 --> 00:04:46,460
Бу процедураларның берсе дә җәмәгатьчелеккә
ачык түгел, һәм аларга керү мөмкинлеге диярлек юк.

53
00:04:46,460 --> 00:04:53,797
Балаларны көчләп алу һәм аның нәтиҗәләре

54
00:04:53,797 --> 00:05:01,609
Кайбер гаиләләргә йогынты ясаган бу җитәрлек
булмаган, еш кына арттырылган һәм хаталы бәяләмәләрнең практик

55
00:05:01,609 --> 00:05:05,871
нәтиҗәләре түбәндәге очрак анализлары аша күрсәтелә.

56
00:05:05,871 --> 00:05:09,000
Түбәндәге күренешләр бик борчулы булырга мөмкин.

57
00:05:09,000 --> 00:05:14,133
Ләкин күп балалар һәм аларның ата-аналары
бу газапларны үз күзләре белән күрәләр.

58
00:05:14,133 --> 00:05:20,510
Шуңа күрә без сездән күз яздырмаска, ә бу балаларның һәм аларның
гаиләләренең газаплары белән турыдан-туры очрашырга сорыйбыз.

59
00:05:20,510 --> 00:05:25,351
Балалар зәгыйфь һәм якланмаган, аларның
лоббисе юк һәм беркем дә аларны ишетми.

60
00:05:25,351 --> 00:05:31,860
Әгәр безнең һәрберебез дә торып, бу
гаделсезлеккә каршы актив көрәшмәсәк.

61
00:05:31,860 --> 00:05:41,385
Түбәндәге очракта ана улы белән әтисен арасын читләштерүдә
гаепләнә, чөнки малай үзе әтисенә барырга теләмәвен әйткән.

62
00:05:41,385 --> 00:05:46,914
Аннары анага дөрес булмаган бәяләмә
нигезендә шәхес бозылуы диагнозы куелды һәм аның

63
00:05:46,914 --> 00:05:50,151
бала тәрбияләү хокукларынан мәхрүм ителде.

64
00:05:50,151 --> 00:05:57,306
4 яшьлек малай кызу белән ятса да, ул
әнисеннән тартып алынды, түбәндә күренгәнчә.

65
00:05:57,306 --> 00:06:03,600
Шул көнне әби-бабайлар анда иделәр һәм бу
күренешне үзләренең мобиль телефоннары белән төшерделәр.

66
00:06:03,600 --> 00:06:13,391
"Кызы эшли иде, аннары кыңгырау чыңлады, аннары социаль
хезмәтләр һәм баланың атасы коридорга чабып керделәр."

67
00:06:13,391 --> 00:06:16,816
Һәм ишеккә аяк кертелде.

68
00:06:16,816 --> 00:06:26,226
Аннары алар Элиасны карауга алырга һәм
аны әтисе янына күчерергә карар кылдылар.

69
00:06:26,226 --> 00:06:29,541
Һәм кыз эштән туры өйгә кайтты.

70
00:06:29,541 --> 00:06:35,386
Бераздан ишек кыңгыравы кабат чыңлады, һәм пристав килеп җитте.

71
00:06:35,386 --> 00:06:42,058
Аннары пристав Элиасны сорады: «Синең әтиең ишек
төбендә басып тора; ул хәзер сине үзенә алырга тели».

72
00:06:42,058 --> 00:06:47,480
Аннары ул елап җибәрде дә: «Юк, мин анда барырга теләмим», диде.

73
00:06:47,480 --> 00:06:55,826
Аннары пристав тагын китте һәм
Элиасны әлегә монда калып, савыгырга кушты.

74
00:06:55,826 --> 00:07:03,488
Аннары биш-алты офицер килеп җитте, хәзер төгәл әйтә
дә алмыйм, һәм алар Элиас белән яткан кызның караваты

75
00:07:03,488 --> 00:07:07,974
тирәсендә басып тордылар да, аны алып китәргә теләделәр.

76
00:07:07,974 --> 00:07:13,881
"Аннары хатыным белән мин акыллы булып, гади
генә мобиль телефоннарыбызны чыгарып,

77
00:07:13,881 --> 00:07:18,450
нәрсәнедер теркәп калдыру өчен аларны күтәреп тоттык."

78
00:07:18,450 --> 00:07:32,480
"Ау, ау, ау." "Мин бары тик баланың
әтисе белән генә сөйләшергә телим."

