מיר מוזן ווידער ווערן געשמאַק פֿאַר מלחמה.
די דערקלערונג פֿון פֿאַרטיידיקונגס־מיניסטער פּיסטאָריוס אין נאָוועמבער 2023 האָט געשאָקירט די מענטשן פֿון דײַטשלאַנד.
דער דײַטשער געזונטהייט־מיניסטער וויל צוגרייטן דעם געזונטהייט־סיסטעם פֿאַר צוקונפֿטיקע מיליטערישע קאָנפליקטן.
די אַסאָציאַציע פֿון שטעט און מוניציפּאַליטעטן רופֿט צו בויען נײַע בונקערס, און דער מיניסטער פֿון בילדונג
פּלאַנירט אַרײַנפֿירן ציוויל־פֿאַרטיידיקונג אין שולן.
ענלעכע דערקלערונגען הערט מען אויך פֿון דעם פֿאַראייניקטן קעניגרײַך.
אין יאַנואַר 2024, האָט דער הויפּט פֿון דער בריטישער אַרמיי גערופֿן די אויטאָריטעטן זיך צוגרייטן פֿאַר אַ מלחמה מיט רוסלאַנד.
צי ווערט מערב־אייראָפּע "צוגעגרייט" פֿאַר אַ הייסן קריג, אָדער ווערט די מורא פֿון קריג אויפגערירט כּדי אָפּצופירן די מענטשן?
ערנסט וואָלף, זשורנאַליסט, מחבר און מומחה אין עקאָנאָמיע, פינאַנצן און פּאָליטיק, האָט לעצטנס געגעבן אַ אינטערוויו.
אין אַ שמועס מיטן מחבר סאָרן שומאַן, לייגט ער ליכט אויף דעם נושא פֿון מלחמה פֿון אַ גאָר אַנדערש פּערספּעקטיוו.
די פאלגנדיקע אויסצוגן פונעם אינטערוויו זענען אַ וויכטיקער קעגנשטעל צו די הײַנטיקע "מלחמה־רופֿן".
נאָר די וואָס לערנען פֿון דער געשיכטע, זענען נישט געצווונגען זי צו איבערחזרן.
איך וואָלט געזאָגט, לאָמיר גלייך צום פּונקט קומען.
ווי וואָלט איר באַשרײַבן דעם איצטיקן מצבֿ פֿון דער וועלט בנוגע מלחמה און שלום?
וווּ זענען מיר איצט?
אָ יאָ, איך מיין אַז מיר זענען איצט אין אַ זייער פּרעקאַריער סיטואַציע.
נו, איך מיין אַז דריי אָדער פֿיר יאָר צוריק האָט קיינער נישט געקענט זיך פאָרשטעלן אַז אין 2023 וואָלטן געווען צוויי מלחמות אין
דער וועלט און צוויי פּאָטענציעלע פלאַש־פּוינטן וואָס קענען זיך טאַקע פֿאַרשפּרייטן ווײַטער איבער לענדער און טאַקע האָבן די
מעגלעכקייט צו פירן צו אַ וועלט־מלחמה אין אַ געוויסן מאָמענט.
נו, קיינער פֿון דעם וואָלט נישט געווען פֿאַרשטעלבאַר נאָר אַ פּאָר יאָר צוריק.
אָבער דאָס איז איצט די רעאַליטעט, און מיר מוזן עס אָננעמען.
אָבער דערווייַל איז וויכטיק צו דערקענען אַז דער מערסט געפערלעכער אַספּעקט פֿון דער גאַנצער סיטואַציע איז אַז קיינער פֿון די ביידע
זײַטן מאַכט נישט קיין פּרוּוו צו דע־עסקאַלירן די סיטואַציע.
איצט קען איך נאָר זען אַז פֿון אַלע זײַטן ווערט נאָך און נאָך ברענשטאָף צוגעגעבן צום
פֿײַער, און אַז די סכּנות ווערן טאַקע כּסדר גרעסער.
פֿאַרשטייט זיך, די ראָלע פֿון די פֿריִערדיקע פּאַסיפֿיסטן, וואָס זײַנען זינט דעמאָלט געוואָרן
קריגספּראָפּאַגאַנדיסטן, איז אויך אינטערעסאַנט.
