Մարդիկ ամենահեշտությամբ մանիպուլացվում և վերահսկվում են, երբ նրանց մեջ համատեղ վախ են սերմանում։
Այսօր՝ աշխարհամարտի կամ կլիմայական աղետի սպառնալիքով ամբողջ բնակչությունը զանգվածային հիպնոզի, նույնիսկ ցնցումից առաջացած
պարալիզի վիճակի մեջ է գցվում և այդպիսով անզոր է դառնում։
Վախից տրավմայացված ժողովրդին հետո կարելի է ստիպել ընդունել ամենաանօրինական օրենքները, այդ թվում՝ նրանց
իրավունքներից զրկելը, ինչպես դա արդեն տեղի է ունեցել սարքված կորոնավիրուսային պանդեմիայի ընթացքում։
Աշխարհի վերջի վախերից անշարժացած բնակչությունը հետո կուլ է տալիս կամ ապարդյուն ցուցումներ, ինչպիսիք էին այն ժամանակ
մշտական փոշու դիմակ կրելու պահանջը, կամ անիմաստ ջեռուցման օրենքներ, որոնք այսօր բնակարանը դարձնում են անհասանելի։
Հետևյալ փաստագրական ֆիլմը՝ «Մասսայական հոգեբանական հիվանդություն», որը կորոնավիրուսի համաճարակը որպես օրինակ
օգտագործելով բացատրում է մարդկության դեմ կիրառվող այս բարդ հոգեբանական պատերազմի
ռազմավարությունները, այսօր ավելի արդիական է, քան երբևէ։
«Փսիխոզ» ընդհանուր տերմինը վերաբերում է ծանր հոգեկան խանգարումների, որոնց դեպքում
տուժածները կորցնում են կապը իրականության հետ։
Երբ այս ախտանիշները ի հայտ են գալիս մարդկանց ամբողջ խմբում, դա կոչվում է «մասսայական հոգեբանական խանգարում»։
Դարեր շարունակ ազդեցիկ անհատները ստեղծել և շահագործել են այս անհանգստության խանգարումը, երբ ցանկացել են ներդնել
տոտալիտար համակարգ, քանի որ միայն խաբկանքի հմայքի տակ են մարդիկ պատրաստ հրաժարվել իրենց իրավունքներից։
Այսօր դրա համար անհրաժեշտ վախը հիմնականում առաջացվում է լրատվամիջոցների կողմից։
Բայց ինչպես կարող են այս ապագա բռնապետները վերաձևավորել մարդու միտքը այնպես, որ այն գործի իր սեփական շահերի դեմ?
Պատասխանը տալիս է հոգեբանությունը, որը հորինել է «ուղեղի լվացում», «մտքի վերահսկողություն» և,
որպես վերջնական ձև, «մենտիցիդ»՝ մտքի սպանություն։
Իվան Պավլովի մեթոդները՝ հաջող ինդոկտրինացիայի բանալին Իվան Պետրովիչ Պավլովը ռուս բժիշկ և ֆիզիոլոգ էր, ով իր շների հետ
հաջողված վարժեցման փորձերի շնորհիվ ցույց տվեց, որ շների և մարդկանց մտածողության և վարքագծի մոդելները կարելի է «վերակազմավորել»։
Նրա շների վրա անցկացված փորձերի համար նրան պետք էր միայն զանգ, շների կեր, շուն և ժամանակ։
Սոված շան բերանը միշտ ջուր էր գալիս, երբ նա տեսնում էր սնունդը։
Պավլովը յուրաքանչյուր անգամ, երբ շանը կերակրում էր, զանգ էր հնչեցնում։ Շատ կրկնություններից հետո շունը այնքան
պայմանավորված դարձավ, որ զանգի ձայնը լսելուն պես նրա բերանը ջուր էր գալիս, նույնիսկ երբ սնունդ չկար։
Պավլովը համոզված էր, որ մարդու միտքը կարելի է ձևավորել նույն կերպ։
Նա մարդկանց համարում էր կենդանիներ, թեև որոշ չափով ավելի զարգացած, բայց էությամբ դեռևս կենդանիներ, որոնք կարելի
էր խթաններով պայմանավորել, և այս հայացքը մարդկության նկատմամբ կիսում էին նաև այդ ժամանակվա խորհրդային ղեկավարները։
Այդ պատճառով Պավլովը մեծ ոգևորություն ապրեց, երբ սովետները գրավեցին իշխանությունը և թույլ
տվեցին նրան շարունակել մարդկանց վրա իր փորձերը։
1919 թվականին Վլադիմիր Լենինը Պավլովի հետ երկխոսության ժամանակ ասաց, և ես մեջբերում եմ. «Ես ուզում եմ, որ Ռուսաստանի զանգվածները