79
00:07:32,480 --> 00:07:38,903
Балага куртка һәм аяк киеме ала
алабызмы? Гафу ит? Балага куртка һәм аяк киеме!

80
00:07:38,903 --> 00:07:42,457
"Син аны алырга телисеңме?"

81
00:07:45,268 --> 00:07:52,044
Стеффи, монда кил. Монда кил. Киткәндә кимендә хушлаш.

82
00:07:52,044 --> 00:07:56,945
Бер тапкыр хушлаш. Бер тапкыр хушлаш. Бер
тапкыр хушлаш. Ишектән кулны ал. Ишектән кулны ал.

83
00:07:56,945 --> 00:08:00,100
"Син улыңны күрешмичә күпме вакыт узды?"

84
00:08:00,100 --> 00:08:03,851
"Әйе, аннары мин аны бөтенләй күрмәгән дүрт ай булды."

85
00:08:03,851 --> 00:08:10,136
Киләсе очракта ана хаталы эксперт бәяләмәсе
нигезендә шәхес бозылуы белән ялгыш гаепләнде

86
00:08:10,136 --> 00:08:13,820
һәм аның бала тәрбияләү хокуклары тартып алынды.

87
00:08:13,820 --> 00:08:21,578
Аның кызы видеога төшерә: иртәнге биш яртыда яшьләр
иминлеге идарәсе хезмәткәрләре полиция белән бергә ишек

88
00:08:21,578 --> 00:08:27,066
төбендә басып, аның 7 яшьлек улын көчләп алып китәләр.

89
00:08:31,479 --> 00:08:40,585
"Әйе, һәм әгәр без әйтсәк, безнең абый китәргә
теләми, китәргә теләми икән, димәк..." "Мин теләмим!"

90
00:08:40,585 --> 00:08:44,549
Кемдер дөрес булмаган нәрсәне дәгъва итә дигән өчен генә...

91
00:08:44,549 --> 00:08:53,321
Мин теләмим! Мин барырга теләмим!

92
00:08:53,321 --> 00:08:58,116
Ләкин син мине бернинди дә ялгыш эшләдем дип гаепләргә булмыйсың.

93
00:08:58,116 --> 00:09:01,749
Бик начар нәрсә. Кайдадыр балалар ачлыктан
интегә, ә моны бетерү өчен берни дә эшләнми.

94
00:09:01,749 --> 00:09:04,894
Минем балам яхшы карала, һәм аны моннан чыгарып китәчәкләр.

95
00:09:04,894 --> 00:09:09,213
Юк, мин теләмәсәм, юк. Мин теләмим!

96
00:09:09,213 --> 00:09:11,725
Ләкин мин барырга теләмим!

97
00:09:11,725 --> 00:09:20,061
"Бүгенге көнгә кадәр дә мин улымның кычкыру тавышын
колагымнан чыгара алмыйм, аны баскычтан тартып төшергәндә."

98
00:09:20,061 --> 00:09:22,766
Һәм урамның каршы ягындагы күрше барысын да күрде.

99
00:09:22,766 --> 00:09:29,179
Полиция аны тартып киткәндә, ул аның ишек
рамкасына ябышырга тырышуын күргән иде.

100
00:09:29,179 --> 00:09:38,434
Аннары бу полиция хезмәткәре, бик зур, көчле кеше, минем кечкенә
җиде яшьлек улымның кулларына борып, миңа таба тартып алды.

101
00:09:38,434 --> 00:09:41,494
Аннары ул үзен аның иңенә ташлап, аның белән качып китте.

102
00:09:41,494 --> 00:09:45,796
Һәм улым кычкырып кычкырып кычкырып кычкырып торды.

103
00:09:45,796 --> 00:09:49,618
Һәм син моны колакларыңнан чыгара алмаячаксың.

104
00:09:49,618 --> 00:09:54,938
Кемдер моны гади аерым очраклар һәм
тулысынча искәрмә генә дип уйларга мөмкин.

105
00:09:54,938 --> 00:10:00,080
Кызганычка каршы, күп кенә ата-аналар һәм
балалар мондый явыз вакыйгалар турында хәбәр итәләр.

106
00:10:00,080 --> 00:10:06,801
Бу травматик тәҗрибәләрнең нәтиҗәләре белән
еш кына гомер буе көрәшеп бетереп булмый.