אַזוי זאָלן מיר נישט פֿאַרגעסן:
דאָ אין דײַטשלאַנד לעבן מיר מיט אַ רעגירונג וואָס אַרײַננעמט די גרינע פּאַרטיי, וואָס האָט קאַמפּאַנירט אונטערן סלאָגאַן
"קיין וואַפֿן אין מלחמה־זאָנעס!" און וואָס האָבן איצט, למשל, געזאָרגט אַז מער ווי צען מאָל אַזוי פיל
וואַפֿן ווערן געשיקט אין דער מלחמה־זאָנע פֿון ישראל ווי עס איז געווען אַ יאָר און אַ האַלב צוריק.
אַזוי זענען געשען גרויסע ענדערונגען הינטער די קוליסן, און לויט מײַן מיינונג ווײַזן די סימנים אויף אַ שטורמישן וועטער וואָס קומט.
מלחמות פּאַסירן קיינמאָל נישט צופֿאַלדיק! מלחמות ווערן שטענדיק לאַנג, לאַנג צײַט צוגעגרייט.
דאָס געלט פֿאַר דער ערשטער וועלט־מלחמה, און דאָס געלט פֿאַר דער צווייטער וועלט־מלחמה.
דאָס געלט פֿאַר אַלע מלחמות זינט דעמאָלט. זיי זענען לאַנג צײַט צוגעגרייט.
אַזוי איז דאָס אַ ריזיקער לאָגיסטישער אָנשטרענג וואָס מען מאַכט דאָרט.
אַזוי אַ מלחמה פּאַסירט קיינמאָל נישט אַזוי ווי מען פּרעזענטירט זי דעם ציבור, פּלוצלינג איבערנאַכט.
אין דער הינטערגרונט פּאַסירן שטענדיק זאַכן.
און אין פֿאַל פֿון דער מלחמה אין אוקראַיִנע, למשל, איז עס געווען קלאָר וואָכן פֿריִער אַז טרופּ־באַוועגונגען זענען אין גאַנג.
אַלץ איז געווען גרייט זייער, זייער פֿאָרזיכטיק.
און די גאַנצע זאַך איז, פֿאַרשטייט זיך, אויך אַ ריזיקער געשעפֿט.
און דערפֿאַר מוזן די וואָס זענען באַטייליקט אין דעם געשעפֿט, פֿאַרשטייט זיך, אין גוטער צײַט אינפֿאָרמירט ווערן.
די וואַפֿן־אינדוסטריע מוז גענוג פֿריִער אינפֿאָרמירט ווערן, אַז באַלד וועט מען דאַרפֿן אַ גרעסערע צאָל
וואַפֿן ווי ביז איצט, ווײַל אין אַזאַ מלחמה מוז מען זייער שנעל אַ גרויסע צאָל וואַפֿן צעשטערן.
און, כמובן, מוז די נאכפילונג זיין זייער שנעל.
אַן אַנדער וויכטיקער אַספּעקט פֿון מלחמה איז דער איבערגאַנג פֿון דער עקאָנאָמיע פֿון אַ
שלום־צײַט עקאָנאָמיע צו אַ מלחמה־צײַט עקאָנאָמיע.
דאָס דאַרף אויך ווידער צוגעגרייט ווערן.
אַזוי פּאַסירן אין דער הינטערגרונט אַלע מינים זאַכן, פֿון וועלכע דער דורכשניטלעכער בירגער גאָרנישט ווייסט.
די אינטערעסאַנטע זאַך וועגן מלחמות איז אַז מלחמות הײַנט, ווי אויך אין דער פאַרגאַנגענהייט, ווערן נישט געפֿירט צו געווינען.
מלחמות זענען גאָרנישט מער ווי אַ מיטל צו פֿאַרבעסערן די וואַפן־אינדוסטריע.
און הײַנט איז די וואַפֿן־אינדוסטריע גאָר אין די הענט פֿון דער אינפֿאָרמאַציע־טעכנאָלאָגיע־אינדוסטריע
און גרויסע פינאַנציעלע קאָרפּאָראַציעס.
און זיי דערלעבן איצט שוועריקייטן; זיי מאַכן נישט גענוג פּראָפֿיטן. און איצט מאַכן זיי די פּראָפֿיטן דורך מלחמות.