հետևեն կոմունիստական մտածողության և արձագանքման ձևին»:
Մարդկանց կարելի է ուղղել և ձևավորել այնպես, ինչպես մենք ուզում ենք, որ նրանք լինեն։
Կոմունիստական համակարգի վերջնական նպատակը մարդկային բնության վերափոխումն էր։
Եվ Պավլովի հետազոտությունը տրամադրեց տեսական հիմնավորում այս նպատակին հասնելու համար։
Պավլովի մեթոդները հատուկ հարմարեցված էին մարքսիստական գաղափարախոսության էությանը՝
մարդկանց վերակրթության և վերամշակման համար։
Սովորաբար պարզ միտքը պաշտպանիչ վահան է ստեղծում նման ազդեցությունների դեմ, սակայն դիտավորյալ առաջացած հոգնածության,
ֆիզիկական թուլության և հոգեբանական սթրեսի միջոցով փորձարկումները «կոտրեցին ոգին» և անջատեցին տրամաբանական մտածողությունը։
Խելացի մարդիկ կարելի է գաղափարախոսականորեն ներծծել՝ կարելի է նույնիսկ ասել, որ նրանց
«պատրաստում են», նույնքան հեշտ, որքան պարզամիտներին։
Մտքի լվացում, հոգեկան տանջանքներ և կեղծ խոստովանություններ
Մտքի լվացումն ու դրա արդյունքում ստացված կեղծ խոստովանքները չպետք է պատկերացվեն միջնադարյան համատեքստով, օրինակ՝ կախարդների
որսի ժամանակ, երբ տանջված զոհը պարզապես խոստովանում էր ամեն ինչ՝ միայն որպեսզի ֆիզիկական տանջանքները դադարեին։
Փոխարենը սա մի բարդ, համակարգված ծիսակարգ է՝ ուղղված համակարգված գաղափարախոսական ներշնչմանը և հարկադրանքին, որպեսզի մարդուն ստիպեն
փոխվել և ինքնախոստովանություն անել, նպատակ ունենալով ոչնչացնել նրա հիմնական դիրքորոշումները և
իրականության ընկալումները և դրանք փոխարինել նորերով։
Հոլանդացի բժիշկ և հոգեբան Յուուստ Մերլոուն հորինել է «մենտիցիդ» տերմինը, որը նշանակում է մտքի սպանություն։
Կարելի է նաև ասել՝ պարզ մտածողության սպանությունը։
Այնուամենայնիվ, այս դարավոր հանցագործությունը բանականության դեմ միայն 20-րդ դարի ընթացքում
արդյունավետ կերպով համակարգվեց և հետագայում կատարելագործվեց։
Այպիսի հոգեբանական ահաբեկչության զոհերը վերջիվերջո կեղծ խոստովանություններ արեցին, որոնց նրանք ինքներս հավատացին,
ընդունելով հանցագործություններ, որոնք երբեք չեն կատարել։
Հաջորդ տեսանյութը բացատրում է, թե որ չափով այս հոգեբանական ահաբեկչությունը կիրառվել կամ փորձարկվել է բանտային ճամբարներում։
Այս հոգեբանական ահաբեկչությունը կիրառվել կամ փորձարկվել է բանտային ճամբարներում:
Փուլ 1:
Առաջին հերթին զոհերը սպառվել էին, հիմնականում ոչ թե ծանր ֆիզիկական բռնության, այլ սովի, ցրտի, մեկուսացման և վախի պատճառով։
Շնչառությունը սահմանափակող դիմակներ նույնպես կիրառվել են, օրինակ՝ Գուանտանամոյի բանտային ճամբարում։
Մշտական հարցաքննությունն ու քնի զրկումը հանգեցրին ծայրահեղ հոգնածության և լիակատար հուսահատության,
այն աստիճան, որին ուղեղ լվացողները ձգտում էին հասնել։
Տուժողի փլուզումը սովորաբար հանկարծակի էր։
Մերլոն գրել է այս փուլի մասին, և ես մեջբերում եմ. «Կարծես թե հանկարծ վերածվում է ենթարկման և հաստատման»։
Այս պահից սկսած, հոգեբանական տերմիններով, անհատի խղճում ապրում է պարազիտային սուպերէգոն, որը խոսում է իր նոր տիրոջ ձայնով։
Այս հանկարծակի հանձնվելը անգիտակից և բացառապես էմոցիոնալ գործընթաց է և կարող է նույնիսկ առաջացնել կոչված
«Ստոկհոլմի սինդրոմը», որի դեպքում հանցագործության զոհը որոշակի համակրանք է զգում հանցագործի հանդեպ։