107
00:10:06,801 --> 00:10:13,154
Борчылу, паника һөҗүмнәре һәм бәйләнеш
бозылулары — балалар һәм гаиләләр гомер буе

108
00:10:13,154 --> 00:10:18,000
көрәшергә мәҗбүр булган нәтиҗәләрнең берничәсе генә.

109
00:10:18,000 --> 00:10:21,788
Менә моны аңлату өчен ике очрак өйрәнүе:

110
00:10:21,788 --> 00:10:31,260
"Мин кире кайткач, бик курктым: бервакыт ике кеше,
ир-атлар, шунда гына басып торып, мине янә алып китәрләр дип."

111
00:10:31,260 --> 00:10:39,695
"Мин алты ай буена аны мәктәпкә озатып
бардым, янында утырдым һәм, әйе, аңа ярдәм итү

112
00:10:39,695 --> 00:10:45,243
һәм куркуын юк итү өчен бар көчемне куйдым."

113
00:10:45,243 --> 00:10:49,708
"Полны гаиләсеннән алганда ул бары тик ике яшь кенә иде."

114
00:10:49,708 --> 00:10:54,918
Ул сөйләшүне туктатты һәм бүген дә сөйләм авырлыклары бар.

115
00:10:54,918 --> 00:11:00,780
Моннан тыш, күп балалар таныш
мохитләреннән аерылу травмасыннан да газап чигә.

116
00:11:00,780 --> 00:11:05,940
Бу мотлак рәвештә балаларда тирән
травмага һәм тәртип үзгәрешләренә китерә.

117
00:11:05,940 --> 00:11:11,636
Әти-әниләргә балаларына килү рөхсәт
ителгәндә, бу килүләр гадәттә күзәтү астында уза.

118
00:11:11,636 --> 00:11:16,384
Бу очрашуларга катгый кагыйдәләр
гамәлдә, алар гадәттә бик сирәк була.

119
00:11:16,384 --> 00:11:21,660
Әти-әниләр бернинди хисләр дә күрсәтергә ярамый
һәм үзара уртак үткәннәре турында сөйләшмәскә тиеш.

120
00:11:21,660 --> 00:11:26,104
Әгәр кагыйдәләр бозылса, килүләр тулысынча тыелачак.

121
00:11:26,104 --> 00:11:31,960
Өйдә торулар һәм аларның нәтиҗәләре

122
00:11:31,960 --> 00:11:40,815
Балаларның иминлегенә игътибар төп булуга карамастан,
күп очракта өйдә калу аларның хәлен кискен начарландыра.

123
00:11:40,815 --> 00:11:45,576
Балалар йортында яшәү еш кына балалар
һәм яшьләр өчен җитди нәтиҗәләргә китерә.

124
00:11:45,576 --> 00:11:51,723
Яңадан Вакианы мисал итеп алыйк.

125
00:11:51,723 --> 00:11:57,373
Өйдә өч елдан артык булу шат күңелле Вакияга нинди зыян китерде?

126
00:12:03,499 --> 00:12:07,741
Бу мине шактый үзгәртте.

127
00:12:07,741 --> 00:12:15,011
Яңа гына танышкан кеше нинди яхшы
булмасын, аңа чынлап та ышанырга ярамый.

128
00:12:15,011 --> 00:12:18,108
Мин шуннан шуны өйрәндем.

129
00:12:29,300 --> 00:12:34,160
Доктор Христидис аңлата: бу аерым очрак түгел:

130
00:12:34,160 --> 00:12:39,406
"Шулай итеп... кыскасы:
учреждениеләрдә балаларга бөтенләй ярдәм ителми."

131
00:12:39,406 --> 00:12:45,020
Бу бары тик җитди рәвештә җәфаланган һәм
суд-медицина экспертизасы балаларда җитди

132
00:12:45,020 --> 00:12:49,018
җәрәхәтләрнең ачык дәлилләрен тапкан очракта гына мөмкин:

133
00:12:49,018 --> 00:12:50,921
Җенси көч куллану – нинди генә очракта да – әйе?

134
00:12:50,921 --> 00:12:57,175
Ләкин бу тема буенча бөтен тикшеренүләр бар – мәсәлән,
балалар йортлары, католик балалар йортлары яки дияконлык

135
00:12:57,175 --> 00:13:00,828
учреждениеләре турында мәгълүматлар интернетта җәмәгатькә ачык.