ווי אַזוי צו מאַכן פֿעלקער גרייט צו גיין אין מלחמה ווידער און ווידער.
רעגירונגען זאָגן מענטשן אַז מיר זענען קעגן דער אַנדערער רעגירונג.
און דערנאָך ווערט אַ פײַנט פשוט געבויט.
אַזוי אין דעם פאַל פֿון אוקראַיִנע, פּלוצלינג איז אַלץ געווען וועגן דעם גרויסן דיקטאַטאָר פּוטין.
אוקראַיִנע זעט אויס ווי דוד קעגן גלית רוסלאַנד.
און נאָרמאַלע מענטשן שטייען פֿון נאַטור אַלץ אויף דער זײַט פֿון דוד און זײַנען גלייך קעגן גלית.
די אמעריקאנער רעגירונג האַנדלט איצט ווי אויב זי וואָלט געווען די גרעסטע קעגנער פֿון דער כינעזישער רעגירונג.
אין דער אמתן אַרבעטן די גרעסטע אמעריקאנער IT־פֿירמעס צוזאַמען מיט די גרעסטע כינעזישע IT־פֿירמעס.
אין דער גרונט זענען שטענדיק עקאָנאָמישע אינטערעסן און אַליאַנסן וואָס ווערן פֿאָרגעשטעלט אין דער הינטערגרונט.
און די מענטשן, די געוויינטלעכע מענטשן אויף דער גאַס, קריגן פשוט דעם אײַנדרוק אַז איין שטאַט קעמפֿט קעגן אַן אַנדערן שטאַט.
ווײַל דאָס איז דער איינציקער וועג אידעאָלאָגיש צו מאָטיווירן מענטשן טאַקע אָנטיילצונעמען אין די מלחמות און,
למשל, שיקן זייערע אייגענע זין און טעכטער אין שלאַכט.
די ראָלע וואָס ווערט געשפּילט דורך אומפֿעיִקע און אויסלייזבאַרע פּאָליטיקער.
אַזוי זענען דאָ צוויי פֿענאָמענען וואָס איך געפֿין אינטערעסאַנט.
ערשטנס, די אומפֿעיִקייט פֿון די דאָזיקע מענטשן, וואָס מאַכט זיי אינגאַנצן אומפֿעיִק אַליין אויסצושטעלן פּאָליטישע ריכטליניעס.
און צווייטנס, מעגלעך אויך די שפּירעוודיקייט צו אויסלייז.
אַזוי מיר ווייסן אַז די מענטשן וואָס איצט ווערן געשטעלט אין באַשטימטע פּאָזיציעס האָבן
קיינמאָל נישט געהאַט קיין קשר מיט די פּאָזיציעס.
מיר זענען מודע אַז, למשל, מיר האָבן געהאַט אורסולאַ פֿאָן דער לײַען, וואָס איז געווען מיניסטערין פֿאַר פאַרטיידיקונג,
כאָטש זי קיינמאָל איז נישט געווען באַטייליקט אין דעם געביט און האָט נישט געהאַט קיין פֿאַרשטאַנד פֿון דער ראָלע.
מיר ווייסן אַז נאָך אַ סך אַנדערע מיניסטערס וועלן באַשטימט ווערן, בעיקר אין דער גרינער פּאַרטיי.
הער האַבעק, למשל, האָט אַמאָל שטודירט פֿילאָלאָגיע,
אָבער איצט איז ער מיניסטער פֿאַר עקאָנאָמישע ענינים און מען האַלט אים פֿאַר אַן אַבסאָלוטן עקאָנאָמישן עקספּערט, עמעצער
וואָס האָט געאַרבעט אין דער אינדוסטריע פֿאַר 40 אָדער 50 יאָר.
ער זאָל זיי געבן אינסטרוקציעס און מאַכן געזעצן פֿאַר זיי.
דאָס איז, כמובן, גאָר אַבסורד.
און דאַן איז דאָ נאָך אַ פֿאַקטאָר.
עטלעכע פֿון די מענטשן זענען קלאָר אויך גרינג צו בלאקמיילן.
אַזוי מוזן מיר אַ קוק טאָן אויף דער געשיכטע פֿון אונדזער קאַנצלער.