Փուլ 2:
Հոգեբանական ճնշման արդյունքում կեղծ խոստովանությունը բազմիցս ընթերցվեց և այդպիսով խրվեց զոհի ուղեղում։
Ներկայացվեցին նաև լրացուցիչ փաստարկներ և հիմնավորումներ, որպեսզի պատմությունը հնարավորինս
հավաստի թվա, չնայած որ այն ամբողջությամբ սուտ էր։
Փուլ 3:
Հիմա մեղադրյալը կարող էր կեղծ խոստովանություն անել և նաև մյուսներին մեղադրել։
Մեկ օրինակ (շատերի մեջ) էր Ֆրենկ Հ. Շվաբլը, ԱՄՆ ծովային հետևակության բարձր պաշտոնյա, որը Կորեական
պատերազմի ժամանակ ընկավ չինացի կոմունիստների ձեռքը։
Շատ ամիսների գերության ընթացքում նա մանրամասնորեն խոստովանեց, որ ԱՄՆ-ը Կորեայում կենսաբանական
պատերազմական հանցագործություններ էր կատարում։
Վերադառնալով Միացյալ Նահանգներ, նա ռազմական դատարանի առջև պաշտպանեց ինքն իրեն՝
ասելով. «Բառերը իմն էին, բայց մտքերը նրանցն էին»:
Նա հրաժարվեց իր ցուցմունքից և բացահայտեց իր նկատմամբ կիրառված մտքի լվացման մեթոդները։
Այնուամենայնիվ, ոչ բոլորն ունեին Շվաբլի նման հոգեկան դիմադրողականություն։
Չինացիների կողմից գերեվարված ամերիկացի զինվորների մոտ մեկ երրորդը դարձան հաստատակամ կոմունիստներ։
Ամբողջ հասարակության ուղեղների լվացում
Ինչպես անհատի մեջ կարգավորված կերպով օտար մտքեր ներդնելը հնարավոր է, այնպես էլ մեծ խմբի դեպքում դա հնարավոր է։
Քանի որ հասարակությունը բաղկացած է անհատներից, որոնք կարելի է մանիպուլացնել նրանց մեջ կասկած, անորոշություն և վախ սերմանելով։
1969 թվականին Die Zeit-ում հրապարակված հոդվածում չեխ հոգեբան Իվո Պլանավան (ծնված 1934 թվականին) համակարգված կերպով
անհատներին և կոլեկտիվներին դեմարդյունավորելու համար կիրառվող տարբեր մեթոդները նկարագրել է հետևյալ կերպ՝
Ըստ Պլանավայի, տոտալիտար ռեժիմներում ընդհանուր բնակչությունը իրադարձությունների
նկատմամբ ընկնում է ապաթիայի (անտարբերության) մեջ։
Այս անտարբեր անհատները այլևս չեն կարողանում գիտակցված որոշումներ կայացնել և ձգտել այնպիսի նպատակների, որոնք
դուրս են գալիս իրենց առօրյա ապրուստի վաստակման սահմաններից։
Այս անտարբերությունը կարող է առաջանալ, ինչպես նկարագրված է, կամ հանկարծակի մտավոր փլուզման
միջոցով, կամ ինքնազրկման դանդաղ գործընթացի արդյունքում։
Այս աստիճանական, երկարաժամկետ մտքի քայքայման մեթոդը ասվում է, որ ավելի արդյունավետ և կայուն է, հատկապես երբ
նույն կերպ մանիպուլացված մարդիկ ապրում են նույն միջավայրում։
Այս տարբերակում նույնքան կարևոր են մեղքի համալիրը՝ այսինքն ինքնամեղադրանքը, և հույսի հետ խաղալը։
Շարունակաբար մարդկանց հույս են տալիս ինչ-որ բանի համար, որը հետո չի իրականանում, որպեսզի նրանք անտարբեր մնան և չապստամբեն։
Ընթացիկ «կորոնավիրուսային» քաղաքականության հետ համեմատությունը այստեղ իսկապես զարմանալի է։
Այստեղ նույնպես կառավարությունը համակարգված կերպով խոստանում է փրկություն, եթե զանգվածները միայն այս կամ այն անեին։
Մինչ անհատական «վերակրթությունը» խոչընդոտում է արտաքին աշխարհի հետ շփումը,
հաղորդակցությունը վերահսկվում է ավելի մեծ մարդկային խմբերում։
– այսօր մենք դա զգում ենք համաժամեցված լրատվամիջոցների միջոցով։
Մշտական քարոզչությունը հանգեցնում է երկու հակադիր հետևանքների:
Մեկ խումբը զարգացնում է ապաթիա և դառնում անտարբեր, իսկ մյուս՝ ավելի փոքր խումբը, ցուցաբերում է հակազդողական