136
00:13:00,828 --> 00:13:09,576
Мин кайбер документларны йөкләп алдым, алар
күрсәткәнчә, балаларның яки яшьләрнең якынча

137
00:13:09,576 --> 00:13:14,202
90%ы чыгуга кадәр нинди дә булса зыян күргән.

138
00:13:14,202 --> 00:13:18,858
Алар я наркоманнар, я алкоголиклар, я җинаятькә батканнар.

139
00:13:18,858 --> 00:13:25,896
Алар бернинди дә лаеклы квалификация ала алмыйлар, бөтенләй
берсе дә юк, хәтта лаеклы эш квалификациясе дә юк, шуңа

140
00:13:25,896 --> 00:13:29,810
күрә алар еш кына дәүләткә йөк булып калалар, чөнки алар ...

141
00:13:29,810 --> 00:13:32,480
Балалар йортларындагы балаларга нәрсә була?

142
00:13:32,480 --> 00:13:33,718
Алар ышанычлы сак астында тотылалар.

143
00:13:33,718 --> 00:13:37,376
Аларда кадрлар нисбәте коточкыч, шулай бит?

144
00:13:37,376 --> 00:13:40,080
Шулай итеп, анда да экономия ясала,
чөнки барысы да шәхсиләштерелгән.

145
00:13:40,080 --> 00:13:42,240
Алар барысы да бары тик табыш эшләргә телиләр.

146
00:13:42,240 --> 00:13:45,459
Шулай итеп, балалар игътибарсыз кала һәм аларны рухландырмыйлар.

147
00:13:45,459 --> 00:13:48,568
Алар әйткәннәре бөтенесе дә мәгънәсезлек.

148
00:13:48,568 --> 00:13:53,255
Балаларны карауга алу – зур бизнес

149
00:13:53,255 --> 00:14:02,538
2022 елда 121 000 бала балалар йортларында яшәгән,
ә якынча 86 000 бала тәрбия гаиләләрендә яшәгән.

150
00:14:02,538 --> 00:14:10,878
Баланы балалар йортына бер елга
урнаштыру чыгымы 42 000–54 000 евро арасында.

151
00:14:10,878 --> 00:14:21,140
Гаиләләр тәрбиягә бала алган өчен, баланың яшенә карап,
ай саен 700–900 евро күләмендә тәрбия пособиесе алалар.

152
00:14:21,140 --> 00:14:27,318
Салым түләүчеләр бу чаралар өчен ел саен 4,9 миллиард евро түли.

153
00:14:27,318 --> 00:14:37,320
Түбәндәге өзек, дистә еллар яшьләр иминлеге өлкәсендә
эшләгән хезмәткәр белән әңгәмәдән алынган, хәлне ачык күрсәтә.

154
00:14:37,320 --> 00:14:41,556
"Торак секторы һичшиксез иң күп акча китерүче өлкә."

155
00:14:41,556 --> 00:14:48,668
Мин әйтәм, еллар узу белән стационар
учреждениеләр көннән-көн киңрәк таралганын күрергә була.

156
00:14:48,668 --> 00:14:53,940
Балаларны, әйтерсең лә, базарга
ташлаучылар – яшьләр иминлеге бүлекчәләре.

157
00:14:53,940 --> 00:14:55,626
"Аны базарга ташла?"

158
00:14:55,626 --> 00:14:57,578
"Мин моны бик ниятләп әйтәм:

159
00:14:57,578 --> 00:15:03,060
Моны базарга чыгар! Чөнки шулай бит:
барысы да акча турында, барысы да акча.

160
00:15:03,060 --> 00:15:09,315
Әгәр яшьләр иминлеге бүлеге миңа билгеле бер көнлек яки айлык
түләүгә яшь кеше тәкъдим итсә, мин яшьләр

161
00:15:09,315 --> 00:15:14,683
иминлеге бүлегенә тәкъдим ясыйм, һәм яшьләр
иминлеге бүлеге бу тәкъдимне кабул итәме-юкмы ди.

162
00:15:14,683 --> 00:15:16,223
Ни булса да, бу бизнес.

163
00:15:16,223 --> 00:15:22,220
Һәм ниһаять, яшьләр иминлеге бүлекчәләре
яшьләрне үзләреннән алып китүче оешма булуына шат.

164
00:15:22,220 --> 00:15:28,994
Яшьләр иминлеге бүлеге хезмәткәрләре еш кына учреждениеләрдә
балаларның ничек яшәвен һәм анда кабул ителгән чараларның

165
00:15:28,994 --> 00:15:33,180
балаларга туры килүен һәм файдалы булуын тиешенчә бәяли алмыйлар.