אונדזער קאַנצלער איז טיף פֿאַרמישט אין דעם Cum-Ex־סקאַנדאַל און זאָל טאַקע ווערן
געבראַכט צו גערעכטיקייט פֿאַר דעם Cum-Ex־סקאַנדאַל.
און איז אויך טיף פֿאַרמישט אין דעם בענקאָ באַנקראָט, אין דעם פֿאַקט אַז מיסטער בענקאָ האָט מער אָדער ווייניקער באַקומען אַרום
500 מיליאָן אין דײַטשע שטײַער־געלט, כּדי לכאורה צו ראַטעווען קאַרסטאַט־קאָפֿהאָף, וואָס איז
קיין מאָל נישט געווען קיין ראַטונג־אָפּעראַציע.
מיר ווייסן אַז קאַרסטאַט-קאָפֿהאָף האָט לעצטע וואָך פֿאַר דריטן מאָל אין פֿיר יאָר
אַרײַנגעגעבן אַ בקשה צו באַנקראָט, טראָץ אַלע די געלט.
אַזוי זענען די געלטער הינטער די קוליסן אַרומגערוקט.
שטייער־געלט, דאָס הייסט געלט וואָס דייטשע אַרבעטער האָבן פאַרדינט, האָט זיך געפֿונען אין די קעשענעס פֿון ביליאָנערן.
און די וויכטיקסטע קאַטאַליזאַטאָרן אין דעם פּראָצעס זענען געווען דייטשע פּאָליטיקער, אַרײַנגערעכנט הער שולץ.
ווער מאַכט טאַקע פּאָליטיק?
מר שולץ אַליין מאַכט אויך נישט זײַנע אייגענע פּאָליטיק.
זיין שטאַט־סעקרעטאַר טוט דאָס.
און דער וויכטיקסטער שטאַט־סעקרטאַר פֿון הער שולץ איז הער יאָרג פּוקיִס.
און ער קומט פֿון די רייען פֿון גאָלדמאַן זאַקס.
און דער גרעסטער אַקציאָנער פֿון גאָלדמאַן סאַקס איז גאָרנישט אַנדערש ווי בלאַקראָק.
וואָס פּאַסירט אויף דער מדרגה פֿון פּאַרלאַמענטאַרישע שטאַט־סעקרעטאַרן איז אינטערעסאַנט, ווײַל
דאָס זענען די מענטשן וואָס באַשטימען די פּאָליטיק.
און דער וויכטיקסטער פּאַרלאַמענטאַרישער שטאַט־סעקרעטאַר פֿון מר האבעק, למשל, איז אַ פֿרוי מיטן נאָמען עלגאַ באַרטש, וואָס האָט
במשך צוואַנציק יאָר געאַרבעט בײַ דזשיי־פּי מאָרגאַן אין דער סיטי פֿון לאָנדאָן און האָט געאַרבעט בײַ
בלאק־ראָק איידער זי האָט זיך אָנגעשלאָסן צו מר האבעק.
און פֿאַר מיר איז אַלץ וואָס הער האַבעק טוט גאָרנישט מער ווי פֿיסאַרבעט פֿאַר בלאַק־ראָק.
די גלאבאלע סיטואַציע וועגן פּאָליטיקער וואָס זענען אויסגעזעצט צו בלאקמייל.
דער הינטערגרונט פֿון וואלאָדימיר זעלענסקי איז אויך גאַנץ אינטערעסאַנט. ער איז פּראַקטיש אויס פֿון גאָרנישט אויפֿגעטראָטן
ווי אַ אַקטיאָר און איז פּלוצלינג געוואָרן פּרעזידענט. ער האָט געהאַט אַ וויכטיקן שטיצער אין דער הינטערגרונט, אַ ביליאָנער, הער
קאָלאָמאָיסקי, וואָס אין יענער צײַט שוין האָט געהאַט אַ פֿאַרבאָט צו אַרײַנטרעטן אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן צוליב קאָרופּציע.
איך מיין אַז נאָר די פֿאַרבינדונג מאַכט הער זעלענסקי אַזוי שפּירעוודיק צו בלאַקמייל, אַז איר קענט אים געבן
אָנווייזונגען ווי איר ווילט, און ער קען זיי מער נישט קעגןשטיין.
און, אינטערעסאַנט גענוג, עפּעס ענלעך געלט אויך פֿאַר בנימין נתניהו.