արձագանք և ձգտում գտնել ճշմարտությունը քարոզչության ետևում։
Իդեալական պայմաններ են ստեղծվում խորը բաժանում մտցնելու մի հասարակությունում, որը նախկինում խաղաղ
ապրել է միասին, և որը կրկին տեղի է ունենում հիմա։
Բիդերմանի «Հարկադրման դիագրամը» և «Corona» միջոցառումները
Ալբերտ Դ. Բիդերմանը, ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի սոցիալական գիտնականը, իր «ստիպողականության դիագրամ» կոչված աշխատանքում նկարագրել է
չինական և կորեական տանջանքների մեթոդները, որոնք կիրառվել են ամերիկացի ռազմագերիներին
համակարգված կերպով վերաedukացնելու համար։
Բիդերմանի համաձայն՝ դրա երեք հիմնական տարրերն են՝ կախվածությունը, թուլությունը և վախը։
Ութ տարբեր «թեթև տանջանքների մեթոդներ», որոնք սերտորեն կապված են, մտավորապես անկախ մարդկանց վերածում են
ենթարկվող ենթադրյալների, որոնց կարիքը ունի տոտալիտար ռեժիմը։
Եկեք ավելի մանրամասնորեն նայենք այս ութ սկզբունքներին և համեմատենք դրանք ներկայիս կորոնավիրուսային միջոցառումների հետ։
Ալբերտ Բիդերմանի համաձայն հարկադրական ուղեղային լվացման մեթոդներ Մեթոդ 1՝ մեկուսացում /
հարկադրական միատեսակություն / զգայական զրկում
Ամբողջական կամ խմբային մեկուսացման միջոցով բանտարկյալները կորցրին բոլոր սոցիալական
աջակցությունը և այլևս չէին կարող պաշտպանել իրենց։
Դու ստիպված էիր անընդհատ զբաղված լինել, բավարար ֆիզիկական վարժություններ չէիր անում
և ամեն օր նույն ձանձրալի ռուտինն ունեիր։
Կորոնավիրուսի լոքդաուններն ու հեռավորության կանոնները նույն ազդեցությունն ունեն։
Մշակույթի, սպորտի և ընտանեկան ավանդույթները չեղարկվում են, և որքան ավելի երկար տևի մեկուսացումը, այնքան ավելի դրամատիկ կլինեն
դրա հետևանքները տուժածների ֆիզիկական և հոգեկան առողջության վրա։
Մտավոր առողջության խնդիրները զգալիորեն աճել են լոքդաունների ընթացքում, հատկապես երեխաների շրջանում։
Մեթոդ 2: Դիտարկման մոնոպոլիզացում
Ուշադրությունը կարող է կենտրոնանալ միայն անմիջական արտակարգ իրավիճակի վրա։
Այսից շեղող այլ խթաններ արգելափակված են։
Դատապարտյալներին ենթարկում էին մթության կամ պայծառ լույսի, սակայն նույնքան արդյունավետ էին անընդմեջ
դասախոսությունները և ստերի ու դոգմաների հաճախակի կրկնումը, որոնք պետք է խորը ներդրվեին նրանց գլխներում։
Արդյո՞ք սա մեզ չի հիշեցնում լրատվամիջոցներում կորոնավիրուսի « դեպքերի » վերաբերյալ անընդհատ հոսող անվերջ թվերի հեղեղը։
Եվ, իհարկե, աճող ջանքերը՝ զտելու բոլոր տարակարծիք ձայները և դրանք հանրության հասանելիությունից զրկելու, անկախ նրանից,
որքան բարձր պաշտոններ զբաղեցնող և հարգված լինեն մասնագետները։
Մեթոդ 3: Արհեստական հոգնածություն, թուլացում Անշուշտ, մի պահ մարդիկ հոգնում են։
Շարժողները հերթով էին գործում, իսկ բանտարկյալը չէր կարողանում։
Սովը, արհեստականորեն առաջացված հիվանդությունները, քնի զրկումը և երկարատև հարցաքննությունները ընդամենը մի քանի մեթոդներ էին, որոնք
օգտագործվում էին դիտավորությամբ հոգնածություն առաջացնելու համար։
Համեմատություններ կորոնավիրուսի հետ:
Մեկ ու կես տարվա անխնա քարոզչությունից հետո շատերը արդեն հանձնվել են և թույլ են տվել
կառավարության պատմվածքին ներթափանցել իրենց մտքերը։
