Biz ýene-de uruşa taýýar bolmaly.
Goranmak ministri Pistoriusyň 2023-nji ýylyň noýabrynda eden bu beýanaty Germaniýanyň halkyny şoka saldy.
Alman saglyk ministri saglygy goraýyş ulgamyny geljekki harby çaknyşyklara taýýarlamak isleýär.
Şäherler we munisipalitetler assosiasiýasy täze bunkerleriň gurluşyny talap edýär, we Bilim ministri
mekdeplerde raýat goragyny girizmegi meýilleşdirýär.
Meňzeş beýanatlary Birleşen Patyşalykdan hem eşidilýär.
2024-nji ýylyň ýanwarynda Britaniýanyň goşunynyň başlygy häkimiýetleri Russiýa bilen uruşa taýýarlanmaga çagyrdy.
Günbatar Ýewropa gyzgyn uruş üçin taýýarlanýarmy, ýa-da uruş gorkusy adamlaryň ünsüni sowmak üçin galdyrylýarmy?
Ernst Wolff, žurnalist, ýazyjy we ykdysadyýet, maliýe we syýasat boýunça hünärmen, ýakynda interwýu berdi.
Awtor Sören Schumann bilen söhbetdeşlikde ol uruş meselesine düýbünden başgaça nukdaýnazardan düşnük getirýär.
Aşakdaky interwýu bölekleri häzirki "urş çagyryşlaryna" möhüm garşylyk nukdaýnazarydyr.
Diňe taryhdan sapak alýanlar ony gaýtalamaga höküm edilmeýärler.
Men aýdardym, gel, göni meselä geçeliň.
Siz dünýäniň häzirki uruş we parahatçylyk ýagdaýyny nähili jemlerdiňiz?
Biz häzir nirede?
Oh, hawa, pikirimçe, biz häzir örän howply ýagdaýda.
Men pikirimçe, üç ýa dört ýyl ozal hiç kim 2023-nji ýylda dünýäde iki uruş boljakdygyny we iki mümkin bolan dartgynlyk
nokadynyň ýurtlara has giň ýaýrap, bir pursatda dünýä urşuna getirip biljekdigini göz öňüne getirip bilmezdi.
Şeýle-de bolsa, munuň ählisi diňe birnäçe ýyl ozal göz öňüne getirip bolmajakdy.
Emma bu indi hakykat, we biz ony kabul etmeli.
Emma häzirki pursatda bu ýagdaýyň iň howply tarapy şundan ybaratdyr: taraplaryň hiç
biri dartgynlygy peseltmäge synanyşmaýar.
Häzirki pursatda meniň görüp bilýänim diňe şundan ybarat: dört tarapdan otuň üstüne has-da köp
ýangyç goşulýar we howp-hatarlar yzygiderli artýar.
Elbetde, öňki parahatçylyk tarapdarlary bolup, soňra çöl söweş aljyryjylaryna öwrülenleriň hem roly gyzyklydyr.
Şonuň üçin biz unutmaly däldiris:
Bu ýerde Germaniýada biz Yşyklar partiýasyny öz içine alýan hökümet bilen ýaşaýarys, ol şygar astynda kampaniýa geçirdi
"Urş zolagynda ýarag bolmasyn!" diýýänler bolsa, mysal üçin, bir ýyl ýarym ozalky ýagdaý bilen deňeşdirilende Ysraýylyň
uruş zolagyna on esse köp ýaragyň iberilmegini üpjün etdiler.
Sahna arkasynda uly üýtgeşmeler boldy we meniň pikirimçe, alamatlar öňde tolkunly howa garaşýandygyny görkezýär.
Uruslar hiç haçan tötänleýin bolmaýar! Uruslar hemişe uzak, uzak wagtlap taýýarlanýar.
Bu Birinji jahan urşuna hem-de Ikinji jahan urşuna degişlidir.
Bu şondan bäri ähli uruşlara degişlidir. Olar uzak wagtlap taýýarlandylar.
Şonuň üçin ol ýerde uly logistiki tagalla edilýär.
Şonuň üçin uruş hiç haçan jemgyýete görkezilişi ýaly birden bir gije içinde bolmaýar.
Arka planda hemişe zatlar bolup durýar.
Mysal üçin, Ukrainadaky uruş ýagdaýynda esger hereketleriniň alnyp barylýandygy birnäçe hepde öňünden anyk görünýärdi.