166
00:15:33,180 --> 00:15:37,791
Германиядән чит илләрдәге тәрбия гаиләләренә
һәм балалар йортларына җибәрелгән балалар

167
00:15:37,791 --> 00:15:40,793
катнашындагы скандаллар кабат-кабат ачыклана барды.

168
00:15:40,793 --> 00:15:46,693
Алар анда мәктәпкә йөрмәделәр, һәм аларның башка
эшчәнлекләре дә күзәтелмәде, контрольдә тотылмады.

169
00:15:46,693 --> 00:15:49,936
Биредә финанс ягы баланың иминлегеннән өстенрәк.

170
00:15:49,936 --> 00:15:55,605
Оешма яшьләр иминлеге идарәсеннән һәр
бала өчен айына 5000 еврога кадәр ала.

171
00:15:55,605 --> 00:16:05,250
Мәсәлән, учреждение баланы Польшадагы тәрбия гаиләсенә җибәрсә,
моның өчен ай саен бары тик 600 евро гына түләргә кирәк.

172
00:16:05,250 --> 00:16:10,574
Калган акча белән ни булганын еш кына тикшермиләр.

173
00:16:10,574 --> 00:16:14,841
Яшьләр иминлеге бүлекчәләрендә артык йөк

174
00:16:14,841 --> 00:16:21,176
Яшьләр иминлеге бүлекләренең күбесе дә кадрлар җитмәүдән
интегә, һәм хезмәткәрләр даими артык йөкләнеш астында эшли.

175
00:16:21,176 --> 00:16:27,526
Шуңа күрә балаларның кайда булуын һәм
иминлеген күзәтү өчен вакыт та, персонал да җитми.

176
00:16:27,526 --> 00:16:33,340
Күп социаль хезмәткәрләр үз эшләреннән китәләр, чөнки
алардан көтелгән эшләү рәвешен тагын яклап тора алмыйлар.

177
00:16:33,340 --> 00:16:36,540
Берлиннан яшьләр иминлеге идарәсе хезмәткәре болай ди:

178
00:16:36,540 --> 00:16:42,938
"Чынлык шунда ки, кешеләр монда калырга һәм мондый
шартларда эшләргә теләмиләр. Хезмәттәшләр китә,

179
00:16:42,938 --> 00:16:46,436
чөнки алар артык зур басым астында, һәм болай диләр:

180
00:16:46,436 --> 00:16:53,123
Юк, минем өчен бу инде социаль эш түгел, мин
аны эшләргә телим – аннары башка җиргә китәргә.

181
00:16:53,123 --> 00:16:54,840
Бу хәлне тагын да катлауландыра.

182
00:16:54,840 --> 00:16:58,560
Моннан тыш, анда эшне соңыннан кем башкарачак дигән сорау кала.

183
00:16:58,560 --> 00:17:07,600
Күп еллар буена законсыз күчерүләр белән шөгыльләнеп, шәхсән күп
очракларны хәл иткән доктор Христидис түбәндәгечә фикер белдерә:

184
00:17:07,600 --> 00:17:14,074
"Һәм идарә, ягъни яшьләр иминлеге бүлеге
хезмәткәрләре, минемчә, бары тик башкаручылар гына."

185
00:17:14,074 --> 00:17:22,641
Һәм элеккечә анда психологлар яки социаль хезмәткәрләр
бар дип уйлама, әлбәттә, кайберләре монда-тонда бар.

186
00:17:22,641 --> 00:17:31,294
Хәзер бездә ярым ставкага балалар бакчасы укытучысы
бар, һәм хәрәкәт терапиясе өчен җаваплы мотолог та бар.

187
00:17:31,294 --> 00:17:37,476
Кайбер очракларда бөтенләй берни дә белмәгән кешеләр.
Шулай ук университеттан куылганнар; чыннан да күпләп.

188
00:17:37,476 --> 00:17:43,406
Бу аларның һөнәри белемнәре юк, бары тик
рәсми вәкаләтләре генә бар дигән сүз, шулай бит?

189
00:17:43,406 --> 00:17:45,921
Аларга мондый эшләр өчен түлиләр.

