Me hāngai anō tātou mō te pakanga.
I ohorere ngā tāngata o Tiamana i tēnei kōrero a te Minita Tiaki, a Pistorius, i Noema 2023.
Kei te hiahia te Minita Hauora o Tiamana kia whakarite i te pūnaha hauora mō ngā pakanga hōia ā muri ake nei.
Kei te karanga te Rōpū o ngā Tāone me ngā Manatū kia hanga i ngā whare ārai hou, ā, kei te whakamahere te Minita
Mātauranga ki te whakauru i te tiaki ā-iwi ki ngā kura.
Kei te rongo hoki i ngā kōrero ōrite mai i te United Kingdom.
I Hānuere 2024, i karanga te upoko o te Ope Taua o Piritene ki ngā mana whakahaere kia whakarite mō te pakanga ki Ruhia.
Kei te whakaritea a Ūropi Hauauru mō tētahi pakanga wera, kei te whakaohohia rānei te
mataku ki te pakanga hei whakararuraru i te iwi?
Ko Ernst Wolff he kairīpoata, he kaituhi, he mātanga ki te ōhanga, ki ngā pūtea me te tōrangapū; i tētahi uiui tata nei.
I roto i te kōrero ki te kaituhi a Sören Schumann, ka whakamārama ia i te kaupapa o te
pakanga mai i tētahi tirohanga tino rerekē.
Ko ngā wahanga e whai ake nei i te uiui he whakataurite hira ki ngā karanga pakanga o nāianei.
Ko te hunga anake e ako ana i te hītori, kāore e whakawhiu kia whakahou anō i a ia.
Ka mea au, me haere tātou tika ki te take.
Me pēhea koe e whakarapopotohia ai te āhua o te ao i tēnei wā mō te pakanga me te rangimārie?
Kei hea tātou i tēnei wā?
Āe rā, ki taku whakaaro kei roto tātou i tētahi āhuatanga tino mōrearea i tēnei wā.
Āe, ki taku whakaaro, i ngā tau e toru, e whā rānei ki muri, kāore he tangata i whakaaro ka puta i te tau 2023 e rua ngā
pakanga i te ao, me e rua ngā wāhi tūpono ka taea te horapa whānui ki ētahi atu whenua, ā, ka āhei
pea ki te arahi ki tētahi pakanga ā-ao i tētahi wā.
Nō reira, kāore rawa ēnei mea i taea te whakaaro i ngā tau ruarua kua pahure.
Engari kua noho tērā hei mea tūturu ināianei, ā me whakaae tātou.
Engari i tēnei wā, he mea nui kia mōhio ko te tino tūraru o tēnei āhuatanga katoa, kāore rānei o ngā taha e rua
e ngana ana ki te whakaiti i te taumaha o te āhuatanga.
I tēnei wā, ko tāku anake e kite nei, he nui ake, he nui ake hoki te hinu e tāpirihia ana ki te ahi mai
i ngā taha katoa, ā, kei te piki tonu ngā mōrearea.
Āe mārika, he mea whakamīharo hoki te tūranga o ngā kai-whakamarie o mua kua huri hei kai-whawhai i ngā koraha.
Nō reira, me kaua tātou e wareware:
I konei i Tiamana, e noho ana mātou i raro i tētahi kāwanatanga e whakauru ana i te Pāti
Kākāriki, i whakahaere pānui i raro i te whakataukī
"Kāore he patu i ngā rohe pakanga!" ā, nā rātou ināianei kua whakarite, hei tauira, kia tukuna atu ki te rohe
pakanga o Iharaira he patu neke atu i te tekau ngā wā atu i tērā i tētahi tau me te haurua ki muri.
Nō reira, kua puta ētahi panonitanga nui i muri i ngā tirohanga, ā, i taku whakaaro, e tohu ana ngā
tohu mō te huarere tūkinotanga kei mua i a tātou.
Kāore ngā pakanga e puta noa i te tūpono! Ka whakaritea ngā pakanga mō te wā roa, roa rawa atu.
E pā ana tēnei ki te Pakanga Tuatahi o te Ao, ā, e pā ana hoki ki te Pakanga Tuarua o te Ao.
E pā ana tēnei ki ngā pakanga katoa mai i taua wā. Kua whakaritea rātou mō te wā roa.
Nō reira, he mahi whakarite nui rawa atu e mahia ana i reira.
Nō reira, kāore he pakanga e puta pēnei i tā te iwi whānui e kite ai, ohorere i te pō kotahi.
Kei te puta tonu ngā mea i te papamuri.
Ā, i te take o te pakanga i Ukaraina, hei tauira, i mārama i ngā wiki i mua ake nei e haere ana ngā nekehanga ope.