Նրանք պարզապես հոգնել են դրանից... և ինչ-որ կերպ դա նույնիսկ կարելի է հասկանալ։
Դուք արդեն հասել եք Իվո Պլանավայի նկարագրած անտարբեր վիճակին։
Մեթոդ 4: Սպառնալիքներ
Շարժման ենթարկողները կիրառում էին մահվան սպառնալիքներ, անվերջ մեկուսացում և բանտարկություն, ինչպես նաև զոհերի ընտանիքների
նկատմամբ սպառնալիքներ՝ վախ և հուսահատություն սերմանելու համար։
Միայն արհեստականորեն ստեղծված կորոնավիրուսով վարակվելու պանիկան ստիպեց մեզ ընդունել
քաղաքական գործիչների ձեռնարկած միջոցառումները։
Երեխաներին ասել էին, որ եթե այցելեն իրենց պապիկին ու տատիկին և նույնիսկ գրկեն նրանց, վտանգի կենթարկեն նրանց։
Իրականում, արդեն 2020 թվականի գարնանը պարզ էր, որ կորոնավիրուսից մահացության մակարդակը հավասար էր սովորական սեզոնային գրիպին։
Այնուամենայնիվ, պատերազմական ոճի լրատվամիջոցների լուսաբանումը շարունակվեց առանց որևէ նվազման։
Գերմանիայի Ներքին գործերի նախարարության ներքին ռազմավարական փաստաթուղթը ցույց է տալիս, որ այս
վախերը դիտավորյալ ստեղծվել և մանիպուլացվել են։
Մեթոդ 5՝ ժամանակ առ ժամանակ թուլություն
Հիմա հանցագործները ժամանակ առ ժամանակ բարի են դառնում։ Անսպասելի բարությունն ու պարգևները ստեղծում են
էմոցիոնալ կապ և ապահովում են, որ բանտարկյալը պահպանի կանոնները։
Նրանք հարուցում են նրա վիճակի բարելավման հույսեր, որոնք սովորաբար չեն իրականանում, սակայն շփոթեցնում և հոգեպես ընկճում են նրան։
Դա նույնպես ծանոթ է հնչում, չէ՞?
Փակման կողմ՝ այո, փակման դեմ՝ ոչ, այս կանոնը, այն կանոնը, և թեթևացումն արդեն տեսանելի է։
Մնացել է ընդամենը մի քանի շաբաթ, և մենք կավարտենք…
Շարունակաբար հույսեր են արթնանում, որ շուտով կարող ենք վերադառնալ նորմալ կյանքին։
Դա հոգեբանական ռազմավարության մի մասն է։
Մեթոդ 6: «ամենազորության» և «ամենագիտության» ցուցադրություն Կալանավորին համոզում են, որ ցանկացած դիմադրություն
ապարդյուն է, որ նա ստորադաս է և միշտ այդպիսին կմնա։
Կորոնավիրուսի զուգահեռ. ցուցարարների դեմ կիրառվող ոստիկանության ուժը ցույց է տալիս
պետական իշխանության ֆիզիկական գերազանցությունը։
Նույնիսկ ՄԱԿ-ի տանջանքների հարցով հատուկ զեկուցող Նիլս Մելցերը նախազգուշացրեց, և ես մեջբերում եմ. «Ոստիկանական դաժանությունը
աշխարհով մեկ սրվում է և ոչնչացնում հանրային վստահությունը, սոցիալական
խաղաղությունը, համերաշխությունը և ժողովրդավարությունը»:
Կառավարությունները պետք է դադարեցնեն իրենց սեփական ժողովրդին թշնամու պես վերաբերվելը։
Մեթոդ 7: Դեգրադացիա . Ամբողջությամբ մեկի ողորմությանը հանձնվելը ոչնչացնում է դիմադրության որևէ հաջողության հույսը։
Սա բանտարկյալին իջեցնում է երեխայի կամ կենդանու մակարդակի։
Շարժողները դա իրականացնում են նվաստացուցիչ պատժամիջոցներով, կեղտոտ միջավայրով, վիրավորանքներով ու
ծաղրանքներով կամ բանտարկյալին որևէ գաղտնիություն չտրամադրելով։
Միայն դիմակները ինքնին մաքուր նվաստացում են, իսկ հետո կան թեստերը, որոնք շատերը համարում են չափազանց անհաճո։
Չինաստանը նույնիսկ հասավ այնտեղ, որ երկիր մուտք գործող ճապոնացի քաղաքացիներից վերցնի անալ թեստային նմուշներ։
Վակցինա չստացող մարդկանց հանդեպ վիրավորանքներն ու ծաղրանքները սովորական են։
Եվ որքան արդյունավետ է մարդկանց պատվաստվելու գայթակղելու փորձը բրատվուրստով կամ բուրգերով?