Her zat örän, örän üns bilen taýýarlanyldy.
Hem-de bu işiň ählisi, elbetde, uly bir işewürlikdir.
Şonuň üçin bu işe gatnaşýanlar, elbetde, wagtynda habarly edilmelidir.
Şonuň üçin ýarag senagatyna öňküsinden has köp ýaragyň ýakyn wagtda zerur boljakdygy barada wagtynda habar berilmeli, sebäbi
şeýle uruşda köp sanly ýarag örän çalt ýok edilmeli bolýar.
Elbetde, täzeden doldurmak örän çalt bolmalydyr.
Urşyň başga bir möhüm tarapy ykdysadyýeti parahatçylyk döwründen uruş döwrüne geçirmekdir.
Ony hem täzeden taýýarlamak gerek.
Şonuň üçin arka planda ortaça raýatlaryň düýbünden habarsyz bolýan dürli zatlar bolup geçýär.
Urşlar barada gyzykly zat şundan ybaratdyr: häzirki we geçmiş urşlar ýeňiş gazanmak üçin alnyp barylmaýar.
Uruslar ýarag senagatyny ösdürmegiň bir guralyndan başga zat däl.
We şu gün ýarag senagaty doly IT senagatynyň we uly maliýe korporasiýalarynyň elinde.
Olaryň häzir kynçylyklar bar; olar ýeterlik girdeji gazanyp bilmeýärler. Indi olar bu girdejileri uruşlar arkaly gazanýarlar.
Döwletleri gaýta-gaýta uruşa gitmäge nähili razy edip bolýar?
Hökümetler adamlara aýdýarlar: biz başga bir hökümetiň garşysyndadyrys.
Şondan soň duşman ýönekeýçe döredilýär.
Şonuň üçin Ukrainanyň ýagdaýynda birden hemmesi uly diktator Putin barada boldy.
Ukraina Golýat bolan Russiýa garşy Dawide meňzeýär.
Adaty adamlar tebigy ýagdaýda hemişe Dawidiň tarapynda bolup, derrew Golýat bilen garşy bolýarlar.
Amerikan hökümeti häzirki wagtda sanki Hytaý hökümetiniň iň uly garşydaşy ýaly hereket edýär.
Hakykatda, esasy amerikan IT kompaniýalary esasy hytaý IT kompaniýalary bilen bilelikde işleýärler.
Esasan, hemişe arka planda ykdysady bähbitler we bileleşikler öňe sürilýär.
Adamlar, köçedäki adaty adamlar, diňe bir döwletiň başga bir döwlet bilen söweşýändigi baradaky täsir berilýär.
Çünki bu, adamlary ideologik taýdan bu uruşlara hakykatdanam gatnaşmaga itekleýän we mysal üçin, öz ogullaryny we
gyzlaryny uruş meýdanyna ibermäge mejbur edýän ýeke-täk ýoldur.
Ukypsyz we şantaj astynda bolup bilýän syýasatçylaryň oýnaýan roly.
Şonuň üçin meni gyzyklandyrýan iki hadysa bar.
Ilki bilen, bu adamlaryň ukypsyzlygy, olary syýasy ýörelgeleri özleri kesgitlemäge düýbünden ukypsyz edýär.
Ikinjiden, belki-de şantaja duçar bolmak howpy hem bar.
Şonuň üçin häzir belli wezipelere bellenýän adamlaryň mundan öň hiç haçan bu wezipeler bilen baglanyşygy bolmandygyny bilýäris.
Meselem, Ursula von der Leyen barada bilýäris; ol goranyş ministri boldy, emma hiç haçan bu ugur bilen
baglanyşygy bolmady we bu işe degişli hiç hili düşünjesi ýokdy.
Biz bilýäris, esasan-da Ýaşyl Partiýada, başga-da köp ministrleriň bellenjekdigini.
Meselem, janap Habeck bir gezek filologiýa öwrenipdi,
Emma häzir ol Ykdysady işler ministri bolup, doly ykdysady hünärmen hasaplanýar, bu pudakda 40 ýa-da 50 ýyl işläpdir.
Ol häzir olara görkezme berip, olaryň üçin kanunlar çykarmaly.
Elbetde, bu düýbünden akylsyzlykdyr.
We soňra başga bir faktor hem bar.
Bu adamlaryň käbirleri hem açyk-aydyn aňsatlyk bilen şantaj edilýär.