בנימין נתניהו האָט שוין יאָרן לאַנג געהאַט גרויסע פּראָבלעמען מיטן יוסטיץ־סיסטעם אין ישראל, ווײַל ער איז
אָנגעקלאָגט געוואָרן אין פֿאַוואָריטיזם, קאָרופּציע און אַזוי ווײַטער, אַרײַנגערעכנט שוחד.
און עס זענען עטלעכע פאַלן קעגן אים.
און דאָס, פֿאַרשטייט זיך, מאַכט אים אָנפֿאַליק צו אויסלייז.
און איך גלייב נישט אַז דאָס איז אַזוי שווער, אויב עס איז אַ קראַפֿט אין דער הינטערגרונט וואָס זאָגט אים: "הער, אויב דו
טוסט דאָס, וועלן מיר דיך פֿאַר אַ צײַט לעגאַל אַליין לאָזן."
אויב דו טוסט נישט וואָס מיר בעטן פֿון דיר, וועט עס דיר אין דער צוקונפֿט שווער ווערן.
אַזוי זענען אַלע די מענטשן אויף אַ מין אופֿן אָנפֿאַליק צו בלאַקמייל.
דזשאָו בײַדען אין אַמעריקע איז אויסגעשטעלט צו בלאַקמייל צוליב זײַן ראָלע אין אוקראַיִנע.
ער איז געווען אַ זייער וויכטיקער מענטש אין אוקראַיִנע אַ פּאָר יאָר צוריק.
און זײַן זון, פֿאַרשטייט זיך, איז טיף פֿאַרמישט אין אַ קאָרופּציע־סקאַנדאַל אין אוקראַיִנע.
און דערפֿאַר איז הער ביידען אויך שפּירעוודיק צו אָפּדראָקונג.
דער גרויסער פּראָבלעם איז אַז ווען רובֿ מענטשן טראַכטן וועגן די פארייניקטע שטאַטן, קוקן זיי אויף דעם ווייסן הויז
און מיינען אַז דער פּרעזידענט פֿון די פארייניקטע שטאַטן איז דער מעכטיקסטער מענטש אין דער וועלט.
דאָס איז אַבסאָלוט נאַרישקייט.
דער מעכטיקסטער מענטש אין דער וועלט דערווייַל, אויב מיר קוקן נאָר אויף אים, איז אַ דעמענציערטער אַלטער מענטש
וואָס קלאָר מער נישט ווייסט וואָס פּאַסירט אַרום אים.
און דאָס ווייזט אויך גאַנץ קלאָר אַז דער מענטש איז נישט מער אונטער קאָנטראָל, נאָר ווערט קאָנטראָלירט דורך אַנדערע מאַכטן.
און די מאַכטן וואָס קאָנטראָלירן אים זענען נישט אין דער ווייסער הויז, און נישט אין וואַשינגטאָן.
אָבער די מאַכט וואָס קאָנטראָלירן עס, געפֿינען זיך אויף איין זײַט אויף וואָל סטריט און אויף דער אַנדערער אין סיליקאָן וואַלי.
אַזוי, וווּ מיר קוקן, געפֿינען מיר שטענדיק מענטשן וואָס מע קען אונטער באַטײַטנדיקן דרוק פֿון הינטער די סצענעס שטעלן, און
וואָס מע קען דאַן אין איין ריכטונג אָדער אַנדערע ריכטונג פֿירן.
ערנסט וואָלף זעט אַ שטאַרק, קאָאָרדינירנדיקע קראַפֿט אין דער הינטערגרונט.
ציטאַט: "די געזונט־קריזיס פֿון 2019–2023 האָט אַנטפּלעקט אַ פֿענאָמען וואָס איז געווען
גראָב איגנאָרירט דורך די הויפּטשטראם־מעדיע:"
ניט קיין מאָל פריער אין דער געשיכטע פֿון נאַציאָנאַלע שטאַטן האָבן כּמעט 200 רעגירונגען
אַרום דער וועלט געהאַנדלט אין איינשטימיקייט.
זיי האָבן אַרײַנגעפֿירט קאַראַנטין און מאַנדאַטאָרישע מאַסקעס, און דאַן האָבן זיי געדריקט די מענטשן צו ווערן "וואַקסינירט".