Դա քեզ չի հիշեցնում Պավլովի շներին, որոնց բերանն սկսում էր ջուր գալ, երբ զանգը հնչում էր կերակրման ժամանակը ազդարարելու համար։
Մեթոդ 8: Ան նշանակալի պահանջների կիրառում
Կալանավորները ստիպված էին ենթարկվել ձանձրալի, անօգուտ արձանագրական կանոններին։
Սա նրանց սովորեցրեց կատարել իրենց իշխանների հրամանները, անկախ նրանից, թե որքան անիմաստ լինեին դրանք։
Անիմաստ միջոցառումները եղել են օրակարգի կարգը կոչված պանդեմիայի սկզբից ի վեր։
Օրինակ՝ օդանավակայանում գրանցման ժամանակ պահանջվում է պահպանել նվազագույն հեռավորություններ, սակայն մի քանի րոպե
անց նույն ուղևորները օդանավում նստում են շատ մոտ միմյանց։
Վստահ եմ, որ, սիրելի դիտողներ, կարող եք անմիջապես մտածել շատ ավելի շատ օրինակների մասին։
Այս ամենի հետևում կանգնած ռազմավարների մտադրությունը պարզ է՝ մենք չպետք է մտածենք, չպետք է
որևէ բան հարցնենք, այլ պետք է սովորենք ենթարկվել։
Դիկտատուրայի բնորոշ հատկանիշ!
Ամփոփում մինչ այժմ՝ թվում է, որ այս «ստիպողականության դիագրամի» բոլոր ութ կետերը կորոնավիրուսի դեպքում կատարված են։
Ինչպե՞ս է հաստատվում տոտալիտար պետական իշխանությունը?
Հարցը հետևյալն է՝ ինչպես ստիպել ազատության և ժողովրդավարության սովորած ժողովրդին կրկին հրաժարվել իրենց հիմնարար իրավունքներից?
Ինչպե՞ս կարելի է ազատ մարդկանց վերածել ենթակաների տոտալիտար համակարգում։
Ցավոք, պատմության ընթացքում սա բազմիցս է կատարվել, և այժմ այս ձեռնարկումը կրկին ընթանում է՝ համաշխարհային մասշտաբով։
Մտադրաբար առաջացված զանգվածային հոգեբանական խանգարումը, որը նկարագրված է վերևում, այս ամենի բանալին է։
Ըստ կրոնագետ Արթուր Վերսլուիսի, տոտալիտարիզմը ժամանակակից երևույթ է, որը բնորոշվում է պետական լիակատար կենտրոնացված
իշխանությամբ և անհատական մարդու իրավունքների արմատախիլմամբ։
Հասարակությունը բաժանված է երկու խմբի՝ իշխողների, որոնք բարձրացվում են գրեթե աստվածային կարգավիճակի, և զանգվածների,
որոնք դառնում են այսպես կոչված «էլիտայի» կախյալ ենթակաները։
Երկուսն էլ հակասում են մարդկային բնությանը, քանի որ իշխանավորներն էլ սխալվող մարդիկ են, և բնակչությանը ենթակաների վերածելը հնարավոր
է միայն շիզոֆրենիկի արձագանքների նման խաբեությունների միջոցով։
Առաջին քայլը միշտ վախ սերմանելն է, որը հատկապես արդյունավետ է հոգեբանական ահաբեկչության ալիքներում։
Մերլո գրում է, և ես մեջբերում եմ. «Ահաբեկչության յուրաքանչյուր ալիք ընդմիջումից հետո իր ազդեցությունը ավելի
ուժգին է դրսևորում, քան նախորդը, քանի որ մարդիկ դեռևս անհանգիստ են նախորդ փորձառությունից»:
Բարոյական ոգին շարունակաբար նվազում է, և յուրաքանչյուր նոր քարոզչական արշավի հոգեբանական ազդեցությունը դառնում
է ավելի ուժեղ; այն հասնում է արդեն թուլացած հանրությանը։
Միևնույն ժամանակ, քարոզչությունը նպաստում է զանգվածների մտքերի խառնաշփոթին։
«Վտանգի» աղբյուրի և «կրիսի» բնույթի վերաբերյալ սխալ տեղեկատվություն համակարգված կերպով տարածվում է։
Ինտերնետային դարում տեղեկատվությունը ալգորիթմների միջոցով հատուկ ուղղորդվում է կամ նույնիսկ
ամբողջությամբ արգելափակվում, այսինքն՝ ցենզուրայի ենթարկվում։
Օգտվողի ինտերնետում նախկինում դիտածի հիման վրա նրան կրկին ներկայացվում է նմանատիպ տեղեկատվություն։