Şonuň üçin biz kanslerimiziň taryhyna seredip geçmeli.
Biziň maliýe ministrimiz Cum-Ex skandalyna çuňňur garylyp galdy we hakykatdanam Cum-Ex skandaly üçin jogapkärçilige çekilmeli.
we ol hem Benko bankrotlygyna çuňňur gatnaşýar, ýagny jenap Benkoya nemes salgyt töleýjileriniň pullaryndan takmynan 500
million berildi diýlip çaklanylýar, Karstadt-Kaufhofy halas etmek üçin diýlip, emma bu hiç haçan halas etme operasiýasy bolmady.
Biz bilýäris, Karstadt-Kaufhof geçen hepde, bu ähli pullara garamazdan, dört ýylyň içinde üçünji gezek bankrotlyk yglan etdi.
Şonuň üçin serişdeler perde arkasynda gaýtadan paýlanyldy.
Salgyt pullary, ýagny nemes işçileriniň gazanan pullary, milliardçylaryň ceplerine gitdi.
Bu prosesiň iň möhüm katalizatorlary nemes syýasatçylary boldy, şol sanda janap Şolts.
Syýasaty hakykatdan kim düzýär?
Janap Şolz hem öz syýasatlaryny özbaşdak düzmeýär.
Onuň döwlet sekretary muny edýär.
Scholziniň iň möhüm döwlet sekretary Jörg Pukisdir.
Ol Goldman Sachs-iň hataryndan gelýär.
Goldman Sachs-iň iň uly paýdary başga hiç kim däl-de, BlackRock-dyr.
Parlamentde döwlet sekretary derejesinde bolup geçýän zatlar gyzykly, sebäbi syýasaty kesgitleýän adamlar şolardyr.
Meselem, Habeckiniň iň möhüm parlament döwlet sekretary Elga Bartsch atly aýal bolup, ol Londonyň
şäherindäki JP Morgan-da 20 ýyl işledi we Habeck bilen işleşmäge başlamazdan öň BlackRock-da işledi.
Meniň üçin Habeck jenaplarynyň edýän ähli zady diňe BlackRock üçin zemin taýýarlamakdan başga zat däl.
Şantaj astyna düşüp bilýän syýasatçylara degişli global ýagdaý.
Volodymyr Zelenskiýiň geçmişi hem örän gyzykly. Ol aktýor hökmünde düýbünden hiç ýerden peýda bolup, birden prezident
wezipesine getirildi. Onuň arkasynda esasy goldawçysy, ýagny milliardçy Kolomoiskiýiň agza bolan, şol wagt korrupsiýa
sebäpli ABŞ-a girmäge gadaganlyk girizilen bir adam bardy.
Men pikir edýärin, diňe şu baglanyşyk Zelenskiýi şantaj astyna şonça gowşak edýär, siz oňa islän görnüşde
görkezme berip bilersiňiz we ol indi olara garşy durup bilmeýär.
Gyzykly ýagdaýda, Benjamin Netanjua hem meňzeş zat degişlidir.
Benjamin Netanyahu birnäçe ýyl bäri Ysraýyldaky adalat ulgamy bilen uly kynçylyklar çekýär, sebäbi oňa
tarapçylyk, korrupsiýa we ş.m. aýyplamalar bildirilip gelýär.
Onuň garşy birnäçe iş bar.
Bu bolsa, elbetde, ony şantaj astyna düşürýär.
Meniňçe, fon arkasynda bir güýç gelip, "Diňle, eger şony etseň, seni bir döwür kanuny
taýdan ýalňyz goýarys" diýse, bu gaty kyn däl.
Eger siz bizden soragan zatlarymyzy etmez bolsaňyz, geljekde size kynçylyklar dörejek.
Şonuň üçin bu adamlaryň ählisi haýsydyr bir görnüşde şantaj astyna düşmäge duýgur.
Joe Biden Amerikada Ukrainadaky roly sebäpli şantaja duçar bolýar.
Ol birnäçe ýyl ozal Ukrainada örän möhüm adamdy.
Onuň ogly, elbetde, Ukrainadaky korrupsiýa skandalyna çuňňur garylypdyr.
Şonuň üçin hem jenap Baýden şantaj astyna düşüp biler.
Esasy mesele şundan ybaratdyr: köp adamlar Birleşen Ştatlar barada pikir edende Ak öýe seredýärler we
Birleşen Ştatlaryň Prezidentiniň dünýäniň iň güýçli adamy bolandygyny pikir edýärler.