I whakaritea ngā mea katoa kia tino tino tūpato.
Ā, ko te mea katoa nei, he pakihi nui hoki.
Ā, koia te take me whakamōhio wawe ai ngā tāngata katoa e whai wāhi ana ki tēnei pakihi.
Nā reira, me whakamōhio wawe te umanga pū ki te maha ake o ngā pū e hiahiatia ana i mua atu, nā te mea me
whakangaromia wawe rawa ngā pū maha i roto i tērā pakanga.
Ā, otirā, me tino tere te whakakī.
Ko tētahi atu āhuatanga nui o te pakanga ko te huringa o te ōhanga mai i te ōhanga o te
wā rangimārie ki te ōhanga o te wā pakanga.
Me whakarite anō hoki tērā.
Nō reira, he maha ngā mea e tupu ana i te papamuri kāore te tangata noa e mōhio ana.
Ko te mea whakamīharo mō ngā pakanga, ahakoa i ēnei rā, ahakoa i ngā rā o mua, ehara i te mea e whawhai ana kia toa.
He huarahi noa iho ngā pakanga hei whakatairanga i te ahumahi patu.
Ā, i ēnei rā, kei ngā ringa katoa o te umanga hangarau rorohiko me ngā kamupene pūtea nui te umanga patu.
Ā, kei te pāngia rātou e ngā uauatanga i tēnei wā; kāore rātou e whiwhi hua pūtea e ranea ana. Ā,
ināianei mā ngā pakanga rātou e whiwhi ana i ēnei hua pūtea.
Me pēhea e whakakōkiritia ai ngā iwi kia hiahia ki te haere ki te pakanga anō, anō.
Ka mea ngā kāwanatanga ki te iwi kei te whawhai mātou ki tētahi atu kāwanatanga.
Nō reira, ka hangaia noa he hoariri.
Nō reira, i te take o Ūkaraina, ohorere ka pā katoa ki te rangatira kīngitanga nui a Putin.
Kei te āhua o Ūkaraina hei Rāpana ki a Rūsia, te Goliata.
Ā, ko ngā tāngata noa, i te āhua noa, ka tū tonu ki te taha o Rawiri, ā, ka tere rātou ki te whakahē i a Gōhia.
Kei te whakahaere ināianei te kāwanatanga o Amerika pēnei i te mea ko ia te hoariri nui rawa atu o te kāwanatanga o Haina.
I te ao tūturu, kei te mahi ngātahi ngā kamupene IT matua o Amerika me ngā kamupene IT matua o Haina.
I te nuinga, kei te whakatairangahia tonu i te papamuri ngā painga ōhanga me ngā hononga.
Ā, ko ngā tāngata noa i te tiriti, kua hoatu noa ki a rātou te whakaaro kei te whawhai
tētahi kāwanatanga ki tētahi atu kāwanatanga.
Nō te mea koinei anake te huarahi hei akiaki i ngā tāngata i runga i ā rātou ariā kia tūturu whai wāhi ki
ēnei pakanga, ā, hei tauira, kia tukuna ā rātou ake tama me ā rātou ake kōtiro ki te pakanga.
Te tūranga i whakakīia e ngā kai-tōrangapū kāore i te mātanga, ā, ka taea te whakamāhīhī.
Nō reira, e rua ngā āhuatanga e whakamīharo ana ki ahau.
Tuatahi, ko te kore pūkenga o ēnei tāngata, nā reira kāore rātou e āhei ana ki te whakarite i ā rātou ake aratohu tōrangapū.
Ā, tuarua, tērā pea hoki te ngoikore ki te tūkino moni.
Nō reira, e mōhio ana mātou kāore ēnei tāngata e whakanoho ana ināianei ki ētahi tūranga i whai wāhi ki ēnei tūranga i mua.
E mōhio ana mātou, hei tauira, i whai a Ursula von der Leyen hei Minita Tiaki, ahakoa kāore ia i whai wāhi ki taua
mahi, ā, kāore hoki ia i mōhio ki ngā āhuatanga o taua tūranga.
E mōhio ana mātou ka tohua ētahi atu minita maha, otirā i te Pāti Kākāriki.
Hei tauira, i ako a Mr Habeck i te mātauranga kupu i tētahi wā.
Engari ināianei he Minita mō ngā Take Ōhanga ia, ā, e ai ki ngā kōrero, he tino mātanga ōhanga ia, he tangata
kua mahi i roto i tēnei rāngai mō ngā 40, 50 rānei tau.
Me hoatu e ia ki a rātou ngā tohutohu, ā, me hanga ture mā rātou.
He tino pōrangi tērā, āe rānei.
Ā, kei reira anō tētahi take.
Ko ētahi o ēnei tāngata, he mārama hoki, he māmā ki te whakamataku kia tukuna he moni.