Այսպիսով, տարբեր թիրախային խմբեր կարող են զարգացնել ամբողջությամբ տարբեր իրականության ընկալումներ։
Տեխնոլոգիան որպես կախվածություն առաջացնող գործոն, մեկուսացումը որպես կատալիզատոր Քանի որ ժամանակակից քարոզչությունը ներկայանում
է գրավիչ տեխնոլոգիաների՝ սմարթֆոնների, ինտերնետի, հեռուստատեսության և այլնի տեսքով, այն լայնորեն և
ոգևորությամբ սպառվում է, և շատ մարդիկ դրանից կախված են։
Եվ այն առավել արդյունավետ է, երբ մարդիկ սահմանափակված են իրենց սոցիալական շփումներում։
Չեն բոլորը քարոզչության կողմից կուրացած, և հենց դրա համար է, որ «սոցիալական հեռավորությունը» օգտագործվում է
չեզոքացնելու նրանց ուղղիչ ուժը, ովքեր չեն ենթարկվել կեղծ տեղեկատվության անընդմեջ հոսքին։
Յուուստ Մերլոուն գրում է, և ես մեջբերում եմ. «Վայրի կենդանիներին ընտելացնելու համար անհրաժեշտ են
մեկուսացումն ու խթանիչների համբերատար կրկնությունը»։
Տոտալիտարները հետևեցին այս կանոնին։
Նրանք գիտեն, որ իրենց քաղաքական զոհերին ամենաարագը կարելի է մանիպուլացնել, եթե նրանց մեկուսացնեն։
Երբ բնակչությունը բավական երկար ժամանակ տառապել է հոգեբանական ահաբեկչության ալիքներից, այն դառնում է
հուսահատ և խոցելի։ Մարդիկ ձգտում են կարգուկանոնով լի աշխարհի։
Այս պահին տոտալիտարները առաջարկում են այդպիսի աշխարհ՝ բայց ազատության գնով, սեփական կյանքի նկատմամբ վերահսկողության գնով։
Մի ժամանակ ազատ ու անկախ մարդիկ են դարձել ենթարկվող ու հնազանդ ենթականեր։
Սուտն ու շփոթությունը որպես օգտակար գործիքներ Տոտալիտար ռեժիմների զոհերին դիտավորությամբ սովորեցնում են ստել։
Մշտապես կեղծ հաղորդագրություններ լսելը, որոնք դիտավորյալ անընդհատ փոխում են ուղղությունը, խճճում է
տրամաբանական մտածողությունը այն աստիճան, որ որոշ մարդիկ դադարում են պաշտպանել themselves ստերի դեմ։
Մարդիկ դառնում են պասիվ և ամբողջությամբ ներքինացնում են պատմությունը։
Ազատ մտածողությունը հետին պլան է մղվում, և դրա փոխարեն տեղ է գտնում ինդոկտրինացիան։
Լեզուն նման քարոզչության կարևոր բաղադրիչ է։
Բառերը կորցնում են իրենց սկզբնական նշանակությունը, և դա նույնպես ուղղակի հարձակման է ենթարկում միտքը։
Մարդիկ սովորությունների արարածներ են։
Դանդաղ, աստիճանաբար, բայց անշուշտ, քաղաքացիները սովորում են թերի համակարգին։
Հեշտ է ճանաչել տոտալիտար կառույցները հեռավոր երկրներում կամ պատմական հեռանկարում։
Օրինակ՝ Հյուսիսային Կորեային նայելիս Արևմուտքում բոլորը, հավանաբար, ասում են՝ ինչ խելագար կուլտ է սա։
Սակայն, ցավոք, երբ ինքդ դրա մեջ ես հայտնվել, սկիզբները այդքան էլ հեշտ չեն նկատվում, ինչպես հիմա մենք։
Մենք նույնպես սովորում ենք ենթարկվել և հարգանք ցուցաբերել իշխանության հանդեպ։
Դա քեզ մեր երկրի մութ ժամանակները չի հիշեցնում՞
Սկսելով «պատճառից», ապա սահելով խելագարության մեջ Շատ գաղափարախոսություններ իրենց հետևորդներին հավաքագրում են
տրամաբանական՝ կամ առնվազն տրամաբանական հնչող գաղափարներով։
Օրինակ՝ կորոնավիրուսը. համաճարակային հիվանդության գաղափարը, որը տարածվում է գլոբալացված աշխարհում,
համընկնում է բնակչության գերիշխող տեսակետների հետ։