Bu düýbünden manysyzlyk.
Häzirki wagtda dünýäniň iň güýçli adamy, diňe oňa seredeniňde, aňy gowşap barýan garry adam bolup, ol töwereginde
bolup geçýän zatlaryň nämedigini açyk-aydyn bilmeýär.
Bu hem düýbünden aýdyň görkezýär, bu adamyň özüni dolandyrmak güýjüni ýitirenini we
başga güýçleriň tarapyndan dolandyrylýandygyny.
Ony dolandyrýan güýçler Ak öýde hem däl, Waşingtonda hem däl.
Aslynda ony dolandyrýan güýçler Wall Streetiň bir tarapynda we beýleki tarapynda Silikon derýasynda ýerleşýär.
Şonuň üçin nirede seretseňiz-de, hemişe sahna arkasyndan uly basyş astyna alynyp, soňra bir ugra
ýa-da başga ugra ugrukdyrylyp bilýän adamlary tapýarys.
Ernst Wolff fon arkasynda güýçli, utgaşdyryjy güýji görýär.
2019–2023-nji ýyllaryň saglyk krizisi esasy metbugat tarapyndan giňden ünsden düşürilen bir hadysany ýüze çykardy:
Millî döwletleriň taryhynda dünýäniň takmynan 200 hökümeti hiç haçan bir wagtda sazlaşykly hereket etmändi.
Olar karantin we hökmany maskany girizip, soňra adamlary "sanjym aldyryp" almaga mejbur etdiler.
Gaty az hökümetler garşy çykdy.
Meniň üçin bu arka planda güýçli, utgaşdyryjy güýjiň bardygynyň alamaty.
Meniň pikirimçe, bu üç ýyl bäri gürrüň edip gelýän güýçdir: sanly-maliýe toplumy.
Ahyrynda köpugurly dünýämi ýa-da "bir dünýä hökmranlygy"my?
Şonuň üçin bize BRICS ýurtlarynyň aýratyn ähmiýet aljak köpýadroly dünýä tarap barýandygymyzy aýdýan täze ertir aýdylýar.
Bu häzir ýaýradylýan iň uly manysyzlykdyr.
Şeýle hem giňden habar berilýär, dollar heläk bolýar we onuň hökmranlygy pese gaçýar.
Dollaryň soňky iki ýylda bolşy ýaly güýçli bolmagy hiç haçan bolmady.
BRICS ýurtlary bolsa sanly-maliýe kompleksiniň döredijiligi bolup, adamlary hakykatda
ABŞ-nyň güýjünden ünsüni sowmak üçin döredildi.
Çünki BRICS ýurtlary Günbataryň takyk şol bir gündeligini alyp barýarlar.
Şonuň üçin BRICS-iň iň uly ýurdy Hytaýdyr.
Hytaýda sanly merkezi bank puly öňe sürülýär.
Sun'iy aň barha güýçlenýär.
Dronlar gözegçilik üçin ulanylýar, ýüz tanamak ulanylýar we ş.m.
Häzirki wagtda dolulygyna sanly diktatura döredildi.
Şol bir zat Russiýa üçin hem degişlidir.
Rusýada sun'iy aň ösýär.
Sanly rubl iki aýdan Russiýada giriziler.
Bu düýbünden şol bir maksatnama.
Şeýlelik bilen, bu syýasatçylaryň ählisi sahna arkasyndaky hakyky güýç, ýagny sanly-maliýe kompleksinden
adamlary ünsüni sowmak üçin döredilen bu oýun bilen oýnaýan kiçijik kuklalardan başga zat däl.
Urşlar hiç haçan tötänleýin bolmaýar.
E. Wolff-a görä, olar hiç haçan ýurtlary howpdan we ezijilikden azat etmek maksadyna hyzmat etmändir.
Häzirki "urş zarbasy" hem adamlary ýene-de ünsüni sowmak üçin hyzmat edýär ýaly görünýär.
Korona pandemiýasy bilen çirkin ýüzüniň bir pursatlyk görnüşini görkezýän, arka planda ähli
zady utgaşdyrýan bu güýçden ünsü daşlaşdyrmak.
Indi olary doly açyp görkezmek üçin mümkinçilik bar.
Şonuň üçin, bu möhüm baglanyşyklar barada habarlylygy ýaýratmaga kömek ediň.