Nō reira, me tiro tātou ki te hītori o tō tātou Kāwana Pūtea.
Kei te tino uru hohonu tō mātou Kāwana Pūtea ki te parekura Cum-Ex, ā, me kawe ia ki te kōti kia whakawāhia mō taua parekura.
ā, he tino whai wāhi hoki ia ki te pakihi-kore o Benko, i te mea i hoatu tata ki a Mr Benko te 500 miriona tāra o te
moni tāke a ngā tāngata o Tiamana kia whakaora i a Karstadt-Kaufhof, engari kāore rawa i tū hei mahi whakaora.
E mōhio ana mātou i tērā wiki i tono a Karstadt-Kaufhof kia whakawātea i ōna nama mō te
tuatoru i roto i ngā whā tau, ahakoa ēnei moni katoa.
Nā reira, kua nekehia ngā pūtea i muri i ngā tirohanga.
Kua mutu te moni tāke, arā, te moni i whiwhi ai ngā kaimahi Tiamana, ki ngā putea o ngā pirionaia.
Ko ngā kaiwhakaoho tino hira i roto i tēnei tukanga ko ngā kaiārahi tōrangapū Tiamana, tae atu ki a Mr Scholz.
Ko wai tūturu e hanga ana i ngā kaupapa here.
Ehara i a Mr Scholz anō e hanga ana i āna ake kaupapa here.
Ko tana Hekeretari ā-Motu e mahi ana i tērā.
Ko Jörg Pukis te hēkeretari ā-motu tino hira o Mr Scholz.
Ā, nō ngā rārangi o Goldman Sachs ia.
Ko BlackRock te kaipupuri hea nui rawa atu o Goldman Sachs.
He mea whakamīharo ngā mea e tupu ana i te taumata o te Hekeretari ā-Motu o te Pāremata, nā te mea ko
ēnei ngā tāngata e whakatau ana i ngā kaupapa here.
Hei tauira, ko te hēkeretari ā-pāremata tino hira a Mr Habeck he wahine e kīia nei ko Elga Bartsch, i mahi mō JP Morgan
i te Tāone o Rānana mō te rua tekau tau, ā, i mahi hoki mō BlackRock i mua i tōna hono atu ki a Mr Habeck.
Ki ahau nei, ehara i te mea kē atu ngā mahi a Mr Habeck, he mahi whakarite noa mā BlackRock.
Te āhuatanga ā-ao e pā ana ki ngā kaitōrangapū e māmā ana ki te whakamāhē.
He tino mīharo hoki te pūrākau o Volodymyr Zelensky. I puta ia tata kāore i te wāhi, hei kaiwhakaari, ā, i ohorere ka whakatūria
ia hei perehitini. He kaitautoko matua tōna i muri, arā, he piriona, a Mr Kolomoisky, i aukatia kē
ia ki te haere ki Amerika i taua wā nā te pokanoa.
Nō reira, ki taku whakaaro, nā tēnei hononga anake ka tino ngoikore a Mr Zelensky ki te whakamāhēhē, ā, ka
taea e koe te tuku tohutohu ki a ia i tō hiahia, ā, kāore ia e āhei ki te whakahē i ēnei tohutohu.
Ā, he mea whakamīharo, ka hāngai hoki tētahi mea ōrite ki a Benjamin Netanyahu.
Kua roa a Benjamin Netanyahu e raru ana ki te pūnaha ture o Iharaira, nā te mea kua whakapae ia mō te
whakawhiwhinga painga, te korupene, me te nepotism.
Ā, he maha ngā take e pā ana ki a ia.
Ā, nō reira, ka māmā tōna ngoikore ki te whakatāhae moni mā te mataku.
Ā, kāore au e whakaaro he tino uaua tērā mēnā he kaha kei muri e kī ana ki a ia, "Whakarongo, mēnā ka mahia e koe tērā,
ka waiho koe e mātou kia noho takitahi ā-ture mō tētahi wā."
Mēnā kāore koe e mahi i tā mātou e tono ana ki a koe, ka uaua ngā mea ki a koe ā muri ake nei.
Nō reira, kei te mōrearea ēnei tāngata katoa ki te whakatārewa moni mā te matapae kino i tētahi ara.
Kei te ngoikore a Joe Biden i Amerika ki te whakamataku moni nā tōna tūranga ki Ukaraina.
He tangata tino hira ia i Ukaraina i ngā tau kua pahure ake nei.
Ā, kei te tino uru hōhonu tōna tama ki tētahi pakarutanga hara korupene i Ukaraina.
Ā, koia hoki te take e mōrearea ai a Mr Biden ki te tuku whakamate.