Դրա համար էլ սկզբում մարդկանց մեծամասնությունը աջակցեց առողջության պաշտպանության միջոցառումներին։
Մտքի լվացման գործընթացի որոշակի փուլում, սակայն, տրամաբանությունը այլևս դեր չի խաղում։
Աբսուրդ կերպով, իրականում հակառակն է ճիշտ։
Հակասությունները ավելի են ամրապնդում գաղափարախոսության ուժը, ինչպես ցույց է տալիս ֆունդամենտալիստական կրոնների օրինակը։
Այն, ինչը կոչվում է «sunk costs», նույնպես մեծ դեր է խաղում։
Սուզված ծախսերը՝ այլ կերպ ասած՝ սուզված կամ անշրջելի ծախսերը, նշանակում են, որ դուք արդեն ներդրել եք այդքան շատ
ժամանակ և էներգիա, և հնարավոր է նաև գումար, նախագծում, որի պատճառով դժվար կամ անհնար է այդ նախագիծը ճանաչել որպես սխալ։
Խախտված խոստումները համակարգային են Պետք է արդյոք զարմանալ, երբ քաղաքական գործիչները ընտրվելուց հետո գործում են
այնպես, կարծես մտածում են՝ «Ի՞նչ ինձ պետք է, թե երեկ ինչ ասացի՞»
Խախտված խոստումները համակարգային բնույթ են կրում, թե՛ ընդհանուր առմամբ քաղաքականության մեջ, և թե՛ կորոնավիրուսի համատեքստում։
Միջոցառումների ավարտ չկա, պատվաստման միջոցով իմունիտետ չկա, դիմակ կրելու և պատվաստված
անձանց համար նման պարտավորությունների ավարտ չկա։
Եվ այնուամենայնիվ, բնակչության մեծամասնությունը շարունակում է վստահել իրենց կառավարություններին և նույնիսկ լրատվամիջոցներին։
Սա վերոհիշյալ «Ստոկհոլմի սինդրոմի» օրինակն է և նշանավորում է բնակչության համաշխարհային սահումը մի գաղափարախոսության մեջ։
Կորոնավիրուսային միջոցառումների ավարտի վախ Մենք կարող ենք տեսնել, թե որքան արդյունավետ է արդեն եղել քարոզչությունը
այն փաստից, որ որոշ մարդիկ այլևս չեն ցանկանում վերադառնալ կորոնավիրուսային միջոցառումներ չունեցող աշխարհ։
Նրանք գաղափարախոսությունը ներքինացրել են այնքան, որ զարգացրել են «հոռավանդակային սինդրոմը»՝ նորմալության վախը։
Այդպիսի մարդիկ հետո ճնշում են գործադրում նրանց վրա, ովքեր այլ կերպ են մտածում, ովքեր չեն ընկել ստերի
թակարդում և ովքեր ձգտում են վերադառնալ նորմալ կյանքի։
Սա հենց այն է, ինչ անհրաժեշտ է տոտալիտար ռեժիմին՝ ճնշում ոչ միայն «վերևից», այսինքն՝ կառավարությունից և
լրատվամիջոցներից, այլև «կողքից», այսինքն՝ քաղաքացիներից։
Այս պահին մենք կցանկանայինք խոսքը փոխանցել մեր գործընկերոջը։
Սիրելի դիտողներ, ExpressZeitung թերթի այս վերլուծությանը նայելիս չի կարելի չկասկածել, որ բոլոր հակասական և հաճախ
ուղղակի անհեթեթ կանոնների ու արգելքների ետևում թաքնված է չափազանց խորը մտածված և նենգ ռազմավարություն։
Թվում է, որ այստեղ մարդկության դեմ վարվում է բարդ հոգեբանական պատերազմ։
Այս լույսի ներքո բոլոր այս միջոցառումները իմաստ ունեն՝ թելերը քաշողների տեսանկյունից։ Այս վերլուծությունը սարսափելի է։
Բայց միայն այս տհաճ և անհարմար խնդրի առջև կանգնելով կարող ենք ձեռնարկել համապատասխան հակազդող միջոցներ։
Մեկ կարևոր տեղեկատվությունն ինքնին տեղեկատվությունն է։ Խնդրում ենք տարածել այս ծրագիրը, որպեսզի ավելի ու ավելի
շատ մարդիկ կարողանան հասկանալ, թե ինչ է կատարվում ուղեղը լվանալու ծրագիրը, և դադարեցնեն այն։
Հետագա հղումներում դուք կգտնեք նաև Express թերթի հղումը, որտեղ կարող եք պատվիրել բնօրինակ հրատարակությունը՝ ընթերցելու համար։