זייער ווייניק רעגירונגען האָבן זיך קעגנגעשטעלט.
פֿאַר מיר איז דאָס אַן אָנצײַג פֿון אַ שטאַרקער, קאָאָרדינירנדיקער קראַפֿט אין דער הינטערגרונט.
לויט מײַן מיינונג איז דאָס די קראַפֿט, וועגן וועלכער איך רעד שוין דרײַ יאָר: דער דיגיטאַל־פֿינאַנציעלער קאָמפּלעקס.
מערפּאָלאַרער וועלט אָדער "איין־וועלט־דאָמינאַציע" נאָך אַלעס?
און דערפֿאַר ווערט אונדז געגעבן דער נײַער מעשׂה, אַז מיר זײַנען אויפֿן וועג צו אַ מולטיפּאָלאַרער וועלט, אין
וועלכער די בריקס־לענדער וועלן ווערן באַזונדערס וויכטיק.
דאָס איז דער גרעסטער נאַרישקייט וואָס ווערט איצט פֿאַרשפּרייט.
עס ווערט אויך ברייט באריכטעט אַז דער דאָלאַר שטאַרבט, אַז די העכערקייט פונעם דאָלאַר פֿאַלט.
דער דאָלאַר איז קיינמאָל נישט געווען אַזוי שטאַרק ווי ער איז געווען אין די לעצטע צוויי יאָר.
און די בריקס־לענדער זענען אַ שאַפֿונג פֿון דעם דיגיטאַל־פֿינאַנציעלן קאָמפּלעקס, כּדי אָפּצופֿירן די מענטשן פֿון
דער מאַכט פֿון די פֿאַראייניקטע שטאַטן אין דער ווירקלעכקייט.
ווײַל די בריקס־לענדער פֿירן פּונקט די זעלבע אַגענדע ווי דער מערב.
אַזוי, דער גרעסטער בריקס־לאַנד איז כינע.
אין כינע ווערט דיגיטאַלע צענטראַל־באַנק־געלט פּראָמאָווירט.
קינסטלעכע אינטעליגענץ ווערט שטענדיק מער שטאַרק.
דראָנען ווערן גענוצט פֿאַר אויפֿפּאַסונג, פּנים־דערקענונג ווערט גענוצט, און אַזוי ווײַטער.
אַ אַבסאָלוט דיגיטאַלע דיקטאַטור איז איצט געגרינדעט געוואָרן.
די זעלבע געלט פֿאַר רוסלאַנד.
קינסטלעכע אינטעליגענץ וואַקסט אין רוסלאַנד.
דער דיגיטאַלער רובל וועט אין רוסלאַנד אין צוויי חדשים אַרײַנגעפֿירט ווערן.
דאָס איז פּונקט די זעלבע אַגענדע.
אַזוי אַלע די פּאָליטיקער זענען גאָרנישט מער ווי קליינע פּופּעטן וואָס שפּילן מיט אין דעם שפּיל, וואָס איז דיזיינירט
צו אָפּצופירן די מענטשן פֿון דער אמתער מאַכט הינטער די סצענעס, נעמלעך דעם דיגיטאַל-פינאַנציעלער קאָמפּלעקס.
מלחמות פּאַסירן קיינמאָל נישט דורך צופאַל.
לויט E. Wolff, האָבן זיי קיינמאָל נישט געדינט דעם ציל צו באַפרײַען לענדער פֿון סכנה און אונטערדריקונג.
דער איצטיקער "דרימבעט פֿון מלחמה" זעט אויך אויס צו דינען דעם ציל צו אָפּצופירן מענטשן ווידער.
וואָס ציעט אַוועק די אויפמערקזאַמקייט פֿון דער דאָזיקער אַלעס־קאָאָרדינירנדיקער קראַפֿט אין דער
הינטערגרונט, וואָס האָט פּונקט געוויזן אַ בליק פֿון איר מיאוסן פּנים מיטן קאָראָנאַ פּלאַנדעמיק.
יעצט איז די געלעגנהייט זיי גאָר אויסצושטעלן.
דעריבער, ביטע העלפֿט צו פֿאַרשפּרייטן באַוווּסטזײַן וועגן די וויכטיקע פֿאַרבינדונגען.