Ko te raru nui, ko te mea ka whakaaro te nuinga o te tangata ki te United States, ka titiro rātou ki te White
House, ā, ka whakaaro rātou ko te Perehitini o te United States te tangata kaha rawa atu i te ao.
He tino koretake tērā.
Ko te tangata tino kaha rawa atu o te ao i tēnei wā, mēnā ka titiro noa tātou ki a ia, he kaumātua mate hinengaro,
kāore ia e mōhio ana ki ngā mea e tupu ana huri noa i a ia.
Ā, e tino mārama ana hoki tēnei, kāore tēnei tangata e whakahaere ana, engari kei raro ia i te mana whakahaere a ētahi atu mana.
Ā, kāore ngā mana e whakahaere ana i a ia i te Whare Mā, kāore hoki i Washington.
Engari, kei tētahi taha o Wall Street, kei tētahi atu o Silicon Valley ngā mana e whakahaere ana i a ia.
Nō reira, ahakoa kei hea tātou e titiro ana, ka kitea tonu e tātou ētahi tāngata e taea te whakamāuiui i a rātou i muri i ngā
āhua, ā, ka ārahi rātou ki tētahi ahunga, ki tētahi atu rānei.
Kei te kite a Ernst Wolff i tētahi kaha kaha e whakarite ana i ngā mahi i te papamuri.
Kua whakaatu te raru hauora o te tau 2019–2023 i tētahi āhuatanga kua nuinga kore i arohia e ngā pāpāho matua:
Kāore anō i mua i roto i te hītori o ngā whenua motuhake kia mahi ngātahi tata ki te rua rau ngā kāwanatanga puta noa i te ao.
I whakauru rātou i te karantina me ngā kapi ihu ā-ture, ā, kātahi ka akiaki i te iwi kia whiwhi i te werohanga.
He iti rawa ngā kāwanatanga kua ārai.
Ki ahau nei, he tohu tēnei o tētahi kaha kaha e whakakotahi ana i ngā mahi i te papamuri.
Ki taku whakaaro, koinei te kaha kua kōrero au mō ngā tau e toru: te pūnaha matatini matihiko-pūtea.
Ao maha-pū, he rangatiratanga kotahi rānei o te ao?
Ā, koia te take e whāngaihia ana tātou ki tēnei pakiwaitara hou, e mea ana kei te anga whakamua tātou ki
tētahi ao maha-pū, ā, ka tino hira ngā whenua o BRICS.
Ko tērā te kōrero pōrangi nui rawa atu e horapa ana i tēnei wā.
E whānuitia ana hoki ngā pūrongo e kī ana kei te mate te tāra, ā, kei te heke haere tōna rangatiratanga.
Kāore anō te tāra kia kaha pēnei i ngā tau e rua kua pahure.
Ā, ko ngā whenua BRICS he waihanga a te pūnaha matatini ā-ipurangi-pūtea hei whakararuraru i te iwi kia
kore ai e aro ki te mana tūturu o te United States.
Nō te mea kei te whai tonu ngā whenua BRICS i te kaupapa kotahi tonu me te Hauāuru.
Nō reira, ko Haina te whenua nui rawa atu o ngā whenua BRICS.
I Haina, kei te whakatairangahia te moni matua ā-ipurangi.
Kei te kaha haere tonu te AI.
Ka whakamahia ngā rorohiko rererangi kore tangata mō te tirotiro, ka whakamahia te tautuhi ā-kanohi, ā, pērā anō.
Kua whakatūria ināianei he rangatiratanga matihiko mutunga kore.
Ka pērā anō ki Rūsia.
Kei te piki haere te AI i Ruhia.
Ka whakaurua te rūpia matihiko ki Ruhia i roto i ngā marama e rua.
Ko tērā tonu te kaupapa anō.
Nō reira, ehara ēnei kaikōrero tōrangapū katoa i te mea kē atu i ngā pūpeti iti e tākaro ana i tēnei kēmu, i hangaia
hei whakararu i te aro o te iwi ki te mana tūturu kei muri i ngā āhua, arā, te pūnaha pūtea matihiko.
Kāore ngā pakanga e puta noa.
E ai ki a E. Wolff, kāore rātou i whakamahia hei whakaora i ngā whenua i te mōrearea me te whakawhiu.
Ko te patupatu pakanga o nāianei e āhua ana hei whakararuraru anō i te iwi.
E whakawātea ana i te aro i tēnei kaha whakakotahi katoa kei muri, kua whakaatu noa iho i tētahi tirohanga
poto o tōna kanohi kino mā te mate urutā o te Korona.
Ināianei ko te wā kia whakaatu katoa i a rātou.
Nō reira, tēnā koa āwhina ki te whakawhānui i te mōhiohio mō ēnei hononga hira.