190
00:17:45,921 --> 00:17:52,030
Бу кадрлар кысылуы шулай ук җәфалау, игътибарсызлык яки көч
куллану аркасында экзистенциаль авыр хәлдә

191
00:17:52,030 --> 00:17:58,206
калган балаларның иминлеген һәм шуның белән аларның
иминлеген тәэмин итү мөмкин түгеллеген аңлата.

192
00:17:58,206 --> 00:18:06,410
Будан күренгәнчә, еллар буе бу бозуларны белгән
дәүләт балалар һәм аларның иминлеге турында кайгыртмый.

193
00:18:06,410 --> 00:18:13,953
Бюджеттагы кыен хәлне исәпкә алып, социаль тармак та
хәзер миллионлаган фунт күләмендәге кыскартуларга дучар була.

194
00:18:13,953 --> 00:18:16,553
Бу урында түбәндәгеләрне ассызыкларга кирәк:

195
00:18:16,553 --> 00:18:21,077
Яшьләр иминлеге бүлегендә күп кенә
хезмәткәрләр һәм өйләрдә эшләүче тәрбиячеләр бар,

196
00:18:21,077 --> 00:18:23,675
алар үз эшләрен яраталар һәм аңа тугрылыклы.

197
00:18:23,675 --> 00:18:27,853
Алар мәрхәмәтле һәм балаларга,
аларның иминлегенә игътибар итәләр.

198
00:18:27,853 --> 00:18:34,831
Ләкин югарыда җентекләп аңлатылганча, аларның үз
эшләрен намус белән, тиешле саклык һәм игътибар

199
00:18:34,831 --> 00:18:39,206
белән башкаруы көннән-көн мөмкинсезрәк була бара.

200
00:18:39,206 --> 00:18:44,200
Балаларны кеше сату өчен ишек ачык*

201
00:18:44,200 --> 00:18:49,920
Монда кыскача гына тасвирланыр
тагын бер аспект – балаларны кеше сату.

202
00:18:49,920 --> 00:18:56,507
Бу караңгы һәм бик аз күзәтелгән системада
балаларны беркем дә сизмичә юкка чыгару җиңел.

203
00:18:56,507 --> 00:19:00,630
Бу ел саен меңләгән балаларда моның булуы исбатланган.

204
00:19:00,630 --> 00:19:06,608
Бу балалар балалар борделендә тоткынлыкта
тотылырга һәм ритуаль кыйнау өчен дә кулланылырга мөмкин.

205
00:19:06,608 --> 00:19:12,830
Оешмаларда һәм өйләрдә балалар еш кына
караучыларының мәрхәмәтендә була һәм алардан тулысынча бәйле.

206
00:19:12,830 --> 00:19:19,728
Бу зыянлы файдалануга ишек ача, һәм бу
юнәлештә күп кенә скандаллар инде ачыкланды.

207
00:19:19,728 --> 00:19:26,109
Югары дәрәҗәле сәясәтчеләр, судьялар, полиция
хезмәткәрләре һәм социаль хезмәткәрләр еш кына балаларга

208
00:19:26,109 --> 00:19:29,448
карата көч куллану очракларында катнашулары ачыкланды.

209
00:19:29,448 --> 00:19:38,644
Бу тема буенча Kla.TV-да инде эфирга чыккан башка тапшыруларны
карагыз, алар программа астындагы титрларда күрсәтелгән.

210
00:19:38,644 --> 00:19:46,003
Йомгак Яшьләр иминлеге хезмәтләре балаларны ата-анасыннан тартып
алып, аларның гомер буена травмаланып, зыян күрүләре ачык булды.

211
00:19:46,003 --> 00:19:54,013
Күп очракта бу табыш турында гына бара һәм балаларны саклау,
зыяннан саклап калу урынына аларны «тауар» итеп карыйлар.

212
00:19:54,013 --> 00:19:57,328
Система бу кыйнауны яшерә һәм аны стимуллаштыра.

213
00:19:57,328 --> 00:19:59,828
Кристидис ханым моны түбәндәгечә аңлата:

214
00:19:59,828 --> 00:20:04,811
Бу дәүләтнең мәгарифне үз контроленә алуы турындамы?

215
00:20:04,811 --> 00:20:07,468
Әти-әниләр барлык хокукларыннан мәхрүм ителерме?

216
00:20:07,468 --> 00:20:20,080
2002 елда Олаф Шольц Die Welt газетасына: «Без балаларның
ятак өстендәге һава киңлеген яулап алырга телибез», — диде.

217
00:20:20,080 --> 00:20:29,066
Һәм бераздан соң ул әйтте: «Без, СДП, балалар
караватлары өстендә һава өстенлеген инде яулап алдык.»

218
00:20:29,066 --> 00:20:34,004
Гади телдә әйткәндә, бу дәүләтнең балалар
тәрбияләүгә мөмкин кадәр зур йогынты ясавын аңлата.

219
00:20:34,004 --> 00:20:39,300
Ата-ана хокуклары исәпкә алынмый
һәм гаилә эшенә тышкы тыкшыну бар.

220
00:20:39,300 --> 00:20:43,191
Бу БМО кабул иткән гендер программасына туры килә.

221
00:20:43,191 --> 00:20:49,656
Башка әйберләр арасында, бу бөтендөнья буенча бердәм
гаилә һәм социаль модельне гамәлгә ашыру өчен ата-аналарның

222
00:20:49,656 --> 00:20:53,220
балалары өстендәге хокукларын юк итүне үз эченә ала.

223
00:20:53,220 --> 00:21:00,707
Гендер идеологиясе буенча балаларны тәрбияләү һәм аларның
иминлеген тәэмин итү җаваплылыгы беренче чиратта

224
00:21:00,707 --> 00:21:09,220
гаиләгә түгел, ә дәүләткә һәм аның учреждениеләренә –
мәктәпләргә, яшьләр үзәкләренә, интернатларга һ.б. йөкләнә.

225
00:21:09,220 --> 00:21:16,473
Балаларны урлау, балаларны урлауда гаепләнү һәм балаларны сатуга
кагылышлы даими ачыклана торган бөтен скандаллар һәм фактларга

226
00:21:16,473 --> 00:21:21,785
карамастан, үзләрен конституцион дәүләт дип
атаучылар тарафыннан мәсьәләнең асылына төшү өчен

227
00:21:21,785 --> 00:21:24,860
җентекле тикшерүләр яки ачыклаулар үткәрелмәде.

228
00:21:24,860 --> 00:21:34,911
Җәмәгать масс-медиа да нигездә тын кала: скандалларны киң күләмдә
игълан итми һәм гамәл кылучылардан җаваплылык таләп итми.

229
00:21:34,911 --> 00:21:40,910
Бәхәсле һәм гаепләүче хәбәрләр
матбугат архивларыннан өлешчә бетерелде.

230
00:21:40,910 --> 00:21:44,540
Шулай итеп, моны туктату өчен нәрсә эшләргә кирәк?

231
00:21:44,540 --> 00:21:52,767
Балалар хокукларын яклаучы күпсанлы оешмалар һәм шәхесләр,
мәсәлән, фидакарь табиблар, психологлар һәм адвокатлар, бу

232
00:21:52,767 --> 00:21:57,560
сорауга ачык җавап бирә: җәмәгатьчелек белән элемтәләр эше.

233
00:21:57,560 --> 00:22:00,468
Бу фактларны җәмәгатьчелеккә ачык итәргә кирәк.

234
00:22:00,468 --> 00:22:11,465
Мәсәлән, 2023 елның декабрендә MWGFD e.V. «Безнең балаларга карата
институциональ кыйнау» темасына матбугат симпозиумы уздырды.

235
00:22:11,465 --> 00:22:19,948
MWGFD һәм безнең балаларыбызның иминлеге турында кайгыртучы
һәркемнең теләге — бу мәсьәләне һәр көн саен, кызыл кисәтү

236
00:22:19,948 --> 00:22:24,660
утлары кебек, барлык ватандашларыбызның игътибарына җиткерү.

237
00:22:24,660 --> 00:22:30,563
Бу безнең барыбыздан да бу мәгълүматны
киң таратырга ярдәм итүне таләп итә.

238
00:22:30,563 --> 00:22:36,963
Судьялар, прокурорлар, укытучылар, мәгариф хезмәткәрләре һәм
бигрәк тә медицина белгечләре бу әйтеп

239
00:22:36,963 --> 00:22:43,976
бетергесез баткаклыкны корытуда үз өлешләрен кертү
өчен хәбәрдар ителергә һәм чакырылырга тиеш.

240
00:22:43,976 --> 00:22:54,051
Нәтиҗә болай булырга тиеш: безгә батыр кешеләр кирәк – тын калу
һәм күз йомган булу вакыты үтте – хәзер һәркем гамәлгә чакырыла.